II SA/Go 663/24
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2025-09-17
Skład orzekający: Krzysztof Rogalski, Jarosław Piątek, Michał Ruszyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może wznowić postępowanie administracyjne w sprawie rejestracji pojazdu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 2 k.p.a., jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego, nawet jeśli sfałszowanie dowodu nie zostało stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji może wznowić postępowanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 2 k.p.a., jeśli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego, nawet bez prawomocnego orzeczenia sądu lub innego organu stwierdzającego fałszerstwo. W niniejszej sprawie oczywistość sfałszowania numeru VIN pojazdu, potwierdzona opinią biegłego, oraz konieczność ochrony interesu społecznego przed rejestracją pojazdu o nieautentycznych cechach identyfikacyjnych, uzasadniały wznowienie postępowania i odmowę rejestracji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła rejestracji pojazdu, która została dokonana decyzją Prezydenta Miasta z 2017 r. W 2021 r. Prokurator Okręgowy wniósł o wznowienie postępowania, wskazując na fałszywość dokumentów, na podstawie których wydano decyzję o rejestracji, powołując się na opinię biegłego mechanoskopijnego stwierdzającą wspawanie numeru VIN. Organ I instancji uchylił decyzję o rejestracji i odmówił jej dokonania. SKO uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Spółka L. sp. z o.o. wniosła skargę do WSA, kwestionując zasadność wznowienia postępowania i odmowy rejestracji.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Rogalski Sędziowie Sędzia WSA Jarosław Piątek (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant st. sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2025 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rejestracji pojazdu po wznowieniu postępowania oddala skargę.
W dniu [...] września 2017 r., L. sp. z o.o. z siedzibą w [...] złożyła wniosek o rejestrację pojazdu marki [...] nr rej. [...] (nr indentyfikacyjny [...]).
Decyzją z dnia [...] października 2017 r., nr [...] Prezydent Miasta [...] zarejestrował ww. pojazd.
W dniu [...] lipca 2021 r. do organu I instancji wpłynął sprzeciw Prokuratora Okręgowego w [...] w stosunku do wymienionej powyżej ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] do wydanej decyzji o rejestracji ww. pojazdu. Prokurator wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego oraz uchylenie ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia [...] października 2017 r., nr [...], ponieważ została wydana
w warunkach określonych w przepisie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz .U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., obecnie: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej jako k.p.a.), tj. na podstawie fałszywych dokumentów, w oparciu o które ustalono dla sprawy okoliczności faktyczne. Do złożonego sprzeciwu Prokurator dołączył kserokopię opinii biegłego sądowego z dziedziny badań mechanoskopijnych z dnia [...] lipca 2020 r., nr [...], z której wynika m.in., że pojazd marki [...] nr rej. [...] posiada nr indentyfikacyjny [...], który został wspawany do podłogi komory badanego pojazdu w miejsce fabrycznego numeru identyfikacyjnego. Wspawany numer wykazuje cechy fabrycznego wykonania i pochodzi z pojazdu [...], który został wyprodukowany w październiku 2015 r. Podłoga komory bagażnika (w którą wspawano numer VIN) wraz z dolnymi fragmentami tylnych słupków została wtórnie wspawana do karoserii badanego pojazdu. Wspawane elementy zostały wyprodukowane w lipcu 2012 r.
W dniu [...] lipca 2021 r., L. sp. z o.o. złożyła do organu I instancji ocenę techniczną z dnia [...] lipca 2017 r., nr [...] w której wskazano, że ze względu na udział pojazdu w zdarzeniu drogowym uszkodzeniu uległ element, na którym producent wybił numer identyfikacyjny VIN pojazdu. Autor ww. opinii wskazał ponadto, że nie stwierdził śladów świadczących o ingerencji w pole numerowe w celu usunięcia bądź zafałszowania pierwotnego numeru identyfikacyjnego VIN.
W takim stanie faktycznym organ I instancji – po wznowieniu postępowania postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] - decyzją z dnia [...] października 2021 r., nr [...], na podstawie art. 104 i art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., a także na podstawie art. 71 ust. 1, art. 72, art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 450 ze zm., dalej jako P.r.d.), uchylił swoją decyzję z dnia [...] października 2017 r., nr [...] oraz odmówił rejestracji pojazdu marki [...] nr rej. [...] (nr indentyfikacyjny [...]). Organ I instancji nakazał także zwrot dowodu rejestracyjnego nr [...] oraz wydanej tablicy rejestracyjnej nr [...], w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji.
W uzasadnieniu decyzji organ opisał przeprowadzone postępowanie administracyjne oraz przytoczył obowiązujące w sprawie przepisy prawa administracyjnego i materialnego. W ocenie organu I instancji z treści sprzeciwu Prokuratora wynika, że przedmiotowy pojazd posiada przerobione numery identyfikacyjne a załączone do wniosku o rejestrację pojazdu dokumenty nie zawierały autentycznego, nadanego przez producenta numeru identyfikacyjnego, co w konsekwencji spowodowało, że dokumenty te nie mogły stanowić podstawy przeniesienia prawa własności do przedmiotowego pojazdu na rzecz strony. Dokumenty te nie odzwierciedlają stanu prawnego pojazdu, nie mogły zatem stanowić podstawy do jego zarejestrowania, wobec niespełnienia warunków prawnych ujętych w art. 72 ust. 1 pkt 1 P.r.d.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2023 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania L. sp. z o.o. działając na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem sprzeciwu Prokuratora Okręgowego w [...], złożonego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim, w którym Prokurator zarzucił zaskarżonej decyzji istotne naruszenia prawa, tj.: naruszenie przepisu postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 138 § 2 k.p.a. przez zastosowanie go w niniejszej sprawie i niezasadne uchylenie decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi, pomimo braku przesłanek do jego zastosowania. Powołując się na powyższe Prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
Wyrokiem z dnia 23 listopada 2023 r. , sygn. akt II SA/Go 593/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podał, że zakres ponownego postępowania dowodowego nie uprawnia do uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ ten przeprowadził bowiem analizę zarówno opinii biegłego z zakresu mechanoskopii, sporządzonej na potrzeby prokuratury, jak i opinii prywatnej sporządzonej dla L. sp. z.o.o. Dokonanie ponownej oceny dowodów oraz ewentualne zwrócenie się o informację dotyczącą rezultatów prowadzonego w trybie przepisów Kodeksu postępowania karnego postępowania przygotowawczego, czy też wystąpienie do strony postępowania o nadesłanie podpisanej opinii rzeczoznawcy, nie wykracza poza zakres czynności dozwolonych w postępowaniu przeprowadzanym przez organ drugiej instancji. Braki w postępowaniu dowodowym nie mogą stanowić podstawy do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., w sytuacji, gdy organ odwoławczy ma możliwość skorzystania z art. 136 § 1 k.p.a. Nie ulega wątpliwości, że zarówno w okolicznościach opisanych w art. 136 k.p.a., jak i w art. 138 § 2 k.p.a. dochodzi do uzupełnienia postępowania dowodowego z tym, że w sytuacji przewidzianej w art. 136 k.p.a. uzupełniające postępowanie dowodowe przeprowadza organ odwoławczy (albo organ, który wydał decyzję, jednak działając na zlecenie organu odwoławczego), zaś w przypadku określonym w art. 138 § 2 k.p.a. - organ I instancji. Dokonanie ponownej oceny dowodów nie wykracza w żaden sposób poza uprawnienia organu drugiej instancji oraz nie zaprzecza idei dwuinstancyjności postępowania. Organ odwoławczy ma bowiem obowiązek ponownego merytorycznego rozpatrzenia całości sprawy i jest uprawniony także do dokonania odmiennej od organu pierwszej instancji oceny dowodów.
Dalej Sąd wskazał, że z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynika obowiązek organu odwoławczego ponownego rozpoznania sprawy, co oznacza, że organ ten nie może ograniczać się jedynie do kontroli decyzji pierwszoinstancyjnej, lecz obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę, dążąc do merytorycznego jej załatwienia. Skuteczne złożenie odwołania powoduje przeniesienie całej sprawy przed organ drugiej instancji. Organ odwoławczy musi więc wnikać w całość sprawy i brać na siebie odpowiedzialność za ponowne jej rozstrzygnięcie. Organ odwoławczy ma przy tym obowiązki nie mniejsze niż organ pierwszej instancji. W efekcie jak każdy organ powinien dążyć przede wszystkim do rozpatrzenia sprawy pod względem merytorycznym, przez co należy rozumieć wydanie decyzji co do istoty sprawy. Wydanie decyzji merytorycznej kończącej postępowanie, nakazuje bowiem zasada szybkości i sprawności postępowania oraz ekonomii procesowej.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2024 r., nr [...] utrzymało decyzję organu I instancji w mocy.
W uzasadnieniu decyzji SKO wyjaśniło, że wznowienie postępowania stanowi odstępstwo od zasady ogólnej trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. Instytucja wznowienia postępowania stwarza bowiem możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania. Przy czym przepisy dotyczące wznowienia postępowania mają charakter szczególnej i zupełnej regulacji prawnej, która w drodze wyjątku i tylko w określonych sytuacjach dopuszcza możliwość wzruszenia ostatecznej decyzji. W związku z tym przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie, w którym zapadła było dotknięte kwalifikowaną wadliwością procesową wyliczoną w przepisach prawa procesowego. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jedną z przesłanek, których zaistnienie obliguje organ do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną jest ujawnienie, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Przy czym w myśl art. 145 § 2 k.p.a. postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, że wznowienie postępowania na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. ograniczone jest łącznym wystąpieniem następujących warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej wystąpił fałszywy dowód, po drugie, sfałszowanie dowodu musi być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, po trzecie, fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Sfałszowanie dowodu może polegać na oparciu rozstrzygnięcia na fałszywych dokumentach, zeznaniach świadków czy też opiniach biegłych. Fałszywy jest dokument podrobiony, przerobiony, ewentualnie dokument, którego treść została sfałszowana, przy czym fałszywość dowodu dla swej prawnej wiarygodności powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem sądu lub innego organu, chyba że zachodzą przesłanki z art. 145 § 2 k.p.a. Wznowienie nie może nastąpić jeżeli ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu określonej decyzji. W myśl zaś art. 145 § 2 k.p.a. z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 postępowanie może być wznowione również przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego, ale z okoliczności rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby możliwe było zastosowanie tego wyjątku. Prokurator, wnosząc o wznowienie postępowania, powoływał się na okoliczności wymienione w tym przepisie podając, że przesłanka oczywistości sfałszowania dowodu jest spełniona, pozostawienie w obrocie prawny decyzji o rejestracji pojazdu, wydanej na podstawie fałszywych dowodów, zagraża pewności obrotu takim pojazdem i podważa zaufanie do dokumentów urzędowych. Zdaniem Kolegium okoliczności sprawy nie wskazują aby zachodził wyjątek, o którym mowa w art. 145 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem z przyczyn określonych w § 1 pkt 1 i 2 można wznowić postępowanie także w przypadku, gdy postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte na skutek upływu czasu lub z innych przyczyn określonych w przepisach prawa. W rozpoznawanej sprawie brak jest przesłanek do uznania, że zaszły okoliczności opisane w art. 145 § 3 k.p.a.
Jak wyjaśniło Kolegium, organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie o przesłankę wznowienia postępowania — fałszywość dowodu. Organ I instancji postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. wznowił postępowanie w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] oraz numerze identyfikacyjnym [...]. zakończone decyzją ostateczną Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2017 r., nr [...]. zapewniając stronie czynny udział w postępowaniu administracyjnym, a następnie zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2021 r. [...] uchylił swoją własną decyzję dotyczącą rejestracji, odmówił rejestracji przedmiotowego pojazdu oraz nakazał zwrot wydanego dowodu rejestracyjnego numer [...] i wydanej tablicy rejestracyjnej numer [...] w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. W odniesieniu do przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. konieczne jest zatem łączne zaistnienie trzech warunków: po pierwsze, w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie administracyjnej powinno mieć miejsce wystąpienie fałszywego dowodu: po drugie, sfałszowanie dowodu powinno zostać stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i po trzecie, fałszywy dowód powinien stanowić podstawę ustalenia okoliczności faktycznych istotnych dla sprawy. Organ I instancji oparł się na treści sprzeciwu Prokuratora Okręgowego w [...] i załączonej do niego kserokopii opinii numer [...] z dnia [...] lipca 2020 r., wydanej na podstawie przeprowadzonych badań mechanoskopijnych. Zgodnie zaś z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych ustalenie faktu, że dowody, na których zostało oparte rozstrzygnięcie, zostały sfałszowane. nie należy do właściwości organu rozpatrującego wniosek o wznowienie postępowania. Okoliczność bowiem sfałszowania dowodów powinna być uprzednio stwierdzona orzeczeniem właściwego sądu lub organu (m.in. wyrok NSA z 16 lutego 2022 r., I OSK 664/19). Organ właściwy do rozpatrzenia wniosku o wznowienie postępowania nie może bowiem wstępować w kompetencje nieprzewidziane dla niego, ryzykując dodatkowo dokonanie odmiennej oceny od oceny przeprowadzonej przez powołane do tego sądy i organy. W ocenie Kolegium takim organem niewątpliwe może być prokurator. Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby postępowanie w przedmiocie fałszywych dowodów, w oparciu o które ustalono dla sprawy okoliczności faktyczne, będących podstawą rejestracji przedmiotowego pojazdu [...] nr nadwozia [...] zostało prawomocnie zakończone prawomocnym orzeczeniem sądu, bądź orzeczeniem innego organu właściwego, w tym przypadku postanowieniem Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] Niczego w tej kwestii nie zmieniał sprzeciw Prokuratora Prokuratury Okręgowej w [...] z dnia [...] czerwca 2021 r., w którym Prokurator wniósł o uchylenie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie rejestracji przedmiotowego pojazdu marki [...] o nr. rej. [...].
Ponadto, jak zauważyło Kolegium w sprawie brak jest jakiegokolwiek rozstrzygnięcia Prokuratora Okręgowego. Jedynie Prokurator Okręgowy w [...] [...] października 2023 r. skierował do Sądu Okręgowego w [...] akt oskarżenia i jak wynika z pisma Prokuratora Okręgowego z dnia [...] października 2024 r. w powyższej sprawie nie zapadło rozstrzygnięcie Sądu. W świetle art. 72 ust. l pkt 1 i pkt 5 p.r.d. rejestracja pojazdu nie jest obciążona wadą, jeśli dokumenty, o których w cyt. przepisach mowa, są prawdziwe pod względem formalnym i odpowiadają bez żadnych wątpliwości stanowi faktycznemu. Podważenie w trybie nadzwyczajnym wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., ostatecznej decyzji o zarejestrowaniu pojazdu i wyeliminowanie jej z obrotu prawnego musi być niewątpliwe i opierać się na stwierdzeniu popełnienia przestępstwa fałszerstwa, a jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że fakt wznowienia postępowania nie może zwolnić organu od uzyskania stwierdzenia sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa przez sąd lub inny uprawniony do tego organ (wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2020 r. sygn. akt 11 OSK 607/18). Natomiast brak pewności co do zaistnienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie pozwala na pozbawienie strony nabytych przez nią uprawnień na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w powiązaniu ze wskazanym wyżej przepisem. Innymi słowy, wątpliwości co do tego, czy dowody, na których dokonano ustaleń faktycznych i na których oparto objęte postępowaniem wznowieniowym rozstrzygnięcie, są fałszywe wywierają ten skutek, że niedopuszczalne jest uchylenie decyzji na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. Tym samym z uwagi na to, że przedłożone akta sprawy nie zawierają stwierdzenia przez sąd kamy bądź inny organ sfałszowania dokumentów złożonych do rejestracji pojazdu, to zdaniem Kolegium przesłanka wynikająca z przepisu art. art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. wobec braku prawomocnego orzeczenia sądu bądź orzeczenia innego organu właściwego nie została spełniona.
Jednocześnie SKO biorąc pod uwagę to, że organ odwoławczy ma obowiązek ponownego merytorycznego rozpatrzenia całości sprawy i jest uprawniony także do dokonania odmiennej od organu I instancji oceny dowodów wyjaśniło, że dopuszczalność wznowienia przez organ postępowania bez czekania np. na wyrok potwierdzający sfałszowanie dokumentów, dopuszczalne jest jedynie pod warunkiem kumulatywnego zaistnienia dwóch przesłanek: oczywistości dokonania fałszerstwa istotnego dla sprawy dowodu albo niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia ludzkiego lub zagrożenia powstaniem poważnej szkody dla interesu społecznego, których to zagrożeń w inny sposób nie da się uniknąć. Oczywistość powinna dotyczyć cech zewnętrznych fałszu. Przesłanka niebezpieczeństwa lub szkody dla interesu społecznego musi zaś być wynikiem przeprowadzonej oceny stopnia zagrożenia tych wartości. Zarówno oczywistość fałszerstwa, jak i wystąpienie określonego niebezpieczeństwa powinny być przytoczone i wykazane w uzasadnieniu decyzji.
Dalej Kolegium stwierdziło między innymi, że zgodnie z art. 145 § 2 k.p.a. istnieje możliwość wznowienia postępowania, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Do zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne wystąpienie obu przesłanek tj. oczywistość fałszu oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości.
Wnioski opinii kryminalistycznej [...] z dnia [...] lipca 2020 r. wskazują, że pojazd marki [...] nr rej. [...] posiada numer identyfikacyjny [...], który został wspawany do podłogi komory bagażnika badanego pojazdu w miejsce fabrycznego numeru identyfikacyjnego. Wspawany numer wykazuje cechy fabrycznego wykonania i pochodzi z pojazdu [...], który został wyprodukowany w październiku 2015r. Podłoga komory bagażnika (w którą wspawano numer VIN) wraz z dolnymi fragmentami tylnych słupków została wtórnie wspawana do karoserii badanego pojazdu. Wspawane elementy zostały wyprodukowane w lipcu 2012r. Ponadto Prokurator Okręgowy w piśmie z dnia [...] lutego 2024 r. wyjaśniał, że kierując sprzeciw w przedmiotowej sprawie powołał się na opinię mechanoskopijną, która została załączona jako dowód w sprawie. Dołączona do sprzeciwu Prokuratora Okręgowego w [...]. opinia z zakresu badań mechanoskopijnych wykazuje bowiem fakt przerobienia numerów identyfikacyjnych przedmiotowego pojazdu. Co też powoduje zmianę stanu faktycznego i prawnego stanowiącego podstawę wydania decyzji Prezydenta Miasta [...] w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu. Nadto też Prokurator Okręgowy w [...], powołując się na treść art. 145 § 2 k.p.a. wskazał w swoim piśmie na konieczność ochrony i usunięcie poważnej przeszkody dla interesu społecznego, polegającej na swego rodzaju legalizacji procederu fałszerstwa.
Uwzględniając zapisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym – Kolegium podkreśliło, że dowód rejestracyjny jest jednym z dokumentów, na podstawie których dokonuje się rejestracji samochodu. Z opinii mechanoskopijnej jednoznacznie wynika nieoryginalność, a więc sfałszowanie numeru nadwozia, co powoduje, że dokumenty, w oparciu o które pojazd został uprzednio zarejestrowany, nie stanowiły podstawy do przeniesienia własności pojazdu, za to były podstawą do odmowy rejestracji pojazdu. Ujawnienie faktu przerobienia numeru identyfikacyjnego pojazdu niewątpliwie wpływa na zmianę ustaleń faktycznych, które pierwotnie stanowiły podstawę rejestracji pojazdu, zaś przywoływana opinia mechanoskopijna potwierdza ten fakt, który nie był znany organowi I instancji w dacie rejestracji. Przedłożona do akt sprawy ekspertyza nie pozwala na inną ocenę sprawy. W związku z tym, przedmiotem rejestracji był pojazd o innych numerach znamionowych niż te które zostały wykazane w decyzji o rejestracji [...], dokonanej na podstawie dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę o rejestrację, w tym umowy kupna-sprzedaży, dowodu rejestracyjnego, zawierających min dane nadwozia. Dokumenty stanowiące podstawę rejestracji nie odpowiadały prawdziwemu stanowi rzeczy. Nie winno budzić wątpliwości, że dokumenty te muszą być nie tylko prawdziwe w znaczeniu formalnym, lecz także zgodne ze stanem faktycznym. Zauważył, że rejestrowanie pojazdów o podrobionych numerach identyfikacyjnych, niejednokrotnie pochodzących z kradzieży. przy oczywistości tej okoliczności, wywołuje poważną szkodę dla interesu społecznego. A wiarygodnym dowodem na wskazaną okoliczność jest w tej sprawie opinia mechanoskopijna, z której wynika. że numer nadwozia VIN nie jest oznaczeniem pierwotnym (oryginalnym).
Dalej Kolegium wskazało, że organy Rzeczypospolitej Polskiej tworzą systemy rejestracji pojazdów i współpracują z organami innymi państw - w tym Unii Europejskiej, by zapobiec wprowadzaniu do obrotu pojazdów kradzionych bądź z innych względów niedopuszczonych do obrotu. Wszelkie działania naruszające wymogi prawne w tej materii, a zwłaszcza rejestrowanie pojazdów na podstawie fałszywych dokumentów, wywołują poważną szkodę dla interesu społecznego. Zarejestrowanie pojazdu wbrew jednoznacznym dowodom stwierdzającym nieautentyczność jego cech identyfikacyjnych - sfałszowany numer nadwozia, stoi w sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości społecznej i pewności prawa. Decyzja o rejestracji takiego pojazdu w praktyce sankcjonuje fałsz dowodu, nadaje także jego właścicielom pewne uprawnienia np. prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, to jest dokumentem, który w sposób niewątpliwy potwierdza nieprawdziwe dane. W następstwie tego osoby posługujące się takim dowodem uchodzą za prawowitych właścicieli, co przecież nie jest prawdą. Konieczne jest w takich przypadkach, aby istniała całkowita pewność, że osoby legitymujące się takim dokumentem są rzeczywiście do tego upoważnione i są prawowitymi właścicielami pojazdu. Kolegium po raz kolejny podkreśliło, że art. 145 § 2 k.p.a. dopuszcza możliwość wznowienia postępowania przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa orzeczeniem sądu lub innego organu, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste i jednocześnie wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. Organ właściwy może wznowić postępowanie przed stwierdzeniem fałszu dowodu przesłanki: fałsz dowodu jest oczywisty i wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Rozwiązania normatywne, przyjęte w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 145 § 2 k.p.a., wzorowane są na rozwiązaniach normatywnych przyjętych w art. 403 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 404 k.p.c. W wypadku wznowienia postępowania opartego na dokumencie podrobionym lub przerobionym nie ma zastosowania art. 404 k.p.c., uzależniający wznowienie postępowania od uprzedniego ustalenia przestępstwa prawomocnym wyrokiem skazującym. Fakt podrobienia lub przerobienia dokumentu można wykazać w postępowaniu ze skargi o wznowienie postępowania za pomocą wszelkich środków dowodowych, w tym także na podstawie akt postępowania karnego, jeśli takie zostało wszczęte. Organ administracji publicznej nie musi oczekiwać na zweryfikowanie dokumentów, zebranych w postępowaniu karnym, a nadesłanych temu organowi przez właściwy organ prowadzący postępowanie karne, dla wznowienia postępowania z urzędu (w niniejszej sprawie opinia mechanoskopijna z [...].07.2020r.). Powszechnie przyjęte jest korzystanie w postępowaniu administracyjnym i postępowaniu cywilnym z dokumentów, znajdujących się w aktach postępowania karnego, przed prawomocnym zakończeniem postępowania karnego bądź przed wydaniem prawomocnego wyroku skazującego. Należało zatem przyjąć, w ocenie Kolegium, że zachodziły podstawy do przyjęcia oczywistości sfałszowania dowodu. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że przedmiotem rejestracji dokonanej decyzją z [...] października 2017 r. był w rzeczywistości inny pojazd niż to wynika z jego numerów znamionowych, a więc zachodziły podstawy do przyjęcia oczywistości sfałszowania dowodu. Niniejsze potwierdzono załączoną do akt sprawy opinią biegłego z zakresu badań mechanoskopijnych. Uznanie, że fałszerstwo jest oczywiste, a więc jednoznaczne, ewidentne, co do którego brak jakichkolwiek wątpliwości, może wymagać wiedzy fachowej, może też stanowić efekt posłużenia się odpowiednim aparatem bądź metodą, dającymi nie pozostawiający wątpliwości wynik. Tym samym w celu uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 in fine k.p.a.), organ był nie tylko uprawniony, a wręcz obowiązany do wznowienia postępowania, jeszcze przed prawomocnym stwierdzeniem przez sąd sfałszowania dowodu. Organy Rzeczypospolitej Polskiej tworzą system rejestracji pojazdów i współpracują z organami innych państw - w tym Unii Europejskiej - by zapobiec wprowadzaniu do obrotu pojazdów kradzionych bądź z innych względów nie dopuszczonych do obrotu. Wszelkie działania naruszające wymogi prawne w tej materii, a zwłaszcza rejestrowanie pojazdów na podstawie fałszywych dokumentów, wywołują poważną szkodę dla interesu społecznego. Decyzja o rejestracji pojazdu w praktyce sankcjonuje fałsz dowodu, nadaje właścicielom pewne uprawnienia (np. prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, czyli dokumentem, który potwierdza dane nieprawdziwe). Natomiast osoby posługujące się takim dowodem uchodzą za prawowitych właścicieli pojazdu, a więc konieczna jest stu procentowa pewność, że osoby legitymujące się takim dokumentem są rzeczywiście do tego upoważnione i są prawowitym właścicielem pojazdu. Naruszenie tej zasady może godzić w interesy osób trzecich, a ich ochronie służy system rejestracji pojazdów.
Końcowo Kolegium zauważyło, że mimo, iż postępowania administracyjne i karne są postępowaniami niezależnymi od siebie, funkcjonującymi w różnych płaszczyznach materialnoprawnych, nie można wykluczyć wzajemnych powiązań w zakresie postępowania dowodowego. Zgodnie z art. 75 k.p.a., dowodami w postępowaniu administracyjnym może być wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Możliwe jest więc wykorzystanie dowodów zebranych uprzednio w postępowaniu przed innymi organami, bez konieczności powtórnego ich przeprowadzenia przez organ administracji publicznej. Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.). Prawidłowo sporządzony dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone. Wobec tego organ nie może, bez przeprowadzenia przeciwdowodu (art. 76 § 3 k.p.a.), nie uznać faktu stwierdzonego w dokumencie urzędowym, gdyż będzie to stanowiło naruszenie prawa procesowego. Organ administracji może natomiast dopuścić jako dowód dokument urzędowy, jeżeli może on przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Sprzeciw prokuratorski, o którym mowa w art. 184 k.p.a., będący nadzwyczajnym środkiem prawnym umożliwiającym zainicjowanie jednego ze szczególnych postępowań administracyjnych (trybów weryfikacji lub zmiany decyzji ostatecznej), wyrażony w piśmie procesowym, - z uwagi na formę i organ, od którego pochodzi - ma walor dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Organ analizując taki dokument zobowiązany jest uwzględnić nie tylko samo wniesienie sprzeciwu, ale co do zasady również uznać fakty potwierdzone w uzasadnieniu tego środka prawnego.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, jak i przedłożonej prywatnej opinii biegłego Kolegium stwierdziło, że opinia prywatne sporządzona został [...] lipca 2017 r., zaś opinia biegłego sądowego z zakresu mechanoskopii [...] lipca 2020 r., zatem opinia prywatna w żadnej mierze nie odnosi się do ustaleń biegłego. Poza tym opinia prywatna jednoznacznie wskazuje, że rzeczoznawca samochodowy stwierdzenia oparł na przeprowadzonych oględzinach i badaniach organoleptycznych pola numerowego, czyli w określonym zakresie. Natomiast biegły sądowy opinię wydał na podstawie szczegółowych badań pola numerowego nadwozia, badań pola numerowego silnika, badań podzespołów i elementów wyposażenia. I opinia ta, zdaniem SKO jest rozleglejsza i bardziej szczegółowa niż opinia rzeczoznawcy samochodowego.
Skargę od powyższej decyzji złożyła L. sp. z o.o. z siedzibą w [...] wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że decyzję SKO można uznać w całości za chybioną, jak i niezgodną z prawdą. W niniejszej sprawie nie miało miejsce sfałszowanie dokumentów w oparciu, o które dokonano rejestracji spornego pojazdu. Świadczy o tym między innymi opinia przedłożona przez spółkę, wykonana na jej zlecenie przez rzeczoznawcę inż. P. P., dokumentująca przeprowadzoną naprawę spornego samochodu. W ramach dokonanej naprawy numer VIN musiano zdemontować, a następnie go ponownie, a następnie ponownie "zamontowany" do tego samego samochodu. W niniejszej sprawie nadto nie została spełniona przesłanka określona w art. 145 § 2 k.p.a., tj. oczywistość sfałszowania dokumentów, osoba, której taki zarzut się stawia w toczącej sprawie karnej do przypisywanego jej czynu nie przyznaje się. Nadto na korzyść skarżącej spółki przemawia sporządzona na jej zlecenie opinia.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zakresie swej właściwości sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przedmiotem tej kontroli jest badanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Czyni to wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, aktualnych w dacie wydania zaskarżonego aktu. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem kontroli jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2024 r. utrzymująca w mocy, wydaną w wyniku wznowienia postępowania, decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] października 2021 r. uchylającą swoją decyzję z dnia [...] października 2017 r. w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] nr rej. [...] (nr indentyfikacyjny [...]) oraz odmawiająca rejestracji ww. pojazdu.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie prowadzone w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego jest samodzielnym postępowaniem nadzwyczajnym, którego istotą jest ustalenie, czy zachodzi jedna z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 k.p.a. Postępowanie takie, jako stanowiące wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, toczy się w zawężonych ramach. Instytucja wznowienia postępowania ma bowiem na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli postępowanie przed organami administracyjnymi było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 145 § 1 (także art. 145a § 1 i 145b § 1) k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie Prezydent Miasta [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2021 r. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie rejestracji pojazdu marki [...] na rzecz firmy L. sp. z o.o. w [...]. Jako podstawę prawną wznowienia postępowania w sprawie organ wskazał art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W orzecznictwie wskazuje się, że zasadniczo wznowienie postępowania ze względu na fałszerstwo dowodów jest możliwe dopiero po stwierdzeniu tego faktu orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu, z wyjątkiem sytuacji z art. 145 § 2-3 k.p.a. Przyjmuje się zatem, że warunkiem skutecznego żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest przedłożenie przez stronę dowodu w postaci orzeczenia sądowego lub innego właściwego organu stwierdzającego fałszerstwo dowodu. Dzieje się tak, gdyż konstrukcja prawna przesłanek wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. jest w znacznej części identyczna. Przestępstwo co do zasady powinno być stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu i w tym zakresie jest to wymóg analogiczny jak w przypadku stwierdzenia fałszu dowodu (dokumentu). Zatem strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy lub że decyzję wydano w wyniku przestępstwa, musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego tę okoliczność (zob. wyrok NSA z 16 lutego 2023 r., II OSK 2858/21, www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Od powyższej zasady ustawodawca przewiduje jednak wyjątki. Zgodnie bowiem z art. 145 § 2 k.p.a. istnieje możliwość wznowienia postępowania, jeszcze przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu, jeżeli jest ono oczywiste, a wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Do zastosowania tego przepisu konieczne jest łączne wystąpienie obu przesłanek, tj. oczywistość fałszu oraz niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego. Fałszerstwo dowodu musi być bezsporne, pewne, nie może budzić jakichkolwiek wątpliwości (wyroki NSA z: 24 listopada 2022 r., II OSK 4024/19, 26 listopada 2018 r., II OSK 348/18, CBOSA). Dopuszczalność wznowienia przez organ postępowania bez czekania np. na wyrok potwierdzający sfałszowanie dokumentów, możliwa jest zatem jedynie pod warunkiem kumulatywnego zaistnienia dwóch przesłanek: oczywistości dokonania fałszerstwa istotnego dla sprawy dowodu albo niebezpieczeństwa dla życia, zdrowia ludzkiego lub zagrożenia powstaniem poważnej szkody dla interesu społecznego, których to zagrożeń w inny sposób nie da się uniknąć. Oczywistość powinna dotyczyć cech zewnętrznych fałszu. Przesłanka niebezpieczeństwa lub szkody dla interesu społecznego musi zaś być wynikiem przeprowadzonej oceny stopnia zagrożenia tych wartości. Zarówno oczywistość fałszerstwa, jak i wystąpienie określonego niebezpieczeństwa powinny być przytoczone i wykazane w uzasadnieniu decyzji (wyrok NSA z 7 listopada 2013 r., II OSK 1214/12, CBOSA). W sytuacjach określonych w art. 145 § 2 k.p.a. organ może wszcząć postępowanie wznowieniowe bez konieczności oczekiwania na orzeczenie uprawnionego organu potwierdzającego sfałszowanie dokumentu (np. wyroku wydanego w sprawie karnej). Z brzmienia powyższego przepisu wynika wręcz obowiązek organu do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w przypadku spełnienia przesłanek określonych w tym przepisie, a podyktowane jest to ochroną wymienionych dóbr, a zagrożeń tych w inny sposób nie da się uniknąć. Nie jest uprawnione stanowisko, zgodnie z którym przepis art. 145 § 2 k.p.a. ma zastosowanie tylko w sytuacji, gdy nie jest możliwe uzyskanie orzeczenia stwierdzającego fałszerstwo dokumentu, stanowiącego podstawę wydania ostatecznej decyzji w postępowaniu zwykłym. Przesłankę taką nie może także stanowić toczące się w tym przedmiocie postępowanie karne przed sądem powszechnym. Takiemu poglądowi przeczy między innymi literalne brzmienia powołanego przepisu, w którym nie mówi się o braku możliwości uzyskania takowego orzeczenia.
Z regulacji art. 73 ust. 1 i art. 72 ust. 1 ustawy P.r.d. wynika, że postępowanie rejestracyjne cechuje formalizm, a możliwość prowadzenia postępowania dowodowego przez organ rejestracyjny została ograniczona do obowiązku sprawdzenia, czy wnioskodawca przedłożył wszystkie wymagane dla rejestracji pojazdu dokumenty, w szczególności dowód własności pojazdu. W razie niespełnienia przewidzianych prawem warunków, to jest nieprzedłożenia wymaganych, lub przedłożenia niewiarygodnych dokumentów, nie może nastąpić rejestracja pojazdu. Wspomniane dowody muszą być prawdziwe nie tylko w znaczeniu formalnym, czyli sporządzone przez powołane do tego organy lub osoby, lecz także zgodne ze stanem faktycznym – prawdziwe (zob. wyroki NSA z: 12 marca 1998 r., II SA 32/98, 25 stycznia 2000 r., II SA 2506/99, CBOSA).
Należy wskazać, że z dokumentem fałszywym mamy bowiem do czynienia w sytuacji, gdy nie posiada co najmniej jednej z następujących cech: 1/ wystawiony został rzeczywiście przez osobę lub instytucję, która powinna była go wystawić; 2/ treść dokumentu odpowiada rzeczywistości; 3/ dokument posiada niezmienioną treść, tj. tę, którą nadał mu wystawca. Rozróżnia się przy tym fałsz materialny, który polega na przerobieniu lub podrobieniu dokumentu z zachowaniem pozorów, że pochodzi on od wystawcy oraz fałsz intelektualny, który sprowadza się do poświadczenia nieprawdy w jej części istotnej, chociaż sam dokument co do formy jest autentyczny (zob. LEX/el – pkt 2.1 komentarza do art. 145 k.p.a. [w:] W. Chróścielewski (red.), Z. Kmieciak (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2019).
Z opinii mechanoskopijnej z dnia [...] lipca 2020 r. wynika, że pojazd marki [...] nr rej. [...] posiada numer identyfikacyjny [...], który został wspawany do podłogi komory bagażnika badanego pojazdu w miejsce fabrycznego numeru identyfikacyjnego. Wspawany numer wykazuje cechy fabrycznego wykonania i pochodzi z pojazdu [...], który został wyprodukowany w październiku 2015 r. Podłoga komory bagażnika (w którą wspawano numer VIN) wraz z dolnymi fragmentami tylnych słupków została wtórnie wspawana do karoserii badanego pojazdu. Wspawane elementy zostały wyprodukowane w lipcu 2012 r. Numeru VIN pojazdu z którego pochodzą nie ustalono. Pozostałe główne podzespoły oraz element wyposażenia pojazdu nie noszą śladów świadczących o ich wcześniejszym demontażu, a ich oznaczenia (nie noszące śladów przerabiania lub wtórnego montażu) wskazują, że wyprodukowano je dla pojazdu [...] o nr [...].
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie analiza materiału dowodowego zgromadzonego przez organy pozwala przyjąć, że mamy do czynienia z fałszem intelektualnym tj. rejestrację pojazdu marki [...] dokonano w oparciu o dokumenty zawierające nieprawdziwą treść, chociaż sam dokument co do formy może być autentyczny i nie budzić zastrzeżeń. Kolegium zasadnie stwierdziło, że przedmiotem rejestracji był pojazd o innych numerach znamionowych niż te, które zostały wykazane w decyzji o rejestracji samochodu [...], dokonanej na podstawie dokumentów przedłożonych przez wnioskodawcę o rejestrację, w tym umowy kupna-sprzedaży, dowodu rejestracyjnego, zawierających m.in. dane nadwozia. Dokumenty stanowiące podstawę rejestracji nie odpowiadały zatem prawdziwemu stanowi rzeczy. Z opinii mechanoskopijnej jednoznacznie bowiem wynika, że numer nadwozia VIN nie jest oznaczeniem pierwotnym (oryginalnym). Numer VIN został w sposób nieuprawniony przerobiony poprzez "wspawanie" do podłogi komory bagażnika badanego pojazdu w miejsce fabrycznego numeru identyfikacyjnego. Podłoga komory bagażnika (w którą wspawano numer VIN) wraz z dolnymi fragmentami tylnych słupków została wtórnie wspawana do karoserii badanego pojazdu. Tego typu ingerencję, dotyczącą cech indentyfikacyjnych pojazdu, dokonaną wbrew przepisom prawa należy uznać za fałszerstwo (zob. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2007 r., I OSK 418/06, CBOSA). Należy mieć na uwadze treść przepisu art. 66 ust. 3a P.r.d., który stanowi, że pojazd uczestniczący w ruchu powinien posiadać nadane przez producenta, z zastrzeżeniem art. 66a, cechy identyfikacyjne: numer VIN albo numer nadwozia, podwozia lub ramy. Te cechy identyfikacyjne pojazdu nadaje i umieszcza producent (art. 66a ust. 1 P.r.d.) a wymiana nadwozia pojazdu posiadającego te dane identyfikacyjne jest zabroniona (art. 66 ust. 4 pkt 5 P.r.d.). Jedynie wyjątkowo, w przypadkach wyczerpująco określonych w tej ustawie cechy identyfikacyjne pojazdu nadaje starosta właściwy w sprawach rejestracji pojazdu, w formie decyzji administracyjnej (art. 66a ust. 2, zob. wyrok NSA z dnia 9 września 2025 r., II GSK 275/22, CBOSA). Okoliczności rozpoznawanej sprawy dowodzą, że umieszczone (wspawane) w pojeździe cechy identyfikacyjne nie pochodziły od producenta, nie zostały też nadane przez właściwego starostę. Jak już bowiem wyżej wskazano, numer nadwozia VIN nie jest oznaczeniem pierwotnym (oryginalnym). W tym stanie rzeczy brak podstaw do przyjęcia, że został spełniony warunek nadania przez producenta cech identyfikacyjnych pojazdu, o których mowa w art. 66 ust. 3a pkt 1 P.r.d. (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2021 r., VI SA/WA 1713/21, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 marca 2017 r., III SA/Gd 1101/16, CBOSA). Sąd podziela stanowisko Kolegium, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodziły podstawy do stwierdzenia oczywistości sfałszowania dowodu (art. 145 § 2 k.p.a.), co jednoznacznie wynika z opinii biegłego. Organ odwoławczy zasadnie uznał opinię biegłego z zakresu badań mechanoskopijnych za wiarygodny dowód w sprawie. Biegły sądowy opinię wydał na podstawie szczegółowych badań pola numerowego nadwozia, badań pola numerowego silnika, badań podzespołów i elementów wyposażenia. Organ trafnie zwrócił uwagę, że opinia prywatna w żadnej mierze nie odnosi się do ustaleń biegłego.
Zdaniem Sądu została także spełniona w niniejszej sprawie druga z przesłanek określona w art. 145 § 2 k.p.a. Wznowienie postępowania w przedmiocie rejestracji spornego pojazdu jest bowiem niezbędne dla uniknięcia poważnej szkody dla interesu społecznego. Podkreślenia wymaga, że organy Rzeczypospolitej Polskiej tworzą system rejestracji pojazdów i współpracują z organami innych państw - w tym Unii Europejskiej - by zapobiec wprowadzaniu do obrotu pojazdów kradzionych bądź z innych względów nie dopuszczonych do obrotu. Wszelkie działania naruszające wymogi prawne w tej materii, a zwłaszcza rejestrowanie pojazdów na podstawie fałszywych dokumentów, wywołują poważną szkodę dla interesu społecznego (por. wyrok NSA z dnia 8 lipca 2014 r., I OSK 2992/12, CBOSA). Zarejestrowanie pojazdu, wbrew jednoznacznym dowodom stwierdzającym nieautentyczność jego cech identyfikacyjnych (sfałszowany numer nadwozia), stoi w sprzeczności z poczuciem sprawiedliwości społecznej i pewności prawa. Decyzja o rejestracji takiego pojazdu w praktyce sankcjonuje fałsz dowodu, nadaje także jego właścicielom pewne uprawnienia, np. prawo legalnego posługiwania się dowodem rejestracyjnym, tj. dokumentem, który w sposób niewątpliwy potwierdza nieprawdziwe dane. W następstwie tego, osoby posługujące się takim dowodem, uchodzą za prawowitych właścicieli pojazdu, co przecież nie jest prawdą. Konieczne jest w takich przypadkach, aby istniała całkowita pewność, że osoby legitymujące się takim dokumentem są rzeczywiście do tego upoważnione i są prawowitymi właścicielami pojazdu (por. wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010 r., I OSK 134/10, CBOSA). W państwie prawa niedopuszczalne jest tolerowanie sytuacji, w którym po jednoznacznym stwierdzeniu, że nastąpiło fałszerstwo dokumentów, organy administracji tolerowałyby dalsze korzystanie i obrót pojazdem w ten sposób zarejestrowanym. Stan taki bowiem w rażący sposób naruszałby praworządność, przeczyłby pewności prawa, a nadto godziłby w interesy ewentualnych nabywców. Szkody natomiast jakie z tego tytułu mogą powstać trudno jest uniknąć w inny sposób niż przez uchylenie w trybie wznowieniowym wydanej w postępowaniu zwykłym ostatecznej decyzji dotyczącej rejestracji pojazdu.
W ocenie Sądu analiza zgromadzonego materiału dowodowego daje podstawy do przyjęcia, że zachodziły w niniejszej sprawie przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2017 r. w przedmiocie rejestracji pojazdu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 2 k.p.a. Wnioski zawarte w opinii biegłego z zakresu badań mechanoskopijnych uzasadniają stanowisko, że przedłożone przez skarżącego dokumenty w postępowaniu o dokonanie rejestracji pojazdu [...] nie były zgodne ze stanem faktycznym, zawierały dane nieautentyczne. Dane w dowodzie rejestracyjnym, umowie sprzedaży – odnośnie numerów indentyfikacyjnych przedmiotowego pojazdu nie odzwierciedlały rzeczywistego stanu rzeczy, gdyż numer VIN nadwozia został sfałszowany (zob. wyrok NSA z dnia 9 września 2025 r., II GSK 275/22, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 23 marca 2017 r., III SA/Gd 1101/16, CBOSA). Z tego względu wskazane dokumenty nie mogły stanowić podstawy do rejestracji pojazdu. W konsekwencji koniecznym stało się uchylenie decyzji o rejestracji pojazdu [...]oraz orzeczenie o odmowie jego rejestracji.
Mając powyższe na uwadze Sąd skargę jak niezasadną oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło