I SA/Kr 1760/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.T., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17.09.2012r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r., postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek H.T., z dnia 17.10.2012r., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 17.09.2012r., nr [...], w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", nadesłanych dokumentów oraz akt sprawy H. T. samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W 2011r. była osobą bezrobotną i nie uzyskała żadnego przychodu. Obecnie jest zatrudniona na 1/8 etatu, na stanowisku specjalisty ds. marketingu i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w wysokości 161,80 zł., netto, miesięcznie (brutto 187,50 zł.). Syn R.T. pomaga jej finansowo w utrzymaniu. Pomoc ta obejmuje m.in. zakup żywności oraz niezbędnych środków czystości i opiewa na kwotę ok. 400 zł., miesięcznie. Syn spłaca również kredyt zaciągnięty wraz z wnioskodawczynią na łączna kwotę 870 000 zł. Raty kredytu wynoszą od 4 978,91 zł. do 5 076,63 zł., miesięcznie. Strona skarżąca nie posiada pojazdów mechanicznych. Jest natomiast właścicielką: działki nr [...], o pow. 0,85 ha, położonej w W., gmina G., objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w M., Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w D.; działki nr [...], o pow. 0,73 ha, położonej w W., gmina G., objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w M., Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w D.; działki nr [...], o pow. 0,85 ha, położonej w W., gmina G., objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w M., Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych z siedzibą w D.; działki nr [...], o pow. 0,4036 ha, położonej w K., objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w K., obciążonej hipoteką na rzecz Skarbu Państwa – Urzędu Skarbowego; działek nr [...] i [...], o pow. 0,1395 ha, położonych w W, objętych księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w W., obciążonych hipoteką umowną łączną kaucyjną w kwocie 1 496 987,70 zł, na rzecz Euro Banku S.A.; działki nr [...],o pow. 0,2415 ha, położonej w W., objętej księgą wieczystą nr [...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w W., obciążonej hipoteką umowną łączną kaucyjną w kwocie 1 496 987,70 zł, na rzecz Euro Banku S.A. oraz działki nr 1155, o pow. 0,1188 ha, położonej w W. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z dnia 2012r. , poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11). Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie daje natomiast zdaniem orzekającego podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności trzeba zaznaczyć, iż wnioskodawczyni jest właścicielką siedmiu nieruchomości. W świetle natomiast ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, wyłącza w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r. , sygn. II GZ 56/05). Posiadany majątek może bowiem przynosić pożytki , może też służyć jako zabezpieczenie zaciągniętych ewentualnie pożyczek czy kredytów jeżeli właścicielowi brakuje środków finansowych na bieżące wydatki w tym i na koszty sądowe (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2011r. , sygn. I FZ 10/11, postanowienie NSA z dnia 29.05.2009r. , sygn. I OZ 563/09). Teza ta jest tym bardziej aktualna w sytuacji kiedy majątek nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden sposób nie została ograniczona możność jego zbycia (por. postanowienie NSA z dnia 20.10.2004r., sygn. akt FZ 454/04, postanowienie NSA z dnia 09.07.2009r. , sygn. akt I OZ 713/09 ). W rozpatrywanym przypadku natomiast, trzy z posiadanych nieruchomości nie są obciążone żadnymi hipotekami – działy IV ksiąg wieczystych prowadzonych dla tych nieruchomości nie zawierają żadnych wpisów. Strona skarżąca uzyskuje wprawdzie niewysokie dochody ale korzysta z pomocy finansowej syna R., który płaci również raty kredytu zaciągniętego wspólnie z matką. W tym miejscu należy zauważyć, że prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10). Oczywiście w analizowanej sytuacji to syn R. płaci raty kredytu a nie strona skarżąca, nie można jednak zapominać o regulacji z art. 87 i 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U z 2012r.,poz. 788). Zgodnie z art. 87 k.r.o. rodzice i dzieci są obowiązani do wzajemnego szacunku i wspierania się a pojęcie wzajemnego wspierania się może przybrać postać pomocy materialnej. Art. 128 k.r.o. wprowadza z kolei obowiązek dostarczania środków utrzymania a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny). Obciąża on krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z w/w regulacji wynika niewątpliwie, że na dzieciach ciąży obowiązek niesienia pomocy rodzicom, w tym i finansowej (por. postanowienie NSA z dnia 11.06.2012r., sygn. akt I FZ 200/12). Realizacja tego obowiązku, w niniejsze sprawie, przejawia się poprzez dostarczanie H.T. środków utrzymania oraz spłatę rat kredytowych. Biorąc jednak pod uwagę zasadę pierwszeństwa zobowiązań publicznoprawnych przed zobowiązaniami prywatnymi, obowiązek wspierania matki przez syna oraz przesłanki przyznania prawa pomocy, zasadne staję się twierdzenie o konieczności przekierowania środków przeznaczonych przez R.T. na raty kredytowe i uiszczenie z nich kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu oraz w postępowaniu o sygn. akt I SA/Kr 1761/12. Wysokość wpisów od skarg w obu sprawach wynosi łącznie 4 726 zł. (4474 zł. + 252 zł. = 4726 zł.) i jest porównywalna z wysokością miesięcznej raty spłacanego kredytu. Stąd, jeżeli syn oprócz dostarczania matce środków utrzymania jest w stanie, co miesiąc płacić ratę takiej wysokości, to może zamiast niej uiścić obecne koszty sądowe w obu w/w postępowaniach. Podkreślić również trzeba, że udogodnieniem dla tego typu operacji jest praktyka banków, które często godzą się na odroczenie terminu spłaty raty kredytowej czy przerwę w jej uiszczeniu, jeżeli sytuacja kredytobiorcy tego wymaga. W świetle w/w okoliczności, na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych nie jest więc zasadne. W związku z tym, rozpatrywany wniosek oddalono , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz .270).