I SA/Kr 165/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi L.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2006 r., p o s t a n a w i a : oddalić wniosek. Pismem z dnia 3 stycznia 2013 r. L.K. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2006 r. Skarżący wniósł jednocześnie do Sądu o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na fakt, iż jej wykonanie spowoduje trudne do odwrócenia skutki w stosunku do osoby skarżącego. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że wykonanie tej decyzji spowoduje likwidację jego majątku przez dającą się przewidzieć licytację majątku ruchomego i nieruchomości skarżącego, który obecnie nie posiada żadnych oszczędności, a prowadzona przez niego działalność gospodarcza wykazała na dzień 30 listopada 2012 r. stratę w wysokości 178.858,51 zł. Podniósł ponadto, że wszczęcie egzekucji w stosunku do nieruchomości skarżącego może spowodować wypowiedzenie mu warunków umów kredytowych, zabezpieczonych hipotekami na tych nieruchomościach. We wniosku stwierdzono również, że zbycie ruchomości wykorzystywanych przez skarżącego w działalności gospodarczej spowoduje brak płynności finansowej i uniemożliwi pokrywanie bieżących, niezbędnych wydatków biznesowych, co doprowadzi do likwidacji przedsiębiorstwa – w tym do utraty zatrudnienia przez pracowników skarżącego i jego źródła utrzymania. Skarżący podniósł ponadto, że na jego utrzymaniu pozostaje dwoje małoletnich oraz dwoje pełnoletnich, lecz kontynuujących naukę dzieci, jak również matka, która z uwagi na swój podeszły wiek korzysta z pomocy finansowej skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednak stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W przytoczonej regulacji chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. postanowienie NSA z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt II GZ 313/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd może zatem udzielić skarżącemu tzw. "ochrony tymczasowej", która polega na wstrzymaniu wykonania np. egzekucji należności pieniężnych wynikających z zaskarżonej decyzji podatkowej, aż do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania w tym przedmiocie stosownego rozstrzygnięcia. Należy przy tym podkreślić, że celem instytucji wstrzymania wykonania aktu administracyjnego jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania sprawy w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, a nie ocena legalności tego aktu (zob. postanowienia NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OZ 358/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Potrzeba wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powinna być przy tym wykazana przez stronę skarżącą, gdy weźmie się pod uwagę fakt, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu pozostawione jest uznaniu Sądu i może nastąpić wyłącznie na wniosek strony skarżącej. W celu wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenie skutków strona ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne. Nie mogą to być jedynie ogólnikowe stwierdzenia pozostające w sferze przypuszczeń, jeżeli nie zostały one poparte szczegółowymi analizami odzwierciedlającymi istniejący stan rzeczy. Pozostawienie bowiem przez ustawodawcę uznaniu Sądu zasadności wstrzymania aktu wiąże się z koniecznością szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia wniosku w tej sprawie, zwłaszcza że na tym etapie postępowania Sąd nie bada merytorycznej zasadności skargi. W szczególności strona skarżąca powinna wykazać, że w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi zatem nie o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (zob. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 889/04, niepubl.; postanowienie NSA z dnia 9 marca 2005 r., sygn.. akt II OZ 52/05, niepubl.). Skarżący ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne (zob. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 595/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący upatruje ziszczenia się przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w możliwości sprzedaży licytacyjnej składników jego majątku, utracie płynności finansowej związanej z brakiem zaufania kontrahentów i kredytodawców, co z kolei doprowadzić może do likwidacji działalności gospodarczej skarżącego. Choć istotnie, w razie braku dobrowolnego wykonania zaskarżonej decyzji może zostać w sprawie wszczęte postępowanie egzekucyjne i podjęte niektóre z przewidzianych prawem czynności egzekucyjnych, to jednak związane są one z wierzytelnościami publicznoprawnymi o oznaczonej wartości. Tymczasem skarżący nie podał wyczerpujących informacji o posiadanych przez siebie nieruchomościach oraz składnikach mienia ruchomego – przedstawił jedynie odpisy ksiąg wieczystych prowadzonych dla dwóch nieruchomości. Nie przedstawił przy tym, na jakim etapie znajduje się spłata udzielonych pożyczek, które zostały zabezpieczone na powyższych nieruchomościach. W związku z powyższym Sąd nie jest w stanie stwierdzić, jaka jest faktyczna wysokość obciążenia tych nieruchomości. Skarżący nie wspomniał również, czy posiada inne nieruchomości, jak i w ogóle zaniechał wyliczenia składników mienia ruchomego i podania ich wartości. Sąd nie jest zatem w stanie przeprowadzić rzetelnej prognozy skutków wykonania zaskarżonej decyzji dla majątku skarżącego. Nie jest wobec powyższego władny stwierdzić zaistnienia przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jak dalej twierdzi skarżący, wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje negatywne skutki dla pozostających na jego utrzymaniu dzieci i matki. Ponadto podniósł, że branża motoryzacyjna, w której działa, wymaga stałych nakładów finansowych. Skarżący nie wykazał jednak wysokości nakładów ponoszonych na powyższe cele. Wskazał jedynie, że należność pieniężna objęta zaskarżoną decyzją znacznie odbiega od "bieżących wpływów do budżetu domowego skarżącego", choć już nie podał, w jakiej wysokości dochody te się kształtują. Podał jednocześnie, że nie posiada żadnych oszczędności, a z bilansu jego przedsiębiorstwa za 11 miesięcy 2012 r. wynika strata w wysokości 178.858,51 zł. Sąd nie dysponuje zatem informacjami o źródłach finansowania prowadzonej działalności gospodarczej skarżącego ani potrzeb jego dzieci oraz matki. Skarżący bowiem informował jedynie o stracie z działalności gospodarczej oraz o braku oszczędności. Skoro jednak – jak równocześnie podaje – jego przedsiębiorstwo wymaga stałych nakładów finansowych i udziela on pomocy członkom swojej rodziny (i ponosi zapewne wydatki na własne utrzymanie) – musi posiadać inne źródła dochodów, niż wykazane we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Źródła te nie zostały jednak przez niego podane. Odnosząc się z kolei do twierdzeń skarżącego o niebezpieczeństwie likwidacji przedsiębiorstwa i w konsekwencji zwolnienia pracowników, Sąd pragnie powołać postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 marca 2012r. (IGSK 288/12). Wskazane w nim zostało, że za niewystarczające do wstrzymania decyzji należy uznać ograniczenie się do stwierdzenia, że wyegzekwowanie kwoty zaległości podatkowych w podatku akcyzowym doprowadzi do likwidacji działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą, prowadząc do zwolnienia zatrudnionych przez nią pracowników oraz załączenie do wniosku dokumentu wskazującego na istnienie ujemnego salda na rachunku bankowym skarżącej spółki oraz jej oświadczenia o zatrudnianiu w chwili obecnej 12 pracowników. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił przy tym, że rodzaj nałożonego obowiązku (zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym) co do zasady nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne ze swej natury odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje bowiem możliwość zwrotu uiszczonej kwoty. Z analogiczną sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Sam skarżący powołuje się bowiem jedynie na okoliczność, że wszczęcie egzekucji doprowadzi do zaprzestania przez niego prowadzenia działalności gospodarczej. Twierdzenie to nie zostało jednak poparte żadnymi dodatkowymi okolicznościami. Jest ono wobec powyższego niewystarczające do uwzględnia wniosku. Zaznaczyć można, że w sytuacji, gdy chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, koniecznym jest wykazanie konkretnych przesłanek wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Stanowisko takie zostało wyrażone między innymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2012 r. (sygn. akt II FSK 404/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wskazano powyżej, skarżący nie wykazał zaistnienia powyższych przesłanek. Należy także przypomnieć, że sama egzekucja należności pieniężnych nie prowadzi co do zasady do nieodwracalnych skutków. W razie bowiem uchylenia zaskarżonej decyzji, ewentualnie wyegzekwowane kwoty zostaną zwrócone. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, egzekucja skierowana do składnika majątkowego strony, nie stanowi samodzielnej przesłanki uzasadniającej udzielenie jej tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. Strona musi bowiem wykazać następstwo czynności egzekucyjnych, które może rodzić zagrożenie, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010 r., sygn. akt I FZ 317/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na marginesie zauważyć należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zwrócić należy również uwagę na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2010 r. (I FZ 389/10 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym zostało stwierdzone, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowo administracyjnym, bowiem wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. W tym stanie rzeczy ponownie należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, by wykonanie zaskarżonej decyzji wywołało niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Okoliczności takiej nie stwierdził również Sąd na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy. Z tego względu, na zasadzie art. 61 § 3 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.