I SA/Kr 932/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2016r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku M.D. , o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od skargi kasacyjnej, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 09.10.2012r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za luty 2006r. postanawia oddalić wniosek Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, poprzez zwolnienie z opłaty od skargi kasacyjnej, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 09.10.2012r., nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za luty 2006r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M.D.ur. w 1964r. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną J.D.. Wnioskodawca zatrudniony jest w M. Sp. z o.o. spółka komandytowa, ze średnim wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości 2200 zł., brutto. W oświadczeniu zawartym w formularzu wniosku M.D. stwierdził jednak, iż wynosi ono 3000 zł., netto, miesięcznie. Z powodu zajęcia konta bankowego pracodawcy wynagrodzenie to nie jest wypłacane od września 2015r. W 2015r. wnioskodawca uzyskał dochód w wysokości 25 287,52 zł., przy przychodzie na poziomie 26 400 zł. J.D. zatrudniona jest w Uniwersytecie w K., na czas nieokreślony, na stanowisku adiunkta naukowo – dydaktycznego. Jej średnie miesięczne wynagrodzenie z tego tytułu wynosi 3 772,95 zł. neto, (brutto 4981,70 zł.). Posiada ona dwa rachunki bakowe: "[...] " nr [...] i "[...]", nr [...] . Wyciąg z "[...] " wskazuje, że na dzień 02.02.2016r. jego saldo wynosiło 19 364,11 zł., a dostępne środki stanowiły 21 864,11 zł. Ponadto na rachunek ten wpływają regularnie dodatkowe środki w postaci przelewów od M.D.; dnia 20.01.2016r. była to kwota 2500 zł., dnia 19.01.2016r. była to kwota 3000 zł., dnia 11.01.2016r. była to kwota 1 306 zł., dnia 19.12.2015r. była to kwota 2 860 zł., dnia 03.11.2015r. była to kwota 3 200 zł., dnia 02.11.2015r. była to kwota 1 340 zł., jak również sporadycznie od innych osób np. od P.P. – D. - przelew z dnia 11.01.2016r. na kwotę 1694,66 zł. W dniu 16.11.2016r. na przedmiotowe konto wpłynęła także kwota 4508,21 zł. z Uniwersytetu[...], z tytułu godzin ponadwymiarowych. Deklarowane stałe, miesięczne wydatki rodziny wynoszą 4005,77 zł. i obejmują : czynsz – 1134,11 zł., opłatę za energię elektryczną – 43,34 zł., opłatę za gaz – 801,46 zł., opłatę za telefon – 130,86 zł., koszty leków – 96 zł., alimenty - 1800 zł. Strona skarżąca oświadczyła , że nie jest właścicielem nieruchomości, pojazdów, przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. i nie posiada oszczędności, akcji, obligacji. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty sądowe w razie przyznania prawa pomocy (por. postanowienie SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli posiada stały miesięczny dochód czy ma jakiekolwiek środki majątkowe (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11, postanowienie NSA z dnia 01.07.2014r., sygn. akt I FZ 152/14, postanowienie NSA z dnia 07.07.2014r., sygn. akt II FZ 953/14, postanowienie NSA z dnia 21.07.2014r., sygn. akt II FZ 1096/14 ). W niniejszej sprawie nie zachodzą takie okoliczności , które uzasadniałyby przyznanie finansowej pomocy państwa dla strony w postaci zwolnienia jej od kosztów sądowych. Wynagrodzenie M.D. nie jest wprawdzie wypłacane ale fakt ten nie przeszkadza mu we wpłacaniu na konto żony kwot w wysokości od 1340 zł. do 3 200 zł. W styczniu 2016r. suma tych wpłat wyniosła 5 500 zł. Miesięczne wynagrodzenie J.D.wynosi natomiast 3 772,95 zł. netto i może ona liczyć na wpłaty od męża oraz osób trzecich , jak i na dodatkowe środki z zakładu pracy, z tytułu nadgodzin. Stąd też przy stałych kosztach utrzymania rodziny w wysokości 4005,77 zł. strona skarżąca jest w stanie uiścić koszty sądowe w postaci wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 250 zł., zwłaszcza, że saldo konta J.D. na dzień 02.02.2016r. wynosiło 19 364,11 zł. a dostępne środki, w ramach tego konta stanowiły 21 864,11 zł. Zgodnie bowiem z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964r. (Dz.U z 1964r., nr 9 poz. 59 z p.zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy. Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08 ). Prawa pomocy nie można zatem przyznać jednemu z małżonków , jeśli okazałoby się, że dochody drugiego pozwalają na pokrycie kosztów postępowania (por. postanowienie SN z dnia 05.05.1967r., sygn. akt I CZ 37/67). Analiza uzyskiwanych przez małżonków dochodów i ich oszczędności, w zestawieniu z wartością wpisu od skargi, wskazuje więc jednoznacznie, iż w rozpatrywanym przypadku nie zachodzą przesłanki nawet do częściowego zwolnienia strony od kosztów sądowych. Biorąc powyższe pod uwagę, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz . 270 z p. zm. ).