II SA/Kr 120/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk Sędzia WSA Mirosław Bator Sędzia WSA Monika Niedźwiedź (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 marca 2024 r. sprawy ze skargi D. Sp. z o.o. z siedziba w M. na postanowienie nr 1024/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 5 grudnia 2023 r. znak WOB.7722.72.2023.JKUT w przedmiocie stwierdzenia wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu skargę oddala. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga D. sp. z o.o. na postanowienie nr 1024/2023 r. Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie (dalej MWINB) z dnia 5 grudnia 2023 r. znak WOB.7722.72.2023.JKUT. Zaskarżonym postanowieniem Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie - działając na podstawie m.in. art. 134 w zw. z art. 123 kpa - stwierdził, że "zażalenie wniesione przez M. P. - reprezentowanego przez pełnomocnika radcę prawnego T. O. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego - ziemskiego w Krakowie nr 73/2023 z dnia 20 stycznia 2023 r., znak: PINB-1- 5160.207.22.42, którym w sprawie obiektu budowlanego zlokalizowanego na dz. nr [...] w miejscowości M., gmina L., oznaczonego na załączniku graficznym numerem [...] wstrzymano D. sp. z o.o. inwestorowi robót prowadzenie robót budowlanych przy przedmiotowym obiekcie, z powodu realizacji robót budowlanych bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę zostało wniesione z uchybieniem terminu. W skardze na w/w postanowienie MWINB zarzucono: 1. Naruszenie przepisów postępowania, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.: a) Art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że zażalenie zostało wniesione z uchybieniem terminu przewidzianego przez art. 141 § 2 k.p.a., co wynikało z wcześniejszego wadliwego wydania przez Organ postanowienia w niniejszej sprawie o numerze [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia przez Skarżącego zażalenia na decyzję Organu I Instancji, b) Art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez odmowę przywrócenia terminu do wniesienia przez Skarżącego zażalenia, pomimo iż Skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy, podczas gdy Skarżący wykazał, że z uwagi na znaczne rozbudowanie stanu faktycznego sprawy, liczbę dokumentów, z którymi należało się zapoznać, jak również konieczność znalezienia profesjonalnego pełnomocnika, który podjąłby się zajęcia sprawą, Skarżący bez swojej winy nie dochował terminu do wniesienia zażalenia, a ponadto równocześnie z wniesieniem wniosku o przywrócenie terminu złożył on zażalenie, czym spełnił przesłanki do przywrócenia terminu; c) art. 80 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 i 4 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący i wszechstronny całości materiału dowodowego, którym dysponował, co skutkowało uznaniem, że twierdzenia podnoszone przez Skarżącego w celu wykazania przesłanek do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia nie zostały przez nią uprawdopodobnione; d) art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji słusznego interesu Skarżącego, przejawiające się w zignorowaniu okoliczności faktycznych sprawiających, że gruntowne zapoznanie się z materiałami postępowania, a także sporządzenie i wniesienie zażalenia stanowiły proces czasochłonny, trudny do wykonania w ustawowym terminie na wniesienie zażalenia, co doprowadziło do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, alternatywnie o jej oddalenie. Wnosząc o odrzucenie skargi wskazano, że D. sp. z o.o. nie ma legitymacji do wniesienia skargi na zaskarżone postanowienie, w którym stwierdzono, że zażalenie wniesione przez M. P. na postanowienie PINB dla powiatu krakowskiego-ziemskiego w Krakowie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Zdaniem MWINB, interes prawny w zaskarżeniu postanowienia o stwierdzeniu wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu ma jedynie ten podmiot, którego zażalenia dotyczy to postanowienie (tak np. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 14 marca 2018 roku, III SA/Wa 519/18: "w przypadku gdy tylko jedna ze stron postępowania podatkowego składa odwołanie, ewentualne postanowienie w przedmiocie uchybienia terminu do jego wniesienia dotyczy wyłącznie interesu prawnego tej konkretnie strony. Postanowienie to ma bowiem stricte proceduralny charakter, a zatem dotyczy wyłącznie uprawnień procesowych strony odwołującej się i nie rozstrzyga o prawach i obowiązkach pozostałych stron. "). W związku z powyższym w ocenie organu skarżąca Spółka nie posiada indywidualnego interesu prawnego, uprawniającego do skutecznego wniesienia skargi na w/w postanowienie. Gdy prowadzone postępowanie bezwzględnie oparte na zasadzie skargowości, tylko skarga wniesiona przez legitymowany do tego podmiot może odnieść skutek, zaś w przypadku braku takiej legitymacji, skarga podlega odrzuceniu. "Podmioty mają legitymację do złożenia skargi w zakresie określonym przepisami prawa. Ustalenie zatem zakresu tej legitymacji musi nastąpić w postępowaniu wstępnym, natomiast brak legitymacji jest podstawą do odrzucenia skargi. Nie wykazanie owego związku skutkuje tym, iż podmiot wnoszący skargę nie jest legitymowany do jej wniesienia. Skarga taka podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem Sąd odrzuca skargę jeżeli jej wniesienie z innych przyczyn, tj. innych niż wskazane w art. 58 § 1 pkt 1 - 5a, jest niedopuszczalne. " (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2022 roku, VII SA/Wa 548/22); "Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Skarga wniesiona przez podmiot, który nie jest legitymowany do jej wniesienia jest niedopuszczalna. " (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 28 lutego 2023 roku, II SA/Po 823/22). Z uwagi na powyższe, organ wnosi o odrzucenie skargi. Niezależnie od powyższego, działając z ostrożności procesowej, na wypadek nieuwzględnienia przez Sąd wniosku o odrzucenie skargi, organ wnosi o oddalenie skargi. Organ podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu, nie znajdując podstaw do jego zmiany. Jak wskazano w uzasadnieniu postanowienia nr 1024/2023 z dnia 5 grudnia 2023 roku, w niniejszej sprawie organ stwierdził, że zażalenie M. P. na postanowienie PINB dla powiatu krakowskiego-ziemskiego w Krakowie nr 73/2023 z dnia 20 stycznia 2023 roku (którym wstrzymano prowadzenie robót budowlanych) zostało wniesione z uchybieniem terminu. MWINB wyjaśnił, że postanowienie PINB zostało doręczone adresatowi w dniu 25 stycznia 2023 roku (k. 21 akt administracyjnych MWINB), a zatem zażalenie strona mogła złożyć najpóźniej w dniu 1 lutego 2023 roku. Tymczasem wniosek o przywrócenie terminu oraz zażalenie złożono na dzienniku podawczym organu I instancji w dniu 23 lutego 2023 roku (k. 8-10 akt administracyjnych MWINB). Powyższe obligowało zatem organ II instancji do wydania postanowienia o stwierdzeniu wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga jest nieuzasadniona, gdyż skarżąca Spółka D. sp. z o.o. nie ma interesu prawnego w zaskarżeniu postanowienia MWINB o uchybieniu przez M. P. terminowi do złożenia zażalenia. W niniejszej sprawie PINB – organ I Instancji - wydał postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych skierowane do inwestora tych robót D. spółka z o.o. Postanowienie to zostało doręczone także M. P., jako stronie postępowania. Spóźnione zażalenie na postanowienie PINB wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła zarówno spółka z o.o. D. , jak i M. P.. MWINB wydawał zatem w tej sprawie rozstrzygnięcia dotyczące kwestii uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, jak i przywrócenia terminu do złożenia zażalenia, osobno dla każdej ze stron postępowania: M. P. i spółki D. Rozstrzygnięcia te były przedmiotem kontroli tut. Sądu w rozlicznych sprawach. Kluczowe dla rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest pojęcie interesu prawnego. Jak trafnie podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, pod pojęciem "interes prawny" należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Mieć interes prawny to coś więcej niż mieć interes faktyczny w sprawie. Interes prawny musi wynikać z norm prawa materialnego, regulujących określoną sferę stosunków społecznych. Natomiast z interesem faktycznym mamy do czynienia wtedy, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji (por. np. postanowienie NSA z 2 września 2014 r., II OZ 819/14, LEX nr 1530827). Interes prawny musi być własny, co oznacza, że nie można opierać go na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (postanowienia NSA z 24 stycznia 2012 r., II GW 13/11, LEX nr 1113741; z 25 stycznia 2012 r., II GW 15/11, LEX nr 1121156). Interes prawny do uczestnictwa w postępowaniu administracyjnym ma ten podmiot, na którego sferę prawną wpłynie w sposób bezpośredni wynik tego postępowania, nie zaś podmiot, dla którego wynik ten z innych powodów ma znaczenie (postanowienie NSA z 13 czerwca 2012 r., II GZ 196/12, LEX nr 1248424). W orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Przykładowo Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3.06.1996 r., II SA 74/96, ONSA 1997/2, poz. 89, uznał w związku z tym, że podmiot mający udział w spółce z o.o. nie jest uprawniony do wniesienia skargi na podstawie art. 33 ustawy o NSA na odmowę wydania spółce koncesji na świadczenie usług telekomunikacyjnych ze względu na brak własnego interesu prawnego. Rozpatrywana obecnie skarga D. sp. z o.o. dotyczy postanowienia MWINB w Krakowie nr 1024/2023 znak WOB.7722.72.2023.JKUT o uchybieniu terminu do złożenia zażalenia przez M. P.. Postawić należy pytanie, czy podmiot niebędący adresatem postanowienia, może skarżyć akt, w którym stwierdzono, że inny podmiot (adresat, tu M. P.) uchybił terminowi do złożenia zażalenia. W tej kwestii reprezentowane są, także w orzecznictwie tut. Sądu dwa stanowiska (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 979/23 oraz wyrok WSA w Krakowie z dnia 22 września 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 813/23). Według pierwszego, interes prawny w takim przypadku ma jedynie ten podmiot, który był adresatem postanowienia (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 października 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1345/11). Tymczasem w przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła skargę na postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia wydane po rozpatrzeniu wniosku innego podmiotu. W przypadku niewykazania legitymacji skargowej sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić (por. wyroki NSA: z dnia 18 czerwca 2021 r. sygn. akt II OSK 2501/18, z dnia 15 czerwca 2021 r. sygn. akt I GSK 1899/18, z dnia 14 maja 2021 r. sygn. akt II OSK 1669/18, z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1281/20, z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt I OSK 1278/20). Według drugiego stanowiska istnienie legitymacji procesowej podlega badaniu przez sąd administracyjny i fakt, że skarżący nie miał przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym, że postępowanie to wszczęto z urzędu, że nie miał żadnego interesu prawnego ani w postępowaniu administracyjnym, ani we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na decyzję, która w ogóle go nie dotyczyła, jak również w żadnym zakresie nie dotyczy jego interesu prawnego i obowiązku – ma ten skutek, że skarga ulega oddaleniu, a nie odrzuceniu. O tym bowiem, czy wnoszący skargę ma interes prawny, sąd może zdecydować dopiero w wyniku merytorycznego rozpoznania skargi (postanowienie NSA z dnia 6 października 2006 r., II FSK 1250/05, LEX nr 280389, i wyrok NSA z dnia 16 września 2010 r., II OSK 1397/09, LEX nr 746508). Sąd orzekający w niniejszym składzie opowiedział się za tym drugim stanowiskiem. Poza sporem pozostaje, że zaskarżone rozstrzygnięcie (odnoszące się do M. P.) nie dotyczy interesu prawnego skarżącej (D. sp. z o.o.), dlatego skarga jako bezzasadna została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.