II SA/Ke 632/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 września 2014 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania M. W. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] orzekającej o wymeldowaniu M. W. z pobytu stałego z lokalu położonego przy [...] – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że nie znalazł podstaw do zmiany bądź uchylenia decyzji organu I instancji. Wojewoda podniósł, że jednym z głównych zadań wynikających z ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U z 2006 r. Nr 139, poz. 993) jest rejestracja danych o miejscu pobytu osób. Osoba, która opuszcza miejsce pobytu ma obowiązek dokonać wymeldowania, a jeżeli tego obowiązku nie wykona, zgodnie z art. 15 ust. 2 organ gminy na wniosek strony lub z urzędu wydaje decyzję w sprawie wymeldowania. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy świadczy, zdaniem organu o tym, że M. W. od 4 czerwca 2012 r. nie zamieszkuje w lokalu położonym przy [...]. Albowiem tego dnia została wykonana przez uprawniony organ – Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym eksmisja M. W. z przedmiotowego lokalu. Organ wskazał, że odnośnie dobrowolności opuszczenia stałego miejsca zamieszkania ukształtował się pogląd, że opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. Powołując się na zebrany materiał dowodowy organ uznał, że miejscem pobytu M. W. w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie jest lokal położony w [...], a zatem utrzymywanie zameldowania stanowiłoby naruszenie obowiązujących przepisów a w szczególności naruszenie naczelnego celu prowadzenia ewidencji ludności – zbiory ewidencji ludności mają odzwierciedlać stan faktyczny w zakresie pobytu osób. Organ podkreślił, że ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, jej celem jest odzwierciedlenie stanu faktycznego – miejsca pobytu osoby Odnosząc się co do zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji, co do zgodności z prawem działań podejmowanych przez komornika sądowego, organ wskazał, że nie należą one do kompetencji organów ewidencji ludności i nie mogą podlegać ocenie w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższą decyzję wniosła M. W., domagając się jej uchylenia. Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja oparta jest na podstawie wykonanej eksmisji, która dokonana została bezprawnie w dniu 4 czerwca 2012r. z lokalu położonego w [...]. Bezprawność działania komornika polegała na tym, że komornik posiadając jedynie tytuł prawny do wprowadzenia do lokalu nabywcy, dokonał w sposób nieuprawniony eksmisji z lokalu jej osoby oraz części rzeczy ruchomych znajdujących się w lokalu a stanowiących jej własność. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, bądź też przepisów postępowania, które daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też w inny sposób nie naruszyły przepisów postępowania, jeżeli mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Rozpatrując skargę w ramach tak zakreślonej właściwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji organu II instancji. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą, ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Z kolei stosownie do art. 15 ust. 2 cyt. ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie należy mieć na uwadze, że tak zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Tym samym nie ma ono nic wspólnego z prawem rzeczowym bądź obligacyjnym, jakie danej osobie przysługuje do określonego lokalu. Jeżeli zatem opuszcza ona miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy. Z kolei zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Z powyższej regulacji wynika, że zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie potwierdzeniem określonego faktu. Na wyłącznie ewidencyjny charakter obowiązku meldunkowego wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716). W uzasadnieniu powyższego wyroku Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Ponadto, w uzasadnieniu powyższego wyroku TK wyjaśnił, iż obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest bowiem zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Ustawowymi przesłankami wymeldowania są więc: opuszczenie miejsca pobytu stałego i niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Ewidencja ludności służy bowiem jedynie rejestracji faktu pobytu danej osoby w konkretnym lokalu. Organy ewidencyjne mają więc przede wszystkim obowiązek ustalić czy dana osoba przebywa w konkretnym lokalu (stale lub czasowo) czy też dany lokal opuściła. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że opuszczenie miejsca stałego pobytu musi mieć charakter dobrowolny w tym znaczeniu, że nie może być wynikiem bezprawnego działania osób trzecich (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1455/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 521/06). Różnorodność okoliczności faktycznych wielu spraw meldunkowych powodowała przyjęcie przez sądy wykładni art. 15 ust. 2 ustawy mającej na celu ochronę osób, które zostały zmuszone do opuszczenia miejsca pobytu stałego na skutek niezgodnych z prawem działań współlokatorów lub innych osób. Należy jednak podkreślić, że dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest przesłanką ustawową wymeldowania, dlatego nie w każdym przypadku wykazanie zaistnienia przesłanek wymeldowania będzie wymagało ustalenia, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez daną osobę nie nastąpiło wbrew jej woli. Jeżeli opuszczenie przez daną osobę miejsca stałego pobytu jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa (np. w przypadku wykonania w drodze egzekucji wyroku nakazującego eksmisję z lokalu), to przy ustalaniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że te działania organów najczęściej nie są zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal. W wielu przypadkach nawet przymusowe opuszczenie lokalu będzie uzasadniało wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego w tym lokalu, gdy zostanie spełniona podstawowa przesłanka ustawowa wymeldowania, tj. opuszczenie miejsca pobytu stałego (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 stycznia 2011 r. sygn. akt II OSK 46/10, wyrok Naczelnego Sadu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2014r. sygn. akt II OSK 2682/12). W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że skarżąca nie mieszka w lokalu znajdującym się w [...] od dnia 4 czerwca 2012 kiedy to została przeprowadzona przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym eksmisja skarżącej na podstawie prawomocnego postanowienia o przysądzeniu własności w sprawie Sądu Rejonowego. Od tej daty skarżąca M. W. nie przebywa w przedmiotowym lokalu i nie posiada jak sama przyznała kluczy do tego mieszkania. W tym stanie sprawy brak więc było podstaw faktycznych do kwestionowania przesłanki opuszczenia przez skarżącą lokalu w budynku przy [...]. Dlatego też należy podkreślić, że organy prawidłowo zastosowały przepis art. 15 ust. 2 ustawy, uznając, że skarżąca spełniła wymienione w nim przesłanki wymeldowania. Opuszczenie lokalu mieszkalnego wskutek wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji, uzasadniającym wydanie decyzji o wymeldowaniu osoby eksmitowanej ( vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2012r. sygn. akt II OSK 526/11 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2012r. sygn. akt II OSK 1515/10) . Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.