I SA/Kr 443/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.01.2011r., nr [...], w przedmiocie uchylenia w całości postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sprawie przekazania pisma właściwemu organowi, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, dnia 09.10.2013r. wpłynął wniosek Z.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.01.2011r., nr [...], w przedmiocie uchylenia w całości postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sprawie przekazania pisma właściwemu organowi. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" Z.G. jest wdowcem i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Zaliczony został on do drugiej grupy inwalidzkiej. Ma niesprawną lewą rękę oraz trudności z chodzeniem. Otrzymuje rentę w wysokości 800 zł., miesięcznie i jest właścicielem nieruchomości rolnej stanowiącej łąkę o pow. 1,5 ha. Wnioskodawca podaje , iż jego zadłużenie wynosi 10.000.00 zł. a spłaca je w ratach po 800 zł. miesięcznie. Pomagają mu w tym brat i siostra. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie SN z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11 ). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny obecnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Z.G. Stąd też został on wezwany do przedłożenia: - aktualnego spisu miesięcznych jego wydatków związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, uwzględniającego również wydatki pokrywane przez bliskich, - wyciągów z kont bankowych Z.G., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - zeznania podatkowego Z.G., za 2012r. - dowodu przelewu lub przekazu renty, za ostatni miesiąc, - dowodu przekazu lub przelewu raty kredytu, za ostatni miesiąc, - odpisu z księgi wieczystej (lub jego kserokopii) nieruchomości będącej własnością Z.G., - oświadczenia określającego kiedy ostatnio otrzymał dotacje i jakiej były one wysokości, - oświadczenia określającego czy prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z bratem, siostrą, synem , synową, a jeżeli tak, miał podać wysokość ich miesięcznych dochodów i posiadanych oszczędności oraz przedłożyć wyciągi z kont bankowych tych osób. Przedmiotowe wezwanie nie zostało podjęte przez Z.G., mimo dwukrotnego awizowania (dnia 08.11.2013r. i 18.11.2013r.). W związku z tym, na podstawie art. 73§4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwanie to należało uznać za skutecznie doręczone (fikcja prawna doręczenia) z upływem ostatniego dnia 14 dniowego okresu, o którym mowa w art. 73§1 w/w ustawy, tj. dnia 22.11.2013r. Wyznaczony siedmiodniowy termin, minął zatem w dniu 29.11.2013r. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się. Zwrócić należy uwagę , iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. W operacji tej musi też wziąć pod uwagę charakter i wysokość poszczególnych wydatków, żeby uznać je za konieczne lub za zbędne. Brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Stąd też nieprzesłanie przez stronę skarżącą wymaganych dokumentów, bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej, skutkuje brakiem podstaw do przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10). Wniosek taki jest tym bardziej zasadny w kontekście niewyjaśnionych wcześniej przez wnioskodawcę wszystkich okoliczności dotyczących jego sytuacji finansowej (por. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 26.07.2012r. , sygn. akt I SA/Kr 443/11, postanowienie NSA z dnia 17.10.2012r. , sygn. akt II FZ 856/12, postanowienie WSA w Krakowie z dnia 21.05.2013r., sygn. akt I SA/Kr 443/11, postanowienie NSA z dnia 22.07.2013r. , sygn. akt II FZ 573/13). Mając na względzie fakt, iż to właśnie na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż Z.G. nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie mu prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, przedmiotowy wniosek należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz . 270 z p. zm.).