I SA/Kr 394/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.D. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.12.2013r., nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 23.12.2013r., nr [...], w przedmiocie podatku od spadków i darowizn. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M.D. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem P.D. ur. w 1982r. oraz zstępną Z.D. ur. w 2011r. Wnioskodawczyni podaje, iż mieszka z rodzicami, nie pracuje i nie ma prawa do zasiłku a jedyny dochód w rodzinie uzyskuje mąż, na podstawie umowy zlecenia, w wysokości ok. 1200 zł. , miesięcznie. W 2013r. z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej uzyskał on dochód w kwocie 7 623,17 zł., przy przychodzie na poziomie 56 261,50 zł. Bieżące wydatki rodziny szacowane są na ok. 2500 zł. i obejmują : koszty żywności , ubrań, mediów, edukacji córki i leków. M.D. cierpi bowiem na boreliozę i co najmniej dwa razy do roku poddawana jest terapii antybiotykowej. Strona skarżąca zaznacza, iż nie posiada; nieruchomości, oszczędności, rachunków bankowych, lokat bankowych oraz przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Korzysta natomiast z doraźnej pomocy rodziny polegającej na przekazywaniu drobnych kwot rzędu kilkudziesięciu lub kilkuset złotych lub udzielaniu innego wsparcia, w tym rzeczowego np. poprzez zapewnianie środka transportu, przekazywanie ubrań lub żywności. Wnioskodawczyni oświadcza, że ma dług w mBanku S.A., w wysokości 10 000 zł., z tytułu pożyczki oraz spłaca również pożyczkę zaciągniętą w firmie Provident Polska S.A., w wysokości 200 zł., miesięcznie. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 21.05.2014r., sygn. akt II FZ 654/14, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Tymczasem przedstawione przez wnioskodawczynię dane, dotyczące podstawowych kwestii, z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy, są niepełne. Po pierwsze M.D. oświadczyła, iż jej miesięczne wydatki opiewają na kwotę 2500zł. przy jedynym dochodzie w rodzinie w wysokości ok. 1200 zł. Sytuacja ta natomiast przeczy zasadom logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego. Oczywiście orzekający wziął pod uwagę zastrzeżenie strony skarżącej, iż uzyskuje ona pomoc od rodziny. Trzeba jednak podkreślić, iż pomoc ta przyjmuje wartość od kilkudziesięciu do kilkuset złotych i ma charakter doraźny. Stwierdzenie to wyklucza więc stałe finansowanie wnioskodawczyni ze strony rodziny w kwocie 1300 zł., miesięcznie (2500 zł. – 1200 zł.= 1300 zł.) Po drugie natomiast, strona skarżąca, mimo wezwania, nie przesłała, wymaganych dokumentów, takich jak; wyciągi z kont bankowych P.D. czy też kserokopia jego umowy zlecenia, co w świetle przesłanek przyznania prawa pomocy należy ocenić negatywnie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się bowiem, że już samo niewywiązanie się z nałożonego, w tym zakresie, obowiązku skutkuje brakiem podstaw do przyznania prawa pomocy. W konsekwencji więc w/w okoliczności trzeba stwierdzić , że strona skarżąca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma wystarczającego materiału, o cechach wiarygodności, do którego przedłożenia zobowiązana była wnioskodawczyni, aby przeprowadzić rzetelną analizę jej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz .270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.