I SA/Kr 1748/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.K., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 30.08.2012r., sygn. akt [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek D.K. o przyznanie prawa pomocy, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 30.08.2012r., sygn. akt [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów D. K. ur. w 1976r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z matką I.K. ur. w 1949r. oraz siostrą E. K. ur. w 1983r. Rodzina mieszka w domu jednorodzinnym położonym w S. D.K. pozostaje bez pracy, uzyskuje natomiast z tytułu wynajmu nieruchomości położonej w P. część czynszu w wysokości 183,33 zł., miesięcznie. W 2011r. uzyskał on łączny dochód w wysokości 11 924,34 zł. Na koncie w PKO B.P. ma zgromadzoną sumę 192,30 zł. I.K. otrzymuje emeryturę w wysokości 2 599,66 zł., miesięcznie, netto. Uzyskuje również część czynszu za wynajem nieruchomości położonej w P., w wysokości 733,34 zł. miesięcznie. W 2011r. uzyskała łączny dochód w kwocie 44 717,68 zł. Na koncie w Pekao S.A. ma zgromadzoną sumę w wysokości 4 038,80 zł. E.K. do dnia 31.01.2013r. zatrudniona była na podstawie umowy o prace z wynagrodzeniem 2 780 zł., brutto, miesięcznie. Obecnie uzyskuje część czynszu z tytułu wynajmu nieruchomości położonej w P. w wysokości 183,33 zł., miesięcznie. W 2011r. uzyskała ona łączny dochód w kwocie 19 896,97 zł. Na koncie w PKO B.P. ma zgromadzoną sumę 2 127,95 zł. I. K., D. K.i i E.K. są udziałowcami PPH "L." Sp. z o.o. w P. I. K. posiada 16 udziałów, każdy po 20 groszy, o łącznej wartości 3,20 zł. D.K. ma 17 udziałów, każdy po 20 groszy, o łącznej wartości 3,40 zł. a E. K. jest właścicielką 17 udziałów, każdy po 20 groszy, o łącznej wartości 3,40 zł. Przedmiotowa spółka w 2011r. poniosła stratę w wysokości 40 zł. Strona skarżąca jest współwłaścicielem w 1/18 części, nieruchomości o pow. 372 m2, położonej w K., zabudowanej budynkiem nr [...] przy ul. T.K., obciążonej hipoteką w kwocie 0,45 zł., objętej księgą wieczystą [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w K., IV Wydział Ksiąg Wieczystych. Udział E.K. w tej nieruchomości wynosi również 1/18 części a na I.K. przypada udział w wysokości ½ części. D.K. jest także współwłaścicielem innych nieruchomości w 1/6 części, a to : nieruchomości położonej w B., powiat J., o pow. 2468 m2, dla której Sąd Rejonowy w J. prowadzi księgę wieczystą nr [...]; nieruchomości położonej w P. przy ul. S. o pow. 0,1316 ha, zabudowanej budynkiem, dla której Sąd Rejonowy w P., XIV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], nieruchomości położonej w S. , o pow. 0,0834 ha, zabudowanej domem o pow. 160 m2, dla której Sąd Rejonowy w P., XIV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...]; nieruchomości w S. o pow. 0,0602 ha, dla której Sąd Rejonowy w P., XIV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] I. K. jest natomiast współwłaścicielką w/w nieruchomości w 4/6 części a E. K. w 1/6 części. Jako dokumentację wydatków strona skarżąca przedłożyła m.in: fakturę VAT za usługi telekomunikacyjne, za grudzień 2012r., w wysokości 136,46 zł., fakturę VAT za wodę i odprowadzanie ścieków, za okres rozliczeniowy od 17.05.2012r do 09.11.2012r., w wysokości 330,45 zł., fakturę VAT za gaz, za okres 04.09.2012r. – 05.11.2012r.,.faktury za energię elektryczną za miesiąc listopad na łączna kwotę 305, 83 zł. oraz szereg dowodów przelewów na rzecz Urzędu Skarbowego – z tytułu zaliczek podatku od nieruchomości oraz podatku od najmu nieruchomości. D. K. nie posiada przedmiotów o wartości pow. 3000 euro, jest natomiast właścicielem samochodu osobowego marki Volkswagen Golf z 1991r. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z dnia 2012r. , poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11). Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie daje natomiast zdaniem orzekającego podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Podkreślić bowiem trzeba, iż wnioskodawca jest współwłaścicielem pięciu nieruchomości, z których tylko jedna zaspokaja jego potrzeby mieszkaniowe. W świetle natomiast ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, wyłącza w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r. , sygn. II GZ 56/05). Posiadany majątek może bowiem przynosić pożytki , może też służyć jako zabezpieczenie zaciągniętych ewentualnie pożyczek czy kredytów jeżeli właścicielowi brakuje środków finansowych na bieżące wydatki w tym i na koszty sądowe (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2011r. , sygn. I FZ 10/11, postanowienie NSA z dnia 29.05.2009r. , sygn. I OZ 563/09). Teza ta jest tym bardziej aktualna w sytuacji kiedy majątek nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden sposób nie została ograniczona możność jego zbycia (por. postanowienie NSA z dnia 20.10.2004r., sygn. akt FZ 454/04, postanowienie NSA z dnia 09.07.2009r. , sygn. akt I OZ 713/09 ). W rozpatrywanym przypadku natomiast, tylko jedna nieruchomość obciążona jest symboliczną wręcz hipoteką w wysokości 0,45 zł. Zwrócić należy także uwagę na regulację art. 87 i 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U z 2012r.,poz. 788). Zgodnie z art. 87 k.r.o. rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się a pojęcie wzajemnego wspierania się może przybrać postać pomocy materialnej. Art. 128 k.r.o. wprowadza z kolei obowiązek dostarczania środków utrzymania a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny). Obciąża on krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. W rozpatrywanym przypadku cała trójka prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Matka i siostra wspierają D. K. realizując w praktyce przytoczone wyżej zasady. W kontekście oceny zdolności płatniczych strony skarżącej nie bez znaczenia jest fakt, iż każdy z domowników posiada oszczędności; D. K. w kwocie -192,30 zł., I. K. w kwocie - 4 038,80 zł. a E.K. w kwocie - 2 127,95 zł. Mając to na względzie oraz przytoczoną wcześniej argumentację dotyczącą zarówno konsekwencji posiadania nieruchomości jak i obowiązków pomiędzy bliskimi ,stwierdzić należy , iż D.K. jest w stanie ponieść koszty sądowe oraz koszty wynagrodzenia adwokata. Na obecnym etapie postępowania koszty sądowe sprowadzają się bowiem do wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Koszty wynagrodzenia adwokata będą natomiast determinowane charakterem sprawy i wysokością wpisu od skargi, który w niniejszym postępowaniu ma wartość najniższą . Warto też zaznaczyć, iż z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 w/w ustawy nie zachodzi obawa, że strona skarżąca bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 i § 2 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie może też wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Z kolei z art. 140 § 1 wynika, że stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący zobowiązany jest udzielić wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (por. też postanowienie NSA z dnia 27.05.2008r. , sygn. I FZ 154/08, postanowienie NSA z dnia 13.05.2010r., sygn. akt II FZ 185/10 ). W świetle w/w okoliczności, na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego przyznanie prawa pomocy stronie skarżącej nie jest więc zasadne. W związku z tym, rozpatrywany wniosek oddalono , na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt.1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz .270).