II SA/Go 905/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2016 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku M sp. z o.o. o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia od opłat sądowych w całości w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier poza kasynem gry p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy. Na postawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 3 listopada 2016 r. wezwano pełnomocnika M sp. z o.o. - adwokata K.A. do uiszczenia w terminie 7 dni wpisu od skargi w kwocie 720 zł, pod rygorem jej odrzucenia. Dnia 7 grudnia 2016 r. wpłynął do sądu wniosek skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPPr w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że nie posiada środków pieniężnych, które mogłaby przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych, gdyż od lipca 2016 r. zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej. Posiadane automaty do gier zostały zatrzymane przez urzędy celne. Nadto w uzasadnieniu wniosku podano, że prowadzone są wobec spółki postępowania egzekucyjne na łączną kwotę 156.000 zł, zaś łącznie kary pieniężne wynikające z ostatecznych decyzji wynoszą 1.000.000 zł. W 2015 r. spółka odnotowała stratę w wysokości 150.638,02 zł. Spółka posiada środki pieniężne w kasie spółki w wysokości 174,20 zł. Spółka przedłożyła zestawienie postępowań egzekucyjnych i postępowań o wymierzenie kary pieniężnych, prowadzonych wobec spółki. W rozpoznawanej sprawie wzięto również z urzędu pod uwagę okoliczności podane przez pełnomocnika skarżącej spółki w sprawie II SA/Go 795/16 i dołączone dokumenty uzupełniające wniosek o przyznanie prawa pomocy. Pełnomocnik wskazała, że począwszy od lipca 2016 r. spółka pozostaje w stanie reorganizacji i przekwalifikowania swojej działalności, celem pozyskania środków niezbędnych dla sfinansowania sowich wymagalnych zobowiązań oraz kosztów postępowań sądowych. Spółka od dnia 1 lipca 2016 r. nie uzyskała przychodu. Nadto pełnomocnik podała, że od lipca 2016 r. koszty spółki dotyczą wyłącznie czynności transportowo-logistyczno-magazynowych, wynagrodzeń pracowniczych, oraz usług administracyjnych oraz obsługi prawnej. Po dniu 1 lipca 2016 r. koszty działalności spółki wyniosły 599.465,94 zł, przy czym koszty w wysokości 386.622,12 zł wynikały z dokonanej korekty VAT. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. Nr z 2016 r., poz. 718 – dalej zwanej p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Wymaga podkreślenia, że od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą generalnie wymaga się podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji wykonywanej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. W tym kontekście należy również podkreślić, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. Jan Paweł Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. 2 wyd., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 147/08, LEX nr 479137). Należy wskazać, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przytoczonego powyżej przepisu. Wykazać oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (zob. postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., I FZ 189/11, Należy wskazać, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego. Przedsiębiorstwo prowadząc działalność gospodarczą powinno uwzględnić w jej ramach odpowiednie środki finansowe na pokrycie kosztów postępowań sądowych związanych z jego działalnością (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 208/08, LEX nr 477191). O możliwościach płatniczych skarżącej spółki świadczy fakt, że nie wszczęła postępowania upadłościowego czy naprawczego i w dalszym ciągu ponosi koszty związane ze zmianą profilu działalności gospodarczej (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2015 r., II FZ 36/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie zwraca się uwagę, iż przedsiębiorca w ramach ryzyka prowadzenia działalności powinien liczyć się z możliwością albo koniecznością dochodzenia lub obrony swoich praw na drodze sądowej. Tym samym w przypadku planowania bądź wystąpienia na drogę sądową powinien się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych i przeznaczenia, bądź z bieżącej działalności lub ze zgromadzonych zasobów pieniężnych, kwot niezbędnych do skutecznego wszczęcia procesu (postanowienie NSA z dnia 21 września 2015 r., I FZ 287/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy dodać, że fakt odnotowania straty przez spółkę nie uzasadnia odmiennego wniosku. Zważyć bowiem trzeba, że ponoszenie straty nie oznacza spełnienia przesłanki warunkującej przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Strata jest jedynie nadwyżką sumy kosztów uzyskania przychodów nad osiągniętymi przychodami. W judykaturze stwierdzono, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, LEX nr 479125, postanowienie NSA z dnia 8 maja 2014 r., II GZ 191/14, LEX nr 1467686). Pełnomocnika podała, że skarżąca spółka w okresie od 1 lipca 2016r. poniosła znaczne koszty związane z koniecznością przekwalifikowania prowadzonej działalności gospodarczej (599.465,94 zł z czego koszty w wysokości 386.622,12 zł wynikały z dokonanej korekty deklaracji VAT), w tym na wynagrodzenia pracowników i obsługę administracyjną – prawną. Spółka ponosi zatem koszty działalności związanej ze zmianą profilu działalności gospodarczej, które w ujęciu średniomiesięcznym wielokrotnie przekraczają kwotę należnego wpisu od skargi (720 zł). Uprawnia to wniosek, że pomimo istnienia licznych zobowiązań spółka posiada źródło finansowania swojej działalności. W świetle powyższych danych przytoczona w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczność, że spółka boryka się z licznymi postępowaniami egzekucyjnymi nie może stanowić decydującego argumentu uzasadniającego przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z uwagi na przedmiot działalności gospodarczej spółka powinna była liczyć się z możliwością interwencji organów administracji oraz niekorzystnymi dla siebie decyzjami i w tym celu powinna zabezpieczyć środki na pokrycie ewentualnych kosztów postępowań sądowych. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że nakładom na działalność gospodarczą nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. W konsekwencji nie uzasadniają one zwolnienia od kosztów sądowych (zob. postanowienie NSA z dnia 15 października 2014 r., II FZ 1466/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak już wskazano, osoba prawna oraz inna organizacja nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (zob. postanowienie NSA z dnia 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, LEX nr 794951, postanowienie NSA z dnia 16 maja 2014 r., II FZ 553/13, LEX nr 1460148). W rozpoznawanej sprawie spółka nie wykazała, że podjęła jakiekolwiek czynności w celu uzyskania środków na pokrycie kosztów sądowych. Pozostawanie w obrocie prawnym jako przedsiębiorca wiąże się z koniecznością podejmowania wszelkich działań niezbędnych do efektywnego prowadzenia działalności gospodarczej i regulowania wszelkich związanych z nią należności tak prywatnoprawnych, jak i tych o charakterze publicznym (zob. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 15 września 2016 r., V SA/Wa 1663/16 www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Z tych względów uznano, że M sp. z o.o. nie wykazała, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. i dlatego na podstawie powyższego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.