II SA/Kr 1092/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia 16.05.2014r., sygn. [...] w przedmiocie sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowlanych postanawia: oddalić wniosek G. K. o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął, w przedmiotowej sprawie, wniosek G. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 19 września 2014r. Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił w/w wniosek. W dniu 17 października 2014r. wpłynął do tut. Sądu sprzeciw strony skarżącej od tego postanowienia, złożony w terminie. Tym samym postanowienie Referendarza sądowego WSA w Krakowie z dnia 19 września 2014r. zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) straciło moc. W sprzeciwie wnioskodawca podniósł, iż jego sytuacja finansowa nie pozwala na zainicjowanie postępowania głównego i stąd też wystąpił z wnioskiem o zwolnienie z kosztów sądowych, który obecnie podtrzymuje. Ponadto zauważył , iż jego żona zarabia 3 744,25 zł. ale jest to wynagrodzenie brutto i w związku z tym nie można uznać , że gospodarstwo domowe dysponuje kwotą 4000 zł., na miesięczne utrzymanie. Z kolei, zaciągnięcie kredytu, zdaniem strony skarżącej, nie jest takie proste. Jak podaje, w przypadku wygrania sprawy, koszty sądowe zostałyby jej wprawdzie zwrócone i mogłaby ona przeznaczyć je na spłatę kredytu ale musiałaby jednak ponieść odsetki i koszty tego kredytu. Rozpoznając przedmiotowy wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy G. K. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną K. N. ur. w 1981r. Małżonkowie mają na utrzymaniu syna W. K. ur. w 2013r. K. N. otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 3 744,25 zł., miesięcznie, brutto. Wnioskodawca od czerwca 2013r. prowadzi natomiast działalność gospodarczą, która przynosi mu dochód w wysokości 139,44 zł. miesięcznie. Strona skarżąca jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 2 ha. oraz samochodu osobowego marki [...] rok. 2005. Podaje również, że żona jest współwłaścicielką gruntów rolnych o pow. 2 ha. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (pogląd ten jest jednolicie reprezentowany zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie por. M.Jagielska , J.Jagielski , P.Gołaszewski (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera , M.Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013, s. 887, postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10). Zdaniem Sądu dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych G. K.. Stąd też został on wezwany do przedłożenia w terminie 7 dni : - spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - wyciągów z kont bankowych G. K. (zarówno osobistych jak i firmowych) obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z kont bankowych K. N., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z lokat bankowych G. K., K. N., - zeznania podatkowego G. K., za 2013r. - zeznania podatkowego K. N., za 2013r. - zaświadczenia z zakładu pracy o wysokości wynagrodzenia uzyskiwanego przez K. N., - oświadczenia określającego czyją własnością jest lokal, dom , w którym mieszka rodzina, - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością lub współwłasnością G. K., obejmującego ich markę i rok produkcji, - odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością G. K., Pomimo prawidłowego doręczenia przedmiotowego wezwania w dniu 7.11.2014r. skarżący z nałożonego obowiązku nie wywiązał się jednak. Nie przysłał bowiem wymaganych dokumentów, istotnych z punktu widzenia oceny jego sytuacji finansowej. Zwrócić należy uwagę , iż Sąd aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby Sąd mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji w/w okoliczności trzeba stwierdzić, że skarżący nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawił swoją sytuację finansową. Sąd nie otrzymał wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca aby przeprowadzić rzetelną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie z dnia 28.06.2012r., sygn. akt I FZ 210/12, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10). Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł jak w sentencji, na podstawie a contrario art. 246§1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r.,poz .270 z p. zm.).