I SA/Kr 146/16

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.C. FHU C&C L.C. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L. C. FHU C&C L. C. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 listopada 2015 r. nr: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu p o s t a n a w i a wniosek oddalić Wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 16 listopada 2015 roku w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu skarżący L. C. FHU "C" L.C. w K., działający przez adwokata M.S., złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych. We wniosku skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną G. J. – C., z którą w 2010 roku zawarł umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową, oraz córką L.C. ur. 2007 r. Wnioskodawca nie posiada żadnych składników majątkowych przedstawiających jakąkolwiek wartość. Źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez żonę skarżącego działalność gospodarcza przynosząca dochody w wysokości 2.000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że od dnia 2 lipca 2014 roku prowadzona przez niego działalność gospodarcza L.C. FHU C. musiała zostać zawieszona, gdyż okazała się nierentowna generując znaczne koszty i przynosząc straty. Aktualnie wnioskodawca nie osiąga przychodów z działalności gospodarczej, nie jest zatrudniony na umowę o pracę, jak i żadną inną umowę cywilnoprawną. Nie posiada żadnych innych dodatkowych źródeł utrzymania, ani nieruchomości bądź ruchomości, które mógłby spieniężyć. L.C. miesięczne koszty utrzymania rodziny oszacował na kwotę ok. 1900 zł. Na tę sumę składają się: opłata za energię elektryczną, wodę i wywóz śmieci 500 zł, koszty wyżywienia 800 zł, utrzymanie dziecka (oprócz wyżywienia) 300 zł i paliwo do samochodu żony 300 zł. Odnosząc się do wezwania Referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o prawo pomocy - wystosowanego w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) – L.C. przedłożył kopie następujących dokumentów: umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 26 czerwca 2010 roku ustanawiającej rozdzielność majątkową w małżeństwie skarżącego, zaświadczenia z Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców Urzędu Miasta K. z dnia 16 września 2015 roku, zestawienia operacji na rachunku bankowym skarżącego w P. S.A. za okres od 1 czerwca 2015 do 14 września 2015 roku, zeznań PIT-36L i informacji PIT/B L.C. za lata 2012, 2013 i 2014. Ponadto skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych lokat bankowych, ani żadnych samochodów będących jego własnością. Dom, w którym zamieszkuje wraz z rodziną przy ul. Ź. w M. stanowi wyłączną własność jego żony. Miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą ok. 1.900 zł i są pokrywane przez żonę skarżącego. Wnioskodawca nie posiada jednak rachunków na potwierdzenie ponoszonych wydatków, gdyż nie wiedział, że będzie zobowiązany do ich przedstawienia w sądzie. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Aby dokonać rzetelnej, wolnej od wątpliwości oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenia strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistości. Konsekwencją procesową takiego stwierdzenia może być nieuwzględnienie wniosku w jego pełnym zakresie, a nawet odmowa przyznania prawa pomocy (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wydanie 3, Warszawa 2008, str. 613-614 i powołane tam orzecznictwo). W niniejszej sprawie oświadczenie L.C. zawarte w urzędowym formularzu "PPF" było niewystarczające do oceny czy wnioskodawca faktycznie nie jest w stanie ponieść we własnym zakresie kosztów sądowych. Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych i złożenia dodatkowych oświadczeń pozwalających na pełny obraz jego sytuacji materialnej. Przesłane przez stronę wyjaśnienia nie tylko nie usunęły wątpliwości co do tej sytuacji skarżącego, ale wręcz spotęgowały przypuszczenia, że uchyla się on od ujawnienia rzeczywistych danych celem zwiększenia szans na przyznanie prawa pomocy. Pomimo wyraźnego wezwania skarżący nie przesłał: - odpowiednich rachunków dokumentujących wydatki związane z koniecznym utrzymaniem rodziny za ostatni okres rozliczeniowy, - wyciągów z firmowych kont bankowych L.C., obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z kont bankowych G. J-C (zarówno osobistych jak i firmowych), obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - zeznań podatkowych L. C. za 2015 rok lub odpowiednich zaświadczeń z właściwych urzędów skarbowych o uzyskanych przez niego w 2015 roku dochodach i przychodach, - zeznań podatkowych G. J-C za 2015 rok lub odpowiednich zaświadczeń z właściwych urzędów skarbowych o uzyskanych przez nią w 2015 roku dochodach i przychodach, - deklaracji podatkowych z tytułu prowadzonej przez G. J-C działalności gospodarczej za ostatni miesiąc / kwartał. Należy podkreślić, że dla oceny, czy strona jest w stanie ponieść koszty sądowe istotne znaczenie ma jej stan majątkowy i dochody oraz sytuacja rodzinna. Oznacza to, że w przypadku, gdy skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, nie można ograniczać się jedynie do sytuacji majątkowej i dochodów skarżącego, ale należy uwzględnić również dochody i stan majątkowy małżonki, ponieważ zwolnienie od kosztów sądowych jest uzasadnione wówczas, gdy ich poniesienie powoduje uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny (por. postanowienia NSA z dnia 25 kwietnia 2008 roku, sygn. akt II OZ 322/08 i z dnia 23 czerwca 2014 r., sygn. akt II FZ 900/14). W tym miejscu orzekający pragnie zaakcentować, iż okoliczność, że skarżący zawarł umowę wyłączającą wspólność majątkową w jego małżeństwie nie ma znaczenia z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. W postanowieniu z dnia 6 października 2004 roku sygn. akt GZ 71/04 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przy badaniu przesłanek z art. 246 par. 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy wziąć pod uwagę, że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. Rozdzielność majątkowa, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz dysponowania i zarządzania swoimi majątkami (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09). Takie ukształtowanie relacji majątkowych nie zwalnia małżonków z obowiązku udzielania wzajemnego wsparcia materialnego, także w celu umożliwienia prowadzenia sporów sądowych, na co niejednokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądowym (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I FZ 11/14, z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 5/13, z dnia 14 lipca 2010 r., sygn. akt II FZ 273/10). Podkreślenia wymaga, że wszystkie dokumenty, których przedłożenia oczekiwał orzekający, miały istotne znaczenie dla oceny przesłanek prawa pomocy. Pozwalałyby one bowiem na zobrazowanie rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego L.C., a nie sytuacji wykreowanej przez wybiórcze przedstawienie niepełnych danych. Nadesłanie wybiórczych dokumentów spowodowało, że znany jest tylko wycinek informacji, uniemożliwiający ustalenie, czy faktycznie rodzina skarżącego znajduje się w obiektywnie trudnej sytuacji materialnej. Ta zaś bez zestawienia pełnych dochodów i wydatków gospodarstwa domowego, jest niemożliwa do ustalenia. Orzekający pragnie zwrócić także uwagę na złożenie przez skarżącego oświadczenia, które budzi uzasadnione wątpliwości co do jego wiarygodności. W oświadczeniu datowanym na 7 marca 2016 roku L.C. podał, że nie posiada żadnych samochodów będących jego własnością. Natomiast z przedłożonego wraz z tym oświadczeniem zaświadczenia Prezydenta Miasta K. z dnia 16 września 2015 roku wynika, że jest on właścicielem samochodu osobowego AUDI A6 3.0 TDI i przyczepy ciężarowej WIOLA. W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że z uwagi na wewnętrzną sprzeczność obu dokumentów nie mogą one stanowić podstawy do czynienia wiarygodnych ustaleń. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy nie można uznać, aby L.C. uprawdopodobnił w sposób wyczerpujący i jednoznaczny sytuację majątkową swojej rodziny. Tym samym stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.