I SA/Kr 584/25
WyrokWSA w Krakowie2025-12-08
Skład orzekający: Jarosław Wiśniewski, Piotr Głowacki, Inga Gołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może zostać pociągnięty do solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki, jeśli nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub nie nastąpiło to bez jego winy, mimo że spółka utraciła płynność finansową z powodu czynników zewnętrznych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargi, uznając, że skarżący, jako prezes zarządu, nie wykazał przesłanek egzoneracyjnych zwalniających go od solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Mimo że spółka mogła utracić płynność z przyczyn zewnętrznych, skarżący nie udowodnił braku winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość we właściwym czasie, co jest kluczowe dla uwolnienia się od odpowiedzialności na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b Ordynacji podatkowej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odpowiedzialności skarżącego, jako prezesa zarządu A. Sp. z o.o., za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych oraz podatku od towarów i usług. Organy podatkowe ustaliły, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna, a spółka była niewypłacalna. Skarżący kwestionował brak winy w niezgłoszeniu wniosku o upadłość, wskazując na czynniki zewnętrzne jako przyczynę niewypłacalności. Decyzje organów zostały utrzymane w mocy przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Jarosław Wiśniewski Sędziowie SWSA Piotr Głowacki (spr.) SWSA Inga Gołowska Protokolant Starszy referent Jan Szklanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2025 r. sprawy ze skarg R. I. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 25 czerwca 2025 r. • nr 1201-IEW-1[1].4120.3.2025.27 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku dochodowym od osób prawnych wraz z odsetkami oraz kosztami postępowania egzekucyjnego • nr 1201-IEW-1[1].4123.1.2025.18 w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług wraz z odsetkami oraz kosztami postępowania egzekucyjnego skargi oddala.
Sygn. akt I SA/Kr 584/25.
UZASADNIENIE
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie decyzjami z dnia 25.06.2025r.:
- nr 1201-IEW-1[1].4120.3.2025.27, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Myślenicach z 9.12.2024r., nr 1216- SEW.4120.1.2024.13, orzekającą o solidarnej odpowiedzialności podatkowej R. I. (skarżącego) jako prezesa zarządu A. Sp. z o.o. za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2019 i 2020 rok oraz odsetek od niezapłaconych w terminie należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za marzec, kwiecień, maj, sierpień, wrzesień, październik 2019r. i wrzesień 2020r. oraz koszty postępowania egzekucyjnego;
- nr 1201-IEW-1[1].4123.1.2025.18, utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Myślenicach z 9.12.2024r., nr 1216- SEW.4123.7.2024.13 orzekającą o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako prezesa zarządu A. Sp. z o.o. za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług za: wrzesień 2019 r., październik 2019 r., listopad 2019 r. grudzień 2019 r., styczeń 2020 r., luty 2020 r., marzec 2020 r., kwiecień 2020 r., maj 2020 r., sierpień 2020 r., wrzesień 2020 r., styczeń 2022 r., odsetki za zwłokę od tych zaległości podatkowych oraz koszty postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniach podkreślono w zakresie poszczególnych ustawowych przesłanek stanowiących postawę do przyjęcia odpowiedzialności skarżącego za zobowiązania spółki, iż z uwagi na brak dobrowolnej zapłaty przedmiotowych zaległości podatkowych, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Myślenicach wystawił tytuły wykonawcze obejmujące przedmiotowe zaległości podatkowe spółki. Z akt sprawy wynika, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego prowadzonego również do innych zaległości podatkowych spółki, organ egzekucyjny tj. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Myślenicach dokonał szeregu czynności egzekucyjnych, które nie doprowadziły do wyegzekwowania wszystkich zaległości. Z ustaleń organu egzekucyjnego wynika, iż spółka nie posiada praw majątkowych, nieruchomości, ruchomości w stosunku do których można prowadzić skutecznie egzekucję. Jak wynika z ustaleń poborcy skarbowego spółka nie prowadzi działalności pod zgłoszonym adresem (M., ul. [....]). Pod wskazanym adresem nie posiada również żadnych składników majątkowych. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych i wkładu oszczędnościowego spółki w Bank S.A. W odpowiedzi na zajęcie bank poinformował o zbiegu egzekucji administracyjnych oraz o braku środków pieniężnych na rachunku spółki. Zapytania o rachunki bankowe skierowane za pośrednictwem systemu OGNIVO nie wskazały innych rachunków bankowych spółki. Środki egzekucyjne w postaci zajęć wierzytelności cywilnoprawnych spółki okazały się nieskuteczne. Z analizy dostępnych organowi egzekucyjnemu danych, ustalono, iż spółka nie składa JPK (jednolity plik kontrolny). Organ egzekucyjny poszukiwał również informacji w zakresie posiadanych przez spółkę składników mienia w Serwisie Ksiąg Wieczystych Ministerstwa Sprawiedliwości, a także w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców, jednakże jak wynika z pozyskanych informacji spółka nie posiada nieruchomości jak również pojazdów mechanicznych stanowiących jej własność. Biorąc pod uwagę powyższe, organ egzekucyjny stwierdził, że nie ma możliwości prowadzenia skutecznej egzekucji z stosunku do spółki. Prowadzone w odniesieniu do spółki czynności egzekucyjne przez organ egzekucji administracyjnej nie doprowadziły do wyegzekwowania wierzytelności objętych przedmiotową decyzją. Organ egzekucyjny wyczerpał zatem możliwości wyegzekwowania zaległości spółki i w konsekwencji wobec braku informacji o jakichkolwiek składnikach majątku mogących stanowić przedmiot skutecznej egzekucji, postanowieniem z 24.06.2024r., nr 1216-SEE.7113.8.2024.2 oraz nr 1216- SEE.7113.8.2024.1, Naczelnik Urzędu Skarbowego w Myślenicach umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 59 § 4 u.p.e.a.
Co do kwestii pełnienia funkcji przez członka zarządu w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązań podatkowych spółki (art. 116 § 2 O.p.) z akt sprawy wynika, że A. Spółka z o.o. została powołana aktem notarialnym z 22.11.2012r. Rep. [....] nr [....], a następnie zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym pod numerem KRS [....]. Uchwałą nr [....] Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki, potwierdzoną aktem notarialnym Rep. A [....] z 15.01.2018r. odwołany został dotychczasowy prezes zarządu spółki M. S. Z kolei uchwałą nr [...] z 15.01.2018r. skarżący został powołany na stanowisko prezesa zarządu A. Sp. z o.o. z dniem podpisania ww. uchwały. Dodatkowo, w oświadczeniu z 15.01.2018r. skarżący wyraził zgodę na powołanie do pełnienia funkcji prezesa zarządu. Jak wynika z zapisów w KRS, skarżący nadal figuruje jako prezes zarządu A. Sp. z o.o. Bezspornym było zatem, że skarżący w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązań podatkowych spółki (co do podatku dochodowego od osób prawnych termin płatności przedmiotowych zobowiązań podatkowych to kolejno: 23.04.2019r., 20.05.2019r., 21.06.2019r., 20.09.2019r., 21.10.2019r., 20.11.2019r., 1.06.2020r., 20.10.2020r. oraz 30.06.2021r., a co do podatku VAT to kolejno: 25.10.2019r., 25.11.2019r., 27.12.2019r., 27.01.2020r., 25.02.2020r., 25.03.2020r., 27.04.2020r., 25.05.2020r., 25.06,2020r., 25.09.2020r., 26.10.2020r., 25.02.2022r.) pełnił funkcję prezesa zarządu jednoosobowego A. Sp. z o.o.
Co do przesłanek negatywnych (egzoneracyjnych) wyłączających możliwość orzeczenia o odpowiedzialności tj. wykazania, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości albo wykazania, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu (art. 116 § 1 pkt 1 lit. a i b O.p) lub wskazanie mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części – (art. 116 § 1 pkt 2 tej ustawy) organ podatkowy wskazał, iż wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony w ogóle, nie nastąpiło także otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego ani nie zatwierdzono układu. Z treści pisma Sądu Rejonowego dla [...] w Krakowie, VIII Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych z 27.02.2025r., sygn. akt [...] wynika, że względem A. Sp. z o.o. nie zgłoszono wniosku o ogłoszenie upadłości, nie zostało również otwarte postępowanie restrukturyzacyjne, czy zatwierdzony układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Ponadto w Dziale 6 KRS ww. spółki brak jest informacji o postępowaniu upadłościowym, układowym i restrukturyzacyjnym.
W okresie, w którym skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu spółki wystąpiła podstawa do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości lub otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenia układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu. Zatem, zaniechanie zgłoszenia we właściwym czasie stosownego wniosku lub otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenia układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu jest wynikiem zaniechania obowiązków członka zarządu.
Zgodnie z art. 10 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (j.t. Dz. U. 2022 r., poz. 1520 z późn. zm.) upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. Stosownie do art. 11 ust. 1 oraz la tej ustawy dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Domniemywa się, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Dłużnik będący osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, jest niewypłacalny także wtedy, gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące (art. 11 ust. 2 ww. ustawy). Wymienione w art. 11 ww. ustawy Prawo upadłościowe, przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość, mają charakter alternatywny oraz równorzędny i dlatego zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości przedsiębiorców. Pierwsza z przesłanek ogłoszenia upadłości, tj. utrata zdolności do wykonywania zobowiązań pieniężnych zachodzi wtedy, gdy opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące. Niewykonywanie nie musi się odnosić do wszystkich zobowiązań dłużnika, nie ma też znaczenia ich charakter, tzn. czy są to zobowiązania prywatnoprawne, czy publicznoprawne.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15.11.2017 r., sygn. akt II FSK 46/16, podkreślił, iż obie sformułowane w art. 11 ust. 1 i 2 prawa upadłościowego i naprawczego przesłanki mają charakter alternatywny i dlatego zaistnienie chociażby jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości (...) podmiotu. Jak bowiem wynika z art. 10 tej ustawy upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny, a z kolei stosownie do art. 21 ust. 1., dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości.(...) Określone w art. 11 ust. 1 oraz ust. 2 przesłanki niewypłacalności dłużnika, stanowiące zarazem podstawę do ogłoszenia jego upadłości, normują dwie różne sytuacje. Nie można ich więc ujednolicać i łączyć w ramach ogólnej oceny stanu finansowego dłużnika (tu - spółki), lecz muszą być one analizowane i oceniane oddzielnie Mimo, że powyższy wyrok zapadł na tle poprzednio obowiązującej ustawy, zachowuje w pełni swoją aktualność - w zakresie rozróżnienia ww. dwóch enumeratywnie wymienionych przesłanek. Idąc dalej ustawodawca wskazuje w art. 21 ust. 1 i 2 ustawy Prawo upadłościowe, dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie trzydziestu dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości. Jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, obowiązek, o którym mowa w ust. 1, spoczywa na każdym, kto na podstawie ustawy, umowy spółki lub statutu ma prawo do prowadzenia spraw dłużnika i do jego reprezentowania, samodzielnie lub łącznie z innymi osobami. W myśl przepisu art. 21 ust. 3 ww. ustawy, osoby, o których mowa w ust. l-2a, ponoszą odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek niezłożenia wniosku w terminie określonym w ust. 1 lub 2a, chyba że nie ponoszą winy. Osoby te mogą uwolnić się od odpowiedzialności, w szczególności jeżeli wykażą, że w terminie określonym w ust. 1 lub 2a otwarto postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu.
Wymienione w art. 11 ww. ustawy Prawo upadłościowe, przesłanki zgłoszenia wniosku o upadłość, mają charakter alternatywny oraz równorzędny i dlatego zaistnienie chociażby Jednej z nich pozwala na ogłoszenie upadłości przedsiębiorców. Zgodnie z art. 21 § 1 pkt 1 O.p. zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania.
Spółka nie uregulowała zobowiązania z tytułu podatku od towarów i usług za październik 2017r. Termin płatności ww. zobowiązania podatkowego przypadał na dzień 27.11.2017r. Interpretując zatem literalnie przywołane wyżej terminy wynikające z prawa upadłościowego, w przedmiotowej sprawie A. Sp. z o.o. należy uznać za niewypłacalną, z uwagi na brak wykonywania przez wymagalnych zobowiązań.
Spółka stała się niewypłacalna co najmniej od 28.02.2018r. {27.11.2017r. - termin płatności VAT za październik 2017r., zaległość z tego tytułu od 28.11.2027r. + trzy miesiące), bowiem nie uregulowała ww. zobowiązania podatkowego i generowała dalsze zadłużenie względem Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków - Krowodrza, a następnie wobec Naczelnika Urzędu Skarbowego w Myślenicach. W późniejszych miesiącach generowała dalsze zaległości w podatku od towarów i usług (zaległość za okres: grudzień 2017r., grudzień 2018r., od września do grudnia 2019r., od stycznia do maja 2020r., sierpień 2020r., wrzesień 2020r., styczeń 2022r., od sierpnia do grudnia 2022r., I kwartał 2023r., III kwartał 2023r.) oraz w podatku dochodowym od osób prawnych (zaległość podatkowa za 2019 i 2020 rok, za odsetki stałe od niezapłaconych w terminie należnych zaliczek na podatek dochodowy od osób prawnych za okres: marzec, kwiecień, maj, sierpień, wrzesień, październik 2019r. i wrzesień 2020r.) co potwierdza trwałe nieuregulowanie ciążących na spółce zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Spółka nie regulowała również zobowiązań publicznoprawnych wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Powyższe ustalenia wskazują, że spółka już w 2018r. utraciła płynność finansową, a zaprzestanie płatności zobowiązań podatkowych potwierdza istnienie przesłanek wynikających z art. 10 i art. 11 ww. ustawy Prawo upadłościowe do uznania spółki za niewypłacalnego dłużnika. Należy bowiem zwrócić uwagę, że zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług czy w podatku dochodowym od osób prawnych ma obowiązek samodzielnie w prawidłowej wysokości obliczyć i wpłacić bez wezwania organu podatkowego - podatnik (płatnik), dlatego nieregulowanie przedmiotowych zaległości podatkowych niewątpliwie należy ocenić jako niewykonywanie wymagalnego zobowiązania w rozumieniu art. 11 ust. 1 i la ustawy Prawo upadłościowe. Z istoty porządku prawnego wynika, że każdy powinien wykonywać swe wymagalne zobowiązania w terminie przewidzianym przepisami prawa. Zasada ta obowiązuje wszystkich i wszystkie zobowiązania, w tym z tytułu podatków i innych danin publicznych. Zobowiązanie podatkowe z tytułu m.in. w podatku od towarów i usług powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, natomiast staje się ono wymagalne w terminie płatności tego podatku. Wymagalne zobowiązanie to takie, którego termin płatności minął, a które nie zostało przedawnione lub umorzone. Zaistnienie zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie zobowiązania jest jednocześnie momentem powstania zobowiązania podatkowego. Wówczas każdy, na kim spoczywa obowiązek podatkowy, powinien bez wezwania organu podatkowego dokonać obliczenia i zapłaty zobowiązania podatkowego, w wysokości, terminie i miejscu wynikającym wprost z normy prawnej. "Podatek od towarów i usług powstaje z mocy prawa i jest wymagalny w terminie miesięcznym lub kwartalnym. Winien być deklarowany i zapłacony." (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 grudnia 2017, sygn. akt I FSK 492/16, z 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I FSK 1507/15, z 9 marca 2017 r., sygn. akt I FSK 1210/15).
W związku z powyższym, aby móc skorzystać z dobrodziejstwa art. 116 § 1 pkt 1 lit. a O.p. skarżący winien był najpóźniej do dnia 30.03.2018r. złożyć w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie powinno zostać otwarte postępowanie restrukturyzacyjne albo winien zostać zatwierdzony układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu czego jednak ani w tej dacie, ani w żadnej innej skarżący nie zrobił (tym bardziej, że kolejne zobowiązania spółki nie zostały uregulowane). W ww. okresie skarżący pełnił bowiem funkcję prezesa zarządu.
Wskazanie w decyzji z 9.12.2024r. przez organ pierwszej instancji właściwego terminu zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości tj. 26.04.2018r. + 30 dni, tj. innego terminu niż wskazany przez organ odwoławczy, pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż wniosek taki nie został w ogóle złożony, co więcej w sytuacji braku zgłoszenia takiego wniosku w ogóle, brak jest również obowiązku organów podatkowych do wskazania właściwego terminu do jego zgłoszenia. Oczywiście taki termin musiał wystąpić, aby skarżący mógł odpowiadać za przedmiotowe zaległości podatkowe i taki wystąpił, co zostało już powyżej wyjaśnione. Badanie przez organ podatkowy "właściwego czasu" na zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości jest przesłanką obiektywną, ustalaną na podstawie okoliczności faktycznych każdej sprawy. Poza sporem pozostaje bowiem okoliczność, że wniosek taki nie został w ogóle złożony. Żaden przepis prawa, w tym art. 116 O.p. nie obliguje organu podatkowego do wskazania konkretnej daty (tj. dnia) właściwej do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4.12.2012 r., sygn. akt I FSK 110/12). Analiza "właściwego czasu" na zgłoszenie tego wniosku jest uzasadniona wyłącznie wtedy, kiedy taki wniosek został w ogóle złożony (por. wyrok WSA w Krakowie w wyroku z 9.01.2014r. sygn. akt I SA/Kr 1985/13). Nieistotne przy tym jest ustalanie dokładnej daty (poprzez wskazanie dnia i miesiąca), kiedy wniosek powinien zostać złożony, skoro takiej czynności skarżący nigdy nie dokonał (por. wyrok NSA z 19.01.2016 r., sygn. akt I FSK 1269/14).
Co do braku winy w niezłożeniu wniosku organ odwoławczy podkreślił, iż istotne było, iż w okresie pełnienia przez skarżącego funkcji prezesa zarządu spółka była niewypłacalna z uwagi na niewykonywanie zobowiązań publicznoprawnych, a zatem skarżący był zobowiązany do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości spółki lub otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenia układu, natomiast nie podjął żadnych działań w przedmiotowym zakresie. Subiektywne przekonanie skarżącego o braku utraty płynności przez spółkę pozostaje bez wpływu na ocenę stanu niewypłacalności spółki i związaną z tym odpowiedzialność skarżącego, gdyż spółka nie wykonywała wymagalnych zobowiązań podatkowych, a niewypłacalność dłużnika istnieje zawsze, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań i z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.
Organ szczegółowo odniósł się do zarzutów odwołań nie uwzględniając ich jako skupiających się na kwestii zewnętrznych przyczyn niewypłacalności spółki tj. utraty kontrahentów i braku spłaty należności przez kontrahentów spółki, czy wzrostu kosztów prowadzenia działalności. Podkreślono, iż co do zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług czy w podatku dochodowym od osób prawnych to podatnik ma obowiązek samodzielnie w prawidłowej wysokości obliczyć i wpłacić podatek bez wezwania organu podatkowego, dlatego nieregulowanie przedmiotowych zaległości podatkowych niewątpliwie należy ocenić jako niewykonywanie wymagalnego zobowiązania w rozumieniu art. 11 ust. 1 i 1a ustawy Prawo upadłościowe. Nieistotny jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań, już bowiem niewykonywanie zobowiązania o niewielkiej wartości powoduje jego niewypłacalność. Nieistotne jest to, czy są to zobowiązania cywilnoprawne czy publicznoprawne. Skarżący jako prezes zarządu spółki z racji pełnionej funkcji miał świadomość zaprzestania wykonywania wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych. Podejmując się pełnienia funkcji członka zarządu nabył prawo, ale także i obowiązek prowadzenia spraw spółki. Zatem powinnością skarżącego było posiadanie elementarnej wiedzy o sprawach spółki, w tym o jej sprawach finansowych w okresie pełnienia funkcji członka zarządu. Od członków zarządu spółki kapitałowej jest wymagany profesjonalizm, a także podwyższona staranność. Winni oni stale kontrolować sytuację w spółce przynajmniej na tyle, aby orientować się, czy jest ona wypłacalna i czy nie zachodzą przesłanki skutkujące obowiązkiem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, bądź wszczęcia postępowania układowego. Jeżeli dana osoba pełni tę funkcję, mimo, że nie jest w stanie takiej kontroli sprawować, bierze na siebie ryzyko związane ze skutkami ewentualnej niewypłacalności tego podmiotu. Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, sposób jej funkcjonowania, charakter zawieranych transakcji, wiedza o jej kontrahentach. Pełnienie funkcji członka zarządu jest dobrowolne i wymaga zgody osoby powołanej na to stanowisko. W związku z tym osoba pełniąca funkcję członka zarządu winna liczyć się nie tylko z pozytywnymi aspektami sprawowania takiej funkcji, ale też z ewentualną odpowiedzialnością i ryzykiem. Skarżący zajmował się aktywnie sprawami spółki i posiadał wiedzę o jej sytuacji finansowej, co potwierdza podpis skarżącego pod dokumentami dotyczącymi spółki, w tym m.in, pod sprawozdaniem finansowym spółki za okres od 1.01.2017r. do 31.12.2017r. oraz uchwałami Zgromadzenia Wspólników zatwierdzających wskazane szczegółowo sprawozdania finansowe za 2017r. czy 2018r. Wskazano także na analizy danych zawartych w zeznaniach CIT- 8 spółki za lata 2017-2023 oraz wyniku finansowego na podstawie rocznych sprawozdań finansowych za 2017- 2019r. charakteryzujących się głównie stratami. Gdyby spółka, była w dobrej kondycji finansowej, to regulowałaby swoje zobowiązania podatkowe w terminach wyznaczonych przez przepisy prawa. Nic bowiem nie zmieni faktu niewykonywania przez spółkę obowiązków oraz wymagalnych zobowiązań, wręcz przeciwnie utwierdza w przekonaniu o unikaniu płacenia podatków. Brak zapłaty jest wynikiem braku środków na pokrycie zobowiązania - co jest przesłanką do zgłoszenia wniosku o upadłość lub otwarcia postępowania restrukturyzacyjnego albo zatwierdzenia układu w postępowaniu o zatwierdzenie układu, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Ponadto podkreślono, iż zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci lekkomyślności lub niedbalstwa, które zakłada brak "świadomości" ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych. W postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich, organ podatkowy nie bada czy członek zarządu miał jakąkolwiek wiedzę i wpływ na powstanie zaległości podatkowych spółki. Osoba zainteresowana - członek zarządu winna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne. Taką okolicznością może być obłożna choroba uniemożliwiająca złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości (wyrok NSA z 25.01.2012 r. sygn. akt I FSK 385/11). Na żadnym etapie postępowania w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich skarżący nie przedłożył dowodu, ani nie wskazał okoliczności mieszczących się w hipotezie normy przepisu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. Sam brak po stronie członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wiedzy o jej kondycji finansowej nie jest okolicznością świadczącą o tym, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło bez jego winy w rozumieniu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p.
Nie została również spełniona przesłanka z art. 116 § 1 pkt 2 O.p. umożliwiająca uwolnienie członka zarządu od odpowiedzialności, wskazującego mienie spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Członek zarządu, aby zwolnić się z odpowiedzialności podatkowej, powinien wskazać mienie, z którego egzekucja jest aktualnie realnie możliwa tj. w toku postępowania podatkowego w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu.
W skargach wniesionych przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarzucono naruszenie:
- art. 115 § 1 O.p. poprzez błędne ustalenie; że nie zostały wykazane okoliczności; które powodują, że niezłożenie wniosku ogłoszenie upadłości przez członka zarządu nastąpiło bez jego winy. Decyzja nie uwzględnia faktu, że prezes zarządu nie miał pełnej wiedzy o rzeczywistym stanie finansowym spółki w czasie, gdy zaszły przesłanki do złożenia wniosku o upadłość. Z ustaleń przedstawionych w uzasadnieniu decyzji wynika, że organ nie przeprowadził dogłębnej analizy, która pozwoliłaby jednoznacznie stwierdzić, że niezłożenie wniosku było zawinione;
- art. 121 § 1, art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 4 O.p. poprzez brak zgromadzenia w przedmiotowej sprawie całości materiału dowodowego potrzebnego do wydania orzeczenia bazującego na ustaleniach faktycznych, nie zaś w oparciu o niepotwierdzone dowodami, a więc traktowane w kategoriach prawdopodobieństwa, zaprezentowane w decyzji tezy organu I instancji. Zebrany materiał dowodowy nie był wystarczający dla odtworzenia obiektywnie istniejącego stanu faktycznego;
- art. 122, art. 187 §1, art. 191 i art. 210 § 4 O.p. poprzez dokonanie w przedmiotowej decyzji błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także dokonanie jego oceny z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, przez co ocena ta stała się oceną dowolną. Zebrany bowiem w toku materiał dowodowy nie uprawniał organu I instancji do postawienia tezy, iż skarżący ponosi odpowiedzialność podatkową jako prezes zarządu.
W uzasadnieniu podkreślono, iż decyzja o niezłożeniu wniosku o upadłość wynikała z szeregu czynników od członka zarządu niezależnych, a nie z jego zaniedbania czy braku należytej staranności. Członek zarządu działał w dobrej wierze, opierając się na dostępnych danych finansowych spółki oraz informacjach uzyskanych od osób odpowiedzialnych za prowadzenie księgowości i nadzór nad finansami. Informacje te nie odzwierciedlały w pełni rzeczywistego stanu majątkowego spółki, co ograniczało możliwość właściwej oceny sytuacji. W czasie, gdy potencjalnie mogły zaistnieć przesłanki do złożenia wniosku o upadłość, spółka prowadziła działalność operacyjną i wykazywała oznaki poprawy swojej sytuacji finansowej. Członek zarządu podejmował działania mające na celu utrzymanie płynności finansowej spółki, w tym negocjacje z wierzycielami oraz wdrażanie działań oszczędnościowych, co potwierdza jego staranność w wykonywaniu obowiązków. Dodatkowo, przyczyny niewypłacalności spółki należy przypisać czynnikom zewnętrznym, takim jak utrata kluczowych kontrahentów, znaczny wzrost kosztów prowadzenia działalności oraz brak spłaty należności przez kontrahentów, które były poza kontrolą członka zarządu. Trudności te wpłynęły na sytuację finansową spółki w sposób, którego komplementariusz nie mógł przewidzieć ani przeciwdziałać. Komplementariusz działał z przeświadczeniem, że sytuacja spółki może zostać ustabilizowana, i nie miał podstaw do uznania, że spółka utraciła zdolność do regulowania swoich zobowiązań w sposób trwały. Ponadto, w przedmiotowej sprawie organ podatkowy, zamiast wnikliwie przeanalizować okoliczności wynikające z materiału dowodowego, dokonał jego interpretacji w sposób nieodpowiadający zasadzie obiektywizmu i rzetelności. W szczególności nie uwzględniono szeregu okoliczności przemawiających na korzyść komplementariusza spółki, takich jak brak faktycznej wiedzy o stanie finansowym spółki w okresie powstania zaległości podatkowych, trudności z uzyskaniem pełnych danych finansowych oraz brak realnej możliwości złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w odpowiednim terminie z przyczyn od komplementariusza niezależnych.
Organ podatkowy nie wykazał związku przyczynowego między działaniami komplementariusza, a powstaniem zaległości podatkowych, a także pominął istotne aspekty związane z zewnętrznymi czynnikami wpływającymi na sytuację finansową spółki.
Podsumowując, niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w odpowiednim czasie było wynikiem okoliczności niezależnych od członka zarządu. Podejmowane przez niego działania miały na celu ochronę interesów spółki i próbę jej uratowania, co świadczy o zachowaniu przez niego należytej staranności w wykonywaniu powierzonych obowiązków.
W odpowiedzi na skargi organ wniósł o oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej w skrócie "p.p.s.a.") uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" - "c" kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych decyzji z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisami proceduralnymi. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub podjęta została czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Natomiast w myśl art. 151 p.p.s.a., w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala.
Skargi nie są zasadne, gdyż dokonana przez sąd kontrola nie doprowadziła do ujawnienia wad przeprowadzonego przez organy postępowania, które rzutowałyby na wynik sprawy, zarówno w zakresie podniesionych w skardze zarzutów jak i kwestii weryfikowanych poza granicami skargi. Nie stwierdzono także uchybień dotyczących naruszenia prawa materialnego.
Zarzuty skarg, sprowadzają się do zakwestionowania ustaleń organów co do braku winy skarżącego w zakresie niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości z uwagi na kwestie związane z kondycją finansową spółki oraz jej majątkiem w czasie, w którym skarżący był jej członkiem zarządu w celu analizy czy w rzeczywistości zaistniały wtedy przesłanki do zgłoszenia upadłości spółki. W tym też zakresie szczególnie podkreślane zostało w skardze, że przyczyny niewypłacalności spółki wynikały z czynników zewnętrznych, jak utrata kontrahentów i brak spłaty należności przez kontrahentów, czy wzrost kosztów prowadzenia działalności, natomiast skarżący jako prezes zarządu spółki był przeświadczony, że sytuacja spółki może zostać ustabilizowana i brak jest podstaw do uznania, że spółka trwale utraciła zdolność do regulowania zobowiązań. Zatem zarzuty sprowadzają się w istocie rzeczy do nieuwzględnienia przez organy podatkowe braku winy skarżącego, co do wiedzy o stanie finansowym spółki w okresie powstania zaległości, czy trudności z uzyskaniem pełnych danych finansowych i braku realnej możliwości złożenia wniosku o upadłość z przyczyn niezależnych od niego.
Art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu:
1) nie wykazał, że:
a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo
b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy;
2) nie wskazuje mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części.
Stosownie do przepisu art. 116 § 2 o.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu.
Według art. 116 § 4 o.p. przepisy § 1-3 stosuje się również do byłego członka zarządu oraz byłego pełnomocnika lub wspólnika spółki w organizacji.
Zgodnie z art. 51 §1 o.p. zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności. Zgodnie zaś z art. 53 § 1, 3 i 4 o.p. od zaległości podatkowych, z zastrzeżeniem art. 52 § 1 pkt 2 i art. 54, naliczane są odsetki za zwłokę. Odsetki za zwłokę nalicza podatnik, płatnik, inkasent, następca prawny lub osoba trzecia odpowiadająca za zaległości podatkowe, z zastrzeżeniem art. 53a, art. 62 § 4, art. 66 § 5, art. 67a § 1 pkt 1 lub 2 i art. 76a § 1. Odsetki za zwłokę naliczane są od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności podatku lub terminu, w którym płatnik lub inkasent był obowiązany dokonać wpłaty podatku na rachunek organu podatkowego.
Stosownie do art. 109 § 1 oraz § 2 o.p., w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej przepisy art. 29, art. 47 § 1, art. 51 § 1, art. 53 § 3, art. 54, art. 55, art. 57, art. 59, art. 60 art. 64-66 oraz art. 76-76b stosuje się odpowiednio. W razie niedotrzymania terminu płatności osoba trzecia odpowiada również za naliczone po dniu wydania decyzji o jej odpowiedzialności podatkowej odsetki za zwłokę od: zaległości podatkowych; należności wymienionych w art. 107 § 2 pkt 1; niezwróconych w terminie zaliczek naliczonego podatku od towarów i usług.
Konstrukcja przywołanych powyżej przepisów wskazuje, że przesłanki odpowiedzialności osób trzecich podzielić można na pozytywne i negatywne, zwane także egzoneracyjnymi. Pozytywne przesłanki to takie, których spełnienie rodzi odpowiedzialność członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Natomiast przesłankami negatywnymi (egzoneracyjnymi) są okoliczności, których brak zaistnienia, w powiązaniu ze spełnieniem przesłanek pozytywnych, stanowi podstawę wydania decyzji o odpowiedzialności osoby zarządzającej. Obowiązkiem organu podatkowego zamierzającego obciążyć członków zarządu spółki kapitałowej (innej osoby prawnej) jej zaległościami podatkowymi jest zarówno wykazanie, że spełnione zostały w konkretnym przypadku przesłanki pozytywne jak i ustalenie, czy nie wystąpiły przesłanki negatywne, przy czym w odniesieniu do tych ostatnich (egzoneracyjnych) - poprzez użyty zwrot legislacyjny "a członek zarządu nie wykazał" - przepis wyraźnie przesuwa ciężar ich wykazania na podatnika. Organ podatkowy ma jedynie obowiązek umożliwienia stronie wykazania zaistnienia jednej z negatywnych przesłanek odpowiedzialności osoby trzeciej (por. wyrok NSA z dnia 1.10.2009 r., sygn. akt II FSK 642/08, wyrok NSA z dnia 5.03.2015 r. sygn. akt II FSK 249/13). Przytoczone przepisy wskazują jak rozłożony jest ciężar dowodzenia powyższych przesłanek. Na organie podatkowym spoczywa obowiązek wykazania bezskuteczności egzekucji wobec spółki oraz okoliczności pełnienia przez osobę trzecią funkcji członka zarządu w czasie, w którym upływał termin płatności zobowiązania podatkowego, natomiast członka zarządu obciąża wykazanie okoliczności wyłączających odpowiedzialność.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy w sposób niebudzący wątpliwości potwierdza, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy, spełnione zostały wszystkie wyżej określone przesłanki pozytywne warunkujące odpowiedzialność skarżącego za zaległości podatkowe spółki.
Natomiast skarżący, jako członek zarządu nie wykazał istnienia przesłanek egzoneracyjnych, uwalniających go od odpowiedzialności, w tym także szczególnie podkreślanej w skardze przesłanki, co do braku winy w braku zgłoszenia wniosku o upadłość. Odmienny pogląd skarżącego, akcentowany w skardze nie zasługuje na uwzględnienie. W szczególności przepisy ustawy Ordynacja podatkowa nie przewidują zwolnienia członka zarządu z solidarnej odpowiedzialności z uwagi na okoliczności, które spowodowały utratę płynności finansowej podmiotu. Podmiot gospodarczy podejmując współpracę z kontrahentami, decyduje się na czerpanie korzyści płynących z tej współpracy ale też jednocześnie na jej negatywne skutki, za które ponosi odpowiedzialność. Ryzyko niepowodzenia dotyczy każdego przedsiębiorcy i wynika z istoty działalności w ramach gospodarki rynkowej, jednak takiej okoliczności jak utrata kontrahentów czy brak spłaty należności nie można uznać jako nadzwyczajnej sytuacji, uzasadniającej przerzucenie na Skarb Państwa negatywnych skutków wynikających z tej działalności, a więc zaniechania wykonywania obowiązków podatkowych. Co do zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług czy w podatku dochodowym od osób prawnych to podatnik ma obowiązek samodzielnie w prawidłowej wysokości obliczyć i wpłacić podatek bez wezwania organu podatkowego, dlatego nieregulowanie przedmiotowych zaległości podatkowych niewątpliwie należy ocenić jako niewykonywanie wymagalnego zobowiązania w rozumieniu art. 11 ust. 1 i 1a ustawy Prawo upadłościowe. Nieistotny jest przy tym rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań, już bowiem niewykonywanie zobowiązania o niewielkiej wartości powoduje jego niewypłacalność. Nieistotne jest i to, czy są to zobowiązania cywilnoprawne czy publicznoprawne. A zatem bez wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie pozostaje podniesiona przez skarżącego kwestia czynników zewnętrznych, wpływających na niewypłacalność spółki, bowiem dla określenia stanu niewypłacalności podmiotu bez znaczenia jest przyczyna niewykonywania zobowiązań (por. wyrok NSA z 5 marca 2015r. sygn. akt II FSK 249/13). Niewypłacalność dłużnika istnieje zawsze, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań. Analiza dowodów zgromadzonych w sprawie wskazuje, iż skarżący, jako prezes zarządu spółki z racji pełnionej funkcji miał w pełni świadomość zaprzestania wykonywania wymagalnych zobowiązań publicznoprawnych, a jeżeli dłużnik nie wykonuje ciążących na nim wymagalnych zobowiązań, wówczas jest niewypłacalny. Skarżący zajmował się aktywnie sprawami spółki i posiadał wiedzę o jej sytuacji finansowej, co potwierdza, jak trafnie zauważają organy, podpis skarżącego pod sprawozdaniem finansowym spółki za okres od 1.01.2017r. do 31.12.2017r. oraz uchwałą: - nr [....] Zgromadzenia Wspólników A. Sp. z o.o. z 29.06.2018r. zatwierdzającą sprawozdanie finansowe za 2017r., - nr [....] Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników A. Sp. z o. o. z 31.03.2019 r. w sprawie zatwierdzenia sprawozdania finansowego za rok obrotowy począwszy od 1.01.2018r. do 31.12.2018r., - nr [....] Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników A. Sp. z o. o. z 31.03.2019 r. w sprawie rozliczenia straty. Dodatkowo z analizy danych zawartych w zeznaniach CIT- 8 spółki za lata 2017-2023 oraz jej wyniku finansowego na podstawie rocznych sprawozdań finansowych spółki za okres od 1.01.2017r. - 31.12.2017r., od 1.01.2018r.- 31.12.2018r., od 1.01.2019r.- 31.12.2019r., od 1.01.2020r. - 31.12.2020r., od 1.01.2021r. - 31.12.2021r., od 1.01.2022r. - do 31.12.2022r., wynika, iż spółka wykazała zysk netto jedynie za okres od 1.01.2017r. - 31.12.2017r., oraz od 1.01.2019r. - 31.12.2019r., natomiast za pozostałe lata stratę. Powinnością skarżącego było posiadanie elementarnej wiedzy o sprawach spółki, w tym o jej kondycji finansowej w okresie pełnienia funkcji członka zarządu, gdyż od członków zarządu spółki kapitałowej jest wymagany profesjonalizm, a także podwyższona staranność. Winni oni stale kontrolować sytuację w spółce przynajmniej na tyle, aby orientować się, czy jest ona wypłacalna i czy nie zachodzą przesłanki skutkujące obowiązkiem zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, bądź wszczęcia postępowania układowego. Jeżeli dana osoba pełni tę funkcję, mimo, że nie jest w stanie takiej kontroli sprawować, bierze na siebie ryzyko związane ze skutkami ewentualnej niewypłacalności tego podmiotu (por. wyrok NSA z dnia 17.02.2015 r. sygn. akt I FSK 1835/13). Prawidłowe były także oceny organów, iż gdyby spółka, była w dobrej kondycji finansowej, to regulowałaby swoje zobowiązania podatkowe w terminach wyznaczonych przez przepisy prawa. Nic nie zmieni faktu niewykonywania przez spółkę obowiązków oraz wymagalnych zobowiązań, a to utwierdza w przekonaniu o unikaniu przez nią płacenia podatków. Stwierdzić należy, że brak zapłaty jest wynikiem braku środków na pokrycie zobowiązania - co jest przesłanką do zgłoszenia wniosku o upadłość spółki. Wniosek taki w okresie, gdy skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu ponad wszelką wątpliwość nie został złożony.
Na kwestię winy nie może rzutować subiektywne przekonanie skarżącego o braku utraty płynności przez spółkę; ta nie wykonywała wymagalnych zobowiązań podatkowych, a niewypłacalność dłużnika istnieje zawsze, gdy nie wykonuje on swoich wymagalnych zobowiązań. Skarżący wskazuje, iż nie posiadał wiedzy o stanie finansowym spółki, a niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości we właściwym czasie było wynikiem okoliczności niezależnych od niego, zaś podejmowane działania w celu utrzymania kondycji finansowej spółki, w tym negocjacje z wierzycielami i wdrażanie działań oszczędnościowych miały na celu ochronę interesów spółki, co świadczy o należytej staranności w wykonywaniu funkcji prezesa. Jednakowoż podstawa uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności na podstawie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. może być brana pod uwagę jedynie w sytuacji wykazania usprawiedliwionej niemożności złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Zarówno wina umyślna i związana z nią świadomość istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych, jak i wina nieumyślna w postaci lekkomyślności lub niedbalstwa, które zakłada brak "świadomości", ale opiera się na powinności i możliwości przewidywania istnienia wymagalnych zobowiązań podatkowych powodują, że nie wyłącza się odpowiedzialności członka zarządu (por. wyrok NSA z 30.08.2018 r., sygn. akt I FSK 1470/16). Wbrew zarzutom Skarżącego, w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich, organ podatkowy nie bada, czy członek zarządu miał jakąkolwiek wiedzę i wpływ na powstanie zaległości podatkowych spółki. Przesłanką ekskulpacyjną z art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. nie jest brak winy członka zarządu w powstaniu zaległości podatkowych, czy powstaniu stanu trwałego zaprzestania płacenia długów, ale brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Sformułowanie art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. prowadzi do wniosku, że od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki uwalnia członka zarządu obiektywna niezawiniona niemożność podjęcia działań wymienionych w tym przepisie, a nie świadome ich niepodjęcie, nawet jeśli w ocenie danego członka zarządu były racjonalne przyczyny takiej decyzji (por. wyrok NSA z 14.07.2011r. sygn. akt I FSK 1251/10). Rozważając kryterium braku winy, jako przesłanki zwalniającej od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Osoba zainteresowana - członek zarządu winna wykazać brak winy, czyli udowodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że uchybienie określonemu obowiązkowi było od niej niezależne. Taką okolicznością może być obłożna choroba uniemożliwiająca złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości (por. wyrok NSA z 25.01.2012 r. sygn. akt I FSK 385/11). Organ podatkowy w tym zakresie zobligowany jest jedynie do oceny materiału dowodowego pod kątem wystąpienia przesłanek egzoneracyjnych (art. 116 § 1 pkt 1 i 2 O.p.). W tym zakresie ciężar dowodu i ryzyko niewykazania okoliczności egzoneracyjnych spoczywa na stronie. Wbrew ocenie skarżącego z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż na żadnym etapie postępowania nie przedłożył on dowodu, ani nie wskazał okoliczności mieszczących się w hipotezie normy przepisu art. 116 § 1 pkt 1 lit. b O.p. Argument o braku pełnej wiedzy członka zarządu o rzeczywistym stanie finansowym spółki nie jest okolicznością świadczącą o tym, że niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy. Członkowi zarządu powinien być znany na bieżąco stan finansów spółki, a co za tym idzie, możliwość zaspokojenia długów. Członek zarządu podejmując się pełnienia tej funkcji, zobowiązany jest posiadać wiedzę i umiejętności pozwalające mu na zarządzanie nie tylko w interesie spółki, jej wspólników czy też zatrudnianych pracowników, ale również ochronę interesów wierzycieli. Zatem przedstawiona w skardze argumentacja nie może prowadzić do wyłączenia odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki. Nie wystąpiły okoliczności, które wskazywałyby, że skarżący nie mógł w tym czasie sprawować funkcji członka zarządu. Było wręcz przeciwnie. Skarżący zgodził się na taki model zarządzania spółką - został prezesem zarządu i nie zrezygnował z tej funkcji. Profesjonalizm wymagany od członków zarządu spółki kapitałowej, a także wynikająca z niego podwyższona staranność pozwala na przyjęcie, że każdy członek zarządu obowiązany jest kontrolować sytuację w spółce przynajmniej z taką uwagą, która pozwala na zorientowanie się, iż jest ona niewypłacalna i że należy wystąpić z wnioskiem o ogłoszenie upadłości. Jednym z obowiązków skarżącego było monitorowanie zadłużenia pozwalające na zgłoszenie w odpowiednim czasie wniosku o zgłoszenie upadłości. Niezgłoszenie we właściwym czasie stosownego wniosku było wynikiem zaniechania obowiązków członka zarządu, pomimo że skarżący był świadomy złej sytuacji finansowej spółki, w tym licznych zadłużeń. Stwierdzona przez organy bierna postawa skarżącego, nie tylko nie pozwoliła na uwolnienie się od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki, ale wręcz uniemożliwiła skarżącemu wykazanie jednej z przesłanek uwalniających od odpowiedzialności, o których mowa w art. 116 § 1 O.p
Organy podatkowe nie naruszyły przywołanych w skargach przepisów postępowania podatkowego. Z akt kontrolowanej sprawy wynika, że materiał dowodowy został zebrany przez organy podatkowe w sposób rzetelny i skrupulatny. Był on przy tym kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia. Organy wyczerpały wszelkie możliwości dowodowe, a spójna, logiczna i kompleksowa ocena nie naruszała granic swobodnej oceny dowodów. Organy podatkowe rozpatrzyły nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale i poddały analizie całość zebranego materiału dowodowego, akcentując jego kompleksową wymowę i wzajemną koherentność. Podatnikowi zapewniono pełny udział w postępowaniu. W szczególności umożliwiono mu składanie zeznań i wyjaśnień na piśmie, informowano o uprawnieniach, zawiadamiano o przeprowadzonych dowodach, informowano o możliwości składania wniosków, w tym dowodowych, umożliwiono zapoznanie się z aktami, a także zawiadamiano o formalnych rozstrzygnięciach kwestii proceduralnych.
Zważywszy na zaprezentowane wywody sąd uznał zarzuty skarg za nieuzasadnione i skargi oddalił w oparciu o art.151 ustawy o p.p.s.a. Rozpoznając niniejszą sprawę nie dopatrzono się również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonych decyzji. (art. 134 p.p.s.a.)
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło