I SA/Kr 446/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H.M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 13.01.2014r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek pełnomocnika H. M. – M.M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia 13.01.2014r., nr [....], w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz kserokopii przekazu pocztowego, dotyczącego świadczenia z ZUS, H.M.ur. w 1940r. jest osobą niewidomą i sparaliżowaną. Prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem M.M. ur. w 1936r. , który sprawuje nad nią opiekę. H.M. otrzymuje rentę w wysokości 726,10 zł., miesięcznie a mąż emeryturę w wysokości 3026 zł., miesięcznie. Strona skarżąca jest właścicielem działki nr [...], ½ części działki nr[...] oraz ½ części domu o pow. [...] m2 z 1978r. M.M. jest natomiast właścicielem ½ części działki nr [...]. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 21.05.2014r., sygn. akt II FZ 654/14, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych H.M.. Stąd też reprezentujący ją pełnomocnik został wezwany do przedłożenia: - spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami, uwzględniającego ewentualne koszty leczenia i rehabilitacji, popartego odpowiednimi rachunkami, - wyciągów z kont bankowych H. M., M. M., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z ich lokat bankowych, - zeznania podatkowego H. M., M.M., za 2013r., - dowodu przelewu, przekazu emerytury M. M., za ostatni miesiąc, - odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii), obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością H.M., M.M. (można było ewentualnie podać numery przedmiotowych ksiąg wieczystych) Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak. Nie przysłała bowiem wskazanych dokumentów bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej. Zwrócić należy uwagę , iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Tymczasem przesłane przez M.M. pismo z dnia 09.06.2014r. nie zawierało takich danych. W szczególności, należy podkreślić, że nie jest znana kwota bieżących wydatków, ewentualnych oszczędności, jak również powierzchni nieruchomości, będących własnością małżonków. Zaznaczyć też trzeba, że tak skrupulatne podejście do przedłożenia stosownej dokumentacji uzasadnione jest faktem , iż sytuacja finansowa H.M. i M.M. była już przedmiotem analizy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w latach ubiegłych, który negatywnie ustosunkowywał się do wniosków, bądź to jednego bądź obojga małżonków (por. postanowienie WSA w Krakowie z dnia 28.03.2008, sygn. akt II SA/Kr 47/08, postanowienie WSA w Krakowie z dnia 17.04.2008, sygn. akt II SA/Kr 48/08, postanowienia WSA w Krakowie z dnia 27.11.2008, sygn. akt I SA/Kr 258-266/08, postanowienie WSA w Krakowie z dnia 22.08.2012, sygn. akt II SA/Kr 825/12). Z zebranego i ocenionego wówczas materiału wynika natomiast, że w 2010r. M.M. i H.M. mieli oszczędności w kwocie 67 000 zł. (por. postanowienie referendarza sądowego WSA w Krakowie, z dnia 14.12.2010r., sygn. akt I SA/Kr 1507/10) a w 2012r. M.M. posiadał środki finansowe w wysokości 21 061 zł. Stąd niezmiernie istotne dla sprawy jest pozyskanie aktualnych danych, które powinny stanowić podstawę rozstrzygnięcia. To z kolei opierać się powinno wyłącznie o kryteria stricte finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 18.04.2008r., sygn. akt II GZ 79/08). Strona skarżąca natomiast nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawiła swoją sytuację materialno - finansową. Orzekający nie ma wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązana była wnioskodawczyni, aby przeprowadzić rzetelną analizę jej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 23.07.2013r., sygn. akt II FZ 565/13, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt.1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz .270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.