II SA/Kr 103/15
WyrokWSA w Krakowie2015-10-08
Skład orzekający: Iwona Niżnik – Dobosz, Paweł Darmoń, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku zbycia wywłaszczonej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej, możliwe jest dochodzenie jej zwrotu w postępowaniu administracyjnym, nawet jeśli spełnione są przesłanki zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia?Ratio decidendi
Nawet jeśli spełnione są przesłanki zbędności wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej stanowi podstawę do odmowy zwrotu nieruchomości w postępowaniu administracyjnym. Postępowanie administracyjne w sprawie zwrotu nieruchomości może być prowadzone tylko wtedy, gdy nieruchomość nadal stanowi własność Skarbu Państwa lub gminy, ponieważ decyzja o zwrocie ma charakter konstytutywny i przenosi własność. W przypadku zbycia nieruchomości, roszczenia byłego właściciela mogą być dochodzone na drodze cywilnoprawnej.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1968 r. na cele budowlane (budowa magazynów wojskowych). Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając cel wywłaszczenia za zrealizowany. WSA w Krakowie uchylił decyzje organów, uznając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Następnie, po wydaniu wyroku WSA, Naczelny Sąd Administracyjny wydał uchwałę, która wpłynęła na ponowne rozpoznanie sprawy przez WSA. WSA w Krakowie, uwzględniając uchwałę NSA, uchylił własny poprzedni wyrok i oddalił skargę, uznając, że zbycie nieruchomości przez Skarb Państwa i gminę osobie trzeciej uniemożliwia zwrot w trybie administracyjnym.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok w zakresie punktu II i III; oddala skargę w całości; zasądza od skarżących na rzecz A. Spółka z o.o. kwotę 271 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik – Dobosz (spr.) Sędziowie : WSA Paweł Darmoń WSA Mariusz Kotulski Protokolant : st. sekr. sąd. Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi kasacyjnej A. Spółka z o.o. w M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 103/15 w sprawie ze skargi J.B. , M.L. , A.S. D.W. , A.K. , I.K. , K.K. , S.K. i T.K. na decyzję Wojewody z dnia 28 listopada 2014 r.; znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości I. uchyla zaskarżony wyrok w zakresie punktu II i III; II. oddala skargę w całości; III. zasądza od skarżących J.B. , M.L., A.S., D.W, A.K., I.K., K.K. , S.K. . i T.K. solidarnie na rzecz A. Spółka z o.o. w M. kwotę 271 zł (dwieście siedemdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Decyzją z dnia 28 listopada 2014 r. nr [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 9a ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. 2010 r. Nr 102, poz. 651, ze zm., dalej w skrócie u.g.n.) i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. 2013 r., poz. 267 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Starosty z dnia 30 maja 2014 r., znak [...], orzekającą o odmowie zwrotu części działki nr [...] położonej w M., gm. [...], w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...], na rzecz D. W., A. B., T. K., S. K., A. S., J. B., K. K., A. K., M. L. i I. K..
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
W dniu 7 października 2005 r. wpłynął do organu I instancji wniosek K. K. i W. K. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] w M.. We wniosku podali m.in., że właścicielem wywłaszczonej nieruchomości była R. z S..
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w tym w zakresie ustalenia kręgu następców prawnych R. K., Starosta decyzją z dnia 26 lutego 2007 r. znak [...] orzekł o odmowie zwrotu części działek nr [...], nr [...] i nr [...], objętych księgą wieczystą [...], położonych w M. gm. [...], w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...]. gm. kat. [...], na rzecz: W. K., D. W., A. B., M. P., T. K. i S. K. oraz K. K..
W uzasadnieniu wskazano, że przedmiotowa parcela l. kat. [...] o pow. 0,7096 ha, objętą poprzednio wykazem hipotecznym Lwh 128 b. gm. kat. M. stanowiła własność R. z S., której następcami prawnymi są M. P., A. B., D. W., T. K., S. K. i W. K. - decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Urząd Spraw Wewnętrznych z dnia 24 grudnia 1968 r. Nr [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na cele budownictwa, zgodnie z decyzją o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 05.08.1965r. wydaną przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., przy czym parcela ta obecnie w ewidencji gruntów stanowi część działek ewidencyjnych: nr [...], nr [...] i nr [...] położonych w obrębie M. gm. [...].
W uzasadnieniu podano, że całokształt materiału zgromadzonego pozwolił stwierdzić, iż z porównania mapy katastralnej z obowiązującą mapą ewidencji gruntów oraz mapą zasadniczą, wynika, że wnioskowana do zwrotu parcela 1. kat. [...]. gm. kat. [...] odpowiada aktualnie częściom działek: nr [...], nr [...] i nr [...].
W trakcie rozprawy administracyjnej połączonej z oględzinami terenu przeprowadzonej w dniu 30 maja 2006 r. stwierdzono, że teren wywłaszczonej parceli l. kat. [...] gm. kat. [...] zajęty został w części pod budynki magazynowe, drogę dojazdową oraz ogrodzenie kompleksu wojskowego, natomiast pozostała część stanowi grunt wolny od zabudowy, który spełniał funkcję ochronną.
Organ ustalił ponadto, że przedmiotowa działka jako część obiektu magazynowego określonego jako kompleks wojskowy nr K-5620, pozostawała w trwałym zarządzie Ministerstwa Obrony Narodowej do dnia 8 sierpnia 2005 r. i z tym dniem prawa i obowiązki do nieruchomości przejęła Agencja Mienia Wojskowego. Następnie prawo własności działek: nr [...] o pow. 31,25 ha i nr [...] o pow. 0,38 ha poł. w M. gm. [...] w dniu 7 grudnia 2005 r. od Agencji Mienia Wojskowego nabyła Gmina [...], w drodze umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A Nr [...] i prawo to zostało ujawnione w KW nr [...].
Organ wskazał, że zgodnie z art. 136 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami zwrot nieruchomości możliwy jest w razie spełnienia dwóch przesłanek - gdy nieruchomość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, a jej aktualny stan prawny nie jest przeszkodą dla zwrotu działki. Dokonując oceny przesłanki zbędności nieruchomości dla celu wywłaszczenia, określonego w decyzji o wywłaszczeniu organ podał, że cel wywłaszczenia parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...] określony został w orzeczeniu Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej m. K. z dnia 24.12.1968 r. nr [...] jako budownictwo. Podstawą wywłaszczenia była decyzja o lokalizacji szczegółowej Nr [...] z dnia 05.08.1965 r. wydana przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., która ustalała lokalizację szczegółową magazynów na terenie położonym w M.. Porównanie projektowanego sposobu zagospodarowania przedmiotowego terenu z ustalonym w dniu 30 maja 2006 r. stanem faktycznego zagospodarowania pozwala na stwierdzenie, że zrealizowany został cel wywłaszczenia.
Jednocześnie ustalono, że wnioskodawczyni K. K. nie przysługuje uprawnienie do występowania z wnioskiem o zwrot nieruchomości, bo nie jest spadkobiercą R. z S. i wobec tego również odmówiono jej zwrotu wywłaszczonej parceli l. kat. [...] b. gm. kat. [...], chociaż z przyczyn innych niż pozostałym wnioskodawcom.
Od powyższej decyzji odwołania w terminie wnieśli A. B., D. W., M. P., W. K., S. K. i T. K., uznając ją za niesłuszną, ponieważ ich zdaniem nie zostało udowodnione, że został zrealizowany cel wywłaszczenia.
Decyzją Wojewody [...] z dnia 26 lutego 2008 roku, znak [...], zaskarżona decyzja została utrzymana w mocy.
Organ II instancji podał w uzasadnieniu, że w sprawie nie została spełniona przesłanka zbędności nieruchomości - nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ustalenie celu wywłaszczenia następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej, z uwzględnieniem jego doprecyzowania w dokumentacji dotyczącej inwestycji, dla urzeczywistnienia, której nastąpiło wywłaszczenie. Stąd też w sytuacji, gdy cel wywłaszczenia określony jest w decyzji w sposób ogólnikowy, prawidłowa jego ocena winna być dokonana na podstawie analizy dokumentacji wywłaszczeniowej, w szczególności treści samego wniosku o wywłaszczenie, treści decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji i decyzji o zatwierdzeniu planu realizacyjnego.
Organ podzielił przy tym pogląd prawny i ustalenia organu I instancji wskazując, że cel wywłaszczenia przedmiotowych parceli należy określić jako urządzenie obiektu magazynowego, obejmującego zarówno budynki magazynów jak i całą infrastrukturę techniczną oraz strefy ochronne wynikające z wojskowego charakteru przedmiotowej inwestycji. Na takie określenie celu wywłaszczenia wnioskowanych do zwrotu nieruchomości wskazuje także decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. nr [...] z dnia 24 kwietnia 1969 r. zmieniająca decyzje: Nr [...] z dnia 21 kwietnia 1965 r. - ustalającą lokalizację szczegółową terenów wojskowych na terenie tzw. " [...]" oraz Nr [...] z dnia 5 sierpnia 1965 r. - ustalającą lokalizację szczegółową magazynów na terenie położonym w M. powiat [...], wydane na rzecz i imię Dyrekcji Inwestycji Miejskich I w K. i orzekająca, iż prawa te przejmuje Wojskowy Rejonowy Zarząd Kwaterunkowo - Budowlany w K., a całość terenu objętego tymi decyzjami będzie użytkowana przez Wojsko Polskie. Z kolei treść pisma Biura Planowania Przestrzennego w K. z dnia 9 marca 1978 r. znak: [...] oraz treść odrysu z mapy katastralnej obejmującego teren wsi M., stanowiący załącznik do tego pisma, wskazuje, iż dla opisanego wyżej obiektu magazynowego wyznaczono strefę ochronną o szerokości 300 m, w której obowiązywał bezwzględny zakaz wznoszenia wszelkich obiektów kubaturowych oraz prowadzenia prac inwestycyjnych bez uzgodnienia z właściwymi organami.
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 lipca 2008 r. sygn. akt II SA/Kr 419/08 oddalono skargę A. B., D. W., M. P., W. K., S. K. i T. K. na powyższą decyzję Wojewody oraz umorzono postępowanie sądowe ze skargi K. K..
W wyniku skarg kasacyjnych Prokuratora Okręgowego w K. oraz A. B., M. P., S. K., T. K. i W. K., D. W., Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 października 2009 roku, sygn. akt I OSK 1462/08, uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 1644/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uchylił decyzję Wojewody z dnia 26 lutego 2008 r. nr [...] oraz decyzję Starosty z dnia 26 lutego 2007 r. znak [...], którą organ orzekł o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
W uzasadnieniu Sąd wskazał w ślad za oceną dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku sygn. akt I OSK 1462/08, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego. W rozpatrywanej sprawie pierwotnym celem, na jaki została wywłaszczona przedmiotowa nieruchomość, była budowa magazynów wraz z zapleczem. Cel wywłaszczenia należy interpretować ściśle, stosowanie do przepisu art. 136 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zakazującego użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, mając także na uwadze, że późniejsza zmiana celu wywłaszczenia określonego w decyzji wywłaszczeniowej, jak również jego rozszerzająca interpretacja jest niedopuszczalna ze względu na wyjątkowy charakter instytucji wywłaszczenia. Przy tak sprecyzowanym celu wywłaszczenia konkretnej nieruchomości organy prowadzące postępowanie zwrotowe winny były zatem ustalić, czy cel ten został, czy też nie został zrealizowany na całej (czy też jedynie tylko na części) wywłaszczonej nieruchomości. Ustalenia te winny zaś znaleźć odzwierciedlenie w niebudzących wątpliwości materiałach dowodowych np. planach, mapach geodezyjnych, z których jasno by wynikało, kiedy i w jaki konkretnie sposób przedmiotowa nieruchomości została zabudowana, jakim rodzajem zabudowy i w których częściach nieruchomości poszczególne części zabudowy (takie jak budynki, drogi, ogrodzenie, itp.) zostały zlokalizowane. Dopiero bowiem wówczas dla organów orzekających powstałaby możliwość dokonania prawidłowej oceny zasadności żądania zwrotu całej (lub części) wywłaszczonej nieruchomości. Wydanie natomiast decyzji odmawiających zwrotu wywłaszczonej nieruchomości bez przeprowadzenia takiego postępowania dowodowego uznać należy za wadliwe jako nie znajdujące uzasadnienia w zebranym materiale dowodowym i obowiązujących przepisach prawa (art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a.), a w szczególności naruszające przepisy art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
Dodatkowo Sąd zwrócił uwagę, iż dla załatwienia sprawy administracyjnej istotne jest, że cel wywłaszczenia spornej nieruchomości został określony jako "budownictwo", a nie "strefa ochronna". Strefę ochronną dla obiektów zlokalizowanych na terenie wsi [...] wyznaczono, co do niewywłaszczonych nieruchomości dopiero w 1973 r., co wynika wprost z decyzji Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 12 września 1973 r., a w stosunku do terenów wywłaszczonych dopiero w 1978 r., co wynika z pisma Biura Planowania Przestrzennego w K. z dnia 9 lutego 1978 r. skierowanego do Naczelnika Gminy [...]. Zatem wyznaczenie strefy ochronnej, które nastąpiło w 10 lat po wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości, nie może mieć żadnego wpływu na ocenę istnienia (lub nieistnienia) przesłanki zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, wynikającej z art. 136 ust 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, a zatem nie może mieć wpływu na ocenę możliwości zwrotu przedmiotowej nieruchomości.
Ponownie rozpatrując sprawę, Starosta wydał w dniu 30 maja
2014 r. decyzję znak [...], którą orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości oznaczonej jako część działki nr [...], położonej w M., gm. [...], w granicach wywłaszczonej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. M., oznaczonej kolorem zielonym na załączniku graficznym, tj. opracowaniu sporządzonym przez geodetę uprawnionego S. P. (l. ks. rób. [...]), które stanowi nałożenie parceli katastralnej l. kat. [...], b. gm. kat. [...], na mapę kompleksu nr [...] z 5 czerwca 2012 r., l. ks. [...], na rzecz D. W., A. B., T. K., S. K., A. S., J. B., K. K., A. K., M. L. i I. K..
W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji wskazał, iż przeprowadzone przez ten organ postępowanie dowodowe wykazało, że przedmiotowa nieruchomość (w części objętej zaskarżonym rozstrzygnięciem), wywłaszczona decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 24 grudnia 1968 r. znak [...] jako budownictwo - z odwołaniem się do postanowień decyzji o lokalizacji szczegółowej Nr [...] Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 5 sierpnia 1965 r. została w terminach wskazanych w art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia, bowiem zrealizowano na niej elementy zamierzenia określonego jako budowa kompleksu magazynów wraz z zapleczem (w ramach budownictwa zamiennego), co potwierdza protokół odbiorczy z 15 kwietnia 1972 r. Nr [...] oraz protokół zdawczo-odbiorczy z 6 lutego 1975 r., w którym opisano szczegółowo części składowe kompleksu magazynowego, jak również pozyskane przez organ I instancji, archiwalne zdjęcia lotnicze tego terenu z 14 września 1970 r. (rok po wywłaszczeniu) i z 22 sierpnia 1975 r. (6 lat od daty wywłaszczenia).
Odwołanie od ww. decyzji wnieśli D. W., A. B., T. K., M. L., K. K., I. K., S. K., J. B., A. K. i A. S., podnosząc, iż organ I instancji nie dopełnił obowiązku zawiadomienia poprzedniego właściciela lub następców prawnych o powzięciu zamiaru użycia nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji wywłaszczeniowej, jak również obowiązku zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego sprzed 13 września 1968 r. dotyczącego prawidłowości wywłaszczenia i realizacji celu wywłaszczenia przed wydaniem decyzji z 15 września 2005 r. znak [...].
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 28 listopada 2014 r. nr [...] Wojewoda utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
W uzasadnieniu stwierdził, że w świetle ustaleń stanu faktycznego, konkretnym celem wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości było ulokowanie części kompleksu magazynów wraz z zapleczem, w tym przestrzeni wolnej, od zabudowy pomiędzy tymi obiektami - w granicach wykonanego ogrodzenia całego obiektu. Powyższy kompleks składać miał się z dwóch części: terenu ścisłego (technicznego), na którym planowano m.in. posadowienie budynków magazynowych oraz zbiornika przeciwpożarowego - zgodnie z "Przepisami o przechowywaniu i utrzymaniu sprzętu uzbrojenia i amunicji w oddziałach" - Uzbr. [...] - oraz terenu gospodarczego stanowiącego zaplecze obiektu, obejmującego wartownię na 4 posterunki, ustęp suchy, ujęcie wody oraz drogi, łącznie z drogą dojazdową. Cały obiekt miał zostać wyposażony w energię elektryczną, obwodnicę oświetleniową oraz być ogrodzony zgodnie z "Normatywem technicznym projektowania ogrodzeń terenów wojskowych", tj. dwoma rzędami ogrodzenia i ogrodzeniem ostrzegawczym.
Organ wskazał ponadto, że w piśmie Biura Planowania Przestrzennego z dnia 9 marca 1978 r. poinformowano o wyznaczeniu trzystumetrowej strefy ochronnej dla obiektów specjalnych, przedkładając w załączeniu odrys mapy, na której pogrubioną linią oznaczono obiekt, dla którego wyznaczono strefę ochronną (przy uwzględnieniu skali 1:10000 obszar w kształcie kwadratu o bokach długości ok. 500 m bieżących w terenie), oraz cienką linię strefy ochronnej okalającą cały obiekt (przy uwzględnieniu ww. skali obszar w kształcie kwadratu o bokach długości ok. 300 m bieżących w terenie).
Porównując powyższe wartości w terenie ze stanem uwidocznionym na pozyskanych przez organ l instancji zdjęciach lotniczych (wykonanych w skali 1:2000) Wojewoda stwierdził, iż teren całego kompleksu, którego granice wyznacza ww. ogrodzenie ostrzegawcze (najdalej wysunięte od kompleksu), stanowi kwadrat o bokach długości nieco ponad 500 m bieżących w terenie (nie licząc terenu wartowni czego wraz z drogą wjazdową), przy czym długości te są niższe od ww. 500 m licząc od drugiego z ogrodzeń "właściwych". Przedstawiony na zdjęciach lotniczych pas wolny od zabudowy pomiędzy drugim z rzędów ogrodzenia "właściwego" (w ciągu którego zgodnie z mapą kompleksu stanowiącą załącznik do zaskarżonego postanowienia zainstalowano planowaną obwodnicę oświetleniową) a ogrodzeniem ostrzegawczym, na zdjęciu z 1970 r. w znacznej części stanowił obszar jednolity z przylegającymi do niego terenami rolniczymi (charakterystyczne pasy pól uprawnych), podczas gdy na zdjęciu lotniczym z 1975 r. teren ten wyraźnie odcina się od ww. pól uprawnych, stanowiąc obszar jednolity z pozostały terenem kompleksu magazynowego.
W związku z powyższym organ II instancji stwierdził, iż organ I instancji prawidłowo ustalił konkretny cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości i tym samym odpowiednie zarzuty odwołania uznał za niezasadne.
Dokonując analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy stwierdził, iż konkluzja organu I instancji dotycząca braku spełnienia przesłanek zbędności na cel wywłaszczenia w stosunku do przedmiotowej nieruchomości była również prawidłowa.
Zarówno bowiem z powołanych zdjęć lotniczych, jak z pozyskanych do akt sprawy protokołów: odbioru z 15 kwietnia 1972 r. Nr [...] oraz zdawczo-odbiorczego z 6 lutego 1975 r. wynika jednoznacznie, iż będąca przedmiotem niniejszego postępowania cześć dawnej parceli l. kat. [...], b. gm. kat. [...] znalazła się w granicach kompleksu magazynów wraz z zapleczem, z drogami wewnętrznymi, drogą dojazdową, obiektami wskazanymi w Programie Inwestycji Zamiennych w Garnizonie K. z 1964 r., w granicach ogrodzenia, w którym pozostawiono również tereny wolne od zabudowy (z uwagi na charakter kompleksu). Co więcej, powyższy kompleks powstał w terminach ustawowych, wskazanych w art. 137 ust. 1 u.g.n., w związku z czym przedmiotowej nieruchomości nie można uznać za zbędną na cel jej wywłaszczenia.
Odnosząc się do zarzutu odwołania kwestionującego prawidłowość przeprowadzenia procedury wywłaszczeniowej oraz wydanej w jej wyniku decyzji wywłaszczeniowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia
24 grudnia 1968 r. znak [...], organ odwoławczy wskazał, że kwestia ta pozostaje poza zakresem niniejszego postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Przedmiotem postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, prowadzonego w trybie przepisów art. 136 i następne u.g.n., nie jest i nie może być kontrola legalności aktu wywłaszczeniowego, która może nastąpić jedynie w odpowiednim, nadzwyczajnym trybie weryfikacji decyzji ostatecznej, przewidzianym przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego
W ocenie organ II instancji, z uwagi na stwierdzony powyżej brak zbędności przedmiotowej nieruchomości na cel wywłaszczenia nie można podzielić poglądu, aby zaktualizował się w odniesieniu do niej obowiązek zawiadomienia uprawnionych osób o możliwości ubiegania się o jej zwrot, o którym mowa w art. 136 ust. 2 u.g.n.
Skargę na powyższą decyzję wnieśli do WSA w Krakowie A. B., J. B., A. K., I. K., K. K., S. K., T. K., M. L., A. S. i D. W..
W skardze zarzucili naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, na podstawie którego Starosta powinien ustalić cel wywłaszczenia i zrealizowanie celu wywłaszczenia, art. 80 K.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego oraz naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 136 i art. 137 u.g.n.
W uzasadnieniu podali, że wywłaszczenie nastąpiło na cele budownictwa jednostki cywilnej, bowiem o wywłaszczenie gruntu na cel budownictwa mieszkaniowego (76.000 izb) wystąpiła z wnioskiem nr [...] jednostka cywilna Dyrekcja Inwestycji Miejskich w K.. Budowa magazynów, która nastąpiła po przejęciu terenu przez Wojsko Polskie, została rozpoczęta mimo braku zatwierdzonej przez WBUiA decyzji o lokalizacji szczegółowej [...] na budowę magazynów, braku zatwierdzonej dokumentacji projektowo-kosztorysowej budowy magazynów wykonanej po wydaniu decyzji o lokalizacji szczegółowej [...] z dnia 5 sierpnia 1965 r. oraz pomimo pominięcia w decyzji o lokalizacji szczegółowej [...] zmiany sposobu wykorzystania terenu wywłaszczonych działek rolnych.
DIM, jako wywłaszczająca jednostka cywilna, nieposiadająca planów dotyczących obrony państwa, nie wystąpiła o wywłaszczenie na strefę ochronną, która była wymagana w obiektach wojskowych. Strefa ochronna, wyznaczona po przejęciu przez Wojsko Polskie po dniu 24.04.1969 r. terenu, w późniejszym obiekcie wojskowym K5620, była wynikiem następnego zamierzenia budowlanego po wywłaszczeniu. Ustalanie przez Starostę tzw. strefy ochronnej, granicy tych stref i pozostałego terenu, na którym stanęły budynki wojskowego magazynu amunicji, jest samodzielnym ustalaniem celu wywłaszczenia przez organ l instancji.
W ocenie skarżących, organy administracji odmówiły zwrotu nieruchomości bez wglądu do planów poprzez dowolne, niepoparte dokumentacją ogólnikowe stwierdzenie, że na nieruchomości zrealizowano cel wywłaszczenia. Budowa kompleksu magazynów amunicji, według planów przygotowanych przez wojsko z roku 1964, jest niezgodna z celem wywłaszczenia określonym w decyzji z dnia 24 grudnia 1968 r. i decyzją lokalizacji szczegółowej [...] z dnia 5 sierpnia 1965 r. i nie może stanowić dowodu na zrealizowanie celu wywłaszczenia, bowiem zgodnie z § 11 Zarządzenia Przew. Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia
8 sierpnia 1961 r. inwestorzy powinni uzyskać decyzję ustalającą lokalizację szczegółową przed przystąpieniem do opracowania projektu danej inwestycji.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
W wyniku rozpoznania w/w skargi WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 103/15 uwzględnił w części w/w skargę, za wyjątkiem skargi A. B. - i w związku z tym odrzucił skargę A. B., a następnie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz zasądził od Wojewody na rzecz skarżących solidarnie kwotę 200 (dwieście złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania). W uzasadnieniu wyroku z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II SA/Kr 103/15, Sąd wyjaśnił odnośnie sprawy A. B., że A. B. była wzywana o podpisanie złożonej skargi pod rygorem jej odrzucenia. Skarżąca nie uzupełniła tego braku formalnego, a zły stan jej zdrowia, nie uzasadnia, zdaniem Sądu, pominięcie i sanowanie tego braku formalnego. Zgodnie z art. 58 § 1pkt 3 P.p.s.a. " Sąd odrzuca skargę: gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi". Zgodnie z art. 57 P.p.s.a. " § 1. Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać:
1) wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności;
2) oznaczenie organu, którego działania, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania skarga dotyczy;
3) określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego.
§ 2. W przypadku, o którym mowa w art. 51, skargi mogą być wniesione w jednym piśmie. § 3. Jeżeli w jednym piśmie zaskarżono więcej niż jeden akt lub czynność albo bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, przewodniczący zarządza rozdzielenie tych skarg".
W myśl art. 49 P.p.s.a.: "§ 1. Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej". Jak wynika z powyższych przepisów, Sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.
W aktach sądowych znajduje się wezwanie z dnia 28 stycznia 2015 r., adresowane do A. B., podjęte w wykonaniu Zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 23 stycznia 2015 r. o usunięcie w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków formalnych skargi z dnia 27 grudnia 2014 r. przez złożenie podpisów pod skargą; nadesłanie dwóch odpisów skargi poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych. Jak wynika z potwierdzenia odbioru przesyłki poleconej, pismo/wezwanie adresowane do A. B. zostało odebrane w dniu 2 lutego 2015 roku. Przedmiotowy brak formalny nie został uzupełniony do dnia rozprawy przed WSA w Krakowie w dniu 2 kwietnia 2015 r. W dniu 9 lutego 2015 r. wpłynęło do Sądu pismo K. K., w którym informuje Sąd, że A. B. w dniu 3 lutego 2015 r. karetka pogotowia ratunkowego przewiozła do szpitala, a obecny stan zdrowia A. B. uniemożliwia podpisanie jej jakichkolwiek dokumentów. Do pisma dołączono zaświadczenie z dnia 6 lutego 2015 r. o pobycie A. B. w Szpitalu im. [...] w K.. Ustosunkowując się do powyżej opisanego stanu prawnego i faktycznego, Sąd stwierdził, że podziela stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt. FSK 2953/13, w myśl którego: "1. Zgodnie z treścią art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego. Podpis pod pismem w postępowaniu potwierdza, że pismo to pochodzi od osoby podpisującej je i sankcjonuje jej wolę dokonania czynności w postępowaniu. Nie budzi zatem wątpliwości, że gdy pismo sporządza osoba fizyczna we własnym imieniu bądź działając jako pełnomocnik czy przedstawiciel ustawowy, to ona musi je podpisać. Podpis musi być własnoręczny z wyjątkiem przypadków, o których mowa w art. 46 § 4 p.p.s.a. 2. Ani art. 49 § 1 p.p.s.a., ani art. 58 § 3 p.p.s.a. nie uzależniają skutku nieuzupełnienia braków formalnych, do usunięcia których stronę prawidłowo wezwano, od powodów ich nieusunięcia".
Dalej Sąd stwierdził w uzasadnieniu w/w wyroku, że wobec istnienia w części uzasadnionych podstaw dotyczących naruszenia zasad postępowania administracyjnego, a także błędu wykładni prawa, w sposób mający wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, skargę w/w skarżących - z wyłączeniem osoby A. B., której skarga została odrzucona ze względów formalnych - należało uwzględnić. Nie oznacza to jednak, że Sąd podziela w całości zarzuty i argumentację skargi.
Następnie w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 kwietnia 2015 r. Sąd podkreślił, że jak wynika z treści w/w wyroków: NSA w Warszawie z dnia 6 października 2009 roku, sygn. akt I OSK 1462/08, i WSA w Krakowie z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1644/09, podstawowym celem organów administracyjnych w ponownym rozpatrzeniu kontrolowanej sprawy było - w ramach prawidłowo przeprowadzonego postępowania administracyjnego, zgodnego z zasadami ogólnymi tego postępowania - jednoznaczne ustalenie celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości i precyzyjne wypowiedzenie się, czy w sprawie zaistniały przesłanki art. 136 u.g.n. i art. 137 u.g.n. uzasadniające zwrot przedmiotowej nieruchomości w całości lub w części wnioskującym o to stronom.
Odnośnie tych dwóch podstawowych zagadnień Sąd stwierdził opierając się na ustaleniach opisanych w uzasadnieniu (zob. s. 18 uzasadnienia), że z powyższych ustaleń, w przekonaniu Sądu, wynika że inwestycja planowana na m.in. przedmiotowej nieruchomości od początku miała zostać zainicjowana przez jednostkę cywilną (Dyrekcję Inwestycji Miejskich I w K.), lecz ostatecznie ukończony w wyniku tego obiekt miał być użytkowany przez jednostkę wojskową - w ramach realizacji tzw. budownictwa zamiennego - za tereny wojskowe położone w K., przekazane na cele mieszkalne.
Zmiana podmiotowa w przypadku decyzji lokalizacyjnej w.w. inwestycji - jak słusznie wskazał organ I instancji powołując się w tym zakresie na pogląd WSA w Krakowie zaprezentowany w wyroku wydanym na gruncie sprawy o zwrot nieruchomości wywłaszczonej pod budowę magazynów w M. (por. wyrok z 25 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1243/08) - nie powoduje zmiany celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej, bowiem tego rodzaju zmiana, co do zasady, nie pociąga za sobą zmian przedmiotowych w inwestycji zatwierdzanej decyzją lokalizacyjną. Konstrukcja taka znana jest także na gruncie obecnie obowiązującego porządku prawnego (por. art. 63 ust. 5 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 647 ze zm.; art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.).
W tym miejscu trzeba podkreślić, że pomimo prawidłowego odkodowania celu wywłaszczenia, czym dookreślił "pierwotny cel wywłaszczenia" w ujęciu NSA, organ I instancji nie uczynił przedmiotem głębszych rozważań, na tle okoliczności sprawy, samego pojęcia zaplecza magazynów wojskowych. Te braki stanowiące naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż bez wgłębienia się w argumentację, co organ I instancji rozumie pod pojęciem zaplecza magazynów wojskowych, organ ten wypowiedział się zdaniem Sądu przedwcześnie o braku zbędności całej działki na cel wywłaszczenia. Jednocześnie organ ten uchybił wykładni art. 136 i art. 137 u.g.n., gdyż nie określił jednoznacznie do końca, jak należy rozumieć pojęcie zaplecza magazynów wojskowych jako celu wywłaszczenia w okolicznościach faktycznych sprawy. Ten błąd w wykładni, polegający na pominięciu ustalenia pojęcia zaplecza magazynów wojskowych ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy.
Dalej Sąd wyjaśnia w prezentowanym uzasadnieniu, że jak to już było zaznaczone przez Sąd, że organ I instancji nie uczynił przedmiotem głębszych rozważań pojęcia zaplecza magazynów. W związku z tym, Sąd wskazuje, że wskutek braku powyższej analizy ustalenia organu I instancji co do braku zbędności całej przedmiotowej nieruchomości są nieuzasadnione, arbitralne i przedwczesne.
To stanowisko Sądu jest dodatkowo uzasadnione ustaleniami organu II instancji dokonanymi przez niego w przedmiocie pojęcia celu wywłaszczenia.
Jak wynika z treści decyzji organu II instancji (s. 4 uzasadnienia, 5 akapit) cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości przez ten organ II instancji został określony jako ulokowanie części kompleksu magazynów wraz z zapleczem, w tym przestrzeni wolnej, od zabudowy pomiędzy tymi obiektami - w granicach wykonanego ogrodzenia całego obiektu. Powyższy kompleks składać miał się z dwóch części: terenu ścisłego (technicznego), na którym planowano m.in. posadowienie budynków magazynowych oraz zbiornika przeciwpożarowego - zgodnie z "Przepisami o przechowywaniu i utrzymaniu sprzętu uzbrojenia i amunicji w oddziałach" - Uzbr. [...] - oraz terenu gospodarczego stanowiącego zaplecze obiektu, obejmującego wartownię na 4 posterunki, ustęp suchy, ujęcie wody oraz drogi, łącznie z drogą dojazdową. Cały obiekt miał zostać wyposażony w energię elektryczną, obwodnicę oświetleniową oraz być ogrodzony zgodnie z "Normatywem technicznym projektowania ogrodzeń terenów wojskowych", tj. dwoma rzędami ogrodzenia i ogrodzeniem ostrzegawczym.
Na tle dokonanych ustaleń, w przekonaniu Sądu, organy ustalając cel wywłaszczenia nie wyjaśniły z jakich powodów - mając na uwadze, że planowano podzielenie obiektu na dwie części: teren ścisły techniczny oraz teren gospodarczy stanowiący zaplecze obiektu; - wobec powyższego i przywołanego określenia celu wywłaszczenia - do pojęcia zaplecza magazynów została dodana przestrzeń wolna od zabudowy kwalifikowana przez Wojewodę właśnie jako zaplecze magazynów.
Zdaniem Sądu, dla ustalenia braku zbędności wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu niezbędne jest wyjaśnienie, z jakich powodów przestrzeń wolna od zabudowy kwalifikowana jest przez nie jako zaplecze magazynów. W tym przypadku chodzi o to, czy ogrodzenie całego kompleksu wojskowego wynikało z posiadanego przez Skarb Państwa określonego tytułu prawnego, tj. prawa własności do terenu, czy też istnieją podstawy prawne, obok tego uwarunkowania, powalające kwalifikować wolną przestrzeń pomiędzy obiektami jako zaplecze magazynów.
W tym wypadku nie jest wystarczające stwierdzenie organu II instancji, wskazujące, że zgodnie z obowiązującymi w dacie sporządzania dokumentacji związanej z inwestycją stanowiącą cel wywłaszczenia, jak również w dacie wydania decyzji wywłaszczeniowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 24 grudnia 1968 r. znak [...], obowiązywały przepisy ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1961 r. Nr 7, poz. 46 ze zm.), które przez urządzenie budowlane związane z budynkiem nakazywały rozumieć urządzenia terenowe służące do celowego wykorzystania budynków, tym np. ogrodzenia. Co więcej, wszelkie tego rodzaju urządzenia związane z budynkami stanowiły łącznie z nimi jeden obiekt budowlany.
Innymi słowy, zdaniem Sądu, właściwe organy powinny ustalić, czy zaistniały przebieg ogrodzenia był uzasadniony jakimś innym prawnie wymiernym argumentem, niż ogrodzeniem uzyskanego w ramach wywłaszczenia przedmiotu własności Skarbu Państwa, co w przypadku zarządcy jakim było Wojsko było oczywiste, a z którego to argumentu wynikałoby, że z określonych prawnych podstaw i zawartych w aktach sprawy dokumentów, lub innych dokumentów lub dowodów uzyskanych w ramach postępowania dowodowego, czemuś służy - właśnie jako zaplecze magazynu - owa nie zabudowana przestrzeń.
W tej sytuacji, wobec istniejących wątpliwości co do rozumienia celu wywłaszczenia obejmującego pojęcie przestrzeni wolnej od zabudowy jako zaplecza wybudowanych magazynów - w zestawieniu z rysunkiem mapy, na której umieszczono nakładkę z granicami działki l kat. [...], na której kolorami zaznaczono granice obecnej działki nr [...] i nr [...] znajdujące się w granicach wywłaszczonej działki nr [...], z którego wynika, że wywłaszczona działka obecnie oznaczona nr [...] znajdująca się wewnątrz kompleksu wojskowego w części nie stanowiącej strefy ochronnej wyznaczonej ogrodzeniami, czyli w części objętej kontrolą (część zaznaczona kolorem zielonym) we względnie małej części zajęta jest pod budowę obiektów budowlanych i w takim samym stopniu pod drogę i ogrodzenie, za to w dużej mierze stanowi ową przestrzeń niezabudowaną (por. karta 715 akt administracyjnych sprawy sygn. [...], Tom III ) - Sąd uznał, że organ II i I instancji naruszyły art. 7 w zw. z art. 77, art. 80 w stopniu mającym znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Jednocześnie organu dokonały błędnej, bo zbyt ogólnej, z pominięciem analizy znaczenia pojęcia zaplecza magazynów wojskowych, wykładni konkretnego celu wywłaszczenia na tle postanowień art. 136 i art. 137 u.g.n., co także miało znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Tym samym organy uchybiły treści art. 153 P.p.s.a., nie stosując się do oceny wydanych w sprawie w/w wyroków NSA i WSA w Krakowie w zakresie: "Z przepisu tego wynika (art.137 u.g.n.), że zbędność przejętej nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu stanowi materialnoprawną przesłankę do jej zwrotu na rzecz uprawnionego podmiotu. Dlatego też w postępowaniu o zwrot nieruchomości konieczne jest jednoznaczne, precyzyjne ustalenie przez organ orzekający rzeczywistego celu wywłaszczenia. Dopiero bowiem wtedy możliwe staje się badanie przez organ prowadzący postępowanie, czy cel ten został, czy też nie został zrealizowany, w aspekcie jego zgodności z celem, na jaki nieruchomość została wywłaszczona. Dopiero wówczas powstaje zatem możliwość dokonania prawidłowej oceny zasadności żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Ustalenie celu wywłaszczenia, co do zasady, następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej. Jednak w sytuacji, gdy cel ten określony jest w decyzji w sposób ogólnikowy, nieprecyzyjny lub bardzo generalny, organ prowadzący postępowanie zwrotowe jest zobowiązany ustalić precyzyjnie cel wywłaszczenia, jaki miał być zrealizowany na konkretnej nieruchomości. To uszczegółowienie (doprecyzowanie) winno nastąpić na podstawie analizy całej dostępnej dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem w celu przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego. W tej zatem kwestii Naczelny Sąd Administracyjny przypomniał, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a w szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny i art. 77 § 1 k.p.a. zobowiązującego organ administracji publicznej do tego, by w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy. Przepisy k.p.a. nie ograniczają zatem sposobu dowodzenia okoliczności mających istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy wyłącznie do tzw. dowodów bezpośrednich. Jednocześnie sąd odwoławczy po raz kolejny podkreślił, że doprecyzowanie (nie zaś jego samodzielne ustalanie) celu wynikającego z decyzji wywłaszczeniowej, może nastąpić jedynie w oparciu o analizę dokumentacji, która powstała przed wywłaszczeniem. Dokumenty, dowody, opinie, pisma, czy inne dowody, które powstały po dacie wywłaszczenia nie mogą być same w sobie przydatne dla uszczegółowienia celu konkretnego wywłaszczenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podstawowym zagadnieniem istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy było zatem ustalenie, na jaki cel wywłaszczona została m.in. przedmiotowa nieruchomość. Jak wynika z analizy akt sprawy decyzja Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia 24 grudnia 1968 r. wskazuje ogólnie, że wywłaszczenie miało nastąpić na cele budownictwa. Równocześnie jednak decyzja ta odwołuje się w uzasadnieniu do decyzji Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. o lokalizacji szczegółowej z dnia 5 sierpnia 1965 r. nr [...], która ustalała lokalizację szczegółową magazynów na terenie położonym w miejscowości M.. Z treści zaś wniosku Dyrekcji Inwestycji Miejskich w K. z dnia 17 grudnia 1968 r. wynika, że wnioskowane wywłaszczenie miało nastąpić na rzecz Skarbu Państwa pod budowę inwestycji zamiennych w M.. Również z zapisów "Programu inwestycji zamiennych w garnizonie K." datowanego na dzień 28 września 1964 r. wynika, że teren miejscowości [...] będzie stanowił rejon budynków magazynowych wraz z zapleczem, na którym ma być zlokalizowanych 17 magazynów o różnej powierzchni, zbiornik przeciwpożarowy, drogi dojazdowe do magazynów, wartownia i ustęp suchy, dwa rzędy ogrodzenia oraz ogrodzenie ostrzegawcze (pkt VI B oraz B). W tej sytuacji ustalenie, że na wywłaszczonej nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia winno być poprzedzone niebudzącym wątpliwości skonkretyzowaniem tego celu oraz analizą, czy tak określony cel wywłaszczenia został zrealizowany na całym obszarze przedmiotowej nieruchomości, czy też jedynie na jej części. Ustalenia te są istotne ze względu na dyspozycję art. 137 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, z którego wynika, że jeżeli w przypadku, o którym mowa w art. 137 ust. 1 pkt 2, cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości, zwrotowi podlega pozostała część. Materiał dowody zgromadzony w aktach administracyjnych w tych kwestiach jest fragmentaryczny , rodzi wątpliwości, których nie wyjaśniono w toku postępowania administracyjnego".
W tym miejscu trzeba zauważyć, że w uzasadnieniu wyroku z dnia 2 kwietnia 2015 r. WSA w Krakowie, w przekonaniu Sądu, nie wystarczy samo ogrodzenie nieruchomości, aby wykazać, że objęte ogrodzeniem nieruchomości zostały zagospodarowane na cel zgodny z decyzją/dokumentami o wywłaszczeniu. Organy powinny ustalić, czy wolna od zabudowy przestrzeń służyła faktycznie jako zaplecze magazynu, i czy ten stan faktyczny był zgodny z odpowiednimi zobiektywizowanymi normatywami. Dla kontrolowanej sprawy jest istotne, zdaniem Sądu ustalenie, czy istniała jakaś wolna od zabudowy przestrzeń na wywłaszczonej części działki nr [...] w zakresie objętym kontrolą - nie stanowiąca zaplecza magazynu, gdyż nie mieszcząca się w wielkościach obowiązujących normatywów.
Ten sposób rozumowania Sądu jest w pewien sposób zbieżny z poglądami WSA w Rzeszowie zawartymi w wyroku z dnia 6 sierpnia 2014 r. , sygn. akt II SA/Rz 611/14, LEX nr 1502467, zgodnie z którymi "W odniesieniu do infrastruktury towarzyszącej czy zieleni miejskiej istotne jest przede wszystkim powiązanie tych urządzeń z innymi istniejącymi obiektami oraz ich przeznaczeniem - ważny jest również stopień zorganizowania tych urządzeń. Infrastruktura musi być bowiem również zamierzona i zgodna z celem wywłaszczenia, a nie powstała jedynie "przy okazji".
Odnosząc się do zarzutów skargi kwestionujących w całości prawidłowość przeprowadzenia procedury wywłaszczeniowej oraz wydanej w jej wyniku decyzji wywłaszczeniowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 24 grudnia 1968 r. znak [...]. Sąd w wyroku z dnia 2 kwietnia 2015 r. wyjaśnia, że kwestia ta pozostaje poza zakresem postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Sąd podkreśla, że przedmiotem postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, prowadzonego w trybie przepisów art. 136 i nast. u.g.n., nie jest i nie może być kontrola legalności aktu wywłaszczeniowego, która może nastąpić jedynie w odpowiednim, nadzwyczajnym trybie weryfikacji decyzji ostatecznej, przewidzianym przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. m.in. wyrok WSA w Krakowie z 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 620/12, CBOSA). Wskazana decyzja jako ostateczna wiąże bowiem erga omnes, w tym między innymi organy administracyjne w ramach postępowania administracyjnego w reżymie art. 136 i nast. u.g.n. Organy te nie mogą, nawet powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjmować wbrew wyraźnym postanowieniom zawartym w ostatecznej decyzji, że zawierają one inną treść i ignorować tych postanowień (tak m.in. w wyroku NSA w Warszawie OZ w Krakowie z 22 lutego 2000 r., sygn. akt II SA/Kr 2297/99, niepubl.; por. również wyrok WSA w Krakowie z 29 czerwca 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 620/12, LEX nr 1257830). Dlatego też, do czasu pozostawania w obrocie prawnym ww. orzeczeń organów administracyjnych, w świetle zacytowanego wyroku, organy administracyjne nie mogą pomijać treści tych decyzji i ich skutków prawnych. Takie akt są prawomocne dopóty, dopóki - jak już wspomniano powyżej - nie zostaną wzruszone w stosownych trybach przewidzianych w k.p.a.
Dlatego też należy ocenić jako uzasadnione i zgodne z powszechnie obowiązującym prawem działania organu I i II instancji, które bazując na ostatecznych decyzjach i innych związanych z nimi dokumentach urzędowych zawartych w aktach sprawy dążą do odkodowania z nich konkretnego celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 2 kwietnia 2015 r. Sąd wziął także pod uwagę ustalenia organu I instancji co do współczesnego stanu zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości.
Z ustaleń poczynionych w trakcie rozprawy przeprowadzonej w dniu 5 listopada 2013 r. oraz z kompilacji mapy katastralnej b. gm. kat. M. z aktualną mapą ewidencyjną sporządzonej w dniu 8 stycznia 2014 r. oraz kompilacji mapy katastralnej b. gm. kat. M. z aktualną mapą zasadniczą sporządzonej w dniu 16 kwietnia 2014 r. wynika, iż nieruchomość objęta niniejszą decyzją aktualnie jest zabudowana. Nie są to jednak zabudowania mające charakter wojskowy. Budynki stanowią własność "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W.. Faktem powszechnie znanym jest to, iż stanowią cześć kompleksu centrum logistycznego.
Ustosunkowując się do argumentacji pisma z dnia 24 marca 2015 r. pełnomocnika zawodowego w/w uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego tj. "A" Sp. z o.o. i zarazem obecnego właściciela przedmiotowej nieruchomości w części wnioskowanej do zwrotu przez następców prawnych byłej właścicielki i objętej kontrolą sądu, Sąd stwierdza, że podziela tezy zawarte w wyroku WSA w Gdańsku z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 890/13 , w myśl których " 1. Wyzbycie się wywłaszczonej nieruchomości przez Skarb Państwa bądź jednostkę samorządu terytorialnego nie stanowi automatycznie przeszkody do dochodzenia zwrotu nieruchomości, a zwłaszcza nie jest dopuszczalne uznanie za taką przeszkodę wyzbycie się nieruchomości z naruszeniem przepisów art. 136 u.g.n. Okoliczność wyzbycia się nieruchomości nie może pociągać za sobą negatywnych skutków dla osoby występującej z roszczeniem o jej zwrot. 2. Dla biegu postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości kwestia władania nieruchomością, utraconego po dniu 1 stycznia 1998 r., ma takie znaczenie, że nie można wydać decyzji pozytywnej o zwrocie nieruchomości do czasu, kiedy Skarb Państwa lub gmina ponownie znajdzie się w jej władaniu".
Z przepisu art. 229 u.g.n. wynika, że roszczenie o zwrot nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy, tj. przed 1 stycznia 1998 r., nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej. Problematyczna jest jednakże kwestia wpływu zbycia nieruchomości po dniu 1 stycznia 1998 r. na możliwość dochodzenia jej zwrotu.
Nie ulega wątpliwości, że materialnoprawną przesłanką zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz jej byłego właściciela lub następcy prawnego jest zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia. Takiego materialnoprawnego wymogu nie stanowi zaś z całą pewnością kwestia władania nieruchomością. Nie oznacza to jednak, że zbycie nieruchomości po wejściu w życie aktualnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma żadnego znaczenia dla orzekania o zwrocie takiej nieruchomości.
Problem ten, jak podnosi orzecznictwo sądowe, wystąpił już w czasie obowiązywania poprzedniej ustawy z dnia 24 września 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości w związku z wykładnią art. 69 regulującego zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. W uchwale z dnia 22 grudnia 1993 r., III AZP 24/93 (Lex Nr 10858) Sąd Najwyższy stwierdził, że organ orzeka administracji o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu lub umowie sprzedaży na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 18, poz. 94 z późn. zm.), jeżeli Skarb Państwa lub gmina władają nieruchomością. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu tej uchwały wskazał na brak synchronizacji między uprawnieniem właścicielskim Skarbu Państwa lub gminy do rozporządzania przedmiotem własności, a uprawnieniem poprzedniego właściciela wywłaszczanej nieruchomości lub jego następcy do jej obligatoryjnego zwrotu i przywrócenia własności na jego wniosek w drodze administracyjno- prawnej, jeżeli stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu lub umowie sprzedaży w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Jednocześnie analiza stanu prawnego sytuacji, jaki może zaistnieć po wywłaszczeniu nieruchomości prowadzi - zdaniem Sądu Najwyższego - do przekonania, że zanim może być podjęta decyzja o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej zbędnej, poprzedniemu właścicielowi, powinno nastąpić uregulowanie stanu stosunków prawnych nieruchomości w taki sposób, aby organ administracji miał w swoim władaniu nieruchomość, którą będzie mógł rozporządzać w wykonalnej realnie decyzji o zwrocie nieruchomości na podstawie art. 68 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt II SA/Gd 890/13).
Stąd też w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, w ślad za tą uchwałą utrwalił się pogląd, że brak prawa własności po stronie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli zbycie nieruchomości nastąpiło po dniu 1 stycznia 1998 r., nie stanowi przesłanki negatywnej do orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zaś na organie administracji ciąży obowiązek doprowadzenia do stanu, w którym Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego władać będzie nieruchomością podlegającą zwrotowi (por. wyrok NSA z dnia 8 maja 2013 r., I OSK 2485/11; wyrok NSA z dnia 5 lipca 2013 r., I OSK 410/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W konsekwencji, zdaniem Sądu, prawidłowa wykładnia art. 136 ust. 1 i 3 ustawy powinna prowadzić do wniosku, że wyzbycie się wywłaszczonej nieruchomości przez Skarb Państwa bądź jednostkę samorządu terytorialnego nie stanowi automatycznie przeszkody do dochodzenia zwrotu nieruchomości, a zwłaszcza nie jest dopuszczalne uznanie za taką przeszkodę wyzbycie się nieruchomości z naruszeniem przepisów art. 136 ustawy. Sąd zaznacza, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż okoliczność wyzbycia się nieruchomości nie może pociągać za sobą negatywnych skutków dla osoby występującej z roszczeniem o jej zwrot (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2006 r., I OSK 879/05). Dla biegu postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości kwestia władania nieruchomością, utraconego po dniu 1 stycznia 1998 r., ma zatem takie znaczenie, że nie można wydać decyzji pozytywnej o zwrocie nieruchomości do czasu, kiedy Skarb Państwa lub gmina ponownie znajdzie się w jej władaniu.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że zarówno NSA w Warszawie w wyroku z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2876/12, jak i WSA w Krakowie w wyroku z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1644/09, nie formułowały ocen prawnych wskazujących na zbędność prowadzenia postępowania wyjaśniającego z uwagi na okoliczności podniesione przez pełnomocnika zawodowego "A" Sp. z o.o. w piśmie z dnia 24 marca 2015 r. a polegające na tym, że decyzja odmowna ze strony właściwych organów administracyjnych jest jedynym dopuszczalnym rozwiązaniem w sprawie, gdyż podmioty publiczne w postaci Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - nie dysponują przedmiotową wnioskowaną do zwrotu nieruchomością.
Od wyroku WSA w Krakowie z dnia 2 kwietnia 2015 r., skargę kasacyjną wniósł w dniu 2 czerwca 2015 r. pełnomocnik "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W., uczestnik postępowania wnosząc o uwzględnienie skargi kasacyjnej, uchylenie wyroku l instancji w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi l instancji, o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w obydwu instancjach, w tym kosztów zastępstwa procesowego, na rzecz Spółki, według norm prawem przepisanych.
W skardze kasacyjnej, Spółka podnosi:
- naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 136 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dn. 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ("ugn") zakładającą, że "wyzbycie się nieruchomości przez Skarb Państwa bądź jednostkę samorządu nie stanowi automatycznie przeszkody dochodzenia zwrotu nieruchomości podczas gdy Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z dn. 13 kwietnia 2015 r. (sygn.I OPS 3/14) przesądził, że "podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej" oraz że w przypadku zbycia nieruchomości "do ustalania podstaw tego zwrotu przesłanki odpowiedzialności odszkodowawczej, uprawnionym jest sąd powszechny";
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 136 ugn i art. 137 ugn (wraz z zawartymi w nich jednostkami redakcyjnymi) przez przyjęcie, że organy obu instancji błędnie wyłożyły art. 136 i art 137 ugn nie dokonując "analizy znaczenia pojęcia zaplecza magazynów, podczas gdy zrekonstruowanie treści normy prawnej zawartej w tych nie wymaga takiej analizy; organy właściwie zrekonstruowały normy prawne art 136 ugn i 137 ugn i prawidłowo zastosowały te normy do ustalonego stanu;
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 1 par. 1 i art. 2 ustawy z dn. 25 lipca 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych ("pusa"), 3 par. 1, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 135 ppsa skutkujące uchyleniem tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji starosty w sytuacji, gdy przedmiotowe decyzje odpowiadały prawu;
a to w szczególności:
organy prowadząc przez ponad 10 lat postępowanie wyjaśniające zgromadziły cały dostępny materiał dowodowy (w tym obszerne opracowania kartograficzne), z którego jednoznacznie wynika w jaki sposób przedmiotowa nieruchomość została zagospodarowana w ramach realizacji celu wywłaszczenia; dlatego niezrozumiały jest zarzut sądu l instancji naruszenia przez organy art. 7 w zw. z art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego ("kpa");
organy prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy uznając, że celem wywłaszczenia była realizacja magazynów wojskowych wraz z zapleczem oraz budowa ogrodzenia całego obiektu wojskowego; trudno zrozumieć, na jakiej podstawie sąd l instancji zarzuca naruszenia art. 80 kpa i uważa, że organy uznały "niezabudowaną przestrzeń za zaplecze magazynów" oraz dlaczego żąda od organów pogłębionej analizy pojęcia "zaplecze magazynów wojskowych"; jest oczywiste, że zaplecze -jak wskazały organy - stanowiły: wartownia, ustęp, ujęcie wody oraz drogi, natomiast przestrzeń wolna od zabudowy jest elementem każdego kompleksu budowlanego (zarówno jego części głównej jak i zaplecza), a zwłaszcza kompleksu przeznaczonego do przechowywania materiałów wybuchowych;
organy nie stwierdziły, że niezabudowana przestrzeń stanowiła zaplecze magazynów, nie mogły zatem prowadzić rozważań na ten temat w uzasadnieniu decyzji, nie naruszyły więc art. 107 par. 3 kpa.
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 par. 4 ppsa poprzez pominięcie w uzasadnieniu wyroku stanowiska Spółki wyrażonego w piśmie z dnia 24 marca 2015 r., co uniemożliwia ustalenie, czy sąd l instancji rozważył okoliczności podniesione przez Spółkę, a wiec kontrolę legalności zaskarżonego wyroku;
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 153 ppsa przez bezpodstawne uznanie, że organy administracji nie zastosowały się do oceny prawnej i wskazań sądów administracyjnych orzekających uprzednio w przedmiotowej sprawie, podczas gdy organy określiły precyzyjnie cel wywłaszczenia, czego oczekiwały od nich sądy orzekające w sprawie.
W uzasadnieniu skarżąca kasacyjnie Spółka podnosi, że przedmiotowe postępowanie toczyło się wskutek złożenia przez Skarżących wniosku o zwrot nieruchomości należącej niegdyś do ich poprzedników prawnych. Sporna nieruchomość została wywłaszczona w 1968 roku w celu wybudowania wojskowego kompleksu magazynowego, w celu szerszego programu realizacji inwestycji wojskowych, w zamian za przekazanie miastu [...] przez wojsko gruntów pod budownictwo mieszkaniowe. Wskazany powyżej cel wywłaszczenia został prawidłowo zrealizowany w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym, nie ulega wątpliwości, że wniosek Skarżących był niezasadny. Zwrot nieruchomości byłym właścicielom jest niemożliwy wobec prawidłowej realizacji celu wywłaszczenia a także sprzedaży nieruchomości przez Skarb Państwa, a następnie przez gminę [...]. Dlatego zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z prawem.
W punktach skarżący kasacyjnie rozwinął naruszenia prawa materialnego.
1.1.Sąd l instancji naruszył art. 136 ust. 1 oraz ust. 3 ugn błędnie przyjmując, że o odmowie zwrotu przedmiotowej nieruchomości nie przesądza przejście jej własności na Spółkę. Takie rozumienie przywołanego przepisu jest sprzeczne z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dn. 13 kwietnia 2015 r. sygn. l OPS 3/14, wiążącą w przedmiotowej sprawie. W świetle tej uchwały nie ma racji sąd l instancji twierdząc, że "w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (...) utrwalił się pogląd, że brak prawa własności po stronie Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, (...), nie stanowi przesłanki negatywnej do orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomość? (str. 30 uzasadnienia). Odwołując się do tej uchwały należy podkreślić, że roszczenie o zwrot przedmiotowej nieruchomości przysługuje wyłącznie przeciwko Skarbowi Państwa albo jednostce samorządu terytorialnego. Dlatego może być zrealizowane tylko, gdy Skarb Państwa albo jednostka samorządu terytorialnego są właścicielami nieruchomości. Ponadto, ostateczna (konstytutywna) decyzja o zwrocie nieruchomości musi wywoływać bezpośrednio skutek w sferze prawa rzeczowego, tj. musi spowodować przejście własności nieruchomości na adresata decyzji. Tymczasem, taki skutek nie może wystąpić w przedmiotowej sprawie, gdyż właścicielem nieruchomości nie jest podmiot publiczny, lecz Spółka. Prawo własności Spółki jest ujawnione w księdze wieczystej, i podlega ochronie wynikającej m.in. z zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych oraz z domniemania zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Dlatego, w realiach przedmiotowej sprawy, decyzja o zwrocie nieruchomości byłaby niewykonalna, a tym samym dotknięta wadą nieważności (art. 156 par. 1 pkt 5). Wobec zbycia przedmiotowej nieruchomości na rzecz Spółki wyłącznie sądy powszechne stały się właściwe do ustalania istnienia podstaw do zwrotu nieruchomości, w tym ustalenia zbędności nieruchomości na cel wywłaszczania, a tym samym ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa (tak w uzasadnieniu powołanej uchwały).
Sąd l instancji (ponownie rozpoznając przedmiotową sprawę) zauważył, że organy były związane wyrokami sądów administracyjnych wydanymi uprzednio w tej sprawie, w tym wyrokiem WSA w Krakowie z dn. 21 grudnia 2009 r. (II SA/Kr 1644/09). W tym wcześniejszym wyroku nie wskazano, że zbycie nieruchomości przez podmioty publiczne powinno skutkować odmową zwrotu nieruchomości. Jednak, wskazana powyżej uchwała NSA wiąże w przedmiotowej sprawie, nawet wbrew ocenie prawnej przyjętej uprzednio przez sądy administracyjne w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się na ten temat m.in. w uchwale składu 7 sędziów NSA z dn. 30 czerwca 2008 r. (l FPS 1/08):
"Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpatrywaniu ponownej skargi kasacyjnej obowiązany jest - w związku z art. 269 § 1 p.p. s. a. - odstąpić od zastosowania art. 190 tej ustawy, z uwagi na podjęcie uchwały przez Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów, zawierającej stanowisko dotyczące wykładni prawa odmienne od wyrażonego w poprzednim wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, do którego to stanowiska zastosował się wojewódzki sąd administracyjny".
1.3. W uzupełnieniu powołanej wyżej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego, warto wskazać najnowsze orzecznictwo Sądu Najwyższego. W grudniu 2014 r. Sąd Najwyższy stanął jednoznacznie na stanowisku, że nawet jeżeliby przyjąć, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany i do sprzedaży nieruchomości doszło z naruszeniem praw byłych właścicieli (co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca), to dla takiej czynności prawnej ustawodawca nie przewiduje sankcji nieważności - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt III CSK 20/14. Skoro zatem umowa sprzedaży przedmiotowej nieruchomości (oraz poprzedzająca ją umowa sprzedaży zawarta między Skarbem Państwa a gminą [...]) jest ważna, to Spółka pozostaje prawowitym właścicielem tej nieruchomości, a jej tytuł nie może być podważony nawet w postępowaniach przed sądami powszechnymi. Dlatego, w takim przypadku jedynym właściwym rozstrzygnięciem w sprawie roszczeń byłych właścicieli jest odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.
1.4. Ponadto, sąd l instancji naruszył prawo materialne, tj. art. 136 i art. 137 ugn przyjmując, że właściwa wykładnia tych przepisów wymaga "analizy znaczenia pojęcia zaplecza magazynów wojskowych" oraz że "organ jednak nie dokonał odpowiednio wszechstronnego doprecyzowania pojęcia zaplecza magazynów na cele wojskowe" (str. 16. uzasadnienia), a także że "błąd w wykładni, polegający na pominięciu ustalenia pojęcia zaplecza magazynów wojskowych ma wpływ na rozstrzygnięcie sprawy" (str. 19. uzasadnienia). Tymczasem, takie pojęcie nie występuje w tych przepisach. Jego analiza nie może być zatem elementem procesu wykładni tych przepisów. Ustalenie znaczenia pojęcia zaplecza magazynów wojskowych jest częścią ustaleń faktycznych sprawy. Przy czym, zdaniem skarżącej kasacyjnie Spółki, organy prawidłowo ustaliły znaczenie tego pojęcia. Organy odwołały się o zgromadzonych w sprawie dokumentów, które wskazuje, że zaplecze głównej części| kompleksu magazynowego składało się z: wartowni, ustępu, ujęcia wody oraz dróg. Analogicznie w punktach skarżący kasacyjnie rozwinął naruszenia prawa procesowego.
Sąd l instancji naruszył przepisy pusa oraz ppsa dokonując błędnej kontroli działalności organów administracji. Sąd bezpodstawnie zarzucił bowiem tym organom nieprzestrzeganie przepisów postępowania administracyjnego.
2.2. W szczególności niezrozumiały jest zarzut naruszenia przez organy art 7 w zw z art 7 kpa. Prawda jest, że postępowanie dowodowe było dalekie od doskonałości Świadczy o tym chociażby prawie 10-letni okres prowadzenia sprawy przez organy. Niemniej jednak, obecnie udało się organom zebrać kompletny materiał dowodowy. Organy zgromadziły dostępną dokumentację wywłaszczeniowa (w tym dokumenty około-wywłaszczeniowe). Na jej podstawie ustalono szczegółowy cel wywłaszczenia, tj. budowę magazynów wojskowych z zapleczem oraz otaczającego je ogrodzenia. Organy precyzyjnie ustaliły, w jaki sposób oraz kiedy została zagospodarowana przedmiotowa nieruchomości w ramach realizacji wskazanego celu wywłaszczenia. Obrazuje to szereg map i zdjęć satelitarnych znajdujących się w aktach sprawy. Z zestawienia celu wywłaszczenia oraz wykonanych obiektów wynika zaś, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na przedmiotowej nieruchomości. Nie sposób się zgodzić z sądem l instancji, gdy twierdzi, że organy "pominęły analizę znaczenia pojęcia zaplecze magazynów wojskowych" (str. 23 uzasadnienia). Dokumentacja wywłaszczeniowa wprost wskazuje elementy tego zaplecza, na co organy wyraźnie wskazują w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Nie ma zatem konieczności prowadzenia pogłębionych analiz w tym zakresie.
2.3. Organy - wbrew twierdzeniom sądu l instancji - nie pominęły okoliczności, że część przedmiotowej nieruchomości (raczej nieznaczna) była niezabudowana w czasach funkcjonowania kompleksu wojskowego (str. 20 uzasadnienia). Wręcz przeciwnie, starosta wyraźnie "zaznacza (...), iż nieruchomość (...), w stosunku do której stwierdzono niezbędność na cel wywłaszczenia, nie była w całości zabudowana" (decyzja z dn. 30 maja 2014 r. in fine). Brak fizycznej zabudowy nie był jednak tożsamy z niezrealizowaniem celu wywłaszczenia. W ramach celu wywłaszczenia mieściła się bowiem zarówno budowa magazynów, obiektów towarzyszących (zaplecza), jak i ogrodzenia, wraz z niezabudowaną przestrzenią między nimi.
2.4. Ponadto, bezpodstawny jest zarzut naruszenia przez organy art. 80 kpa. Organy prawidłowo oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy. Z tego materiału jasno wynika, że celem wywłaszczenia była realizacja magazynów wojskowych wraz z zapleczem oraz budowa ogrodzenia całego obiektu wojskowego. Trudno zrozumieć, na jakiej podstawie sąd l instancji twierdzi, że organy uznały "niezabudowaną przestrzeń za zaplecze magazynów" oraz że "do pojęcia zaplecza magazynów została dodana przestrzeń wolna od zabudowy kwalifikowana przez Wojewodę właśnie jako zaplecze magazynów" (str. 21 uzasadnienia). Sąd nie wyjaśnił należycie dlaczego żąda od organów pogłębionej analizy pojęcia "zaplecze magazynów wojskowych". Jest oczywiste, że zaplecze - jak wskazały organy - stanowiły: wartownia, ustęp, ujęcie wody oraz drogi. Natomiast przestrzeń wolna od zabudowy nie jest zapleczem, lecz elementem każdego kompleksu budowlanego (zarówno jego części głównej jak i zaplecza). Z zaskarżonych decyzji nie wynika, aby organy zakwalifikowały przestrzeń wolną od zabudowy jako zaplecze magazynów. Wręcz przeciwnie, wojewoda wskazuje w wydanej przez niego decyzji, że ogrodzenie (jako urządzenie budowlane stanowiło samodzielną część obiektu budowlanego, powołując się przy tym na obowiązujące wówczas przepisy prawa budowlanego. Zachowanie przestrzeni wolnej od zabudowy - jako części kompleksu wojskowego - miało pierwszorzędne znaczenie zwłaszcza w przedmiotowe sprawie magazynów wojskowych. Jest bowiem oczywiste, że magazyny materiałów wybuchowych wymagają takiej przestrzeni, chociażby ze względów bezpieczeństwa, kontroli dostępu, czy obronności państwa.
2.5. Sąd l instancji najpierw - bez oparcia w treści zaskarżonych decyzji - twierdzi, że organy uznały przestrzeń wolną od zabudowy za zaplecze magazynów. Następnie zaś zarzuca organom nieuzasadnienie takich - rzekomych - ustaleń, czyli naruszenie art. 107 par. 3 kpa. Taka argumentacja rodzi obawy, czy sąd l instancji zapoznał się wystarczająco dokładnie z treścią zaskarżonych decyzji.
Sąd l instancji dopuścił się również obrazy art. 141 par. 4 ppsa gdyż w znacznej mierze pominął w uzasadnieniu wyroku stanowisko Spółki wyrażone w piśmie z dnia 24 marca 2015 r. Spółką przywołała szereg okoliczności wskazujących na prawidłowość zaskarżonych decyzji. Sąd l instancji odniósł się jednak jedynie do jednej z nich, tj. do zbycia nieruchomości przez Skarb Państwa /jednostkę samorządu terytorialnego.2.7.
2.7. Sąd l instancji naruszył art. 153 ppsa bezpodstawnie uznając, że organy administracji nie zastosowały się do oceny prawnej i wskazań sądów administracyjnych orzekających uprzednio w przedmiotowej sprawie. W wyroku z dn. 6 października 2009 r. NSA nakazał organom m.in. aby ich ustalenia znalazły "odzwierciedlenie w niebudzących wątpliwości materiałach dowodowych np. planach, mapach geodezyjnych, z których jasno by wynikało, kiedy i w jaki konkretnie sposób przedmiotowa nieruchomość została zabudowana, jakim rodzajem zabudowy i w których częściach nieruchomości poszczególne części zabudowy (takie jak budynki, drogi, ogrodzenie itp.) zostały zlokalizowane". WSA w Krakowie w wyroku z dn. 21 grudnia 2009 r. zasadniczo powtórzył te wytyczne. Należy podkreślić, że organy zastosowały się do tych wytycznych. W szczególności organy określiły precyzyjnie
cel wywłaszczenia oraz zestawiły z nim sposób zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości.
Podsumowując, organy administracji prawidłowo odmówiły zwrotu przedmiotowej nieruchomości, szczegółowo uzasadniając taką decyzję. Rozstrzygające znaczenie ma w tym przypadku zbycie tej nieruchomości przez podmioty publiczne na rzecz Spółki (oraz uchwała NSA z dn. 13 kwietnia 2015 r., sygn. l OPS 3/14). Zwrot nieruchomości jest niemożliwy, bo ani Skarb Państwa, ani gmina nie dysponują tą nieruchomością. Jedynym jej właścicielem jest Spółka, a jej prawo własności jest chronione konstytucyjnie. Ewentualne roszczenia byłych właścicieli (ich spadkobierców) powinny być dochodzone od Skarbu Państwa, przed sądami powszechnymi. Sąd l instancji całkowicie pominął te okoliczności. Dlatego jego wyrok jest wadliwy i powinien zostać uchylony.
Jednocześnie, w ocenie Spółki, w przedmiotowej sprawie w ogóle nie wystąpiła zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia, tj. podstawowa przesłanka zwrotu nieruchomości. Cel wywłaszczenia został bowiem prawidłowo zrealizowany na nieruchomości. Odmowa zwrotu nieruchomości była więc całkowicie uzasadniona.
Skarżący w swojej odpowiedzi na skargę kasacyjną z dnia 21 czerwca 2015 r. wnoszą o oddalenie skargi kasacyjnej.
W pierwszej kolejności przedstawią przebieg w czasie (kalendarz) ich działań stanowiących starania o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Pierwsze wnioski o zwrot wywłaszczonej w 1968 r działki [...] w M. wpłynęły ich zdaniem do Starostwa Powiatowego w K. w dniu 8.05.2005 i 7.10.2005 roku, następnie wnioski zaczęły wpływać sukcesywnie w ciągu kilku kolejnych miesięcy. Właścicielem działki do 5.09.2007 był Skarb Państwa. W 2007 roku do wiadomości Spółki zostało przesłane przez spadkobierców i byłych właścicieli pismo informujące Spółkę o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie zwrotu. Pomimo informacji, Spółka dokonała zakupu nieruchomości z wadami prawnymi. Zakup nieruchomości nosi znamiona złej woli Spółki. Art. 6 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z 6.07.1982 nie chroni nabywcy działającego w złej wierze. Spółka jako nabywca rzeczy stała się właścicielem nieruchomości w takiej postaci i w takim zakresie, jaki był udziałem zbywcy. Oznacza to, że jeżeli nieruchomość była ograniczona prawem do kontynuacji postępowania administracyjnego, roszczeniami osób trzecich i nieznanym wynikiem postępowań odwłaszczeniowych, to również i obecny jej właściciel jest związany tym prawem. Spółka "A" z własnej, nieprzymuszonej woli weszła w 2007 roku w trakcie prowadzenia od 2005 roku postępowania administracyjnego przez Starostę, pomiędzy wnioskodawców o zwrot, a Starostę [...]. Należy zaznaczyć, że nieustalony nawet do dziś stan prawny działki [...] nie był przeszkodą dla Spółki w momencie zakupu. Sposób sformułowania zarzutu przez skarżącą w niniejszej sprawie wyraźnie wskazuje na to, że skarżąca (kasacyjnie) w istocie pomija ustalenia faktyczne, zaskarżonego rozstrzygnięcia, a nie wadliwe zastosowanie przepisów prawa materialnego. Obecnie Spółka zarzuca naruszenie przez Sąd I instancji art. 136 i art. 137 ugn i domaga się z pominięciem ustaleń faktycznych, odmowy zwrotu nieruchomości.
Zarzut naruszenia przez sąd art. 136 i art. 137 ugn nie znajduje potwierdzenia bo Spółki nie dotyczą i nie chronią jako nabywcy informowanego o stanie prawnym działki, uchwały NSA czy wyroki sądów, które zapadły w sprawach o zwrot wywłaszczonych nieruchomości. Uchwały czy wyroki nie uwzględniały pisemnej wiedzy przyszłego nabywcy o przeszkodach w nabyciu działki.
Dalej podnoszą, że Naczelny Sąd Administracyjny i Wojewódzkie Sądy Administracyjne nie wskazują na zbędność prowadzenia postępowań wyjaśniających w sprawach zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w przypadku braku władania Skarbu Państwa w oparciu o indywidualne fakty. W ich przypadku, ich zdaniem, nie zostały uwzględnione przez organa administracji następujące ustalenia faktyczne :
Przekazanie wojsku w użytkowanie terenu po wywłaszczeniu dwoma Decyzjami z naruszeniem prawa.
Brak realizacji celu wywłaszczenia
Uchwała Rady Gminy [...] z dn. 9.06.2005 r.
Złożenie wniosku o zwrot w dniu 7.10.2005 r.
Wysłanie przez wnioskodawców o zwrot, informacji do Spółki o nieuregulowanym stanie prawnym nieruchomości przeznaczonej do sprzedaży.
Dołączona do niniejszej odpowiedzi kserokopia Uchwały Rady Gminy [...] z dnia 9.06.2005 r wskazuję, że nie było zamiarem ani Starosty ani Wójta informowanie byłych właścicieli bądź spadkobierców o możliwości pierwszeństwa w nabyciu wywłaszczonych działek w trybie art. 34 ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. Została podjęta uchwała o zakupie działki nr [...] przez gminę i konsekwentnie realizowana. Przez organ samorządowy i przez organ administracji I instancji zostały pominięte i nie rozpatrzone dowody mające istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania administracyjnego. Gmina została dzierżawcą działki, ale wcześniej nastąpiła zmiana celu wywłaszczenia i to przed podjęciem uchwały Starosta winien zawiadomić właścicieli bądź spadkobierców o możliwości prawa pierwokupu. Skarb Państwa był w dalszym ciągu właścicielem nieruchomości, magazyn amunicji został zlikwidowany, ale nastąpiła po raz drugi zmiana przeznaczenia wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na fakt, że gminy nie mają uprawnień do prowadzenia wydzierżawionego wojskowego magazynu amunicji.
Dowód 1 - uchwała Rady Gminy z 9.06.2005 r. Dowód 2 - Pismo do "A" z 14.08.2007r. Skarżący, jak podnoszą, złożyli w dniu 7.10.2005 r. wniosek o zwrot działki l kat [...] wchodzącej w skład działki [...] z powodu niezrealizowania celu wywłaszczenia.
Wykonane obiekty wojskowe nie są dowodem na zaplanowane obiekty wojskowe po wywłaszczeniu i należy zgodzić się z sądem I instancji, że organy pominęły analizę znaczenia pojęcia zaplecze magazynów wojskowych.
Zmiana celu wywłaszczenia nastąpiła w 1969 r poza postępowaniem wywłaszczeniowym i nie została uwzględniona w decyzji wywłaszczeniowej z 24.12.1968 r. Zmiany zostały wprowadzone poza wiedzą osób wywłaszczonych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej w punktach od 2. l do 2.7 Spółka twierdzi, że sąd I instancji bezpodstawnie zarzucił organom administracji nieprzestrzeganie przepisów postępowania administracyjnego. W ciągu prawie 10 lat organy nie wyjaśniły i nie zebrały kompletnego materiału dowodowego. W wyroku z 6.10.2009 roku NSA nakazał organom m.in. aby ich ustalenia znalazły (...) odzwierciedlenie w nie budzących wątpliwości materiałach dowodowych np. planach, mapach (...). Na plany, mapy czekamy od 2005 roku. Organy wypowiadają się o zrealizowaniu wywłaszczenia na podstawie planów, a Spółka potwierdza ich ustalenia. Plany w dalszym ciągu są najpewniej utajnione. Nikt nigdy planów wykonanych po wydaniu Decyzji o lokalizacji szczegółowej [...] z 5.08.1965 r, wraz z zatwierdzoną Decyzją [...] stosownie do art. 15 ust 3 pkt 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r, nie widział. Fizycznie nie ma planów lub są w miejscu niedostępnym, nie ma do nich wglądu, natomiast organy wypowiadają się bezpodstawnie ze szczegółami o zagospodarowaniu działki [...], a Spółka to potwierdza w skardze kasacyjnej. Mapy, zdjęcia znajdujące się w aktach sprawy obrazują obiekty wykonane po wydaniu decyzji wywłaszczeniowej po 24.12.1968 r , a nie zaplanowane przed wydaniem decyzji wywłaszczeniowej przed 24.12.1968 r.
Według skarżących, zarzut Spółki zbędnej analizy znaczenia pojęcia zaplecza magazynów wojskowych zostanie rozwiązany przez dostarczenie przez organ I i II instancji dokumentacji projektowej wraz z dokumentacją opisową magazynów wojskowych wykonanych zgodnie z zatwierdzoną dyspozycją decyzji lokalizacji szczegółowej [...] z 5.08.1965, na której oparte jest wywłaszczenie.
Decyzja [...] i Decyzja [...] przekazujące w użytkowanie Wojskowemu Rejonowemu Zarządowi Kwaterunkowo - Budowlanemu w K. wywłaszczonego terenu wskazują na przejęcie terenu przez wojsko po dacie wywłaszczenia. Zarówno Starosta jak i Wojewoda w odmowie zwrotu nieruchomości nie zebrali kompletnego materiału dowodowego i np. nie uwzględnili faktu przekazania w użytkowanie gruntów Skarbu Państwa na rzecz wojska jak i nie uwzględnili nieprawidłowości przy przekazywaniu wywłaszczonych działek w użytkowanie dla wojska w 1969 r i 1975 r naruszając tym samym art. 80 kpa. Nieuwzględnienie przez organ I i II instancji nieprawidłowości przy przekazywaniu w użytkowanie wywłaszczonego terenu, mogą mieć znaczenie w obrocie cywilno -prawnym nieruchomości poprzez naruszenie prawa materialnego spadkobierców oraz ustalenia podmiotu, któremu przysługują prawa do nieruchomości, a tym samym wprowadzenie w błąd ewentualnego nabywcę nieruchomości.
Niecelowe, nieuzasadnione byłoby przekazywanie decyzją [...] i Decyzją [...] terenu w użytkowanie właśnie wojsku w przypadku wywłaszczenia na rzecz wojska. Obie Decyzję zostały wydane z naruszeniem prawa.
Decyzja [...] zawiera ich zdaniem następujące nieprawidłowości:
- naruszenie art. 156 kpa § 1
Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury nie było właściwym organem do wydania decyzji [...] w sprawie przekazania terenu w użytkowanie. Decyzję o przekazaniu mógł wydać tylko minister rolnictwa stosownie do § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z 22.11.1968 r Organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron.
- naruszenie art. 156 kpa § 4
Wojskowy Zarząd Kwaterunkowo - Budowlany w K. nie złożył wniosku o przekazanie terenu w użytkowanie do Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury w K., a przez to Decyzja [...] została skierowana do podmiotu nie będącego stroną w sprawie.
- naruszenie art. 156 kpa § 2.
Decyzja [...] została wydana bez podstawy prawnej ponieważ żaden przepis prawa nie upoważniał Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej do powołania przepisów jako podstawy prawnej przekazania terenu wywłaszczonego w użytkowanie.
Użytkowanie terenu określonego w Decyzji [...] przez Wojsko Polskie nastąpiło bez wymaganego w § 4 Rozporządzenia z 22.11.1968 r , wniosku o przekazanie i protokołu zdawczo-odbiorczego.
Decyzja [...] zawiera następujące nieprawidłowości:
- naruszenie art. 156 kpa § 1.
Urząd Wojewódzki w K. Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu nie był właściwym organem do wydania Decyzji [...] w sprawie przekazania nieruchomości. Decyzję o przekazaniu mógł wydać tylko minister rolnictwa stosownie do § 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z 22.11.1968 r Organ niewłaściwy nie jest prawnie legitymowany do rozstrzygania o prawach i obowiązkach stron.
- naruszenie art. 156 kpa § 2
Decyzja [...] została wydana bez podstawy prawnej ponieważ żaden przepis prawa nie dawał Urzędowi Wojewódzkiemu w K. Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Skupu, podstawy prawnej do przekazania terenu wywłaszczonego w użytkowanie.
- naruszenie art. 156 kpa § 3.
Przekazanie wywłaszczonego terenu dz l kat [...] Wojskowemu Rejonowemu Zarządowi Kwaterunkowo- Budowlanemu w K. zostało rozstrzygnięte Decyzją [...] z 24.04.1969 r i wydanie Decyzji [...] przekazującej teren dz l kat [...] w użytkowanie było przekazaniem po raz drugi działki l kat [...] ponownie Wojskowemu Rejonowemu Zarządowi Kwaterunkowo- Budowlanemu w K..
Dowód 3 i 4 - Decyzja [...] i Decyzja [...] Dowód 5 - Pismo Komisji Przetargowej z 1.08.2007 r. Dowód 6 - Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości
Wg uzasadnienia skargi kasacyjnej, prawo własności Spółki jest ujawnione w księdze wieczystej i podlega ochronie wynikającej m.in. z zasady rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych oraz z domniemania zgodności treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Jest to domniemanie zgodności bo ze stanem prawnym zgodne nie jest.
Umowa sprzedaży zawarta aktem notarialnym nr Rep. [...] w dniu 5 września 2007 r pomiędzy gminą [...], a "A" zawiera zapisy, które są niezgodne z obowiązującymi przepisami prawnymi.
1. §1.3.10) aktu notarialnego
Został naruszony przez Radę Gminy art. 3, art. 4 ustęp 3, art. 14 ustęp l, 5 i 6, art. 28 Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z dn 27.03.2003 r. Rada Gminy nie była właściwym organem w dniu 12.12.2005 r do powzięcia uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu zagospodarowania działki Nr [...] określanym jako [...] - l, w czasie kiedy działka Nr [...] była tzw. Terenem zamkniętym do dnia 22.12.2005 r. Plan zagospodarowania przestrzennego nr XII/53/2007 z 4.09.2007 r, który jest załącznikiem nr l do umowy notarialnej, oparty jest na niezgodnej z prawem uchwale z dn 12.12.2005 r na terenach, które nie są Terenami różnymi.
2. § 1.1., § 1.2., § 1.3.11 aktu notarialnego
Został naruszony art. 22, 23 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, oraz załącznik nr 6 (zaliczanie gruntów do poszczególnych użytków gruntowych) Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, w przedłożonym wypisie z rejestru gruntów, na który powołano się w akcie notarialnym, wydanym przez Starostwo Powiatowe z dn. 14 sierpnia 2007 r. Przedłożony wypis nie jest zgodny ze stanem prawnym.
3. § 1.1 oraz § 1.2. aktu notarialnego
Został naruszony przez Gminę art. 93, ustęp l, 2, 4, 5 Ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami. Działki [...], które były przedmiotem sprzedaży powstały z podziału działki [...]. W Decyzji podziałowej [...] z 8.08.2005 r., powołano się przy podziale nieruchomości działki [...] na ustalenia planu miejscowego zatwierdzonego Uchwałą Rady Gminy Wielka Wieś Nr XXXVIII/178/2005 z dn. 11.03.2005 r, a plan ten wyklucza działkę nr [...] z ustaleń jako teren zamknięty. Działka [...] w każdym punkcie graniczyła z działkami rolnymi.
4. Umowa jest sprzeczna z art. 34 ustęp 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że zbycie nieruchomości nie może nastąpić, jeżeli toczy się postępowanie administracyjne dotyczące prawidłowości nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego. W dniu 20.07.2005 został złożony wniosek do Wojewody o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości w 1968 r. Mimo pisemnego zawiadomienia Rady Gminy o złożonym wniosku, Rada i wójt dokonali sprzedaży.
Do dnia 22.12.2005 r kompleks wojskowy [...] był terenem zamkniętym. Decyzją Nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 listopada 2005 r., (poz. 207) kompleks wojskowy [...] m.i. działki Nr [...] i [...] w M. przestały być terenem zamkniętym w dniu 22. 12. 2005 r tj. w dacie ogłoszenia w/w Decyzji.
Dowód 6 - Wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości
Dowód 7 - Decyzja podziału nieruchomości z 8.08. 2006 r. Dowód 8 - Akt notarialny z 5.09.2007 r. Dowód 9 - Pismo ze Starostwa wg rozdzielnika z 9.10. 2013 r. Uchwała Rady Gminy z 11.03.1003 roku, nr aktu 178
§1
(...) 1. Uchwala się miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy Wielka Wieś, obejmujący obszar całej gminy w granicach administracyjnych, z wyłączeniem:
1) terenów objętych zmianami miejscowego planu ogólnego zagospodarowania
przestrzennego gminy Wielka Wieś, zatwierdzonych uchwałami Rady Gminy Wielka
Wieś:
z dnia 9 października 2002 r.: Nr LIII/236/02, Nr LIII/237/02, Nr LIII/238/02, Nr
LIII/239/02, Nr LIII/240/02, Nr LIII/241/02, Nr LIII/242/02 i Nr LIII/243/02 (Dz. Urz. Woj. Małopolskiego Nr 276, poz. 3550 - 3557),
z dnia 29 kwietnia 2003 r.: Nr VIII/42/2003, Nr VIII/43/2003 i Nr VIII/44/2003
(Dz. Urz. Woj. Małopolskiego Nr 128, poz. 1655- 1657),
z dnia 29 grudnia 2003 r: Nr XVII/72/2003, Nr XVII/73/2003 i Nr XVII/74/2003
(Dz. Urz. Woj. Małopolskiego z 2004 r. N r 38, poz. 515-517),
2) terenów zamkniętych:
Pasternik (obiekt 3448),
Modlniczka-Brzezie (obiekt 5620).( )
Działka [...] była określana jako Tereny różne na Terenie zamkniętym na podstawie rozporządzenia z 20.02. 1969 r. w sprawie ewidencji gruntów. Po 22.12.2005 r., czyli po ogłoszeniu przez MON wykazu terenów, które utraciły charakter terenów zamkniętych, obowiązkiem starosty była aktualizacja danych w ewidencji gruntów.
Ewidencja gruntów i budynków oraz gleboznawcza klasyfikacja gruntów odzwierciedla aktualny stan faktyczny a także prawny działek, zaś ewidencję gruntów i budynków oraz gleboznawczą klasyfikację gruntów prowadzą starostowie. Ustawodawca nałożył na właścicieli przedmiotów objętych ewidencją obowiązek zgłaszania właściwemu staroście wszelkich zmian niezbędnych do aktualizacji danych zawartych w ewidencji, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji, orzeczenia lub sporządzenia aktu notarialnego. Po aktualizacji danych po 22.12.2005 r i wprowadzeniu ich do rejestru ewidencji starostwa, Tereny różne nie odpowiadają definicji wg załącznika Nr 6 określających Tereny różne. Po 22.12.2005 r tylko decyzja starosty wraz z uzasadnieniem prawnym, pozwala na określenie działki Nr [...] jako Tereny różne i wpis do ksiąg wieczystych. Decyzja o zaliczeniu działki [...] do Terenów różnych nigdy przez starostę nie została wydana. Obecnie, była działka nr [...] jest użytkiem gruntowym Łąki trwałe, na której zlokalizowano budowę.
Tereny różne - rodzaj ten obejmuje wszystkie pozostałe tereny, których nie można zaliczyć do innych rodzajów użytków, takie jak:- grunty przeznaczone do rekultywacji (np. nieczynne hałdy, wysypiska, zapadliska, tereny po działalności przemysłowej i górniczej oraz po poligonach wojskowych, dla których właściwe organy zatwierdziły projekty rekultywacji), niezagospodarowane grunty zrekultywowane, wały ochronne nieprzystosowane do ruchu kołowego.
Pismo w/g rozdzielnika z 9,10.2013 r wydane przez Starostwo Powiatowe w K. wydział Geodezji, Kartografii i Katastru wskazuje na brak decyzji starosty zaliczających działkę do Terenów różnych i tym samym Wypis z rejestru gruntów z 14.08.2007, który powołany jest w akcie notarialnym, jest poświadczeniem nieprawdy.
Zarzut naruszenia prawa procesowego przez sąd I instancji ( pkt 2.1 - 2.7) nie został udowodniony w skardze kasacyjnej z powodu braku zebrania kompletnego materiału dowodowego oraz wybiórczej oceny dostępnego materiału dowodowego przez organy administracji.
W opisanym stanie wynik postępowania dowodowego przeprowadzony przez organy administracji wykazał, że materiał dowodowy jest niekompletny i wymaga uzupełnienia. Skarżący piszą na końcu odpowiedzi na skargę kasacyjną "Tym samym skarżony wyrok nie znajduje uzasadnienia. Wskazując na powyższe wnosimy o oddalenie skargi kasacyjnej".
Gmina [...] w swoim piśmie z dnia 25 czerwca 2015 r. stanowiącym odpowiedź na skargę kasacyjną podnosi, iż w całej rozciągłości przychyla się do stanowiska Uczestnika – "A" Sp. z o.o. wyrażonego w przedmiotowej skardze kasacyjnej. W pierwszej kolejności stwierdza, iż zarówno Wojewoda, jak i Starosta, dokonały prawidłowej wykładni i zastosowania przepisów art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podkreśla, że w/w przepisy nie zawierają pojęcia "zaplecze magazynów wojskowych", trudno zatem wymagać od organów prowadzących postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, aby dokonując wykładni w/w przepisów ustalały znaczenie tego pojęcia.
Gmina [...] w piśmie z dnia 25 czerwca 2015 r., nie zgadza się ze stanowiskiem sądu I instancji wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jakoby "problematyczna była kwestia wpływu zbycia nieruchomości po dniu l stycznia 1998r. na możliwość dochodzenia jej zwrotu". Otóż bowiem w dniu 13 kwietnia 2015r. - co zostało podniesione w przedmiotowej skardze kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę, w sprawie do sygn. akt: I OPS 3/14, w której uznał, iż "podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej (...)". Powyższe rozstrzygnięcie ma istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie, albowiem przesądza o treści rozstrzygnięcia w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - co w połączeniu z faktem prawidłowej realizacji celu wywłaszczenia prowadzi do wniosku, iż przedmiotowa decyzja Wojewody z dnia 28 listopada 2014r., a także poprzedzająca ją decyzja Starosty z dnia 30 maja 2014r. odpowiadają prawu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy administracyjne – w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji z urzędu.
Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Z kolei, w myśl art. 173 P.p.s.a. § 1. Od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. § 2. Skargę kasacyjną może wnieść strona, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka po doręczeniu im odpisu orzeczenia z uzasadnieniem.
Jednocześnie, zgodnie z treścią znowelizowanego P.p.s.a., do którego dodano nowy przepis w postaci art. 179a: "Jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, wojewódzki sąd administracyjny stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna".
Jak wynika z przebiegu postępowania WSA w Krakowie na rozprawie w dniu 8 października 2015 r., WSA w Krakowie skorzystał z kompetencji zawartych w art. 179a P.p.s.a., gdyż zdaniem Sądu w sprawie zaistniała okoliczność polegająca na tym, że podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione w zakresie wystarczającym dla wykorzystania kompetencji autokontrolnej.
W tym miejscu Sąd zauważa, że po wydaniu zaskarżonego wyroku, co miało miejsce w dniu 2 kwietnia 2015 r. została wydana uchwała w składzie siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 3/14. Od razu skład rozpoznający podkreśla, że uchwała ta ustosunkowuje się do wyjaśnienia wniosku Prokuratora Generalnego o podjęcie przez skład siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 264 § 2 w związku z art. 15 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), uchwały mającej na celu wyjaśnienie: "Czy podstawą odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz byłego właściciela lub jego następcy prawnego, w sytuacji wystąpienia materialnoprawnych przesłanek z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 2 tej ustawy?". W odpowiedzi na ten wniosek Naczelny Sąd Administracyjny podjął uchwałę stanowiącą, że "Jeżeli spełnione są przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, o których mowa w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), podstawą odmowy zwrotu nieruchomości może być zbycie tej nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego osobie trzeciej z pominięciem procedury przewidzianej w art. 136 ust. 1 i 2 tej ustawy".
Kierunek wykładni prawa zawarty tej uchwale pozwala, zdaniem Sądu na postawienie tezy, że art. 136 i art. 137 u.g.n. mogą mieć zastosowanie tylko do nieruchomości, które w dniu wydawania decyzji o której mowa w art. 142 u.g.n. nadal stanowią własność j.s.t. lub odpowiednio Skarbu Państwa. Oznacza to, że ta okoliczność stanowi obligatoryjną, choć nie wyrażoną wprost w normie, wynikającą z wykładni systemowej, przesłankę wydania ewentualnej decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości. Decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na zbędność tej nieruchomości wobec celu wywłaszczenia jest instytucją prawa administracyjnego i w założeniu ustawodawcy ma - jeżeli zaistnieją ustawowe przesłanki - samodzielnie restytuować stan uprzedni co do własności z uwagi na niewykorzystanie nieruchomości w sposób zgodny z celem wywłaszczenia.
Procedowanie w przedmiotowej sprawie, w sytuacji kiedy nieruchomość nie stanowi własności Skarbu Państwa lub odpowiednio j.s.t. nie uzasadnione prawem, gdyż wydana w takim postępowaniu decyzja o zwrocie nieruchomości nie jest wykonalna obrębie regulacji administracyjnoprawnej. Zdaniem Sądu, nie usytuowanie przesłanki pozostawania spornej nieruchomości we własności Skarbu Państwa lub j.s.t. bezpośrednio w przepisie art. 136 ust. 3 u.g.n. nie czyni nieskutecznym powyższego założenia. W konsekwencji zaskarżona decyzja organu I instancji w sentencji jest prawidłowa, a także jest prawidłową decyzja organu II instancji utrzymująca ją w mocy, gdyż obie orzekają o odmowie zwrotu. Co prawda, ich uzasadnienie nawiązuje do nie spełnienia przesłanek merytorycznych w sprawie zwrotu, bez nawiązania wprost do znaczenia braku przesłanki własnościowej, i w tym zakresie stanowi więcej niż powinno zawierać, gdyż zdaniem Sądu sama decyzja o odmowie zwrotu powinna być tylko i wyłącznie jedynie uargumentowana okolicznością, że sporna nieruchomość nie jest we władaniu Skarbu Państwa bądź j.s.t. Sąd w tym miejscu podkreśla, że oddalenie skargi a w konsekwencji utrzymanie w mocy decyzji o odmowie, jest powodowane prawidłowością sentencji zaskarżonych decyzji.
Co do uzasadnienia swojego stanowiska Sąd się wypowiada, że wynika ono z faktu nie posiadania tytułu prawnego do nieruchomości przez gminę lub odpowiednio Skarb Państwa, co jest w sprawie bezsprzeczne - zatem wypowiadanie się o innych przesłankach jest bezprzedmiotowe, gdyż przepis z uwagi na tę okoliczność nie znajduje zastosowania do zwrotu nieruchomości w trybie administracyjnym, pozostawiając tym samym byłym właścicielom otwartą drogę cywilnoprawną. W zasadniczej, podstawowej konkluzji Sąd stwierdza, że WSA w Krakowie w wyroku z dnia 2 kwietnia 2015 r. naruszył prawo materialne przez jego wykładnię w stopniu mającym istotne znaczenie dla rozpatrzenia sprawy, błędnie uznając, że jest uzasadnione procedowanie materialnoprawne w sprawie, gdy tymczasem w tym przypadku jest możliwe tylko wydanie decyzji odmownej z uwagi na wyżej wskazane okoliczności – i w związku z tym zaistniała w ramach sądowej kontroli przesłanka, o której stanowi art. 174 pkt 1 P.p.s.a..
Mając na uwadze treść, kontekst przywołanej uchwały, Sąd podziela stanowisko wyrażone m.in. w wyroku NSA z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt I SA 2061/01 (LEX nr 137817), gdzie wywiedziono, iż z przepisu art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami wynika, że poprzedni właściciel może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Temu uprawnieniu poprzedniego właściciela odpowiada obowiązek zwrotu nieruchomości przez podmiot, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie, czyli Skarb Państwa lub gminę. Mimo cywilnoprawnego charakteru - chodzi o przeniesienie prawa własności wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela - uprawnienie do żądania zwrotu może być realizowane na drodze postępowania administracyjnego. Ostateczna decyzja administracyjna w przedmiocie zwrotu nieruchomości ma skutek konstytutywny, wywołuje skutek rzeczowy w postaci przejścia prawa własności na poprzedniego właściciela i stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej. Z tych względów postępowanie administracyjne o zwrot wywłaszczonej nieruchomości może się toczyć, jeżeli istnieje niebudzący wątpliwości stan prawny, z którego wynika, że Skarb Państwa (albo gmina) jest właścicielem nieruchomości. Tylko wówczas bowiem może być rozważana sprawa zwrotu, a więc przeniesienia własności nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela, bądź też odmowy jej zwrotu. Tym samym, w konsekwencji przyjętej oceny prawnej, skład obecnie rozpoznający sprawę, stwierdza, że nie jest prawidłowa wykładnia art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. prowadząca do wniosku, że wyzbycie się wywłaszczonej nieruchomości przez Skarb Państwa bądź jednostkę samorządu terytorialnego nie stanowi automatycznie przeszkody do dochodzenia zwrotu nieruchomości w trybie administracyjnym, a zwłaszcza nie jest dopuszczalne uznanie za taką przeszkodę wyzbycie się nieruchomości z naruszeniem przepisów art. 136 ustawy. W uchylonym wyroku z dnia 2 kwietnia 2015 r. Sąd stwierdził, że zarówno NSA w Warszawie w wyroku z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2876/12, jak i WSA w Krakowie w wyroku z dnia 21 grudnia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 1644/09, nie formułowały ocen prawnych wskazujących na zbędność prowadzenia postępowania wyjaśniającego z uwagi na okoliczności podniesione przez pełnomocnika zawodowego "A" Sp. z o.o. w piśmie z dnia 24 marca 2015 r. a polegające na tym, że decyzja odmowna ze strony właściwych organów administracyjnych jest jedynym dopuszczalnym rozwiązaniem w sprawie, gdyż podmioty publiczne w postaci Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego - nie dysponują przedmiotową wnioskowaną do zwrotu nieruchomością. Wobec dokonanej wykładni prawa w niniejszym wyroku, uzasadnionej wykładnią prawa ze wskazanej wiążącej uchwały NSA z dnia 13 kwietnia 2015 r., syg. Akt I OPS 3/14, z której wynika w zasadzie niesamodzielny, "niezastosowalny" charakter kompetencji decyzyjnych właściwych organów zawartych art. 136 ust. 1 i 3 w zw. z art. 142 u.g.n., w przypadku braku tytułu prawnego do nieruchomości po stronie podmiotu publicznego, powyższy pogląd WSA w Krakowie z wyroku z dnia 2 kwietnia 2015 r. nie jest zasadny. Wiążący charakter w/w uchwały NSA, z której funkcjonalnie, "refleksowo" wynika wykładnia prawa zaprezentowana przez WSA w sprawie - pozwala w przekonaniu Sąd na odejście od oceny prawnej zawartej w przywoływanych wydanych uprzednio w sprawie w/w wyrokach NSA i WSA w Krakowie, które nie kwestionują samej zasadności prowadzenia postępowania o zwrot w trybie administracyjnym, pomimo braku po stronie podmiotów publicznych prawa własności do spornej nieruchomości.
Trzeba zauważyć, że NSA nie wypowiada się w przywołanej uchwale wprost o źródłach rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, jaką jest kwestia, która dotyczy tego, jakie znaczenie w toku postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości ma okoliczność, że nastąpiło zbycie nieruchomości na rzecz osoby trzeciej przez Skarb Państwa (jednostkę samorządu terytorialnego) a poprzedni właściciel (jego spadkobierca) nie został zawiadomiony o zamiarze użycia nieruchomości na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu i możliwości zwrotu nieruchomości, a w szczególności czy rozpoznanie sprawy o zwrot nieruchomości zależy od wszczęcia i rozpoznania sprawy o unieważnienie umowy zbycia nieruchomości na rzecz osoby trzeciej. Ta kwestia ma charakter także procesowy, albowiem dotyczy tego, czy w takiej sytuacji rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zagadnienia wstępnego, którym jest rozpoznanie sprawy o unieważnienie umowy zbycia nieruchomości przez Skarb Państwa (jednostkę samorządu terytorialnego) na rzecz osoby trzeciej, co uzasadniałoby zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nieruchomości, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.
NSA podkreśla, że zakres uchwały mającej na celu wyjaśnienie przepisów prawnych, na podstawie art. 15 § 1 pkt 2 P.p.s.a., wyznacza wniosek a nie jego uzasadnienie, a wobec tego przedmiotem uchwały może być wyjaśnienie wskazanych we wniosku przepisów art. 136 ust. 1, 2 i 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co do tego, czy zbycie nieruchomości wywłaszczonej przez Skarb Państwa (jednostkę samorządu terytorialnego) na rzecz osoby trzeciej, z naruszeniem art. 136 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, może być podstawą odmowy zwrotu nieruchomości poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy, jeżeli są spełnione warunki określone w art. 136 ust. 3 w związku z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Jednak z podniesionych przez NSA zagadnień i ustosunkowania się do nich przez NSA wynika, że "Mając na uwadze powyższe rozważania należy przyjąć, że prawo własności "nowego" właściciela pozostaje w kolizji z prawem do zwrotu nieruchomości wywłaszczonego właściciela. Rozwiązanie tej kolizji należy do sądu powszechnego, z uwzględnieniem zasady państwa prawa i sprawiedliwości społecznej oraz zasady stabilności stosunków prawnych. Jeżeli nowy właściciel nabył swoje prawo w dobrej wierze, korzysta z rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych. W uchwale z dnia 15 lutego 2011 r. Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że "rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych chroni nabywcę użytkowania wieczystego także w razie wadliwego wpisu w księdze wieczystej Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego jako właściciela". W obrocie prawnym zasada ochrony praw osób trzecich działających w dobrej wierze i zasada bezpieczeństwa tego obrotu służą ochronie prawnej osób działających w zaufaniu do treści ksiąg wieczystych. Ze wskazanych powyżej względów możliwość podważenia czynności prawnej, na mocy której Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego utraciły władztwo nad nieruchomością, nie ma bezpośredniego znaczenia w sprawie administracyjnej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli w aktualnym stanie prawnym nieruchomość nie jest własnością Skarbu Państwa (jednostki samorządu terytorialnego) i z tego powodu nie może być zwrócona. To, czy poprzedni właściciel (jego spadkobierca) podejmie działania w celu podważenia czynności prawnych, które spowodowały przeniesienie własności nieruchomości na rzecz osoby trzeciej, z tego powodu, że zostały naruszone jego prawa, zależy od jego woli. W sytuacji, gdy postępowanie w tym przedmiocie się toczy, jego wynik może stanowić zagadnienie wstępne w sprawie administracyjnej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i organ prowadzący postępowanie w takiej sprawie powinien rozważyć zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wyjaśnienie kwestii, w jakiej sytuacji postępowanie administracyjne w sprawie o zwrot nieruchomości powinno być zawieszone, nie jest jednak objęte wnioskiem Prokuratora Generalnego, podobnie jak nie są objęte wnioskiem inne zagadnienia procesowe, które eksponuje Rzecznik Praw Obywatelskich, a w szczególności zagadnienie czy w przypadku zbycia nieruchomości z naruszeniem praw poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy, organ powinien odmówić zwrotu nieruchomości czy umorzyć postępowanie". Tak jak to już było zaznaczone - na tle wywodów całości w/w uchwały - skład rozpoznający uznał w drodze wykładni w/w przepisów prawa, że roszczenie poprzedniego właściciela o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, która nie została użyta na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, w przypadku jej wcześniejszego zbycia przez wywłaszczyciela, nie może być zrealizowane w drodze instytucji administracyjnoprawnych, ale nie oznacza to pozbawienia w ogóle jakichkolwiek praw wywłaszczonego. Oznacza to tyle, że roszczenie to nie może być zrealizowane w drodze restytucji własności na podstawie aktu administracyjnego, tylko w drodze postępowania przed sądem powszechnym. Stąd właściwy organ w takim przypadku powinien wydać decyzję o odmowie zwrotu nieruchomości z uwagi na przesłankę nie dysponowania przez Skarb Państwa lub odpowiednio j.s.t. tytułem prawnym do nieruchomości.
Ocena prawa Sądu zawarta w tym wyroku nie narusza zakazu reformatio in peius , gdyż ocena Sądu wynika z wykładni brzmienia obiektywnie obowiązującego porządku prawnego w nawiązaniu do wiążącej uchwały NSA z dnia 13 kwietnia 2015 r. , sygn. I OPS 3/14 (art. 269 P.p.s.a.) i wykazuje stopień niezdolności regulacji administracyjnoprawnej do rozwiązania kwestii spornej w kontrolowanej sprawie.
W tej sytuacji Sąd się nie ustosunkowuje do pozostałych zarzutów merytorycznych, materialnoprawnych i proceduralnych zarówno skargi jak i skargi kasacyjnej. Na marginesie Sąd zauważa, że znaczna część zarzutów do sprawy wniesiona przez skarżących w odpowiedzi na skargę kasacyjną, to są właśnie kwestie znajdujące się we właściwości sądów powszechnych. Przykładowo ewentualne stwierdzenie nieważności kwestionowanej umowy przez sąd powszechny otwiera na nowo możliwość wystąpienia z wnioskiem o zwrot przedmiotowej nieruchomości w trybie administracyjnym wskutek zmiany stanu prawnego, a to m.in. dlatego, że skutki prawne decyzji Wojewody z dnia 28 listopada 2014 r. należy oceniać w związku z uzasadnieniem niniejszego wyroku WSA w Krakowie z dnia 8 października 2015 r. Wypowiedzi w przedmiocie zbędności są czy też nie, są bezprzedmiotowe i poza zakresem wyrzeczenia, gdyż wobec braku tytułu do spornej nieruchomości po stronie podmiotów publicznoprawnych stosowanie normy art. 136 ust. 1 i 3 u.g.n. gdyż poza samym stwierdzeniem, że zachodzi właśnie ta przesłanka (brak tytułu prawnego) uniemożliwiająca procedowanie merytoryczne - organ nie powinien prowadzić postępowania, aby w pozostałym zakresie wypowiadać się w sprawie.
Mając na uwadze powyższe okoliczności prawne i faktyczne kontrolowanej sprawy, Sąd działając na podstawie 179a w zw. z art. 174 pkt 1 P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Kwestia odrzucenia przez wyrok WSA w Krakowie z dnia 2 kwietnia 2015 r. skargi skarżącej A. B. nie była przedmiotem zarzutów skargi kasacyjnej, stąd Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Jak w pkt II sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 151 w zw. z 179a P.p.s.a. O kosztach, jak w pkt III wyroku, orzeczono na podstawie art. 203 P.p.s.a
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło