I SA/Kr 1166/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku L. B. , o ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia [...] nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji orzekającej o odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. postanawia oddalić wniosek Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek L. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K., z dnia 28.08.2017r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania od decyzji orzekającej o odpowiedzialności spadkobierców za zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach" oraz akt sprawy L. B. ur. w 1990r. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 3 900 zł, miesięcznie, netto. W 2017r uzyskał dochód w wysokości 52 079,57 zł, przy przychodzie na poziomie 53 414,57 zł. Zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawcy obejmują : czynsz – 425 zł, opłatę za internet - 173 zł, opłatę za prąd – 112 zł. L. B. spłaca też kredyt, którego rata wynosi 1 860 zł i ponosi koszty ubezpieczenia w wysokości 400 zł, rocznie. Strona skarżąca jest: właścicielem mieszkania o pow. [...] m2, znajdującego się w K. przy ul. [...] – w którym zamieszkuje mama i babcia wnioskodawcy, o wartości ok. 350 000 zł; współwłaścicielem, w ˝ części, mieszkania o pow. [...], znajdującego się w K. , przy ul. [...], o wartości ok. 340 000 zł; nieruchomości składającej się z działek nr: [...] i [...], o pow. [...], znajdującej się w K. w dzielnicy [...] – w [...] części, nieruchomości składającej się z działek nr [...], [...], o pow. [...], znajdującej się w K. w dzielnicy [...] – w [...] części, nieruchomości składającej się z działek nr: [...], [...], [...] , o pow. [...], znajdującej się w K. w dzielnicy [...] – w [...] części. Jedna z dwóch poprzednio wymienionych nieruchomości zabudowana jest domem o pow. 120 m2, o wartości ok. 500 000 zł; Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2018r., poz. 1302) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). Rozpatrując przedmiotową sprawę należy podkreślić, iż kwestia przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym była już rozpatrywana. Dnia 30.05.2018r. Starszy Referendarz Sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, a dnia 24.07.2018r. WSA w Krakowie utrzymał w mocy to postanowienie. W porównaniu z poprzednim stanem faktycznym, w oparciu o który zapadły dwa w/w orzeczenia, wzrosła wysokość raty kredytu z 950 zł do 1 860 zł. i nieznacznie wzrosły koszty opłat za media o około 100 zł. Jednocześnie jednak wzrosło wynagrodzenie wnioskodawcy z 3 152,83 zł do 3900 zł, miesięcznie , netto. Stąd też, zdaniem orzekającego, nie podstaw aby w oparciu o przedstawiony stan faktyczny zapadło pozytywne rozstrzygnięcie, w przedmiocie częściowego przyznania prawa pomocy, tym razem poprzez ustanowienie pełnomocnika. Zaistniałe zmiany nie mają bowiem charakteru istotnych z punktu widzenia oceny zdolności płatniczych strony. Wraz ze wzrostem wydatków wzrosło bowiem jej wynagrodzenie. Wnioskodawca uzyskuje stałe miesięczne wynagrodzenie, które znacznie przewyższa minimalne wynagrodzenie w 2018 r. To zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 12 września 2017 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2018 r. wynosi bowiem 2100 zł. Ponadto L. B. jest współwłaścicielem nieruchomości, które nie służą mu do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych a zgodnie z linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza kiedy ich wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r., sygn. II GZ 56/05, postanowienie NSA z dnia 25.02.2016r., sygn. II GZ 103/16). To od wnioskodawcy zależy, w jaki sposób gospodaruje swymi aktywami, w tym majątkiem nieruchomym i czy podejmuje czynności w celu uzyskania z niego dochodów (postanowienie NSA z dnia 03.02.2016r. , sygn. I FZ 485/15). Wnioskodawca spłaca również kredytu, którego rata jest dość wysoka, a jakiekolwiek prywatnoprawne zobowiązania nie mają natomiast pierwszeństwa przed kosztami prowadzenia postępowania przed sądami administracyjnymi (postanowienie NSA z dnia 25.08.2015 r., sygn. akt II GZ 387/15, postanowienie NSA z dnia 17.02.2016r., sygn. akt I GZ 17/16). Biorąc więc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r. , poz . 1302 z p. zm. ).