II SA/Ke 385/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Karolina Chrapkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi I. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 maja 2025 r. [...] w przedmiocie zmiany wysokości świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz I. G. kwotę [...](czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z 14 maja 2025 r., znak [...]/173019/2023 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej Prezes ZUS), po rozpatrzeniu odwołania I. G., utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 17 lutego 2025 r. o zmianie wysokości świadczenia wychowawczego, na okres świadczeniowy [...], na dziecko A. G.. Jako podstawę prawną decyzji organ wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i ustawę z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1576), zwaną dalej u.p.p.w.d. Organ odwoławczy wyjaśnił, że 1 lutego 2023 r. I. G. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy [...], na dziecko A. G.. Ponieważ wniosek o przyznanie prawa do tego samego świadczenia wychowawczego złożył również w tym samym dniu ojciec dziecka, ZUS przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w toku którego w oparciu o wyrok Sądu Okręgowego w K. z 17 czerwca 2020 r., sygn. akt I C [...] i wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z 27 stycznia 2022 r., sygn. akt I ACa [...], informacją z 19 maja 2023 r. powiadomił I. G. o przyznaniu jej prawa do świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości na wnioskowany okres świadczeniowy. Następnie organ poinformował stronę o nowym środku dowodowym, tj. o wyroku WSA w Kielcach z 31 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Ke [...] oraz o tym, że świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy [...], na dziecko A. G. zostało przyznane ojcu A. G. w wysokości połowy świadczenia. Ponieważ w odpowiedzi na tę informację I. G. ograniczyła się do oświadczenia, że nie zgadza się z wyrokiem WSA w Kielcach, na podstawie tego wyroku, w którym sąd uznał, że opieka nad ww. dzieckiem jest sprawowana przez oboje rodziców w sposób naprzemienny, ZUS decyzją z 17 lutego 2025 r. zmienił wysokość przyznanego I. G. świadczenia na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w kwocie [...]zł, a na okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2024 r. w kwocie [...]zł. Rozpatrując odwołanie I. G. od tej decyzji ZUS, organ II instancji przytoczył poglądy WSA w Kielcach wyrażone w wyroku z 31 lipca 2024 r. W szczególności zauważył, że sąd ten odniósł się do orzeczeń sądów powszechnych wydanych w sprawie rozwodowej małżonków G. zauważając, że sądy te stwierdziły w swych wyrokach wprost, że nie mogą orzec opieki naprzemiennej z uwagi na brak zgody I. G. na ustanowienie takich kontaktów. Bezspornym natomiast jest, że w wyroku rozwodowym ustalono kontakty ojca z synem w sposób szeroki, a różnica w dniach poszczególnych miesięcy, w których dziecko jest częściej u matki, wynosi zaledwie parę dni. W opinii WSA w sprawie znajduje zastosowanie art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. W sytuacji bowiem, gdy z sentencji wyroku rozwodowego jasno wynika, że opieka nad dzieckiem sprawowana jest przez rodziców w porównywalnych i powtarzających się okresach, taka sytuacja wyczerpuje przesłanki określone w art. 5 ust. 2a ustawy pomimo orzeczenia w wyroku rozwodowym o braku podstaw do ustanowienia opieki naprzemiennej z uwagi na brak porozumienia między rozwiedzionymi małżonkami. WSA podkreślił przy tym, że brak tego porozumienia został spowodowany kwestiami finansowymi, ponieważ ojciec dziecka wniósł o podział świadczenia wychowawczego. Ponieważ organ II instancji uznał, że odwołująca się nie przedstawiła dowodów, które mogłyby wpłynąć na zmianę okoliczności faktycznych sprawy, biorąc pod uwagę moc wiążącą wyroku WSA w Kielcach z 31 lipca 2024 r. Prezes ZUS uznał, że I. G. przysługuje prawo do przedmiotowego świadczenia wychowawczego jedynie w połowie wysokości tego świadczenia. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na tę decyzję I. G. zarzuciła : 1. naruszenie art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. poprzez błędne jego zastosowanie przez Organ w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy wprost wskazuje, iż nie są spełnione przesłanki ustawowe do uznania, że w przedmiotowym stanie faktycznym jest sprawowana opieka przez oboje rodziców w sposób naprzemienny, co miało wpływ na wynik sprawy; 2. naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez błędną ocenę całokształtu materiału dowodowego przez Organ w sytuacji, gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wprost wynika, iż nie są spełnione ustawowe przesłanki do uznania, że w przedmiotowym stanie faktycznym jest sprawowana opieka przez oboje rodziców w sposób naprzemienny, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało błędnym zastosowaniem przez Organ art.5 ust. 2a u.p.p.w.d., co miało wpływ na wynik sprawy; 3. naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. zart. 80 k.p.a. poprzez dokonaną przez Organ błędną ocenę wyroku Sądu Okręgowego w K. I Wydział Cywilny z dnia 17 czerwca 2020 r. o sygn. akt I [...] oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w K. I Wydział Cywilny z dnia 27 stycznia 2022 r. o sygn. akt I ACa [...] i stwierdzenie, że orzeczenie tymi wyrokami tak szerokich kontaktów ojca z małoletnim A. G. spełnia ustawowe przesłanki z art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w sytuacji, gdy z wyroku Sądu Okręgowego w K. I Wydział Cywilny z dnia 17 czerwca 2020 r. o sygn. akt I C [...] z uzasadnieniem oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w K. I Wydział Cywilny z dnia 27 stycznia 2022 r. o sygn. akt I ACa [...] z uzasadnieniem wprost wynika, iż nie została orzeczona opieka naprzemienna. Zatem w zaistniałym stanie faktycznym brak jest podstaw do zastosowania art. 5 ust 2a u.p.p.w.d. w szczególności, że organy administracji publicznej czy też sądy administracyjne nie posiadają uprawnień/kompetencji do kwestionowania, czy też stosowania wykładni rozszerzającej prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 4. z daleko idącej ostrożności procesowej naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. przez nieprzesłuchanie strony postępowania tj. lzabeli G. w sytuacji, gdy w niniejszym postępowaniu pozostają niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, zaś I. G. posiada wiedzę, która owe niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest w stanie wyjaśnić, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 5. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy Organ powinien tę decyzję uchylić w całości, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z takim zarzutami skarżąca wniosła: 1. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji; 2. na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw z art. 205 § 2 p.p.s.a. o zasądzenie Skarżącej od Organu zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych; 3. na podstawie art. 135 p.p.s.a. o rozważenie przez Sąd uchylenia decyzji z dnia 17 lutego 2025 r. wydanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o znaku sprawy [...]/173019/2023, postępowanie:[...]; 4. rozpoznanie sprawy na rozprawie i umożliwienie pełnomocnikowi skarżącej jak i Skarżącej, udziału w rozprawie w formie zdalnej tj. przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających jej przeprowadzenie na odległość. W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał, że skoro Prezes ZUS stwierdził, że z wyroków sądów powszechnych orzekających w sprawie rozwodowej byłych małżonków G. wynika wprost, że nie została orzeczona opieka naprzemienna nad małoletnim A. G., to organy obu instancji oraz sąd administracyjny nie mogą, z uwagi na zasadę legalizmu, przyjąć odmiennej wykładni przedmiotowego stanu faktycznego, gdyż nie posiadają w tym zakresie stosownych kompetencji. Z powołaniem się na orzecznictwo NSA (wyroki z dnia: 17.11.2017 r. o sygn. akt I OSK 1046/17, z dnia 4.10.2017 r. o sygn. akt I OSK778/17, z dnia 22.08.2017 r. o sygn. akt I OSK 947/17, z dnia 11.12.2017 r. o sygn. akt I OSK 1506/17), skarżąca wywiodła, że pozostawanie dziecka pod opieką naprzemienną nie jest kwestią mogącą podlegać interpretacji stron lub organu, prowadzącego dane postępowanie administracyjne, a fakt ten musi wynikać wprost z orzeczenia sądu powszechnego. Natomiast organy administracji publicznej realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego, nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców. Z daleko idącej ostrożności Skarżąca wskazała, że Organ w przypadku powzięcia jakichkolwiek wątpliwości co do występowania faktycznie opieki naprzemiennej, powinien dokonać dowodu z przesłuchania matki małoletniego tj. lzabeli G., która posiada stosowną wiedzę dot. sprawowania opieki przez ojca dziecka jak i przez nią samą, zatem byłaby w stanie ewentualne niejasności w tym zakresie wyjaśnić. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, rozszerzoną o uzupełnienie stanu faktycznego sprawy. Między innymi organ dodał, że po otrzymaniu wyroku WSA w Kielcach z 31 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Ke [...], w związku z treścią tego wyroku ZUS decyzją z 10 stycznia 2025 r. przyznał M. G. prawo do świadczenia wychowawczego na cały okres świadczeniowy [...], w wysokości połowy należnego świadczenia, tj. [...] zł miesięcznie. Na wniosek pełnomocnika skarżącej sprawa została rozpoznana na rozprawie przeprowadzonej przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających jej przeprowadzenie na odległość z jednoczesnym i bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku, tj. w trybie art. 94 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935. t.j.), dalej p.p.s.a. Na rozprawie przed WSA w Kielcach stawiła się osobiście skarżąca I. G., a jej pełnomocnik, radca prawny J. B. wziął udział w rozprawie przebywając w budynku WSA w Szczecinie. Pełnomocnik skarżącej poparł skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale nie z powodów w niej wskazanych. W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267. t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja bądź postanowienie może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. W świetle natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast – stosownie do art. 135 p.p.s.a. – sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Przedmiotem skargi była decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 14 maja 2025 r., utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, dalej ZUS, z 17 lutego 2025 r. zmieniającą wysokość świadczenia wychowawczego na dziecko skarżącej - A. G.. Dokonując kontroli tych decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryteria Sąd uznał, że w decyzji ZUS z 17 lutego 2025 r., wbrew wymogowi wynikającemu z art. 107 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. w zw. z art. 28 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r. poz. 1576), dalej u.p.p.w.d., zabrakło pełnego rozstrzygnięcia oraz wskazania podstawy prawnej. Również jej uzasadnienie nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Co do pierwszego z tych braków należy wyjaśnić, że nie zostało w sentencji tej decyzji wskazane, w jaki sposób orzeczono o zmianie wysokości przyznanego świadczenia wychowawczego, to znaczy jakiego okresu ta zmiana ma dotyczyć i jakich kwot. Informacje takie znalazły się w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, co pozwala uznać, że omawiane naruszenie wskazanego przepisu postępowania (tj. art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a.) i jego niedostrzeżenie przez organ II instancji, nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy i przez to – samoistnie - spowodować uwzględnienia skargi. Jednak naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na braku wskazania podstawy prawnej decyzji organu I instancji również nie zostało dostrzeżone, ani skorygowane w zaskarżonej decyzji, ani też w jej uzasadnieniu, co już mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie należy wyjaśnić, że podanie w obu zaskarżonych decyzjach, że ich podstawę prawną stanowi ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r. poz. 1576), jak również powołanie się w ich uzasadnieniach na przepis art. 5 ust. 2a tej ustawy, nie stanowi dostatecznego wywiązania się z obowiązku zawarcia w decyzji jej podstawy prawnej. Art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. stanowi materialno prawną podstawę przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku pozostawania dziecka pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu. Nie zawiera natomiast jakiejkolwiek regulacji – ani materialnoprawnej, ani z zakresu postępowania administracyjnego, dotyczącej zmiany wysokości przyznanego świadczenia wychowawczego oraz trybu dokonywania takich zmian. Stosowne przepisy znajdują się w u.p.p.w.d. Jednak brak ich konkretnego wskazania wywołuje w okolicznościach niniejszej sprawy wątpliwości co do tego trybu. Co więcej, uzasadnienia obu decyzji zawierają sformułowania, które świadczą o wewnętrznej niespójności tych decyzji co do zasadniczej kwestii, tj. tego, czy dotyczą one prawa do świadczenia wychowawczego już skonsumowanego, co sugeruje rozstrzygnięcie ukryte, jak wyżej wyjaśniono, w uzasadnieniach obu decyzji, a pominięte w ich sentencjach, czy też prawa do tego świadczenia na przyszłość, co może sugerować stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, że w odrębnej decyzji organ ustali kwotę nienależnie pobranego świadczenia, którą należy zwrócić. W tym zakresie należy wyjaśnić, że powodem wszczęcia zawiadomieniem z 21 stycznia 2025 r. (k. 31 akt administracyjnych) postępowania mającego na celu weryfikację świadczenia wychowawczego przyznanego I. G. na dziecko A. G. na okres świadczeniowy 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. na podstawie informacji z 19 maja 2023 r., a następnie powodem wydania zaskarżonych decyzji, było prawomocne rozstrzygnięcie przez WSA w Kielcach w sprawie II SA/Ke [...], skargi M. G., na decyzje ZUS i Prezesa ZUS z 19 maja 2023 r. i z 16 stycznia 2024 r. odmawiające mu prawa do świadczenia wychowawczego na ten sam okres świadczeniowy na wspólne dziecko M. i I. G. - A. G.. W tamtej sprawie WSA w Kielcach, w nawiązaniu do będących podstawą odmowy przyznania przez organy ZUS M. G. świadczenia wychowawczego w ˝ części, wyroków Sądu Okręgowego w K. z 17 czerwca 2020 r., I C [...] i Sądu Apelacyjnego w K. z 27 stycznia 2022 r., I ACa [...], wyjaśnił, że "oczywiście błędne jest stanowisko, że tylko wówczas dziecko pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców, gdy zwrot "opieka naprzemienna" znajduje się wprost w sentencji orzeczenia sądu. Kwestię tę trzeba oceniać z uwzględnieniem cech i celów tej instytucji, przy wykorzystaniu odpowiednich metod wykładni. [...] W sytuacji, gdy nie zawierają one stosownego zwrotu, rzeczą organów jest samodzielne ustalenie charakteru zawartych tamże zapisów dla zobrazowania i wyłożenia treści pojęcia "opieka naprzemienna" w konkretnej sprawie (por. wyrok NSA z 3 lutego 2022 r., I OSK 843/20, LEX nr 3304320, wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Olsztynie z dnia 7 listopada 2018 r., II SA/Ol 690/18, LEX 2579966, w Kielcach z 1 lutego 2023 r., II SA/Ke 679/22, LEX nr 3500321). [...] Ocena charakteru i zakresu opieki obydwojga rozwiedzionych rodziców nad dzieckiem powinna wynikać z treści sentencji wyroku rozwodowego określającego na podstawie art. 58 § 1a k.r.o. sposób kontaktów z dzieckiem, nawet jeśli z uzasadnienia takiego wyroku by wynikało, że sąd powszechny nie traktuje określonych przez siebie kontaktów jako świadczących o opiece naprzemiennej. [...] Sąd powszechny nie orzeka bowiem o istnieniu lub nieistnieniu opieki naprzemiennej, którymi to pojęciami k.r.o. się nie posługuje, ale określa sposób kontaktu z małoletnim, który z mocy art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy jest wyłączną podstawą do ustalenia przez właściwe organy administracji rozpatrujące wniosek o świadczenie wychowawcze, czy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod naprzemienną opieką obydwojga rodziców rozwiedzionych. Taka właśnie sytuacja zachodzi w stanie kontrolowanej sprawy. Ustalone w pkt. V wyroku kontakty skarżącego z małoletnim synem A. stanowią o opiece sprawowanej w porównywalnych i powtarzających się okresach. Zgodnie z tym orzeczeniem dziecko przebywa w okresie wakacji, ferii zimowych oraz Świąt naprzemiennie u ojca i u matki. Jeśli chodzi o pozostały czas w roku, różnica w dniach poszczególnych miesięcy, w których dziecko jest częściej u matki niż u ojca wynosi zaledwie parę dni w zależności od rozkładu weekendów i ilości dni w danym miesiącu. W tym znaczeniu dziecko istotnie przebywa trochę więcej czasu u matki [...] jednak w świetle art. 5 ust. 2a ustawy okresy opieki mają być porównywalne, a nie równorzędne. [...] Orzekające w sprawie organy administracji oparły się więc na językowej wykładni art. 5 ust. 2a ustawy, a nie na wykładni celowościowej, czego konsekwencją było wadliwe zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym sprawy. Zdaniem Sądu, skarżący przedstawił orzeczenie sądu, z którego wynika, że dziecko jest pod opieką obydwojga rozwiedzionych rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, czyli pod opieką naprzemienną w rozumieniu art. 5 ust. 2a". W konsekwencji takich rozważań WSA w Kielcach, wskazanym wyrokiem z 31 lipca 2024 r., II SA/Ke [...], uchylił decyzje ZUS i Prezesa ZUS z 19 maja 2023 r. i z 16 stycznia 2024 r. odmawiające M. G. prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy trwający od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r., na wspólne dziecko M. i I. G. - A. G., wskazując na konieczność uwzględnienia stanowiska prawnego Sądu i wydania stosownego rozstrzygnięcia odpowiadającego prawu. Akceptacja przedstawionych poglądów WSA w Kielcach mających charakter wiążących wskazań w sprawie rozstrzygniętej wyrokiem z 31 lipca 2024 r. (art. 153 p.p.s.a.), spowodowała wydanie przez ZUS decyzji z 10 stycznia 2025 r. przyznającej M. G. prawo do świadczenia wychowawczego na cały okres świadczeniowy (1 czerwca 2023 r. - 31 maja 2024 r.), na syna A. G., w wysokości połowy całego należnego świadczenia, tj. po [...] zł do 31 grudnia 2023 r. i po [...] zł od 1 stycznia 2024 r. W następstwie wydania takiej decyzji i w związku z równoczesnym pozostawaniem w obrocie prawnym informacji z 19 maja 2023 r. dotyczącej przyznania na ten sam okres świadczeniowy (1 czerwca 2023 r. - 31 maja 2024 r.), na to samo dziecka, tj. A. G., świadczenia wychowawczego w pełnej wysokości skarżącej I. G., organ zawiadomił ją o wszczęciu wspomnianego wyżej postępowania mającego na celu weryfikację wysokości przyznanego świadczenia. Jednak dokonując tego organy obu instancji pominęły obowiązujące w takich sprawach przepisy. Przepisy wymagające analizy znajdują się w art. 25 i 27 u.p.p.w.d. Pierwszy z nich reguluje kwestie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych przewidując obowiązek ich zwrotu (art. 25 ust. 1), definiuje pojęcie nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych (art. 25 ust. 2 i 2a), określa zasady i tryb ich zwrotu (art. 25 ust. 3 – 12). W art. 27 u.p.p.w.d. natomiast uregulowano zasady i tryb zmiany lub uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. Rozróżnienie pomiędzy tymi dwoma regulacjami jest wyraźne. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, możliwość domagania się przez organ zwrotu świadczeń nienależnie pobranych w trybie art. 25 u.p.p.w.d. może mieć miejsce niezależnie od uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia wychowawczego w trybie art. 27 cyt. ustawy (vide: wyrok NSA z 20 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 1919/11; wyrok NSA z 14 grudnia 2012 r sygn. akt I OSK 1099/12; wyrok NSA z 29 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 945/12; wyrok NSA z 16 czerwca 2016 r. sygn. akt I OSK 15/15; wyrok NSA z 10 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2409/15; wyrok NSA z 27 września 2017 r. sygn. akt I OSK 196/16). W trybie art. 27 u.p.p.w.d. nie będzie podlegało uchyleniu lub zmianie prawo do świadczenia wychowawczego, które zostało już skonsumowane. Nie stanowi to jednak bariery, aby organ administracji wdrożył, w oparciu o materialnoprawną podstawę art. 25 ust. 1 u.p.p.d.w., postępowanie w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego i doprowadził do orzeczenia o jego zwrocie decyzją administracyjną (wyrok NSA z 30 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1269/19). [...] Należy przyjąć, że gdy o prawie do świadczenia wychowawczego jednego z rodziców organ orzeka w sytuacji, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje już rozstrzygnięcie, przyznające drugiemu rodzicowi prawo do świadczenia wychowawczego na to samo dziecko i na ten sam okres, późniejsze w czasie orzekanie o prawie do świadczenia wychowawczego innemu rodzicowi, bezwzględnie wymaga skorygowania istniejącej w obrocie prawnym informacji o przyznanym wcześniej prawie do świadczenia wychowawczego drugiego rodzica. Powyższy obowiązek wynika z reguły zbiegu uprawnień, określonej w art. 22 oraz z art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. (por. wyrok NSA z 31 października 2023 r. sygn. akt I OSK 2252/21). W przypadku konieczności skorygowania prawa dotyczącego minionych okresów świadczeniowych jedyną formą dochodzenia zwrotu nienależnego świadczenia jest właśnie decyzja z art. 25 ust. 6 u.p.p.w.d., a więc decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego (wyrok NSA z 19 września 2025 r., I OSK 2198/23). Podzielając przedstawione powyżej poglądy należy stwierdzić, że zapadłe w sprawie zaskarżone decyzje, z zastrzeżeniem wynikającym z omówionych wyżej naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 107 § 1 pkt 4 i 5 oraz § 3 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. utrudniających wyjaśnienie intencji organów przy wydawaniu tych decyzji, naruszają również przepisy prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 1, ust. 2 pkt 6 i ust. 6 oraz art. 27 ust. 1, 2 i 4 u.p.p.w.d. w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. Jeśli bowiem przyjąć, że organy obu instancji orzekły o zmianie wysokości świadczenia, które już zostało skonsumowane przez I. G., to taka zmiana, w tym w szczególności w trybie art. 27 u.p.p.w.d. - nie była dopuszczalna. Jedynym dopuszczalnym rozstrzygnięciem w takiej sytuacji było wdrożenie, w oparciu o materialnoprawną podstawę z art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d., postępowania w sprawie zwrotu nienależnie przez I. G. pobranego świadczenia wychowawczego i doprowadzenie do orzeczenia decyzją administracyjną o jego zwrocie. W takim tylko postępowaniu będzie mogło dojść do ustalenia wysokości nienależnie pobranego przez I. G. świadczenia wychowawczego oraz do orzeczenia o jego zwrocie. Nie będzie natomiast ani potrzebne, ani też dopuszczalne, wcześniejsze orzekanie o zmianie wysokości tego świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ sprawa dotyczy świadczenia już pobranego za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Z uwagi na stwierdzone powyżej naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie było w niniejszej sprawie konieczne rozstrzyganie tego, co było przedmiotem zasadniczego sporu pomiędzy stronami, t.j. kwestii tego, czy w przedmiotowym okresie świadczeniowym była sprawowana opieka naprzemienna przez oboje rodziców nad ich małoletnim synem A. G., co w konsekwencji miało przesądzać o tym, czy w ogóle można w sprawie mówić o nienależnie pobranym świadczeniu wychowawczym za ten okres świadczeniowy. Niemniej w nawiązaniu do zarzutów skargi, a także skupionej głównie na nich odpowiedzi na skargę należy zauważyć, co następuje. W związku z prawomocnym rozstrzygnięciem w sprawie zakończonej wyrokiem WSA w Kielcach z 31 lipca 2024 r. w sprawie II SA/Ke [...], kwestii przysługiwania M. G. prawa do połowy świadczenia wychowawczego należnego z tytułu opieki naprzemiennej nad synem A. G., nie można przyjąć bez wzruszenia decyzji zapadłej ostatecznie w tamtej sprawie (decyzja z 10 stycznia 2025 r.), że w niniejszej sprawie wszczętej z urzędu i dotyczącej części tego samego świadczenia wychowawczego, mogłoby dojść do ponownej i odmiennej oceny zaistnienia określonych w art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. przesłanek opieki naprzemiennej sprawowanej nad synem I. i M. G., warunkujących ustalenie kwoty przysługującego świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty przysługującej za dany miesiąc. Dopuszczenie takiego, wnioskowanego przez skarżącą, ponownego ustalania sprawowania bądź niesprawowania opieki naprzemiennej nad A. G. w okresie świadczeniowy objętym niniejszą sprawą, mogłoby prowadzić bowiem do złamania wynikającej z art. 153 p.p.s.a. zasady związania organów, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także związania sądu rozstrzygającego sprawę z wniosku M. G. zakończoną ostatecznie decyzją z 10 stycznia 2025 r. Związanie takie oznacza natomiast, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą zignorować oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnym wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Dlatego bezzasadne były zarzuty skargi zmierzające do ponownego i odmiennego ustalenia istnienia w sprawie przesłanek opieki naprzemiennej sformułowanych w art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. Należy wyrazić pogląd, że wspomniane wyżej związanie obejmuje również niniejszą sprawę. Choć bowiem dotyczy ona matki A. G. i jej wniosku o wypłatę całości tego samego świadczenia wychowawczego, to z racji charakteru postępowania, jakie powinno być przeprowadzone w niniejszej sprawie, tj. postępowania o ustalenie i zwrot nienależnie pobranej przez I. G. połowy tego świadczenia wychowawczego i przy przyjęciu pozostawania A. G. w okresie świadczeniowy trwającym od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r., pod opieką naprzemienną obojga rodziców - w istocie sprawa niniejsza dotyczy tej samej części tego świadczenia. Ta bowiem druga część (t.j. połowa), która zasadnie została przyznana i wypłacona I. G., nie powinna być objęta postępowaniem zwrotowym, skoro została przyznane i wypłacona zasadnie, przez co nie ma cechy świadczenia nienależnie pobranego. Przedmiotem niniejszego postępowania powinna być więc tylko ta połowa przedmiotowego świadczenia wychowawczego, która została przyznana M. G. ostateczną decyzją z 10 stycznia 2025 r. i do której równocześnie rości sobie pretensje skarżąca. Z racji przy tym takiego bliskiego powiązania pomiędzy sprawami o przyznanie tego samego świadczenia wychowawczego, czy choćby jego części, na rzecz obojga rodziców, postępowanie wszczęte w niniejszej sprawie powinno toczyć się z udziałem obojga rodziców. W sytuacji bowiem zwrócenia się z wnioskiem przez oboje rodziców o przyznanie świadczenia wychowawczego postępowanie powinno się toczyć z udziałem ich obojga, gdyż zachodzi przesłanka współuczestnictwa materialnego (art. 62 K.p.a.; B. Adamiak w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2021, s. 459-460, nb 1-4; A. Wróbel w: M. Jaśkowska, A. Wróbel, M. Wilbrandt-Gotowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Wolters Kluwer 2020, uw. 1, 2, 4, 5 do art. 62, wyroki NSA z 12 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1381/21 i z 19 września 2025 r., I OSK 2198/23). Powyższe rozważania oznaczają, że zarzuty sformułowane w skardze nie mogły zostać uwzględnione. Dodatkowo tylko można dostrzec niekonsekwencję w argumentacji uzasadnienia skargi. Skoro jej autor uważa, że "organy administracji publicznej, realizując zadania w zakresie świadczenia wychowawczego nie są uprawnione do badania, w jaki sposób w danym przypadku jest faktycznie sprawowana opieka nad dzieckiem przez jego rodziców", to niezrozumiały jest zarzut (nawet zaopatrzony zastrzeżeniem, że jest czyniony z daleko idącej ostrożności), "że organ w przypadku powzięcia jakichkolwiek wątpliwości co do występowania faktycznie opieki naprzemiennej, powinien dokonać dowodu z przesłuchania matki małoletniego tj. I. G.. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję wydaną w I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni stanowisko prawne zaprezentowane w niniejszym wyroku i wyda stosowne rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził od Prezesa ZUS na rzecz skarżącej kwotę [...]zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (pkt II wyroku), na którą składa się wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) oraz opłata od jednego dokumentu pełnomocnictwa w wysokości [...] zł (część IV. załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, Dz.U.2025.1154).