I SA/Kr 1683/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.R., o zwolnienie od kosztów sądowych , w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 24.08.2012r., nr [...],[...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 i 2009 rok, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga kasacyjna od wyroku WSA w Krakowie , z dnia 12.12.2013r., sporządzona przez adwokata A.D., zawierająca kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy K.R., w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych. Z zawartego we wniosku "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" wynika , że K.R. jest właścicielem mieszkania o wartości ok. 150 000 zł., obciążonego kredytem hipotecznym, nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca podał też , że od dnia 03.02.2014r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej i nie osiąga dochodu. Na tą okoliczność przedłożył wyciąg z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej. W "piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego", z dnia 09.04.2014r. adwokat stwierdził natomiast, iż K.R. otrzymuje pomoc od rodziców w wysokości 1000 zł., miesięcznie. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 21.05.2014r., sygn. akt II FZ 654/14, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych K. R. Stąd też reprezentujący go pełnomocnik został wezwany do przedłożenia szeregu dokumentów, bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jego sytuacji finansowej. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni, mimo przedłużenia terminu do ich przedłożenia. Nie przysłała bowiem : - spisu miesięcznych wydatków K.R. związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - wyciągów z kont bankowych K.R. (zarówno osobistych jak i firmowych !), obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - zeznania podatkowego K.R. za 2013r. lub odpowiedniego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o uzyskanych przez niego w 2013r. dochodach i przychodach, - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością K.R. (obejmującego ich markę i rok produkcji), - dowodów przelewów lub przekazów rat kredytów , pożyczek, za ostatni miesiąc, - oświadczenia określającego wysokość aktualnego zadłużenia KR, wraz z podaniem jego wierzycieli i poszczególnych kwot zadłużenia na ich rzecz. Zwrócić należy uwagę , iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Tymczasem przesłany wyciąg z rachunku bankowego nie zawiera informacji na podstawie których można by określić właściciela przedmiotowego konta, co nie daje podstaw do brania pod uwagę tego dokumentu, podczas analizy przesłanek przyznania prawa pomocy. W "piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego", z dnia 09.04.2014r. adwokat podał wprawdzie, iż zadłużenie wnioskodawcy nie uległo zmianie in plus a jedynie powiększyło się o odsetki ustawowe i umowne, to podkreślić należy jednak, że takie stwierdzenie nie ma wymaganych cech dokładności. Obowiązek dostarczenia odpowiedniej dokumentacji pozwalającej na ustalenie aktualnych warunków materialno – finansowych strony skarżącej spoczywa natomiast, jak już zostało wspomniane, na wnioskodawcy. Zaznaczyć trzeba, że tak skrupulatne podejście do przedłożenia aktualnej dokumentacji jest tym bardziej uzasadnione w przypadku kiedy miało już miejsce rozstrzygnięcie, na skutek złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w tym samym zakresie. W przedmiotowej sprawie takie orzeczenie zapadło ponad osiem miesięcy temu, dnia 11.10.2013r. i to strona skarżąca winna obecnie wykazać zmianę istotnych okoliczności podlegających ocenie w ramach prawa pomocy, jeżeli chce żeby wydane zostało odmienne rozstrzygnięcie. Strona skarżąca natomiast nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić rzetelną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 23.07.2013r., sygn. akt II FZ 565/13, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSAz dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz .270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.