I SA/Kr 285/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Wiśniewski po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 stycznia 2016r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: - oddalić wniosek - Pismem z dnia 1 lutego 2016r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. – Powiat G. (dalej: strona skarżąca) złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 stycznia 2016r., nr [...]., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 30 października 2015r. nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec M.P W skardze został zawarty wniosek strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Z art. 61 §3 p.p.s.a. wynika, że po wniesieniu przez stronę skargi do sądu administracyjnego, to sądowi przysługuje możliwość wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie, został zawarty w skardze adresowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, nie ma wiec wątpliwości, że to sąd w oparciu o powołany przepis może wstrzymać wykonanie decyzji, która w sprawie zapadła. Wstrzymanie aktu lub czynności jest instytucją uznaniową – zostało pozostawione uznaniu sądu, jego ocenie, a nie automatycznemu rozstrzyganiu przy zaistnieniu określonych w przepisie przesłanek. Powołany wyżej przepis 61 §3 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności uzależnia wyłącznie od wniosku skarżącego. Innymi słowy, sąd z urzędu nie może na tym etapie postępowania w sprawie oceniać zasadności wstrzymania wykonania aktu lub czynności. Inaczej niż organ administracyjny, który na etapie postępowania administracyjnego w sprawie poprzedzającym postępowanie sądowe, może na wniosek, ale i z urzędu zastosować instytucję wstrzymania wykonania stosownie do art. 61 §2 p.p.s.a. Konsekwencje wynikające z powyższych twierdzeń są następujące: potrzeba wstrzymania wykonania aktu lub czynności powinna być wykazana przez skarżącego w jego wniosku kierowanym do sądu, który to wniosek sąd następnie rozpatruje i ocenia. Wniosek składany do sądu wymaga szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia przez skarżącego, który jest zobligowany do przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki określone w przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. Na tym etapie postępowania sąd nie bada bowiem i nie ocenia merytorycznej zasadności skargi (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2004r, FZ 163/04, niepubl.). Rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie niweczyłoby bowiem kontrolę sądową legalności decyzji administracyjnej (por. postanowienie NSA z dnia 28 kwietnia 2005 r., II OZ 184/05, LEX nr 302251). Należy podkreślić, że ochrona tymczasowa ujęta w art. 61 p.p.s.a. oraz ocena merytoryczna zasadności skargi to dwie różne kwestie. Treść art. 61 § 3 p.p.s.a. formułuje dwie ustawowe przesłanki pozostawionego ocenie sądu wstrzymania wykonania aktu lub czynności: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ustawodawca określił je alternatywnie, tak więc wystarczy spełnienie co najmniej jednej z tych przesłanek, aby sąd mógł uznać wstrzymanie wykonania aktu lub czynności za zasadne. Użyte przez ustawodawcę pojęcia: znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki są nieostre i są w związku z tym są przedmiotem interpretacji w literaturze przedmiotu i orzecznictwie sądów administracyjnych. Uznaje się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (tak m.in. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt II GZ 313/10, dostępnym w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Chodzi zatem nie o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (zob. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 889/04, niepubl., postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, niepubl.; postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05, niepubl.). Na stronie skarżącej ciąży więc powinność wykazania, że w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nieostre pojęcia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, a ten powinien w szczególności przedstawić właśnie wnioskodawca, wnoszący zarazem skargę do sądu. Wnioskodawca ma obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne (por. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 595/10, postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II FZ 522/10, oba dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008r., sygn. akt II OZ 131/08, niepubl.), rzeczowo uzasadnić swój wniosek poprzez poparcie go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej (postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008r, sygn. akt I FSK 983/08, Lex nr 468877; postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2009r., sygn. akt II FZ 39/09, Lex nr 489786). Obowiązkiem sądu jest natomiast wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę, jak również wynikających z akt sprawy. W sytuacji, gdy strona nie wskazuje we wniosku okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie można przenosić całego ciężaru poszukiwania tych okoliczności na sąd (por. postanowienie NSA z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt II FZ 522/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie jest zobowiązany do samodzielnego postępowania dowodowego w celu wykazania istnienia przesłanek określonych w art. 61 §3 p.p.s.a. Nadto podkreślić należy, że brak uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu uniemożliwia jego merytoryczną ocenę przez sąd (por. postanowienie NSA z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy ocenie zasadności udzielenia ochrony tymczasowej zachodzi konieczność zbadania przez Sąd, czy akt administracyjny – tu: postanowienie – posiada atrybuty wykonalności. Wstrzymanie wykonania może bowiem dotyczyć tylko takich aktów lub czynności, które mają przymiot wykonalności, tzn. nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy zaś rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z treścią aktu. Nie każdy więc akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania, a co za tym idzie nie każdy wymaga wykonania. Z przymiotu wykonalności nie korzystają co do zasady wszelkie akty administracyjne odmowne oraz te spośród konstytutywnych aktów uprawniających, które dla spowodowania stanu prawnego lub faktycznego w nich określonego nie wymagają żadnych działań ze strony podmiotów uprawnionych. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy zatem aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. np. postanowienie NSA w sprawie II FSK 198/10, dostępne w internetowej bazie orzeczeń pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie nie podlega wykonaniu w powyższym rozumieniu, gdyż zawiera rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przed organem I instancji. Zaskarżone postanowienie nie nakłada zatem na jej adresatów żadnych obowiązków ani też nie podlega wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji, oddalając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia na zasadzie art. 61 §3 p.p.s.a.