II SA/Go 938/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska po rozpoznaniu w dniu 28 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.M. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi R.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi . Pismem z dnia [...] września 2016 r. R.M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2016 r., nr [...] w sprawie umorzenia postępowania. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 14 listopada 2016 r. skarżący wezwany został do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł w terminie 7 od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca odpis w/w zarządzenia doręczona została skarżącemu w dniu 21 listopada 2016 r. (k. 25 – przesyłkę odebrał dorosły domownik – S.M.). Skarżący uiścił wpis w dniu 29 listopada 2016 r. W piśmie z dnia [...] grudnia 2016 r. skarżący wezwany został przez Sąd do wykazania daty w jakiej uiszczony został wpis sądowy od skargi przez złożenie dokumentu potwierdzającego w/w datę pod rygorem przyjęcia, iż uiszczenie wpisu dokonane zostało w dniu 29 listopada 2016 r. Wezwanie odebrane zostało przez skarżącego w dniu 12 grudnia 2016 r. W dniu 14 grudnia 2016 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo skarżącego, w którym potwierdził, iż wpis od skargi uiścił w dniu 29 listopada 2016 r., załączając potwierdzenie przyjęcie przelewu do realizacji. Jednocześnie pismem z tej samej daty skarżący złożył do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżący wyjaśnił, iż początkowo był przekonany o terminowości dokonania wpłaty, jednakże z rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu dowiedział się, iż wezwanie do uiszczenia wpisu odebrane zostało przez jego ojca w dniu 21 listopada 2016 r., a nie jak sądził, zgodnie z informacją podaną przez ojca - 22listopada 2016 r. Z powyższych względów skarżący uznał, iż wpis uiszczony w dniu 29 listopada 2016 r. jest uiszczony terminowo. Skarżący podał, iż w dniach 19-25 listopada 2016 r. był w podróży służbowej. Mając na uwadze powyższe okoliczności, a przede wszystkim poinformowanie skarżącego przez odbierającego przesyłkę, iż przesyłka doręczona została w dniu 22 listopada 2016 r., skarżący stwierdził, iż uiszczenie wpisu po terminie nastąpiło bez jego winy, nie było spowodowane jego działaniem i było od niego niezależne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718) -zwanej dalej p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Wyjątek od w/w zasady przewiduje art. 86 § 1 p.p.s.a. w myśl, którego jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści przepisu art. 87 § 1, § 2, § 3 i § 4 p.p.s.a., aby w/w wniosek był skuteczny spełnione muszą zostać określone wymogi. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, chyba że wniosek dotyczy przywrócenia terminu do wniesienia skargi wówczas winien być wniesiony za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Wniosek złożony w rozpoznawanej sprawie przez skarżącego dotyczy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Mając na uwadze, iż wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi doręczone zostało stronie skarżącej w dniu 21 listopada 2016 r., nie ulega wątpliwości, iż skarżący uiszczając w/w wpis w dniu 29 listopada 2016 r. uchybił terminowi do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, który upływał 28 listopada 2016 r. Wniosek złożony został przez R.M. w terminie ustawowym, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., ponieważ wiadomość o uiszczeniu wpisu po terminie skarżący powziął w trakcie rozmowy telefonicznej przeprowadzonej nie wcześniej niż 12 grudnia 2016 r. kiedy odebrane zostało wezwanie Sądu do wykazania daty uiszczenia wpisu, a wniosek nadano 13 grudnia 2016 r. Z kolei czynność procesową w postaci uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżący dokonał przed złożeniem wniosku o przywrócenie terminu tj. 29 listopada 2016r. Zachowanie przez wnioskodawcę powyższych wymogów umożliwiło Sądowi dokonanie merytorycznej oceny wniosku skarżącego. Należy podkreślić, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej, o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Cytowany przepis nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Orzecznictwo sądów wskazuje, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (por. postanowienie SN z 14 stycznia 1972 r., III CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144; postanowienie SN z 29 października 1999 r., I CKN 556/98; postanowienie SN z 12 stycznia 1999 r., II UKN 667/98, OSNAP 2000, nr 12, poz. 6, postanowienie NSA z 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004). Należy mieć na uwadze, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, mającej charakter zewnętrzny i obiektywny i której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienia NSA z dnia 12 kwietnia 2012 r., I FZ 13/12, z dnia 27 maja 2014 r. II GZ 223/14, z dnia 4 kwietnia 2012 r., II FZ 200/12). Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. W związku z tym stwierdzić należy, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Skarżący jako okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wskazał błędne przeświadczenie co do daty doręczenia wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi wywołane informacją przekazaną mu przez odbierającego przesyłkę (ojca skarżącego) – S.M., który podał, iż doręczenie nastąpiło 22 listopada 2016 r. Skarżący dodał, iż w dniach 19-25 listopada 2016 r. był w podróży służbowej. W ocenie Sądu wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na brak uprawdopodobnienia okoliczności, które miałyby wyłączyć jego winę w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi doręczone zostało w przedmiotowej sprawie skarżącemu w sposób zastępczy. Możliwość taką przewiduje art. 72 § 1 p.p.s.a. zgodnie z którym jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma. Powołany przepis wskazuje na jedną z form tzw. doręczenia zastępczego, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Przepisy regulujące doręczenia zastępcze mają na celu umożliwienie prawidłowego przebiegu postępowania zwłaszcza w przypadkach, gdy dokonanie doręczenia samemu adresatowi jest utrudnione np. z uwagi na jego nieobecność pod wskazanym adresem. Doręczenie dokonane w takim trybie, uznaje się za równoznaczne z doręczeniem korespondencji samemu adresatowi. Podjęcie się odbioru korespondencji przez domownika adresata, nakłada na niego obowiązek należytego zadbania o interesy adresata. Niedochowanie należytej staranności przez taką osobę nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. Stosownie do art. 72 § 1 p.p.s.a., odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne doręczenie przesyłki samemu adresatowi. Warunkiem doręczenia przesyłki osobie nie będącej adresatem jest to, by odbierający pismo zobowiązał się do jego przekazania odbiorcy. Strona będzie ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności w miejscu zamieszkania (postanowienie NSA z 10 marca 2009 r., I OZ 174/09; 25 lutego 2011 r., II FZ 60/11; 9.6.2015 r., II FZ 272/15; 1 lipca 2015 r., II OZ 620/15, 6 października 2016 r., II GZ 969/16). W powyższych okolicznościach podanie przez odbierającego pismo – S.M. w zakresie przekazania adresatowi – R.M. przesyłki z podaniem w sposób błędny daty jej odebrania wykluczają przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi bez swej winy. Wskazana przez skarżącego okoliczność przebywania przez niego w podróży służbowej w dniach 19-25 listopada 2016 r. pozostaje bez wpływu na ocenę przedmiotowego wniosku. Wskazać należy, iż dbający o własne interesy skarżący, wyjeżdżając poza miejsce zamieszkania w toku prowadzonego postępowania sądowego, winien liczyć się z możliwością wystąpienia normalnych zdarzeń procesowych, takich jak np.: wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi lub uiszczenia wpisu. Tym samym podmiot skarżący powinien podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw sądowych. Niepodjęcie takich kroków zapobiegawczych bądź uczynienie tego nieudolnie, w konsekwencji może doprowadzić do uchybienia terminowi wyznaczonemu do dokonania określonej czynności procesowej i – pomimo podjętych przez stronę działań, które jednak okazały się nieskuteczne – należy stwierdzić w takim przypadku winę skarżącego w powstaniu uchybienia. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy zatem brać pod uwagę nie tylko okoliczności które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu skutecznych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W sytuacji gdy skarżący, jako adres do korespondencji wskazał adres, pod którym w czasie jego nieobecności przebywają jeszcze inne dorosłe osoby, domownicy, którym listonosz może zostawić przesyłkę, w konsekwencji dokonując doręczenia zastępczego z art. 72 § 1 p.p.s.a., strona musi liczyć się z tym, że ewentualne skutki uchybień powyższych osób, będą miały bezpośredni wpływ na bieg jej sprawy w postępowaniu sądowym. Skarżący ponosi zatem konsekwencje działań tych osób. W przypadku, gdy strona nie godzi się na doręczenie zastępcze dokonywane do rąk konkretnej osoby przebywającej pod adresem wskazanym jako adres korespondencyjny, tj. na doręczenie zgodne z treścią art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1113 ze zm.), podmiot może dokonać na poczcie zastrzeżenia pocztowego przesyłek rejestrowanych. Niezłożenie stosownego zastrzeżenia pocztowego w zakresie niedoręczania przesyłek niektórym domownikom powoduje, że skutki wszelkich zaniedbań tych osób, obciążają samego skarżącego. Ponadto stosując obiektywny miernik staranności stwierdzić należało, iż skarżący w przedmiotowej sprawie nie dochował należytej staranności w zakresie nałożonego na niego obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi, gdyż skarżący z podróży służbowej wrócił przed upływem terminu do uiszczenia wpisu i w celu potwierdzenia daty doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu mógł zwrócić się do urzędu pocztowego lub informację taką ustalić na stronie internetowej poczty. Dokonanie powyższych ustaleń uchroniłoby skarżącego przed uchybieniem terminu. Tymczasem skarżący z uiszczeniem wpisu zwlekał do dnia, który według jego błędnego przekonania stanowił ostatni dzień na dokonanie w/w czynności procesowej, a w rzeczywistości stanowił dzień po upływie terminu do uiszczenia w/w wpisu. W tych okolicznościach na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.