II SA/Ke 1132/14
WyrokWSA w Kielcach2015-02-18
Skład orzekający: Dorota Chobian, Renata Detka, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zmiana przepisów Prawa budowlanego dotycząca legalizacji samowoli budowlanej, wprowadzona po wydaniu ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę, stanowi podstawę do stwierdzenia wygaśnięcia tej decyzji na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 k.p.a. z powodu jej bezprzedmiotowości?Ratio decidendi
Zmiana przepisów Prawa budowlanego, wprowadzająca możliwość legalizacji samowoli budowlanej, nie stanowi samoistnej przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę, wydanej na podstawie przepisów obowiązujących przed nowelizacją. Bezprzedmiotowość decyzji w takim przypadku nie zachodzi, ponieważ nie ustają elementy stosunku administracyjnoprawnego, a sama zmiana prawa nie przewiduje takiego skutku dla decyzji wydanych przed jej wejściem w życie. Przyjęcie odmiennej interpretacji godziłoby w zasadę trwałości decyzji administracyjnych.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła o stwierdzenie wygaśnięcia ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, powołując się na zmianę przepisów Prawa budowlanego i możliwość legalizacji obiektu. Organy administracji odmówiły stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, uznając, że zmiana prawa nie powoduje bezprzedmiotowości decyzji wydanej na podstawie wcześniejszych przepisów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 lutego 2015 r. sprawy ze skargi B.P. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę.
Decyzją z [...] , znak: [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. po rozpatrzeniu odwołania B. P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia
7 lipca 1997 r. Prawo budowlane, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z 18 września 2014 r. odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia decyzji własnej z 11 października 1999 r. dotyczącej rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego na działce o nr ewid. [...] położonej w miejscowości [...].
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w O. decyzją z 11 października 1999 r., wydaną na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, nakazał B. P.ie wykonać rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego
o wymiarach 34,0 X 9,0 m na działce w [...].
Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z 18 stycznia 2000 r. utrzymał ww. decyzję w mocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 12 marca 2004r. sygn. akt. II SA/Kr 496/00 oddalił skargę B. P. na ww. decyzję organu II instancji w przedmiocie nakazania rozbiórki.
Postanowieniem z 26 listopada 1999 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. stwierdził z urzędu nieważność postanowienia organu I instancji z dnia 28 maja 1999 r. wydanego na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, o wstrzymaniu robót budowlanych i zobowiązaniu inwestora do przedłożenia określonych dokumentów, ponieważ zostało ono wydane z rażącym naruszeniem prawa. Postanowienie zostało utrzymane w mocy w dniu 17 stycznia 2000 r. przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a skarga B. P. oddalona wyrokiem WSA w Warszawie
z dnia 31 stycznia 2002r. sygn. akt IV SA 583/00.
Organ nadmienił, że na wniosek B. P. toczyło się również postępowanie administracyjne nadzwyczajne, w toku którego zapadły decyzje Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego:
- z dnia 18 stycznia 2006 r. odmawiająca stwierdzenia nieważności decyzji Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K.
z dnia 18 stycznia 2000 r.,
- z 28 lutego 2006 r. utrzymująca w mocy ww. własną decyzję;
a także wyroki:
- Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2006r. sygn. akt VII SA/Wa 764/06 oddalający skargę B. P. na ww. decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 lutego 2006 r.,
- Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 115/07 orzekający o oddaleniu skargi kasacyjnej B. P. od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2006r.
Wobec niewykonania obowiązku rozbiórki wynikającego z decyzji organu
I instancji z dnia 11 października 1999 r. organ I instancji tytułem wykonawczym Nr 9 z dnia 5 października 2006 r. wszczął postępowanie egzekucyjne w celu przymuszenia zobowiązanej do wykonania ciążącego na niej obowiązku.
Skarżąca podjęła także próby legalizacji budynku, które zaskutkowały wydaniem przez organ I instancji na podstawie art. 61a kpa postanowień o odmowie wszczęcia postępowania. Skarżąca bezskutecznie wnosiła też o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego oraz wznowienie postępowania.
W dniu 12 sierpnia 2014 r. B. P., powołując się na przepis art. 162 § 1 pkt 1 kpa skierowała do organu I instancji wniosek z dnia 8 sierpnia 2014r.
o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego.
Po rozpatrzeniu ww. wniosku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego
w O. wydał decyzję z dnia 18 września 2014 r.
Od decyzji tej odwołanie złożyła B. P. wnosząc o jej uchylenie
i orzeczenie o wygaśnięciu decyzji nakazującej rozbiórkę.
Skarżąca wymieniła następujące przesłanki swego wystąpienia o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji:
1. Ustanie bytu normy z powodu zmiany w stanie prawa obowiązującego.
2. Utrata kwalifikacji czynu w związku z wprowadzeniem do polskiego prawodawstwa obostrzenia wyrażonego w art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.
Skarżąca podniosła w odwołaniu, że o ile w postępowaniu podmioty prawa nie uległy zmianie, to zmianie uległ jeden z przedmiotów - stosunek materialno-prawny tj. norma regulująca uprawnienia i obowiązki stron postępowania. W wystąpieniu do organu I instancji wykazała, że ustał byt prawny normy - a raczej "reżimu" prowadzącego bezwzględnie do restytucji stanu nieruchomości. Dziwi więc skarżącą, iż organ ten z uporem dąży do wyegzekwowania tegoż reżimu prawnego obowiązującego w Polsce od 1 stycznia 1996 r. do 11 lipca 2003 r. tylko dla istoty "stosowania" tegoż prawa wobec obywatela. Skarżąca powołała się na zasadę stosowaną w "praktyce orzeczniczej", iż zmiana prawa korzystna dla strony postępowania jest każdorazowo przesłanką do wystąpienia o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji ostatecznej. Zauważyła, iż każdorazowo w przypadku "trwania stanu faktycznego" powstaje w takim postępowaniu wyłącznie "potrzeba określenia na nowo jedynie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego" działaniu strony oraz orzeczeniu o jej prawach i obowiązkach, ale przy zachowaniu dotychczasowych ustaleń.
W związku z przekazaniem do wiedzy organu warunków zabudowy świadczących o możliwości pełnoprawnego wykonania analogicznego obiektu na jej nieruchomości oraz dokumentów świadczących o prawidłowym jego wykonaniu podniosła, iż jej samowolne działanie utraciło kwalifikację uprawniającą organy państwowe do utrzymania nałożonego na nią nakazu rozbiórki tegoż obiektu.
W ocenie skarżącej stan faktyczny oraz materialno-prawny spełnia obecnie przesłanki zastosowania art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, który wskazuje na jej prawo do zalegalizowania obiektu. O powyższym świadczą dowody znajdujące się w aktach sprawy, tj. decyzja o warunkach zabudowy z dnia 11 grudnia 2003 r. oraz inwentaryzacja techniczna obiektu wraz z orzeczeniem technicznym sporządzonym przez osobę uprawnioną A. Z.
Na przeszkodzie ponownego wszczęcia postępowania i weryfikacji naruszenia w świetle normy art. 48 ust. 1 i 2 ww. ustawy stoi obecnie, jej zdaniem, tylko
i wyłącznie byt decyzji ostatecznej, o której stwierdzenie wygaśnięcia wniosła.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Świętokrzyski Inspektor wskazał na art. 162 § 1 pkt 1 kpa i podniósł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych istnieje utrwalony pogląd, że uchylenie przepisu będącego podstawą decyzji administracyjnej nie stanowi samoistnej przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. Sama zmiana takiej podstawy prawnej nie ma wpływu na stan prawny ukształtowany tą decyzją. Bezprzedmiotowość decyzji będzie skutkiem zmiany stanu prawnego wówczas, gdy znowelizowane przepisy przewidują taki skutek.
Organ odwoławczy stwierdził, że zmiana przepisu art. 48 Prawa budowlanego ustawą z dnia 27 marca 2003 r. zmieniającą ustawę Prawo budowlane z dniem 11 lipca 2003 r., na którą zdaje się powoływać skarżąca w odwołaniu, uzasadniałaby bezprzedmiotowość decyzji o nakazie rozbiórki wydanej w dniu 11 października 1999r. na podstawie dotychczasowych przepisów, tj. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ich zmiany, gdyby znowelizowane przepisy przewidywały taki skutek. Jednakże żaden obowiązujący przepis prawa nie przewiduje stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w takiej sytuacji.
Nie można mówić o bezprzedmiotowości postępowania, bowiem budynek gospodarczy wzniesiony został bez pozwolenia na budowę, a decyzja ostateczna
w przedmiocie rozbiórki nie została wykonana.
Przyjęcie, że zmiana stanu prawnego sama w sobie jest podstawą do uznania bezprzedmiotowości określonej decyzji administracyjnej godziłoby wprost w zasadę trwałości decyzji administracyjnych wyrażonej w art. 16 kpa.
Organ stwierdził, że decyzja organu I instancji odmawiająca skarżącej stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z dnia 11 października 1999 r. jest zgodna
z prawem, ponieważ w sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 162 § 1 pkt 1 kpa, co powoduje że nie można stwierdzić wygaśnięcia decyzji nakazującej rozbiórkę.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skardze B. P. wniosła o uchylenie decyzji z 5 listopada 2014 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa procesowego w postaci naruszenia przepisu art. 8 kpa, art. 11 kpa, art. 107 kpa, art. 162 kpa oraz naruszenie przepisów prawa materialnego w postaci naruszenia przepisu art. 48 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo Budowlane.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że decyzja organu administracji,
a w szczególności jej uzasadnienie nie budzi jej zaufania ani co do rzeczonego organu ani co ogółu władzy publicznej z powodu całkowitego zignorowania przedstawionej organowi argumentacji wskazującej na prokonstytucyjną linię orzecznictwa sądowego wyrażoną w kilku przytoczonych fragmentach prawomocnych wyroków sądowych. W jej ocenie, decyzję cechuje brak racjonalnego wyjaśnienia pobudek uniemożliwiających legalizację obiektów oraz czytelne dążenie organu do jednego określonego celu - pozbawienia jej majątku.
Skarżąca zarzuciła, że organ naruszył art. 11 kpa nie uwzględniając
w postępowaniu istnienia wskazanej mu linii orzecznictwa oraz "istoty" wpływu zmiany stanu prawa miejscowego (zmiany planu miejscowego) na osiągnięcie celu ustanowionego przez prawo, jakim jest uporządkowanie stanu prawnego nieruchomości tak, aby jej zabudowa była zgodna z postanowieniami prawa miejscowego.
Jej zdaniem organ nie wyjaśnił, dlaczego zdecydował się pominąć istotę tak licznie wskazanych mu orzeczeń sądowych. Skupił się natomiast na linii orzecznictwa, której stosowanie jest wyraźnie nie prokonstytucyjne, a od czasu wydania tego orzeczenia rozwinął się w orzecznictwie sądowym inny pogląd oraz odmienna interpretacja realizująca istotę ograniczenia wyrażonego w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, czego wyrazem jest uchwała NSA II OPS 2/13 z 16 grudnia 2013 r.
Skarżąca podniosła, że obiekty, których nakaz rozbiórki orzeczono przed 10 lipca 2003 r. muszą być obecnie według organu bezwzględnie "zniszczone"
w sytuacji, gdy "obiekt", wobec którego bytu nie dokonano rozstrzygnięcia przed tą datą miał prawo zostać "zalegalizowany". W jej ocenie powyższy przypadek wskazuje na zachwianie równości wobec prawa, które przejawia się wyłącznie
w odmiennym skutku stosowania normy - zależnym tylko od daty wykrycia "samowoli" przez organy nadzoru budowlanego oraz tempa przeprowadzenia przez nich postępowania.
Zarzuciła, że organ II instancji w uzasadnieniu swojej decyzji ani słowem nie odniósł się do faktu wydania jej decyzji o warunkach zabudowy oraz przedłożenia organowi orzeczenia sporządzonego przez osobę uprawnioną – A. Z.
Zdaniem skarżącej, brak oceny relacji formalno-prawnej w oparciu o stan prawa obowiązujący na dzień dokonania rozstrzygnięcia, w tym odniesienie się organu do "zgodności zabudowy z przepisami o planowaniu przestrzennym oraz unormowaniami techniczno-budowlanymi na dzień realizacji obiektu", jest istotą naruszenia prawa procesowego wyrażonego w art. 107 kpa.
W jej ocenie organ II instancji błędnie uznał, że w niniejszym postępowaniu nie można zastosować art. 162 kpa tylko i wyłącznie z powodu istnienia prawa, które tak nakazuje. W uzasadnieniu orzeczenia pominięto aspekt spójnika "albo", który stanowi alternatywę rozłączną. Wskazała, że w normie tej mamy do czynienia
z 2 przypadkami: "stwierdzeniem wygaśnięcia decyzji gdy nakazuje tego przepis"
i "stwierdzeniem wygaśnięcia decyzji gdy leży to w interesie społecznym lub interesie strony". Powyższe wskazuje, iż uzasadnienie wyłącznie połowicznie odnosi się do treści normy przywołując liczne orzeczenia, które odnoszą się tylko i wyłącznie do sytuacji, w której "wygaśnięcie decyzji ostatecznej dopuszcza lub nakazuje przepis prawa".
Odnosząc się do prawa obowiązującego na dzień złożenia skargi wskazała na naruszenie w orzeczeniu, co do istoty, art. 48 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r - Prawo Budowlane, których treść powinna zostać przez organ uwzględniona celem oceny czy czyn utracił uprzednią kwalifikację i czy po uchyleniu decyzji nakazu rozbiórki i ponownym rozpatrzeniu sprawy zapadłoby takie samo rozstrzygnięcie.
Odnosząc się do ogólnoświatowego problemu z nadmierną emisją gazów cieplarnianych oraz wykorzystywaniem nieodnawialnych kopalin i źródeł energii skarżąca podniosła, iż sama rozbiórka obiektu spowoduje co najmniej wzrost ilości odpadów. Natomiast ewentualna odbudowa obiektu stanowić będzie dodatkowe straty środowiskowe w postaci pozyskania kopalin, wytworzenia nowych materiałów budowlanych oraz związanego z tym zużycia surowców i energii ze źródeł nieodnawialnych. Zjawiska te nie będą miały miejsca tylko w sytuacji pozostawienia obiektu w stanie istniejącym gdyż okres jego żywotności jest jeszcze dość długi,
a sam obiekt nie powoduje istotnych dla stanu środowiska emisji. W interesie społecznym jest, aby ograniczyć liczbę nieuzasadnionych rozbiórek, gdyż unormowanie art. 5 oraz 31 ust. 3 ustawy zasadniczej jednoznacznie wskazuje, iż należy o środowisko dbać również poprzez rozważne orzecznictwo.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego
i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji objętej skargą (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 162 § 1 pkt 1 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli decyzja stała się bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony.
Zadaniem organów rozstrzygających niniejszą sprawę było zatem ustalenie, czy zachodzą przesłanki do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia 11 października 1999 r. nakazującej skarżącej dokonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego na działce nr ewid. [...] w miejscowości C. na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Bezspornym jest przy tym, że skarżąca nałożonego tą decyzją obowiązku nie wykonała.
Zagadnienie bezprzedmiotowości decyzji wiąże się z istnieniem stosunku administracyjnoprawnego, a więc z istnieniem jego przedmiotu, podmiotów oraz obowiązków i uprawnień stron. Bezprzedmiotowość wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej z powodu utraty bytu prawnego przez jego podmiot, zniszczenia lub przekształcenia rzeczy, rezygnacji z uprawnień przez stronę, zmiany stanu faktycznego uniemożliwiającego wykonywanie decyzji czy też zmiany w stanie prawnym, o ile powoduje on taki skutek (A. Wróbel (w:) Jaśkowska M., Wróbel A., Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX 2015). Bezprzedmiotowość powstaje w sytuacji, gdy "niemożliwe stało się zrealizowanie celu, jaki organ administracji miał na względzie przy jej wydaniu" (wyrok NSA z dnia 11 października 1985 r., SA/Wr 556/85, dostępny na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Sytuacje, w których odpada taki cel, są bardzo zróżnicowane. Najogólniej można je rozważać w aspekcie podmiotowym
i w aspekcie przedmiotowym. Bezprzedmiotowość o charakterze podmiotowym polega na tym, że przestaje istnieć podmiot stosunku prawnego. Sytuacja taka ma miejsce wtedy, gdy następuje śmierć podmiotu uprawnionego (np. śmierć osoby, która uzyskała pozwolenie na broń), zmiana (przekształcenie) podmiotu uprawnionego (np. zmiana przedsiębiorcy, któremu udzielono zezwolenia na sprzedaż alkoholu) lub likwidacja uprawnionej jednostki organizacyjnej (np. likwidacja podmiotu dysponującego pozwoleniem budowlanym). Do grupy tej należy zaliczyć także utratę przez stronę kwalifikacji niezbędnych do wykonywania określonej funkcji. Bezprzedmiotowość przedmiotowa oznacza z kolei, że przestaje istnieć przedmiot stosunku prawnego. Ta postać bezprzedmiotowości może zaistnieć np. w razie zniszczenia rzeczy, przekształcenia jej, rezygnacji uprawnionego z realizacji uprawnienia.
Żadna ze wskazanych sytuacji w niniejszej sprawie nie zachodzi. Nadal istnieją wszystkie elementy stosunku administracyjnoprawnego, które stały się podstawą wydania decyzji nakazującej dokonanie rozbiórki.
Jak wynika z wniosku z 8 sierpnia 2014 r. przesłanki wygaśnięcia decyzji z 11 października 1999 r. nakazującej rozbiórkę budynku gospodarczego skarżąca upatruje w nowelizacji art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.), dokonanej ustawą z dnia 27 marca 2003 r.
o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2003 r., nr 80, poz. 718 ze zm.).
Przede wszystkim podkreślić należy, że przesłanką uzasadniającą zaistnienie bezprzedmiotowości decyzji nie jest sama zmiana przepisów stanowiących jej podstawę prawną, nie mająca wpływu na ukształtowany tą decyzją stan prawny (por. wyrok NSA z dnia 18 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 953/2007). Bezprzedmiotowość decyzji z powodu zmiany w stanie prawnym następuje wyłącznie w przypadku, gdy znowelizowane przepisy przewidują taki skutek. Jeśli zatem nowa regulacja prawna nie przewiduje uregulowań co do losu decyzji wydanych przed wejściem jej w życie i wydanych na odmiennych podstawach prawnych, to decyzja ta nadal jest wiążąca, mimo że przestała istnieć podstawa prawna jej wcześniejszego wydania (por. wyrok NSA z 1 września 2010 r. sygn. akt I OSK 324/10).
Stosownie do art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu przed 11 lipca 2003 r. i w dniu wydania decyzji nakazującej rozbiórkę, właściwy organ nakazuje,
w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego
w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, bądź też pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Treść tego przepisu po ww. dacie przewiduje, że właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego
w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Spełnienie warunków z ust. 2 wprowadza możliwość legalizacji samowoli budowlanej. Jednakże zmiana ta, ani żaden inny przepis prawa, nie przewiduje możliwości stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w przypadku jej wydania na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów, tj. w brzmieniu obowiązującym przed wejściem życie zmiany, a - jak wyżej podniesiono - tylko w takiej sytuacji istniałaby podstawa do stwierdzenia bezprzedmiotowości decyzji wydanej w oparciu o przepisy obowiązujące przed nowelizacją.
W tej sytuacji zasadną była odmowa stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z 11 października 1999 r., co nastąpiło zaskarżonym rozstrzygnięciem.
Odnosząc się do wpływu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu, na którym znajduje się nieruchomość, na decyzję wydaną
w przedmiocie nakazu rozbiórki podkreślić należy w pierwszym rzędzie, że w stanie faktycznym sprawy mamy do czynienia z taką sytuacją. Niezależnie jednak od tego, podzielić należy orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie, iż zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie może zostać uznana za okoliczność skutkującą bezprzedmiotowością decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu stanowiącego samowolę budowlaną. Zmiana w tym zakresie nie spowodowała bowiem ustania prawnego bytu żadnego z istotnych elementów stosunku materialnoprawnego wykreowanego decyzją nakazującą rozbiórkę. W dalszym ciągu istnieją: zobowiązany do wykonania tej decyzji podmiot (skarżący), przedmiot decyzji i niewykonany obowiązek wynikający z normy administracyjnoprawnej (por. wyroki WSA w Gliwicach z 7 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 517/14, WSA w Krakowie
z 7 listopada 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 1295/14, wyrok WSA w Poznaniu z 15 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 701/11). Przytoczony przez skarżącą
w odniesieniu do powyższego fragment orzeczenia WSA w Krakowie zapadł
w odmiennym stanie faktycznym i jako taki jest wyrwany z kontekstu, a skład orzekający w tamtej sprawie w żadnym wypadku nie zaprezentował poglądu innego niż przedstawiony powyżej.
Bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostają zawarte w skardze wywody na temat zmiany art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego wprowadzonej ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw. Nowelizacja ta przewidująca możliwość legalizacji obiektów wzniesionych samowolnie nie zawiera przepisu odnoszącego się do losów ostatecznych decyzji wydanych przed jej wejściem w życie. Zatem decyzje takie są nadal wiążące, mimo że zmieniła się podstawa prawna, która uzasadniała ich wydanie.
Nie sposób też zgodzić się ze skarżącą, iż stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym. Wręcz przeciwnie – z interesem społecznym koliduje nieprzestrzeganie i nieposzanowanie prawa, poprzez niewykonanie przez skarżącą ciążącego na niej obowiązku rozbiórki, pomimo upływu ponad 14 lat od wydania decyzji nakładającej na nią ten obowiązek oraz prowadzenia w tym zakresie postępowania egzekucyjnego.
Wbrew zarzutom skargi, w toku postępowania nie zostały naruszone art. 8, art. 11 i art. 107 kpa. Organ zasadnie odmówił stwierdzenia wygaśnięcia decyzji
o rozbiórce na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa, czemu dał wyraz w przekonującym uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Mając zatem na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło