II SA/Kr 1241/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 15 marca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej obowiązek ponoszenia opłat postanawia: I. odmówić przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 30 stycznia 2017 r.; II. odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 30 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę kasacyjną skarżącej M. B. Przesyłka zawierająca odpis ww. postanowienia została skutecznie doręczona na adres skarżącej w dniu 27 lutego 2017 r. W dniu 20 marca 2017 r. (data prezentaty) skarżąca wniosła pismo zatytułowane "Sprzeciw" od postanowienia z dnia 30 stycznia 2017 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej wraz z wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na ww. postanowienie z dnia 30 stycznia 2017 r. oraz o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że w dniach od 19 lutego 2017 r. do 14 marca 2017 r. przybywała w sanatorium. Do przedmiotowego wniosku, skarżąca dołączyła załącznik w postaci zaświadczenia lekarskiego ZUS ZLA, z którego wynika, że była niezdolna do pracy w terminie od 19 lutego 2017 r. do 14 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718) – dalej jako P.p.s.a. Stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się natomiast za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 P.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Z treści powołanych przepisów wynika, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym termin do dokonania przez stronę czynności, któremu uchybiła należy przywrócić, jeżeli łącznie zostaną spełnione następujące warunki: 1. strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2. wniosek ten zostanie złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3. jednocześnie strona dokona czynności, dla której określony był termin; 4. we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd uznał, że skarżąca złożyła rozpatrywany wniosek o przywrócenie terminu z zachowaniem terminu do jego wniesienia wynikającego z art. 87 § 1 P.p.s.a. Z okoliczności sprawy wynika bowiem, że przyczyną uchybienia terminu był stan zdrowia skarżącej, która była niezdolna do pracy, do dnia 14 marca 2017 r. Analizowany wniosek został tymczasem wniesiony w dniu 20 marca 2017 r. (data prezentaty), a zatem w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku wskazać należy, że w myśl art. 86 P.p.s.a. Sąd może przywrócić termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeśli strona nie dokonała w terminie czynności bez swojej winy. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami doktryny i orzecznictwa, brak winy w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia NSA: z dnia 10 września 2010 r. o sygn. akt II OZ 849/10, z dnia 2 października 2002 r. o sygn. akt V SA 793/02, publ. Monitor Prawniczy z 2002 r. Nr 23, poz. 1059). Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Przywrócenie może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok NSA z 20 maja 1998r., I S.A./Ka 1718/96, niepubl.). W orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, że uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002r., IISA/Ka 1977/00, niepubl.) Zatem osoba zainteresowana przywróceniem terminu ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić odpowiednią argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W realiach rozpoznawanej sprawy, skarżąca upatruje przebywanie w sanatorium w dniach od 19 lutego 2017 r. do 14 marca 2017 r. Sąd w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione (por. postanowienie NSA z dnia 12 sierpnia 2014 r., sygn. akt I FZ 240/14; LEX nr 1501677). W ocenie Sądu skarżąca nie wykazała, aby niezachowanie terminu, nastąpiło bez jej winy. Okoliczność, na którą powołuje się skarżąca tj. fakt przebywania w sanatorium nie stanowi wystarczającej przesłanki uzasadniającej przywrócenie terminu do dokonania uchybionej czynności. Zgodzić należy się z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w postanowieniu z 24 sierpnia 2010 r. o sygn. akt II OZ 785/10, zgodnie z którym wyjazd rehabilitacyjny do sanatorium jest niewątpliwie zdarzeniem planowanym i przewidywalnym. Nawet jeżeli miejsce w sanatorium skarżąca uzyskała na krótko przed wyjazdem, nie sposób uznać, że było to zdarzenie nagłe i nieprzewidywalne. Wyjazdy do sanatorium nie mają charakteru nagłych zdarzeń, lecz są planowane z odpowiednim wyprzedzeniem czasowym, stąd też skarżąca powinna podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie jej spraw w czasie jej nieobecności, w tym m.in. możliwość odbierania korespondencji z sądu przez upoważnioną do tego osobę (post. zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 czerwca 2011 r., sygn. akt I FZ 161/11, LEX nr 1082357; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2013 r., sygn. akt II FZ 1074/12, LEX nr 1282846 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 123/17, LEX nr 2230556). Podkreślenia wymaga fakt, że wnosząc do sądu skargę, skarżąca powinna liczyć się z możliwością otrzymywania korespondencji z Sądu oraz zachować odpowiednią staranność wymaganą od osoby będącej stroną postępowania sądowego, bowiem skuteczne dochodzenie swych praw wymaga od strony przestrzegania szeregu obowiązków o charakterze proceduralnym. Tym samym, planując dłuższy pobyt poza miejscem zamieszkania, powinna zadbać o to, by wskutek jej długiej nieobecności nie nastąpiły dla niej negatywne skutki procesowe. Sam fakt jej czasowego przebywania poza miejscem stałego zamieszkania, nie może wyłączać zawinienia w uchybieniu terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego. Nadto należy wskazać, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że odpis postanowienia z dnia 30 stycznia 2017 r. został odebrany przez syna skarżącej M. M., upoważnionego do odbioru korespondencji, który z tym dniem przyjął na siebie obowiązek poinformowania skarżącej o korespondencji. W związku z powyższym od dnia 27 lutego 2017 r. zaczął skutecznie biec termin do wniesienia zażalenia od ww. postanowienia z dnia 30 stycznia 2017 r, który upłynął w dniu 6 marca 2017 r. Odnośnie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, należy podkreślić, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zakreślają żadnych terminów, które zawężałyby okres, w jakim strona może wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Strona ma zatem możliwość złożenia takiego wniosku na każdym etapie postępowania, tak w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, jak i przez Naczelnym Sądem Administracyjnym. Jedyna sytuacja, kiedy złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy doznaje ograniczenia, ma miejsce gdy wniosek taki złożony jest po bezskutecznym upływie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi (skargi kasacyjnej, zażalenia). W takim wypadku wniosek strony pozostaje bez wpływu na wezwanie do uiszczenia opłaty (por. postanowienie NSA z 28 maja 2010 r., sygn. akt II FSK 1003/10, dostępne dostępny http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z art. 86 § 1 P.p.s.a. wynika jednoznacznie, że dotyczy on jedynie takich czynności, dla których dokonania właściwe przepisy przewidują konkretny termin. Do takich czynności, zgodnie z powyższym wywodem, nie należy złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, gdyż przepisy mające zastosowanie w procedurze sądowoadministracyjnej nie przewidują terminu do dokonania tej czynności procesowej. Wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest więc dopuszczalny (postanowienie NSA z 15 grudnia 2016 r., II GZ 1261/16, II GZ 1264/16, II GZ 1266/16, dostępne http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, jako niedopuszczalny, podlega odrzuceniu. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 86 § 1 oraz art. 88 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.