II SA/Go 877/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Mirosław Trzecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Monika Walentynowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2013 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2013r. J.S. zwróciła się do Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na matkę A.G.. Do wniosku załączyła odpis wypisu z treści orzeczenia Komisji Lekarskiej do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr [...] z dnia [...] maja 1994 r. o zaliczeniu A.G. do pierwszej grupy inwalidów ogólnego stanu zdrowia. Komisja stwierdziła, że inwalidztwo istnieje od [...] kwietnia 1994r., jest trwałe oraz towarzyszą mu przeciwwskazania do zatrudnienia. Do wniosku załączyła również kserokopię aktu zgonu ojca z dnia [...] stycznia 2008 r., oświadczenia o składkach zdrowotnych, oświadczenie członka rodziny o dochodzie podlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, oświadczenia o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych osiągniętym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy wszystkich członków rodziny, świadectwo pracy wskazujące, że ostatnią pracę zarobkową wykonywała w okresie od [...] czerwca 2010 r. do [...] kwietnia 2011 r., a także oświadczenie o rezygnacji z pracy zawodowej z powodu konieczności sprawowania osobistej całodobowej opieki nad niepełnosprawną matką. Oświadczyła również, iż zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy z prawem do zasiłku dla bezrobotnych ze względu na ubezpieczenie zdrowotne. Po uzyskaniu informacji o możliwości złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wyrejestrowała się z Powiatowego Urzędu Pracy, co potwierdza załączona do wniosku decyzja o utracie przez J.S. status osoby bezrobotnej z dniem [...] kwietnia 2011 r. Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Wójta Gminy, w oparciu m.in. o art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), odmówił przyznania J.S. specjalnego zasiłku opiekuńczego na A.G.. Rozstrzygnięcie to organ uzasadnił brakiem bezpośredniej rezygnacji z pracy z powodu konieczności sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawną matką, ponieważ miał miejsce krótki okres rejestracji wnioskodawczyni w Powiatowym Urzędzie Pracy. Od powyższej decyzji J.S. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Podała, ze zwolniła się z pracy z powodu konieczności opiekowania się matką. Nie posiadała wówczas wiedzy o możliwości ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. W związku z tym zarejestrowała się w Powiatowym Urzędzie Pracy ze względu na ubezpieczenie zdrowotne. W dniu [...] kwietnia 2011 r. wyrejestrowała się z Powiatowego Urzędu Pracy i złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzją z dnia [...] września 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego strona nie spełnia wynikającego z ustawy o świadczeniach rodzinnych warunku, tj. nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika, że J.S. pozostawała w zatrudnieniu do [...] kwietnia 2011 r., natomiast jej matka A.G. została zaliczona do pierwszej grupy inwalidów ogólnego stanu zdrowia orzeczeniem Obwodowej Komisji Lekarskiej ds. Inwalidztwa i Zatrudnienia z dnia [...] maja 1994 r. z ustaleniem, że inwalidztwo istnieje od [...] kwietnia 1994 r. Przesłanka zawarta w art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych sprecyzowana jest jednoznacznie – rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przy czym pojęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zostało sprecyzowane w art. 3 pkt 22 tej ustawy. Zdaniem organu odwoławczego nie można stwierdzić w przedmiotowej sprawie, iż strona zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką, albowiem w dacie ustalenia stopnia niepełnosprawności matki w dniu [...] maja 1994r. strona nie pozostawała w zatrudnieniu. W konsekwencji wnioskodawczyni nie spełnia warunków ustawowych do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Od powyższej decyzji J.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwestionując jej zasadność i zgodność z prawem. Podała, że wprawdzie jej matka ma orzeczone inwalidztwo od 1994 r. czyli w okresie gdy skarżąca pracowała, lecz do [...] stycznia 2008 r. (tj. do chwili swojej śmierci) opiekę nad matką sprawował ojciec K.G.. Ponadto od roku 1994 do chwili obecnej stan A.G. bardzo się pogorszył, tak że obecnie skarżąca nie może zostawić matki samej w domu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ odwoławczy podniósł, iż strona wskazanego w ustawie o świadczeniach rodzinnych warunku, tj. nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. J.S. pozostawała w zatrudnieniu do [...] kwietnia 2011r., natomiast A.G. zaliczona została do pierwszej grupy inwalidów od [...] kwietnia 1994 r. Nie można zatem stwierdzić, iż strona zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką, bowiem w dacie ustalenia niepełnosprawności matki ([...] maja 1994 r.) strona nie pozostawała w zatrudnieniu. Skarżąca nie spełnia zatem ustawowych warunków do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje Skarga okazała się zasadna. Przedmiot kontroli w rozpoznawanej sprawie stanowiła decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję działającego z upoważnienia Wójta Gminy Dyrektora Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, w sprawie odmowy przyznania J.S. specjalnego zasiłku opiekuńczego wnioskowanego na matkę – A.G.. Specjalny zasiłek opiekuńczy stanowi na gruncie ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006 r. nr 139 poz. 992 ze zm., u.ś.r.) nową instytucję wprowadzoną ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz. 1548). Świadczenie to uregulowane zostało w art. 16a u.ś.r., który zaczął obowiązywać od dnia 1 stycznia 2013 r. Stosownie do jego treści specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zgodnie z ust. 2 cyt. przepisu specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje, jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty, o której mowa w art. 5 ust. 2 (przepisy art. 5 ust. 4-9 stosuje się odpowiednio). Pomimo tego, iż specjalny zasiłek opiekuńczy stanowi na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych nową regulację to niewątpliwie stwierdzić należy, iż nawiązuje on do poprzednio obowiązujących przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art. 17 w/w ustawy w kształcie sprzed 1 stycznia 2013 r. Zgodnie z treścią art. 17 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługiwało matce albo ojcu, innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, bądź opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Obydwie wskazane wyżej instytucje prawne wykazują wiele zbieżnych cech. Łączy je to, że możliwość skorzystania z nich związana była i jest z koniecznością rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ma to istotne znaczenie dla możliwości skorzystania w związku z tym z dotychczasowego dorobku judykatury na gruncie poprzednio obowiązującego art. 17 ustawy, a które można zdaniem Sądu odnieść również do nowo obowiązującego specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż w związku ze złożeniem przez J.S. wniosku o przyznanie świadczenia w dniu 28 czerwca 2013 r. niewątpliwie zastosowanie w sprawie znalazły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, uwzględniające zmiany wprowadzone z dniem 1 stycznia 2013 r. Skarżąca spełniła określony w art. 16a u.ś.r. wymóg obciążenia obowiązkiem alimentacyjnym w stosunku do A.G. (matki), w rozumieniu art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Organy orzekające w sprawie słusznie nie kwestionowały także spełnienia przez skarżącą kryterium dochodowego określonego w art. 16a u.ś.r., mając na uwadze fakt, iż dochód na członka rodziny w 2011 r. (roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy – art. 3 pkt 2a u.ś.r.) wyniósł 562,46 zł na osobę, a zatem nie przekroczył dopuszczalnego limitu 623 zł. Za podstawę odmowy przyznania J.S. specjalnego zasiłku opiekuńczego skarżony organ przyjął brak spełnienia przez wnioskodawczynię określonej w art. 16a u.ś.r. przesłanki dotyczącej obowiązku rezygnacji wnioskodawczyni z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. J.S. pozostawała w zatrudnieniu do [...] kwietnia 2011 r., natomiast A.G. zaliczona została do pierwszej grupy inwalidów od [...] kwietnia 1994 r. Zdaniem Kolegium nie można zatem stwierdzić, iż strona zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką, bowiem w dacie ustalenia niepełnosprawności matki ([...] maja 1994 r.) strona nie pozostawała w zatrudnieniu. Sąd nie podzielił zastosowanej przez organy obydwu instancji na gruncie przedmiotowej sprawy interpretacji przepisu art. 16a u.ś.r., uznając ją za błędną. Opiera się ona bowiem wyłącznie na wykładni literalnej i nie znajduje szerszego poparcia w orzecznictwie sądowym (przykładowo wyrok WSA w Opolu z 9 lipca 2013 r., II SA/Ol 498/13, wyrok WSA w Rzeszowie z 8 sierpnia 2013 r. II SA/Rz 442/13 i wyrok WSA w Łodzi z 13 sierpnia 2013r. II SA/Łd 585/13), nadto wydane w sprawie decyzje zostały oparte na nieprawidłowo zebranym materiale dowodowym sprawy, co zostanie wyjaśnione w dalszej części uzasadnienia. Dokonując interpretacji treści art. 16a u.ś.r. należy wziąć pod uwagę dotychczasowe ustalenia orzecznictwa sądowoadministacyjnego powstałe na gruncie art. 17 u.ś.r., w treści obowiązującej przed 1 stycznia 2013 r., czyli dotyczące poprzednio obowiązującego świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu, wypracowane na gruncie dotychczasowych przepisów dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego sposoby wykładni przepisów regulujących zasady uzyskania prawa do tego świadczenia wydają się być również aktualne w procesie wykładni przepisów dotyczących specjalnego świadczenia opiekuńczego, skoro celem obydwu świadczeń (tj. świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego) jest wsparcie finansowe (rekompensata) Państwa wobec osób, które – z uwagi na potrzebę sprawowania stałej opieki nad członkiem rodziny, niezdolnym do samodzielnego funkcjonowania z uwagi na niepełnosprawność – nie pozostają w zatrudnieniu lub nie wykonują innej pracy zarobkowej. Istotą specjalnego zasiłku opiekuńczego, tak zresztą jak i świadczenia pielęgnacyjnego, jest pomoc osobom zdolnym do pracy, ale rezygnującym z niej po to, aby opiekować się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sprawowanie opieki powinno być zatem wyłącznym powodem rezygnacji z zatrudnienia, rezygnacja zaś z zatrudnienia oznacza, że podjęcie zatrudnienia było możliwe, gdyż osoba rezygnująca była zdolna do pracy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2007 r., I OSK 1411/06) Orzecznictwo sądów administracyjnych według poprzednio obowiązującego stanu prawnego – tj. do dnia 1 stycznia 2013 r., a dotyczącego świadczenia pielęgnacyjnego, stwarzało możliwość przyznania go osobie bezrobotnej. (wyrok NSA z 24 października 2008 r., I OSK 1758/07, LEX nr 501328). Ustawodawca wprowadzając od dnia 1 stycznia 2013 r. obok świadczenia pielęgnacyjnego specjalny zasiłek opiekuńczy (w którym dla osoby podejmującej się opieki ustalił wymóg jedynie rezygnacji z zatrudnienia – art. 16a ust. 1 u.ś.r.). Jednocześnie w art. 16a ust. 8 u.ś.r. enumeratywnie określił przypadki (podmioty), którym specjalny zasiłek pielęgnacyjny nie przysługuje. Ponadto wykładnia art. 16a ust. 1 u.ś.r. polegająca na przyjęciu, że w przypadku specjalnego zasiłku opiekuńczego (inaczej niż w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego – art. 17 ust. 1 ustawy), świadczenie to przysługuje wyłącznie tym osobom uprawnionym, które podjęły się i sprawują faktyczną opiekę nad osobami niepełnosprawnymi na skutek tylko rezygnacji z wykonywanej uprzednio pracy, narusza konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z zasadą równości wszystkie podmioty charakteryzujące się daną cechą istotną w stopniu równym mają być traktowane równo, a więc według jednakowej miary. Zastosowana przez organy wykładnia różnicuje w sposób całkowicie niezrozumiały potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki na skutek rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostając w zatrudnieniu powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki (rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). Nie sposób bowiem przyjąć za zgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, że w przypadku dwóch osób tak samo sprawujących stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednej z nich przysługiwać będzie prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdyż w celu tej opieki dokonała rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, natomiast prawo to nie będzie przysługiwać innej osobie, która – pomimo sprawowania faktycznej opieki i spowodowanej tym obiektywnej niemożności podjęcia zatrudnienia – nie wypełnia przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" (podobnie wyrok WSA w Gdańsku z 5 września 2013 r., III SA/Gd 532/13 oraz wyrok WSA we Wrocławiu z 18 lipca 2013 r., IV SA/Wr 312/13). W ocenie Sądu nie zasługuje na akceptację stanowisko Kolegium wskazujące na brak związku przyczynowego między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy świadectwa pracy z dnia [...] kwietnia 2011 r., skarżąca była zatrudniona na umowę o pracę do dnia [...] kwietnia 2011 r., po czym stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania za porozumieniem stron z oświadczenia woli pracownika. Skarżąca podała zarówno w skardze jak i w toku postępowania administracyjnego – w treści oświadczeń załączonych do wniosku o przyznanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, że rezygnacja z zatrudnienia wynikła z konieczności sprawowania opieki nad matką. Do dnia [...] stycznia 2008 r. A.G. zajmował się jej małżonek (ojciec skarżącej) K.G., jednakże po jego śmierci (odpis aktu zgonu znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, k. 22) obowiązek ten przeszedł na skarżącą. Jak podała skarżąca, stan zdrowia A.G. stopniowo się pogarszał, w konsekwencji czego musiała ona zrezygnować z zatrudnienia celem roztoczenia stałej opieki nad matką. W rozpatrywanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze za podstawę faktyczną swojego rozstrzygnięcia przyjęło, iż w dacie ustalenia niepełnosprawności matki ([...] maja 1994 r.) strona nie pozostawała w zatrudnieniu pomimo, że po pierwsze, na okoliczność ewentualnego zatrudnienia skarżącej w 1994r., tj. dziewiętnaście lat temu, w toku postępowania administracyjnego nie przeprowadzono żadnego dowodu (nie wiadomo zatem na jakiej podstawie Kolegium sformułowało w zaskarżonej decyzji taki wniosek), po drugie natomiast, trudno dopatrzyć się jakiegokolwiek związku pomiędzy sytuacją skarżącej na rynku pracy w 1994 r. a rezygnacją z zatrudnienia w 2011 r. z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad matką. Wydając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję w pierwszej instancji organy orzekające w sprawie nie dysponowały materiałem dowodowym pozwalającym na prawidłowe jej rozstrzygnięcie. W szczególności nie przeprowadzono żadnego dowodu na okoliczność stanu zdrowia A.G. w okresie rezygnacji skarżącej z zatrudnienia. Wprawdzie skarżąca nie przedstawiła w toku postępowania administracyjnego dowodu na tę okoliczność, jednak z treści art. 7 oraz 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, iż inicjatywa dowodowa w zakresie wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w stopniu umożliwiającym prawidłowe jej rozstrzygnięcie spoczywa przede wszystkim na organach administracyjnych. Oznacza to, że organy orzekające w sprawie naruszyły wskazane wyżej przepisy k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Naruszenie to polegało na wydaniu w sprawie orzeczeń bez zbadania związku pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia w 2011 r. a spełnianiem przez A.G. przesłanek z art. 16a ust. 1 u.ś.r., a także na oparciu przez Kolegium rozstrzygnięcia o domniemaną okoliczność faktyczną sprzed dziewiętnastu lat, która nie miała znaczenia w niniejszej sprawie. Podobnie należy ocenić decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2013 r. oraz podaną w jednym zdaniu jej uzasadnienia – całkowicie nieadekwatną dla możliwości wydania prawidłowego orzeczenia – przyczynę odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia, tzn. iż miał miejsce krótki okres zarejestrowania się wnioskodawczyni w Urzędzie Pracy. W konsekwencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy należało uchylić. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku znajduje oparcie w art. 152 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy, mając na uwadze treść art. 153 p.p.s.a, winny w szczególności przeprowadzić dowody na okoliczność, czy rezygnacja przez J.S. z podjęcia zatrudnienia została spowodowana spełnieniem przez matkę skarżącej przesłanki z art. 16a ust. 1 u.ś.r.. Nadto na podstawie zebranego materiału dowodowego organy winny rozważyć okoliczność, czy skarżąca znajduje się w takiej sytuacji życiowej i rodzinnej, że gdyby nie sprawowała opieki nad matką, a zostałaby jej zaoferowana praca, to byłaby gotowa do jej podjęcia oraz czy rezygnacja i niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą były spowodowane wyłącznie koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Dodatkowo wydając w sprawie decyzje, organy obydwu instancji winny uwzględnić zaprezentowaną wyżej wykładnię przepisu art. 16a u.ś.r.