II SA/Go 461/14

Dnia 29 września 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 29 września 2014 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami na skutek wniosku G.G. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem p o s t a n a w i a : odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem. Wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt II SA/Go 461/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. oddalił skargę G.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2014 roku nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami. Skarżący był obecny na rozprawie, po zamknięciu której zapadł wyrok, został przy tym pouczony o zasadach i trybie wniesienia skargi kasacyjnej. W terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego żadna ze stron nie wniosła o sporządzenie uzasadnienia oraz doręczenie odpisu tego wyroku z uzasadnieniem. Jednakże w dniu rozprawy G.G. uiścił na rachunek Sądu kwotę 100 zł wskazując w tytule wpłaty, że została ona wniesiona "w celu odwołania". Pismem z dnia [...] września 2014 r. G.G. wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Podał, że opłata z tego tytułu nastąpiła w wyznaczonym terminie. Niezłożenie wniosku wynikło z jego niewiedzy, myślał że wyrok otrzyma na adres domowy. Z ustaleń poczynionych przez Sąd wynika, iż dnia 22 września 2014 r. skarżący stawił się w Sądzie aby dowiedzieć się, kiedy zostanie sporządzone uzasadnienie wydanego w sprawie wyroku. W Wydziale Informacji Sądowej oznajmiono mu, że jeśli nadal chciałby zapoznać się z motywami orzeczenia, a nie złożył jak dotąd wniosku o sporządzenie uzasadnienia, powinien wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Skarżący uczynił to niezwłocznie, dopełniając jednocześnie czynności, do której termin miałby zostać przywrócony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Wniosek o przywrócenie terminu okazał się niezasadny. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej w skrócie p.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jeżeli jednak strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.), przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie uchybienie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem było wynikiem błędnego przeświadczenia skarżącego o tym, iż aby otrzymać odpis wyroku oddalającego skargę wraz z pisemnymi motywami tego orzeczenia, wystarczy uiścić na rachunek Sądu opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł, wskazując jednocześnie tytuł wpłaty. Rozstrzygnięcia wymaga natomiast, czy to błędne przekonanie skarżącego było przez niego niezawinione i usprawiedliwione, gdyż tylko w takim przypadku termin do dokonania tej czynności procesowej może zostać przywrócony. Opisana wyżej przyczyna uchybienia terminu ustała w chwili, gdy pracownik Wydziału Informacji Sądowej wyjaśnił skarżącemu zasady dotyczące składania wniosku o doręczenie odpisu wyroku oddalającego skargę wraz z uzasadnieniem. Skarżący niezwłocznie, w tym samym dniu, tj. 22 września 2014 r. złożył w siedzibie Sądu omawiany wniosek wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. Należy zatem przyjąć, że skarżący zadośćuczynił wymogom z art. 87 § 1 oraz § 4 p.p.s.a. Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia wniosku skarżącego należy zwrócić uwagę, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. przerwę w komunikacji, powódź, pożar, inną katastrofę, nagłą chorobę strony, jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, czy też mylne poinformowanie strony o terminie i trybie wniesienia środka zaskarżenia. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, wyd. LexisNexis Warszawa 2008, s. 381 oraz przywołane tam orzecznictwo sądowe). Argumentacja przytoczona przez skarżącego (niewiedza co do przesłanek, od spełnienia których uzależnione jest otrzymanie uzasadnienia wyroku, błędne przekonanie, że wyrok otrzyma na adres domowy oraz uiszczenie opłaty kancelaryjnej w wyznaczonym terminie) nie dostarczyła podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem było spowodowane przyczyną niezawinioną przez skarżącego. W pkt 3 pouczenia zawartego w skierowanym do G.G. zawiadomieniu o terminie rozprawy (k. 24 akt sądowych) została zawarta informacja, że w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się wyłącznie na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku (art. 141 § 2 p.p.s.a.), przy czym oddanie pisma w polskim urzędzie pocztowym lub polskim urzędzie konsularnym jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 83 § 2 p.p.s.a.). Zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku po upływie tego terminu, jak również złożenie wniosku przed ogłoszeniem wyroku, są czynnościami bezskutecznymi. Pouczenie zawierało również w pkt 4 informację, kiedy wyrok z uzasadnieniem jest doręczany z urzędu, tzn. że ma to miejsce w razie uwzględnienia skargi. Skarżący został również pouczony w powyższym zakresie na rozprawie, na której był obecny, po ogłoszeniu wyroku oraz ustnym przedstawieniu przez Sąd jego motywów, o czym świadczy treść protokołu rozprawy (k. 37-38). Powoływanie się na nieznajomość przepisów prawa w zakresie sposobu i terminu dokonania określonej czynności procesowej nie stanowi przesłanki uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu (wyrok NSA z 6 listopada 1998 r., I SA/Łd 153/97, LEX nr 37127, postanowienia NSA z 1 lutego 2005 r., FZ 713/04, LEX nr 302279, z 27 czerwca 2012 r., I OZ 450/12, LEX nr 1239484;). Orzecznictwo sądowe pozostaje zgodne co do tego, iż nieznajomość prawa nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenie uchybionego terminu (postanowienia NSA z 2 marca 2012 r., I OZ 111/12, LEX nr 1120722; z 2 marca 2012 r., II OZ 135/12, LEX nr 1121266; z 20 września 2012 r., I OZ 695/12, LEX nr 1327831; z 28 listopada 2012 r., I OZ 869/12, LEX nr 1239515, z 20 lutego 2014 r., I OZ 96/14, LEX nr 1449987). Wskazuje się również, iż strona, która mimo prawidłowego pouczenia nie stosuje się do tego pouczenia, nie może skutecznie powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu, jeśli nie zaistniały przeszkody fizyczne umożliwiające dokonanie czynności w przepisanym terminie (postanowienie NSA z 9 lutego 2011 r., II OZ 54/11, LEX nr 1071329). Pouczenie o treści art. 141 § 2 p.p.s.a. – zarówno pisemne w zawiadomieniu o terminie rozprawy, jak i ustne na rozprawie – było prawidłowe, co wyklucza uznanie błędnego przeświadczenia skarżącego o przesłankach, od spełnienia których zależy otrzymanie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, za usprawiedliwione. Odnosząc się do faktu uiszczenia opłaty kancelaryjnej w terminie otwartym do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem należy zaznaczyć, iż wniosek ten oraz opłata kancelaryjna za odpis orzeczenia z uzasadnieniem to dwie odrębne czynności, których nie można ze sobą utożsamiać. Wniosku tego nie można złożyć w sposób dorozumiany. Uiszczenie opłaty kancelaryjnej, nawet ze wskazaniem w tytule wpłaty jej celu, nie może zastąpić wniosku z art. 141 § 2 p.p.s.a. Argumentem przemawiającym za takim stanowiskiem jest m.in. to, iż w razie prawidłowego złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem nieuiszczenie opłaty z tego tytułu nie stanowi przeszkody w sporządzeniu uzasadnienia i doręczeniu go stronie. Należna opłata, w razie jej dalszego nieuiszczenia, jest dopiero później ściągana w trybie postępowania egzekucyjnego (art. 234 § 2 p.p.s.a.) niezależnie od tego, czy i kiedy uzasadnienie wyroku zostało stronie doręczone. W konsekwencji nie było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do dokonania omawianej czynności procesowej wobec czego, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w na wstępie.