I SA/Kr 545/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosków Z. S. i H. S. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej [...], z dnia 23.03.2013r., Nr[...], [...], w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. postanawia: wnioski oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z. S. oraz wniosek H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 23.03.2013r., Nr[...], [...], w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2004r. Jak wynika z uzasadnień wniosków, zawartych w nich "oświadczeń o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów Z. S. ur. w 1960r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną H. S. ur. w 1964r., córką A. S. ur. w 1991r. oraz synem R. S. ur. w 1994r. Z. S .z tytułu umowy o prace uzyskuje 1600 zł. miesięcznie, brutto. W 2012r. uzyskał on dochód w wysokości 6 398,30 zł. H. S. oraz A. S. są osobami bezrobotnymi a R.S. jest uczniem trzeciej klasy Zespołu Szkół Technicznych w G.. Miesięczne wydatki rodziny wynoszą 692,16 zł. i obejmują : podatek rolny – 20,50 zł., opłatę za odpady komunalne – 15 zł., opłatę melioracyjną – 4,42 zł., ubezpieczenie budynków – 9,67 zł., składkę na ubezpieczenie w KRUS – 125 zł., opłatę za telefon – 146,39 zł., opłatę za energię elektryczną – 157,86 zł. , opłatę za gaz – 116,57 zł. , opłatę za internet – 35 zł., ubezpieczenie dwóch samochodów - 61,75 zł. Z. S. jest właścicielem samochodu osobowego marki Audi (1.9 tdi, kombi) rok prod. 1994 a H. S. jest właścicielką samochodu osobowego marki Fiat Punto , rok prod 1995. Oboje też wydzierżawiają od M. S. nieruchomość rolną o pow. 2 1348 ha, położoną w M. Strona skarżąca podaje, iż nie posiada oszczędności, nieruchomości ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Umową darowizny, zawartą dnia 24.06.2013r. w Kancelarii Notarialnej w G. przed notariuszem W. S. (Rep A[...]), Z. S. i H. S. darowali natomiast swojemu synowi R. S.: - nieruchomość o pow. 0,02 ha, położoną w L., gmina B. , powiat g., województwo m., objętą księgą wieczystą Nr[...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w G., - nieruchomość o pow. 0,1109 ha, położoną w L., gmina B. , powiat g., województwo m., objętą księgą wieczystą Nr[...], prowadzoną przez Sąd Rejonowy w G., - lokal mieszkalny oznaczony nr 2, znajdujący się w budynku wielomieszkaniowym nr 8 w L. , gmina B., powiat g., woj. M., o pow. 66,73 m2, składający się z trzech pokoi, kuchni i pomieszczeń przynależnych, dla którego Sąd Rejonowy w G. prowadzi księgę wieczystą Nr[...]. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11 ). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06). Orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi więc dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie lub ich niepełność skutecznie uniemożliwia taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy, nawet w części. Trzeba bowiem podkreślić, że przyznanie prawa pomocy stanowi w rzeczywistości przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych Z. S. i H. S.. Stąd też, ich pełnomocnik został wezwany do przedłożenia, szeregu dokumentów. Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak w pełni . Nie przysłała bowiem: - wyciągów z kont bankowych Z. S. i H. S. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z lokat bankowych Z. S. i H. S., - zeznania podatkowego H. S., za 2012r. Informacje zawarte w w/w dokumentach mają natomiast istotne znaczenie z punktu widzenia analizy sytuacji finansowej wnioskodawców. Dają one nie tylko obraz rzeczywistych dochodów i wydatków małżonków ale odzwierciedlają również ich aktualne zdolności płatnicze m.in. w kwestii spłaty ewentualnych kredytów. Jest to o tyle ważne do wyjaśnienia obecnie, że podczas ostatniego rozstrzygania w przedmiocie przyznania prawa pomocy (por. postanowienia z dnia 14.08.2009r. sygn. I SA/Kr 798/09 i I SA/Kr 799/09) ustalono, iż małżonkowie są w stanie spłacać raty kredytu nawet w wysokości 2 114 zł. Podsumowując, trzeba więc stwierdzić , że strona skarżąca nie dość należycie wywiązała się z nałożonego na nią obowiązku przedstawienia odpowiednich dokumentów i informacji. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić rzetelną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach. (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.