I SA/Kr 340/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 9 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. Sp. z o.o. w S. w upadłości likwidacyjnej o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 2008 r. postanawia: oddalić wniosek. Strona skarżąca wniosła o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Podała, że w związku z tym, że nie prowadzi żadnej działalności gospodarczej i znajduje się w upadłości likwidacyjnej nie uzyskuje środków, z których mogłaby pokryć koszty niniejszego postępowania sądowego. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, że wysokość jej kapitału zakładowego stanowi kwotę 2 389 000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy – 1 944 557,70 zł oraz, że w ostatnim rok obrotowym osiągnęła stratę w wysokości 2 141 650,22 zł. Natomiast na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku saldo jej rachunków bankowych wyniosło 377,36 zł oraz – 3 646,08 zł. Na wezwanie Sądu strona skarżąca przedłożyła: spis inwentarza, plan likwidacyjny, wyciągi z kont bankowych obejmujące operacje z ostatnich 3 miesięcy, raport kasowy, bilans sporządzony na dzień 26 października 2014 r., zeznanie podatkowe oraz sprawozdanie finansowe za 2014 r., rachunek zysków i strat. W prawidłowo wniesionym sprzeciwie od postanowienia Referendarza tut. Sądu, strona skarżąca podniosła, że jej majątek stanowi kompleksowy zespół budynków i wyposażenia w specjalistyczne maszyny i urządzenia, stanowiących podstawę jej działalności. Jednakże w 2013 r. zlikwidowała skład podatkowy, a posiadane przez nią zezwolenia, odbiory i przeglądy straciły ważność, natomiast majątek obecnie jest przewidziany do likwidacji. Zatem dysponowanie majątkiem ma charakter bierny, a jego posiadanie nie jest jednoznaczne z jego użytkowaniem, gdyż skarżąca nie posiada obecnie żadnych potencjalnych i możliwych do osiągnięcia środków na podjęcie działalności produkcyjnej i odzyskanie płynności finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na podstawie art. 260 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że skuteczne (w terminie) wniesienie sprzeciwu przeciwko postanowieniu referendarza w przedmiocie prawa pomocy powoduje, że wniosek o jej przyznanie podlega ponownemu rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny. Zgodnie z art. 246 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Właściwe przedstawienie przez stronę przyczyn uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych oraz dowodów na ich poparcie umożliwia sądowi rozpoznającemu wniosek dokonanie prawidłowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Sąd nie jest przy tym ograniczony okolicznościami faktycznymi (w tym dokumentami) przedstawianymi przez stronę wnoszącą o przyznanie prawa pomocy. Wyjątkowość instytucji zwolnienia z kosztów sądowych umożliwiającej prowadzenie indywidualnego sporu sądowego na koszt budżetu państwa (a więc także innych podatników) upoważnia sąd do konfrontowania danych o sytuacji finansowej - przedstawionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy- z wszelkimi dostępnymi informacjami i dokumentami, w tym znajdującymi się w aktach innych postępowań, jawnych rejestrach i ewidencjach. Strona skarżąca powoływała się we wniosku i sprzeciwie przede wszystkim na stan upadłości. Zgodnie z art. 10 i 11 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.) upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny (art.10). Dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (art.11). Żaden z powołanych przepisów nie zawiera jednak zasady bezwzględnego zwolnienia z kosztów sądowych osoby prawnej, która znajduje się w stanie upadłości. Zatem jeżeli spółka posiada majątek, to dla oceny zasadności przyznania jej prawa pomocy nie ma znaczenia okoliczność, że znajduje się ona w likwidacji (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2008 r. III SA/WA 2093/07, wszystkie orzeczenia opublikowane na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto w ocenie sądów administracyjnych (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 czerwca 2008 r., I FZ 204/08) wszczęcie postępowania upadłościowego nie oznacza automatycznie przyznania syndykowi prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Pogląd ten Naczelny Sąd Administracyjny rozwinął w postanowieniu z dnia 1 sierpnia 2013 r. I FZ 327/13, wskazując, że nie sposób jest uznać, że zaspokojenie zobowiązań związanych z kosztami postępowania upadłościowego oraz z zaspokojeniem w tym postępowaniu wierzycieli spółki stanowi argument przemawiający za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Brak jest bowiem ustawowych podstaw dla przyjęcia, że wierzytelności o charakterze cywilnoprawnym korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed wierzytelnościami Skarbu Państwa wynikającymi z obowiązku finansowania przez stronę kosztów prowadzenia sprawy przed sądem administracyjnym Powołanie się zatem na sam fakt wszczęcia postępowania upadłościowego Sąd uznał więc za niewystarczające. Skarżąca w istocie nie uprawdopodobniła bowiem okoliczności przemawiających za brakiem możliwości poniesienia kosztów sądowych. W odniesieniu do osób prawnych, ustawodawca w art. 246 § 2 pkt Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wprowadził wymóg braku środków - uzależniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy od wykazania braku efektywnych aktywów (gotówka, zapasy, towary itp.), gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 marca 2008 r., I GSK 1199/07, oraz z dnia 1 marca 2012 r., II OZ 123/12). Przy czym przez pojęcie "środki", o którym mowa w ww. art. 246 § 2 należy rozumieć nie tylko środki finansowe gromadzone na rachunkach bankowych, ale także wartość środków trwałych. Stąd też sam fakt zajęcia np. rachunków bankowych, nie jest wystarczający dla uznania, że spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 24 lutego 2012 r., II OZ 101/12, z dnia 10 marca 2011 r., I OZ 144/11, z dnia 30 czerwca 2014 r., II FZ 695/14). Ponadto osoba prawna wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., II OZ 266/08). Analizując sytuację majątkową strony skarżącej wskazać należy, że posiada ona majątek znacznej wartości (wartość środków trwałych wynosi 1 944 557,70 zł, w tym gruntów 271 460,00 zł, pozostałych nieruchomości – 1 592 548,53 zł oraz urządzeń technicznych i maszyn – 80 549,17 zł), a więc wielokrotnie przewyższającej opłatę sądową zarówno w niniejszej sprawie, jak i w pozostałych pięciu sprawach wszczętych przed tutejszym Sadem z inicjatywy strony skarżącej. Posiadanie majątku – w tym w szczególności nieruchomości – w zasadzie wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 12 lipca 2012 r., I SA/Sz 428/12). Ponadto od strony – w szczególności, jeśli jest osobą prawną – można oczekiwać, że będzie dysponować swoim majątkiem w taki sposób, aby uzyskać z niego sumy potrzebne na pokrycie kosztów sądowych, w szczególności, jeśli w porównaniu z jego wartością są one niewielkie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2012 r., II GZ 478/12). Wpis sądowy jako wydatek wiąże się z bieżącą działalnością przedsiębiorców, wpływa na wysokość strat finansowych ogółem, zatem winien być traktowany na równi z innymi wydatkami, które powinny zostać pokryte z bieżących dochodów. Nadto należy zauważyć, że osoba prawna powinna partycypować w kosztach postępowania, jeśli posiada jakiekolwiek środki majątkowe. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć opłaty sądowe także przez zażądanie dopłat od wspólników (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2012 r., II FZ 797/11, z dnia 20 lutego 2014 r., II FZ 145/14 oraz z dnia 27 lutego 2014 r., II FZ 1346/13). Z dostępnych jawnie informacji z KRS wynika, że wspólnicy skarżącej prowadzą nadal działalność gospodarczą, m.in. spółce P S.A. z siedzibą w S, która - jak wynika z doniesień medialnych – znajduje się bardzo dobrej kondycji finansowej. W takiej sytuacji skarżąca powinna była zabezpieczyć źródła finansowania przyszłych sporów sądowych m.in. właśnie poprzez zapewnienie sobie dopłat wspólników. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia na zasadzie art. 246 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi