I SA/Kr 1871/15

Straszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości Fabryki "F" S.A. w upadłości likwidacyjnej, w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, poprzez zwolnienie z wpisu od skargi kasacyjnej , w sprawie ze skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia 08.10.2015r., nr [...],[...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013r. oraz 2014r. postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą z wpisu od skargi kasacyjnej w ½ części, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Syndyka Masy Upadłości Fabryki "F" S.A. w upadłości likwidacyjnej, o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, poprzez zwolnienie z wpisu od skargi kasacyjnej , w sprawie ze skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 08.10.2015r., nr [...],[...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013r. oraz 2014r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów wartość kapitału zakładowego strony skarżącej wynosi – 27 080 855,75 zł. a wartość środków 17 810 358,13 zł. Rok 2016 zamknięty został przez podmiot stratą bilansową w wysokości 503 561,63 zł. Strona uzyskała jednak dochód podatkowy w wysokości 1 781 890,90 zł., przy przychodzie na poziomie 6 292 542,08 zł. Saldo konta bankowego masy upadłości ma wartość 578 761,57 zł. Masa upadłości posiada lokatę na kwotę 3.000.000 zł i na 300.000 zł. Suma 3.300.000 zł. pochodzi ze sprzedaży zabezpieczonych rzeczowo środków trwałych - nieruchomości i jest objęta planami podziału, którymi zajmuje się Sąd Rejonowy, Wydział VIII ds Upadłościowych i Naprawczych, pod sygn. akt [...] Przykładowe wydatki strony skarżącej: za styczeń 2017r. obejmują : - wynagrodzenie pracowników 36 419,29 zł., usługi obce, księgowość, ochrona – 85 306 zł., należności ZUS i US – 152 479,93 zł., usługi obce – 57 587,73 zł., media – 6 333,12 zł.; za luty 2017r. obejmują : - wynagrodzenie pracowników 33 391 zł., usługi obce, księgowość, ochrona – 85 306 zł., ekwiwalenty, odprawy, odszkodowania kat I wierzytelności – 190 515 zł., należności ZUS i US – 60 564,30 zł., media – 1762 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy .Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II FZ 409/11- publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych !). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Analizując przedmiotową sprawę należy też zaznaczyć, że zgodnie z linią orzecznicza sądów administracyjnych samo postawienie spółki w stan upadłości nie stanowi przesłanki przyznania prawa pomocy i nie może przesądzać o konieczności zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 06.02.2008r. , sygn. akt III Wa/SA 2093/07, postanowienie NSA z dnia 11.12.2015r., sygn. akt II FZ 871/15). Syndyk masy upadłości działa we własnym imieniu ale na rzecz upadłego. Oznacza to, że syndyk wchodzi w sytuację prawną upadłego. Na gruncie postępowania przed sądem administracyjnym jest więc taktowany tak samo, jakby stroną był sam upadły. Ma takie same prawa procesowe i podlega tym samym obowiązkom procesowym co upadły, a jednym z nich jest obowiązek pokrycia kosztów postępowania. Tak więc wszczęcie postępowania upadłościowego nie oznacza automatycznie obowiązku przyznania syndykowi prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 11.06.2008r., sygn. akt II FZ 204/08). Wymaga więc podkreślenia, że wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego czy likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy. Jedynie wykazanie – zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 p.p.s.a. – zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób niebudzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, również w przypadku podmiotu w upadłości likwidacyjnej, jest więc kryterium finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 29.01.2015r.). W oparciu o przedstawiony stan faktyczny nie można natomiast mówić o braku środków finansowych strony skarżącej. Orzekający w pełni zgadza się z twierdzeniem strony skarżącej zawartym w uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, iż : "Syndyk na bieżąco stara się regulować te zobowiązania z I grupy zgodnie z art. 343 p.u.i.n. gdyż powstały po ogłoszeniu upadłości. Syndyk bieżące koszty masy upadłości (koszty prowadzenia postępowania upadłościowego) ujęte w kategorii I zobowiązany jest uiszczać w miarę wpływów funduszy do masy upadłości, a jeśli nie starczy na te zobowiązania środków, uwzględnić je w planach podziałów związanych z wyzbywaniem się majątku upadłego. (...). W efekcie na Syndyku ciąży nakaz bieżącego pokrywania kosztów postępowania, przy jednoczesnym obowiązku prowadzenia postępowania upadłościowego tak aby nie doszło do jego umorzenia z powodu braku środków na koszty postępowania upadłościowego.(...). W efekcie syndyk nie może odraczać wypłaty należności wynikających z I kategorii zaspokojenia, bez uzasadnienia, kierując się jedynie własnymi przypuszczeniami i przewidywaniami " W przedstawionym rozumowaniu trzeba jednak zwrócić uwagę na jedną kluczową dla sprawy kwestię. Zgodnie z art. 243 ustawy z dnia 28.02.2003r. prawo upadłościowe (Dz.U. z 2016r., poz.2171 z p. zm. ) Z masy upadłości zaspokaja się w pierwszej kolejności koszty postępowania (...). Te kiedy są należnościami powstałymi po ogłoszeniu upadłości, wchodzą w skład kosztów postępowania upadłościowego i zaspokajane są w kategorii pierwszej (art. 230 ust. 2 w zw. z art. 342 ust. 1 pkt 1 p.u.). Stanowisko takie ugruntowane jest w doktrynie (por. A.Jakubecki (w:) A.Jakubecki, F.Zedler, Prawo upadłościowe i naprawcze, Komentarz , wyd. III, Lex 2011, - komentarz do art. 342; L.Guza (w:) R.Adamus, H.Buk, D.Chrapoński, P.Dragon, W.Klyta, S.Ociessa, A.Pokora, A.J.Witosz (red.), A.Witosz (red.), L.Zieliński, Prawo upadłościowe i naprawcze, Komentarz , wyd. V, LexisNexis 2014 - komentarz do art. 342).Linia orzecznicza sądów administracyjnych jest również jednolita w tym względzie. Koszty sądowe w postępowaniu przed sądami administracyjnymi należą do pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości, bo mimo że nie są to koszty postępowania upadłościowego, to są kosztami powstałymi wskutek czynności syndyka w myśl art. 342 ust. 1 pkt 1 Prawa upadłościowego i naprawczego. Niewątpliwie przez czynność syndyka należy rozumieć wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Koszty związane z uczestnictwem strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zatem kosztami, które należy zrównać z innymi wydatkami ponoszonymi przez syndyka masy upadłości na poczet prowadzonego postępowania upadłościowego. (por. postanowienie NSA z dnia 06.12.2012r., sygn. akt I FZ 430-441/12, postanowienie NSA z dnia 05.08.2013r., sygn. akt I FZ 318/13, postanowienie NSA z dnia 21.01.2015r., sygn. akt II GZ 931/14, postanowienie NSA z dnia 29.01.2015r., sygn. akt II GZ 20/15, postanowienie NSA z dnia 15.12.2015r., sygn. akt I GZ 877/15). "Zgodnie z art. 342 § 1 pkt 1 pr.up.n. w pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości znajdują się nie tylko koszty postępowania upadłościowego, ale i m.in. należności powstałe z czynności syndyka. Skoro syndyk wniósł w sprawie skargę kasacyjną, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie" (por. postanowienie NSA z 12.11.2012 r., sygn. akt I FZ 426/2012). Zatem zupełnie błędne jest rozumowanie strony skarżącej jakby: "pomimo posiadania przez masę upadłości kwoty na rachunku bankowym w kwocie znaczącej (578 761,57 zł) Syndyk nie posiadł środków na pokrycie opłaty sądowej od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej". Przedstawione zestawienia bieżących wydatków pokazują bowiem, że strona skarżąca realizuje bieżące zobowiązania należące do kategorii I. Nie ma więc podstaw do przyjęcia tezy o wyłączeniu spod obowiązku uiszczenia należności z tytułu wpisu od skargi kasacyjnej, należącej do I grupy, ponieważ naruszałoby to zasadę stosunkowości ich realizacji. Tym bardziej pozbawione podstaw jest twierdzenie o nieposiadaniu przez syndyka środków na pokrycie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, w kontekście posiadania na bieżącym koncie kwoty 578.761,57 zł. przeznaczonej m.in. na te cele. Biorąc jednak pod uwagę dotychczasową linię zaprezentowaną w przedmiotowej sprawie (por. postanowienie WSA z dnia 13.09.2016r. ), wskazującą na zasadność tylko częściowego partycypowania przez stronę skarżącą w kosztach sądowych oraz fakt, iż mamy do czynienia z dwoma sprawami (I SA/Kr 1871-1872/ 15), w których łączna wysokość wpisu od skargi kasacyjnej wynosi 14 937 zł. [(1/2 z 14 872 zł. = 7436 zł.) + (1/2 z 15 001 zł. = 7501 zł.) = 14 937 zł. ] najbardziej adekwatne do sytuacji strony skarżącej jest zwolnienie jej z wpisu od skargi kasacyjnej w ½ części. Takie rozstrzygnięcie nie obciąża strony skarżącej w całości kosztami sądowymi ale i nie pozbawia jej zupełnie pomocy Państwa. Jest więc wyrazem racjonalnego miarkowania w ramach możliwości finansowych wnioskodawcy, uwzględniających stan upadłości likwidacyjnej. W związku z powyższym należało orzec jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3 i §4, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. , poz. 718 z p. zm.).