I SA/Kr 870/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2005r. oraz za marzec, kwiecień, czerwiec i sierpień 2006 r. p o s t a n a w i a: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 14 maja 2012 r. A.M. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 12 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2005r. oraz za marzec, kwiecień, czerwiec i sierpień 2006 r. Wraz ze skargą złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, oddalony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 września 2012 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący nie uzasadnił należycie okoliczności wskazujących na niebezpieczeństwo wyrządzenia – w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji – znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W dniu 17 października 2012 r. skarżący złożył ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W jego uzasadnieniu podniósł, że po złożeniu poprzedniego wniosku wszczęto postępowanie egzekucyjne względem skarżącego, a niebezpieczeństwo zaistnienia po jego stronie nieodwracalnych szkód jest coraz bardziej realne. W szczególności, kontynuacja postępowania egzekucyjnego pozbawi go środków na zapłatę opłat leasingowych od użytkowanych przez niego środków transportowych, a co za tym idzie – możliwości użytkowania pojazdów stanowiących trzon jego działalności gospodarczej. Skarżący podniósł ponadto, że ww. okoliczności doprowadzą do niemożliwości wznowienia przez skarżącego działalności gospodarczej. Skarżący zauważył ponadto, że w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym wierzyciel publicznoprawny uzyskując kwoty stosunkowo niewielkie utraci realną możliwość egzekucji kwoty określonej w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednak stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W przytoczonej regulacji chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (por.: B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 205). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob. postanowienie NSA z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt II GZ 313/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd może zatem udzielić skarżącemu tzw. "ochrony tymczasowej", która polega na wstrzymaniu wykonania np. egzekucji należności pieniężnych wynikających z zaskarżonej decyzji podatkowej, aż do czasu merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania w tym przedmiocie stosownego rozstrzygnięcia. Należy przy tym podkreślić, że celem instytucji wstrzymania wykonania aktu administracyjnego jest ukształtowanie stosunków do czasu rozpoznania sprawy w zakresie zapobieżenia znacznej szkodzie lub trudnym do odwrócenia skutkom, a nie ocena legalności tego aktu (zob. postanowienia NSA z dnia 20 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OZ 358/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Potrzeba wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu powinna być wykazana przez stronę skarżącą, gdy weźmie się pod uwagę fakt, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu pozostawione jest uznaniu Sądu i może nastąpić wyłącznie na wniosek strony skarżącej. Pozostawienie przez ustawodawcę uznaniu Sądu zasadności wstrzymania aktu wiąże się w związku z powyższym z koniecznością szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia wniosku w tej sprawie, zwłaszcza że na tym etapie postępowania Sąd nie bada merytorycznej zasadności skargi. W szczególności strona skarżąca powinna wykazać, że w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi zatem nie o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (zob. postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 889/04, niepubl.; postanowienie NSA z dnia 9 marca 2005 r., sygn.. akt II OZ 52/05, niepubl.). Skarżący ma zatem obowiązek wykazać istnienie konkretnych okoliczności pozwalających stwierdzić, że wstrzymanie aktu lub czynności jest zasadne (zob. postanowienie NSA z dnia 17 listopada 2010 r., sygn. akt II FZ 595/10, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc te rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że skarżący upatruje ziszczenia się przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. w pozbawieniu go środków na zapłatę rat leasingowych, a co za tym idzie uniemożliwienie dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący nie przedstawił przy tym wyczerpującej informacji o źródłach utrzymania, stwierdzając jedynie, że głównym źródłem jego utrzymania jest świadczenie usług transportowych. Informacja taka nie pozwala jednak na stanowcze stwierdzenie, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do nieodwracalnego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Należy bowiem wskazać, że skarżący nie przedstawił żadnych informacji dotyczących jego majątku. Wskazywał na to już wcześniej tutejszy Sąd, przy okazji odmownego rozpatrzenia poprzedniego wniosku. Skarżący wskazał jedynie, że "przychody uzyskiwane z prowadzonej działalności wystarczają jedynie na bieżącą spłatę zaciągniętych zobowiązań oraz inne bieżące wydatki", a także, że "wnioskodawca nie osiąga dochodów podlegających opodatkowaniu". Na podstawie wniosku skarżącego nie można jednak stwierdzić, że okoliczności te uniemożliwiają wykonywanie przez skarżącego obowiązków umownych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W dalszym ciągu nie wiadomo, jak przedstawia się sytuacja majątkowa skarżącego, jakie osiąga dochody, jakie ponosi wydatki. Skarżący może bowiem posiadać np. oszczędności, które pozwolą na bieżące uiszczenie rat leasingowych. Tymczasem z uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji zdaje się wynikać, że skarżący nie posiada żadnych dochodów i dochodów takich nie uzyskuje z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Na marginesie należy przy tym zauważyć, że skarżący przedstawił zaświadczenie z Urzędu Skarbowego za 2011 r., które w żaden sposób nie może obrazować jego sytuacji na dzień rozpatrzenia przedmiotowego wniosku. Oznacza to tym samym, że skarżący w dalszym ciągu nie przedstawił stanu swojego majątku oraz nie zobrazował w sposób przekonywujący, że faktycznie podjęcie działań egzekucyjnych może doprowadzić do spełnienia przesłanek pozwalających na wstrzymanie zaskarżonej decyzji. Ponadto należy wskazać, że w sytuacji, gdy chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, koniecznym jest wykazanie konkretnych przesłanek wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Stanowisko takie zostało wyrażone między innymi w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2012 r. (II FSK 404/12 – orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący nie wykazał tymczasem istnienia powyższych przesłanek. Jak zostało to już wskazane we wcześniejszym postanowieniu, sama egzekucja należności pieniężnych nie prowadzi co do zasady do nieodwracalnych skutków. W razie bowiem uchylenia zaskarżonej decyzji, ewentualnie wyegzekwowane kwoty zostaną zwrócone. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 października 2010r. (sygn. akt I FZ 317/10 www.orzeczenia.nsa.gov.pl), egzekucja skierowana do składnika majątkowego strony, nie stanowi samodzielnej przesłanki uzasadniającej udzielenie jej tymczasowej ochrony w postaci wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. Strona musi bowiem wykazać następstwo czynności egzekucyjnych, które może rodzić zagrożenie, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie skarżący w żaden sposób nie wykazał, poza stwierdzeniem, że może to doprowadzić do niemożliwości regulowania rat leasingowych, jakie następstwo będzie miało wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W postanowieniu z dnia 15 marca 2012r. (IGSK 288/12) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że za niewystarczające do wstrzymania decyzji należy uznać ograniczenie się do stwierdzenia, że wyegzekwowanie kwoty zaległości podatkowych w podatku akcyzowym doprowadzi do likwidacji działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą, prowadząc do zwolnienia zatrudnionych przez nią pracowników oraz załączenie do wniosku dokumentu wskazującego na istnienie ujemnego salda na rachunku bankowym skarżącej spółki oraz jej oświadczenia o zatrudnianiu w chwili obecnej 12 pracowników. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił przy tym, że rodzaj nałożonego obowiązku (zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym) co do zasady nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne ze swej natury odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje bowiem możliwość zwrotu uiszczonej kwoty. Z analogiczną sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Sam skarżący powołuje się bowiem jedynie na okoliczność, że wszczęta egzekucja doprowadzi do zaległości w spłacie rat leasingowych, co w konsekwencji doprowadzi do zaprzestania przez niego prowadzenia działalności gospodarczej. Twierdzenie to nie zostało jednak poparte żadnymi dodatkowymi okolicznościami. Jest ono wobec powyższego niewystarczające do uwzględnia wniosku. Na marginesie zauważyć należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zwrócić należy również uwagę na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 października 2010 r. (I FZ 389/10 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym zostało stwierdzone, że wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowo administracyjnym, bowiem wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Sąd w postanowieniu z dnia 25 września 2012 r. wskazał również, że nie można mylić przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji z przesłankami przyznania prawa pomocy, co potwierdza orzecznictwo innych sądów administracyjnych (zob. postanowienie NSA dnia 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt FZ 38/04, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku jednak, gdy skarżący podnosi, że wykonanie zaskarżonej decyzji pozbawi go środków pozwalających na prowadzenie działalności gospodarczej i doprowadzi do likwidacji tej działalności, w interesie skarżącego leży udowodnienie jego sytuacji majątkowej. Odniesienie się wyłącznie do aktualnych przychodów czy dochodów skarżącego może pozwolić Sądowi na dokonanie oceny jedynie przyrostu majątku skarżącego, a nie oceny jego możliwości płatniczych, na które powołuje się skarżący we wniosku z dnia 12 października 2012r. Nie byłoby przecież sprzeczne z zasadami logiki ustalenie, że skarżący może regularnie wykonywać obowiązki wynikające z umowy leasingu nawet nie osiągając aktualnie wystarczających dochodów, np. wykorzystując w tym celu środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym. Przemilczenie tej okoliczności we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji uniemożliwia również ustalenie, czy wierzyciel publicznoprawny utraci możliwość wyegzekwowania od skarżącego kwoty ustalonej zaskarżoną decyzją. W tym stanie rzeczy ponownie należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, by wykonanie zaskarżonej decyzji wywołało niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z tego względu, na zasadzie art. 61 § 3 p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.