I SA/Ke 144/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rojek po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 2 stycznia 2014 r. znak: (...) w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić wniosek. W. D. (skarżący) wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia 2 stycznia 2014 r. znak: (...) w przedmiocie podatku akcyzowego złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazując na trudną sytuację finansową, stwierdził, że nie posiada wystarczających środków na uiszczenie kosztów sądowych. Oświadczył, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz córką w wieku 5 miesięcy. Dochód rodziny skarżącego stanowi uzyskiwany przez niego zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 658,90 zł miesięcznie (po trzech miesiącach 517,40 zł miesięcznie) oraz uzyskiwane przez A. D. (żonę) świadczenie z ZUS w kwocie 1600 zł miesięcznie. Skarżący nie wykazał majątku, oświadczył, że wraz z rodziną mieszka w mieszkaniu należącym do jego ojca. Jako miesięczne koszty utrzymania mieszkania wskazał czynsz w kwocie 320,90 zł, opłatę za energię średnio ok. 110 zł, opłatę za gaz średnio ok. 90 zł, opłatę za inne media średnio 50 zł, utrzymanie dziecka średnio 800 zł. Nadto oświadczył, że pozostałe środki wystarczają na zakup wyżywienia, środków higienicznych, czystości, najpotrzebniejszej odzieży oraz na cotygodniową rehabilitację żony, tj. 50 zł x 4 = 200 zł. Postanowieniem z dnia 11 marca 2014 r. referendarz sądowy WSA w K. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a., w dniu 26 marca 2014 r. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia ww. wniosku w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia, bowiem zawarte w nim oświadczenie było niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego skarżącego i budziło w tym zakresie wątpliwości Sądu. W odpowiedzi przedłożono: kserokopię zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za 2011 r. i za 2012 r.; kserokopię zaświadczenia z dn. 06.11.2013 r. wystawionego przez specjalistę chiropraktyka-osteopatę w przedmiocie kosztów rehabilitacji A. D. wraz z zaświadczeniem o rozpoznaniu schorzenia i koniczności kontynuacji leczenia z dn. 24.03.2014 r.; kserokopię informacji ze spółdzielni mieszkaniowej o wysokości czynszu; kserokopię faktur VAT za gaz za okres: od 26.11.2013 r. do 20.01.2014 r. (Fa VAT nr [...]), od 20.01.2014 r. do 20.03.2014 r. (Fa VAT nr [...]), od 20.03.2014 r. do 20.05.2014 r. (Fa VAT nr [...]); kserokopię zestawienia informacji o płatnościach za energię elektryczną wynikających z faktur VAT: nr [...] (miesiąc sprzedaży grudzień 2013 r.), nr [...] (miesiąc sprzedaży luty 2014 r.), nr [...] (miesiąc sprzedaży kwiecień 2014 r.); kserokopię zaświadczenia z dn. 07.10.2013 r. potwierdzającego przebywanie żony skarżącego na urlopie z tytułu urodzenia pierwszego dziecka wraz potwierdzeniem transakcji przelewu świadczenia z ZUS z dn. 24.03.2014 r.; zaświadczenia z Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta K. nr [...] z dn. 04.04.2014r. i nr [...] z dn. 04. 04.2014r. potwierdzające brak pojazdów zarejestrowanych na skarżącego i jego żonę; zaświadczenie z Miejskiego Urzędu Pracy w K. z dnia 03.04.2014 r. potwierdzające, że skarżący w okresie od 19.12.2013 r. do 18.06.2014 r. ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych wraz z informacją o wysokości tego świadczenia; oświadczenie skarżącego z dn. 03.04.2014 r., że nie posiadał rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych w okresie ostatnich trzech miesięcy; oświadczenie A. D. z dnia 03.04.2014 r., że z uwagi na istnienie ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej, nie wyraża zgody na przedłożenie wyciągu lub wykazu rachunków bankowych, w tym kont dewizowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy; kserokopię umowy majątkowej małżeńskiej ustanawiającej rozdzielność majątkową pomiędzy W. D. i A. R. z dn. 20.09.2012 r. zawartej w formie aktu notarialnego w K. przed Notariuszem M. K. (Repertorium A Nr [...]), kserokopię odpisu skróconego aktu małżeństwa nr [...] wystawionego przez Urząd Stanu Cywilnego w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma zapewnić możliwość dochodzenia praw przed sądem osobom, które nie są w stanie uiścić kosztów postępowania sądowego samodzielnie oraz stanowi gwarancję realizacji konstytucyjnej zasady prawa strony do sądu. Korzystanie z prawa pomocy musi być związane z wystąpieniem szczególnych okoliczności. W orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2010 r. (sygn. akt II GZ 409/10) zawarto bezsporny pogląd, iż ciężar udowodnienia trudnej sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie tego prawa i to strona ma wykazać, że znajduje się w sytuacji, która uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien wykazać, należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o zwolnienie od kosztów sądowych. Zwolnienie od kosztów sądowych (składają się na nie opłaty sądowe: wpis i opłata kancelaryjna oraz zwrot wydatków) wchodzi w zakres częściowego prawa pomocy, którego przyznanie osobie fizycznej uwarunkowane jest od wykazania przez nią braku możliwości poniesienia pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Mając na względzie okoliczności przedstawione w złożonym wniosku, a także wynikające z załączonych dokumentów, Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Trudne położenie materialne skarżącego nie zostało wykazane w stopniu wystarczającym. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, niewykonanie wezwania (na mocy art. 255 p.p.s.a.) do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (patrz: postanowienie NSA z 7 lipca 2010 r., sygn. akt II GZ 143/10, LEX nr 663519). W niniejszej sprawie skarżący, będąc na podstawie art. 255 p.p.s.a. wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji oraz przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów, nie wykonał tego wezwania w sposób prawidłowy. Nie przedłożył bowiem wyciągu/ wykazu posiadanych przez żonę skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy. Przesłał natomiast oświadczenie A. D. w przedmiocie odmowy udostępnienia ww. danych z uwagi na ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej oraz akt notarialny ustanawiający rozdzielność majątkową między małżonkami. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się jednolicie, że powołanie się we wniosku o przyznanie prawa pomocy na rozdzielność majątkową pozostaje bez znaczenia dla oceny tego wniosku (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt I GZ 107/13, LEX nr 1296482). Podkreśla się, że małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli i z tego obowiązku nie zwalnia ich nawet pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012 r., sygn. akt I OZ 410/12, LEX nr 1239478). Uzasadnia się to w ten sposób, że małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i alimentacji również w zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego, a na istnienie takiego obowiązku nie ma wpływu ustanowiona rozdzielność majątkowa małżonków (postanowienie NSA z dnia 28 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 1020/12, LEX nr 1240477). Podnosi się też, że z art. 252 p.p.s.a. wynika, że sąd rozpoznający wniosek o przyznanie prawa pomocy bada nie tylko stan majątkowy wnioskodawcy w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale bierze pod rozwagę także jego stan rodzinny i w tym zakresie poza ustaleniem obciążeń związanych z utrzymaniem rodziny powinien uwzględnić możliwy wkład członków tej rodziny w koszty utrzymania, obowiązek wzajemnej pomocy nawet przy rozdzielności majątkowej zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r., poz. 788 – j.t.), dalej: k.r.o., przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny stosownie do art. 27 k.r.o. (postanowienie NSA z dnia 26 października 2011 r., sygn. akt II FZ 509/11, LEX nr 1070032). Wprost wskazuje się też, że rozdzielność majątkowa nie tylko nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, ale ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 441/11, LEX nr 896371). W konsekwencji uchylenie się od współpracy z Sądem dla umożliwienia poznania pełnej sytuacji finansowej wnioskodawcy, należy uznać za niewskazanie zaistnienia przesłanek, od których uzależnione jest przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (postanowienie NSA z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie znając sytuacji majątkowej żony skarżącego Sąd nie był bowiem w stanie w prawidłowy sposób zweryfikować aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego możliwości płatniczych. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 260 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.