II SA/Kr 1283/15
WyrokWSA w Krakowie2015-12-21
Skład orzekający: Mariusz Kotulski, Renata Czeluśniak, Iwona Niżnik-Dobosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo odmówił nałożenia obowiązku doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, w sytuacji gdy roboty te stanowiły przebudowę klatki schodowej w budynku wpisanym do rejestru zabytków, wykonaną bez wymaganego pozwolenia na budowę i pozwolenia konserwatorskiego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Stwierdzono, że organ pierwszej instancji nie zbadał wnikliwie zgodności wykonanych robót z przepisami techniczno-budowlanymi, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa pożarowego i warunków ewakuacji, a przedłożona ekspertyza była niewystarczająca i sporządzona przez osobę nieuprawnioną. Ponadto, organ odwoławczy prawidłowo wskazał na potrzebę uzgodnienia ekspertyzy z właściwymi służbami.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która uchyliła decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przedmiotem postępowania były roboty budowlane wykonane w klatce schodowej budynku wpisanego do rejestru zabytków, polegające na jej przebudowie na lokal użytkowy bez wymaganego pozwolenia na budowę i pozwolenia konserwatorskiego. Organ pierwszej instancji odmówił nałożenia obowiązku doprowadzenia robót do stanu zgodnego z prawem, uznając je za zgodne z prawem. Organ odwoławczy uchylił tę decyzję, wskazując na braki w postępowaniu wyjaśniającym i niewystarczającą ekspertyzę. Skarżący zarzucili m.in. naruszenie przepisów postępowania przez organ odwoławczy oraz błędne ustalenia faktyczne.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie: WSA Renata Czeluśniak WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Protokolant: sekr. sądowy Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi T. C. i P. C. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 31 lipca 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy nałożenia obowiązku doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem skargę oddala.
[....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia 31 lipca 2015 r. nr [....] znak [....] na podstawie:
- art. 138 § 2, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.);
- art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej: "Prbud."),
po rozpatrzeniu odwołania T.S. , od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki z dnia 29.09.2014 r., znak: [....] , w której na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust.7 ustawy Prawo budowlane
organ nie nałożył na inwestorów robót budowlanych i instalacyjnych wykonanych w obrębie klatki schodowej w budynku przy ul. [....] w K. będącej jednocześnie lokalem handlowym - [....] stanowiących przebudowę zrealizowaną bez decyzji pozwolenia na budowę tj: P.C. i T.C. obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych w obrębie klatki schodowej w budynku przy ul. [....] w K. do stanu zgodnego z prawem - i orzekł że roboty budowlane objęte niniejszym postępowaniem zostały doprowadzone do stanu zgodnego z prawem;
uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego - Powiat Grodzki w związku z pismem z dnia 27.05.2014r. (data wpływu - 29.05.2014r.) sprawie "samowolnych remontów - nawet z wyburzeniem ścian, odbijaniem tynku ścian nośnych, budowaniu nowych ścian (...)"- w budynku przy ul. [....] w K. , w ramach swoich ustawowych kompetencji, przeprowadził w dniu [....] .2014r. czynności kontrolne w ww. budynku.
Budynek przy ul. [....] wpisany jest do rejestru zabytków pod numerem [....] , a budynek przy ul. [....] pod numerem [....] . Obydwa znajdują się na terenie w obrębie układu urbanistycznego miasta K. w granicach Plant wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [....] decyzją z dnia 22 maja 1933 roku i na Listę Dziedzictwa Światowego UNESCO oraz na obszarze historycznego zespołu miasta K. uznanego za pomnik historii Zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 września 1994 roku.
W trakcie kontroli ustalono, iż przebudowie uległ lokal [....] na parterze od strony ul. [....] oraz klatka schodowa w budynku przy ul. [....] w K. która obecnie stanowi [....] . Klatka schodowa prowadzi jedynie na II piętro do mieszkania, którego użytkownikiem są Państwo P.C. i T.C. . W zakresie klatki schodowej wykonano:
1. zabudowę ściankami z płyt gipsowo-kartonowych części duszy klatki schodowej pomiędzy stropem nad I piętrem i ostatnim biegiem trzybiegowej klatki schodowej i wydzielenie w ten sposób pomieszczenia gospodarczego stanowiącego zaplecze dla [....].
2. rozbudowę instalacji wod-kan i elektrycznej podciągniętą do ww przedmiotowego pomieszczenia wyposażonego w zlewozmywak i miskę ustępową.
3. wycięcie w balustradzie pierwszego biegu schodowego przedmiotowej trzybiegowej klatki schodowej prowadzącej na II piętro w miejscu gdzie jest możliwe wejście na strop nad I piętrem bramki, która umożliwia wejście do nowowykonanego pomieszczenia gospodarczego.
Inwestorem robót budowlanych w zakresie klatki schodowej są T.C. i Pan P.C. będący jednocześnie wespół z innymi osobami fizycznymi współwłaścicielami budynków przy ul. [....] w K. Ww. inwestorzy uzyskali pozwolenie konserwatorskie nr [....] z dnia 05.09.2011 r na przeprowadzenie prac remontowo-konserwatorskich klatki schodowej kamienicy przy ul. [....] w K. wg uzgodnionego programu konserwatorskiego opracowanego przez mgr. inż. M.S. w lipcu 2011 r. Na wniosek inwestorów, MWKZ w piśmie z dnia 24.02.2014 r., znak [....] nie wniósł zastrzeżeń co do wnioskowanej zmiany sposobu użytkowania klatki schodowej na [....] bez ingerencji w substancję zabytkową obiektu. Zamiar zmiany sposobu użytkowania części obiektu budowlanego tj. klatki schodowej na lokal handlowy - [....] - bez wykonywania jakichkolwiek robót budowlanych został zgłoszony do WAiU na podstawie art. 71 i art., 30 ustawy Prawo budowlane w dniu 26.02.2014r. pod sygnaturą [....] . Zgłoszenie zostało przyjęte co wskazano w piśmie z WAiU UMK z dnia 24.04.2014r. znak [....] . do Pani T.S. z dodatkowa informacją, iż od 2005 r. nie wydano decyzji pozwolenia na budowę dla nieruchomości przy ul. [....] w K.
Na kontroli przeprowadzonej przez PINB w dniu [....] .2014 r. ustalono, iż wykonano roboty budowlane, które doprowadziły do zmiany parametrów użytkowych przedmiotowej klatki schodowej, które stanowią przebudowę obiektu budowlanego przy ul. [....] w K.
Na opisane wyżej roboty, przeprowadzone w klatce schodowej budynku wpisanego odrębną decyzją do rejestru zabytków, inwestor winien był uzyskać pozwolenie konserwatorskie i decyzję pozwolenia na budowę z organu administracji architektoniczno-budowlanej.
Analiza przedłożonych dokumentów wskazuje, że zarówno pozwolenie konserwatorskie nr [....] z dnia 05.09.2011 r. znak [....] na przeprowadzenie prac remontowo-konserwatorskich klatki schodowej kamienicy przy ul. [....] jak i zgłoszenie z dnia 26.02.2014r. znak [....] nie ujmowały ww. robót budowlanych.
Jak wynika ze zgromadzonego w przedmiotowym postępowaniu materiału dowodowego, w tym czynności kontrolnych przeprowadzonych PINB, wykonano roboty budowlane polegające na przebudowie ww. budynku zdefiniowane art. 3 pkt 7a ustawy Prawo budowlane a polegające na m.in. zmianie parametrów użytkowych budynku. W związku z powyższym na wykonanie ww. robót budowlanych wymagane jest uzyskanie z właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej decyzji o pozwoleniu na budowę.
Zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane ( tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 z późniejszymi zmianami) art. 39 ust. 1 cyt. "Prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków" i dalej zgodnie z art. 39 ust 3 cyt.: "W stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a objętych ochroną konserwatorską na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje właściwy organ w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków". Tym samym, w myśl obowiązujących przepisów przedmiotowy obiekt budowalny jako zabytek wpisany do rejestru zabytków indywidualną decyzją oraz usytuowany na obszarze uznanym za pomnik historii w otoczeniu zabytku, wymaga w pierwszej kolejności uzyskania pozwolenia MWKZ w K. a następnie decyzji pozwolenia na budowę z właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej.
W związku z powyższymi ustaleniami w nin. sprawie ma zastosowanie przepis art. 50-51 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z dyspozycją art. 50 ust. 1: W przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49 b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonanych:
I) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia.
Jak ustalił tut. organ nadzoru budowlanego powyższe roboty budowlane noszą cechy przebudowy, a realizowane są bez uprzedniego uzyskania przez inwestora - decyzji o pozwoleniu na budowę. Do uzyskania ww. decyzji pozwolenia na budowę inwestor był zobowiązany na podstawie art. 28 ust. 1 w ustawy Prawo budowlane.
W związku z powyższymi ustaleniami, PINB z urzędu wszczął postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych i instalacyjnych wykonanych w obrębie klatki schodowej w budynku przy ul. [....] w K. stanowiących przebudowę, realizowaną bez decyzji pozwolenia na budowę i w jego toku zażądał postanowieniem z dnia 30.07.2014r. znak [....] przedłożenia inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wszystkich wykonanych robót budowlanych i instalacyjnych oraz ekspertyzy technicznej dotyczącej wykonanych robót budowlanych związanych z przebudową klatki schodowej w budynku przy ul. [....] w K. ich zgodności z przepisami w tym techniczno- budowlanymi wraz z określeniem ich wpływu na elementy konstrukcyjne i statykę budynku oraz jego bezpieczne użytkowanie wraz ze sprawdzeniem wewnętrznych instalacji: elektrycznej, wod-kan,
W dniach 05.09.2014 r, 09.09.2014 r. i 15.09.2014 r. zobowiązani przedłożył żądane dokumenty tj.:
1. "Ekspertyzę techniczną dotycząca wykonanych robót budowlanych na klatce schodowej w K. ul. [....] " wykonaną przez mgr inż. D.K., w sierpniu 2014r.
2. Protokół z pomiarów ochronnych z dnia 13.08.2014r. wykonany przez mgr inż. D.L. i inż. S.L. z Przedsiębiorstwa [....] Sp. z o. o. zawierający badanie ochrony przed porażeniem przez samoczynne wyłączanie, parametry zabezpieczeń różnicoprądowych, badanie rezystancji izolacji obwodów
3. Oświadczenie o prawidłowości wykonania instalacji wod-kan i odprowadzenia skroplin z klimatyzatora złożone przez inż. R.S.
4. Pismo z dnia 04.09.2014r. znak [....] - [....] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. , który informuje, że przyjmuje do wiadomości oraz do celów archiwalnych ww dokumentację.
PINB analizując przedłożoną dokumentację ustalił, iż: Autorzy protokołu z pomiarów ochronnych z dnia 13.08.2014r. mgr inż. D.L. i inż. S.L. orzekli, że ponieważ wyniki pomiaru spełniają wymagania PN-HD-60364 instalacja nadaje się do eksploatacji.
Autor "Ekspertyzy technicznej dotyczącej wykonanych robót budowlanych na klatce schodowej w K. ul. [....] " mgr inż. D.K. stwierdził, iż "budowa ścianki z płyt GK na podeście I piętra nie ma wpływu na elementy konstrukcyjne klatki i tym samym na statykę budynku " oraz "Lokal spełnia warunki p. poż. zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Lokal stanowi odrębną strefę pożarową wydzielona ścianami i stropem o odporności ogniowej REI 120, posiada bezpośrednie wyjście na zewnątrz" oraz : "Lokal nie wymaga żadnych prac adaptacyjnych i spełnia wymagane warunki zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12.04.2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie ".
[....] Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. w wyżej wskazanym piśmie podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 24.02.3014r. znak [....] - nie wnosi uwag do ww. zmian w sposobie użytkowania zabytku".
Dniu 15.09.2014 r. T.S. wniosła do tut organu pismo gdzie podkreśla, że wszelkie działania budowlane w obiekcie przy ul. [....] w K. , którego jest współwłaścicielką nie posiadały jej zgody. W protokole z przyjęcia stron w dniu [....] .2014r. oświadczyła, że nie wyraża zgody na legalizację wykonanej samowolnie zabudowy klatki schodowej.
Zgodnie uzasadnieniem wyroku sygn. akt II OSK 532/08 "utrwalony w orzecznictwie sądowym oraz doktrynie prawniczej pogląd, zgodnie z którym przepis art. 51 Prawa budowlanego, nie wiąże wydania na jego podstawie decyzji umożliwiającej legalizacje wykonanych robót budowlanych z prawem inwestora do terenu. Doprowadzenie do zgodności z prawem wykonanych już robót budowlanych na podstawie art. 51 Prawa budowlanego powinno nastąpić w zakresie wymagań wynikających z prawa administracyjnego a nie cywilnego. W rezultacie może więc dojść do zalegalizowania robót budowlanych wykonanych z naruszeniem praw współwłaściciela nieruchomości. Nie pozbawia to jednak możliwości skorzystania przez niego z ochrony przewidzianej w przepisach Kodeksu cywilnego. W takim przypadku pokrzywdzony może jednak dochodzić swoich praw przed sądem powszechnym. Konsekwencją tego rozwiązania jest brak możliwości zobowiązywania inwestora do składania dokumentu stwierdzającego jego prawo do dysponowania zabudowaną nieruchomością na cele budowlane, w trybie art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego (por. wyroki NSA z dnia 13 stycznia 2003 r. sygn. akt IV SA 523/01; ONSA 2004, nr 2, poz. 54, z dnia 13 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 228/07 oraz z dnia 4 czerwca 2008 r. sygn. akt II OSK 606/0, a także uwagi w tej kwestii do art. 51 w Komentarzu do Prawa budowlanego pod red. Z. Niewiadomskiego, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2006). Ustosunkowując się do argumentów podniesionych przez Sąd I instancji, należy podkreślić, że tego rodzaju regulacja jaką jest art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego, odnosząca się z jednej strony do sfery uprawnień, ale z drugiej do obowiązków inwestora jako uczestnika procesu budowlanego, nie może być interpretowana ani w sposób rozszerzający, ani tym bardziej uzupełniana w drodze analogii. Stałoby to w sprzeczności z zasadą demokratycznego państwa prawa, wynikającą z art. 2 Konstytucji RP. W myśl tej zasady niedopuszczalne jest bowiem nakładanie obowiązków bez wyraźnej podstawy ustawowej. Niedopuszczalne jest zatem w tym przypadku powoływanie na zasadzie analogii przepisów art. 48 i art. 49b Prawa budowlanego Zauważyć należy również, że dokonując ustaleń czy wykonane przez inwestorów prace budowlane mieszczą się w pojęciu zwykłego zarządu rzeczą wspólną czy też ten zakres ten przekraczają w rozumieniu prawa cywilnego, (...) Jak trafnie bowiem podniesiono w skardze kasacyjnej spór pomiędzy współwłaścicielami w kwestii zarządu nieruchomością wspólną może rozstrzygnąć jedynie sąd powszechny. Uwzględnić należy również zarzut błędnego powołania się przez Sąd I instancji na naruszenie zaskarżoną decyzją art. 5 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Przepis powyższy, jak wynika jednoznacznie z jego treści, ma zastosowanie w przypadku projektowania i budowy obiektu budowlanego, w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. W rozpatrywanej sprawie stwierdzono natomiast wykonanie robót budowlanych innych niż budowa. W przypadku tego rodzaju robót budowlanych, wykonanych w ramach użytkowania zrealizowanego już obiektu budowlanego, można jedynie rozważyć, czy nie doprowadziły one do pogorszenia właściwości użytkowych budynku i jego sprawności technicznej".
Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki niniejszą decyzją w związku z opisaną oceną osób uprawnionych, brakiem stwierdzenie wystąpienia nieprawidłowości- nie znalazł podstaw do nałożenia obowiązku wykonania czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia przedmiotowych robót budowlanych i instalacyjnych do stanu zgodnego z prawem.
Art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane tj.: "nałożenie obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenie wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem" wskazuje wyraźnie, iż na jego podstawie można nałożyć obowiązek wykonania czynności faktycznych naprawiających ewentualne odstępstwa od przepisów technicznych. W wyroku z 28.09.2000r. (II SA/Lu 930/99) Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział pogląd, który należy w pełni podzielić, że decyzja wydana na podstawie art. 51 ust 1 pkt 2 PrBudU nie może ograniczać się do nakazania inwestorowi ( właścicielowi lub zarządcy obiektu) przedstawienia określonej dokumentacji, ale musi wskazywać przede wszystkim konkretne czynności faktyczne mające na celu doprowadzenie wykonywanych czynności do stanu zgodnego z przepisami. W myśl kolejnego wyroku WSA w Krakowie z dnia 01.12.2008 sygn. akt II SA/Kr 1028/08 cyt.: "Jeżeli organ I instancji uznał, że brak jest przesłanek dostosowania art. 51 ustawy Prawo budowlane, to powinien orzec merytorycznie o odmowie jego zastosowania ".
Zatem zgodnie z uzasadnieniem powyższego wyroku w niniejszym postępowaniu Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat Grodzki nie nakłada na inwestora robót budowlanych i instalacyjnych wykonanych w obrębie lokalu handlowego - [....] w klatce schodowej budynku przy ul. [....] w K. , stanowiących przebudowę, realizowaną bez decyzji pozwolenia na budowę obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonanych w obrębie ww. lokalu i orzeka iż zostały doprowadzone do stanu zgodnego z prawem.
Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła T.S. .
W wyniku rozpatrzenia odwołania T.S. , organ II instancji nie podzielił stanowiska organu I instancji i na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
MWINB stwierdził, iż przebieg postępowania i stan faktyczny sprawy wynikający ze zgromadzonego materiału dowodowego został w sposób obszerny i wyczerpujący przedstawiony przez PINB w uzasadnieniu skarżonej decyzji, i w związku z powyższym odstąpił od ponownego jego szczegółowego opisywania w niniejszym rozstrzygnięciu.
[....] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. po powtórnym rozpatrzeniu sprawy w granicach zakreślonych przez postępowanie pierwszoinstancyjne stwierdził, iż organ ten nie uczynił zadość przepisom Kodeksu postępowania administracyjnego i normom ustawy Prawo budowlane.
Organ odwoławczy podkreślił, że przedmiotowe postępowanie prowadzone jest z urzędu. Ma zatem na celu uwzględnienie wszelkich naruszeń prawa, niezależnie od inicjatywy skargowej wnioskodawcy. Po zweryfikowaniu kręgu stron postępowania ustalonego przez organ I instancji uznał go za prawidłowy i tożsamy w postępowaniu odwoławczym.
MWINB w pełni podzielił ustalenia organu I instancji, co do kwalifikacji prawnej przedmiotu postępowania i wymogu uzyskania na zamierzone (i wykonane) roboty decyzji o pozwoleniu na budowę, poprzedzonej uzyskaniem pozwolenia konserwatorskiego ( art. 28 oraz 29 ust. 4 oraz 39 ust. 1 Prbud.). Zatem wdrożony tryb naprawczy, oparty na przepisach art. 50 i art. 51 ust. 1 pkt 2 jest prawidłowy. Jednak organ nie dostrzegł skutków faktycznych i prawnych samowoli budowlanej i tym samym badanie przez organ I instancji zakresu naruszeń prawa przeprowadzone było w zbyt wąskim zakresie.
W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie organ I instancji nie stwierdził nieprawidłowości i naruszeń przepisów architektoniczno- budowlanych przy wykonaniu robót budowlanych polegających na przebudowie klatki schodowej ustalając, iż stan faktyczny sprawy nie wymaga wykonania żadnych czynności w celu doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.
W ocenie MWINB w K. na podstawie zebranego materiału dowodowego taką decyzję należy uznać za przedwczesną. Przedmiotem postępowania są roboty wykonane w budynku przy ul. [....] , stanowiącym odrębną nieruchomość, objętą księgą wieczystą nr [....] . Ponadto z tej nieruchomości wyodrębniono lokal mieszkalny, objęty księgą wieczystą nr [....] , stanowiący wyłączną własność T.C. i P.C. Lokal ten składa się z przedsionka, 2 klatek schodowych, 6 pokoi, 2 kuchni łazienki, 2 WC i spiżarni o łącznej powierzchni 313,49 m2. Powyższej okoliczności PINB nie uwzględnił w niniejszej sprawie, a może ona mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Skutki opisanej w decyzji PINB przebudowy nie dotyczą jedynie przedmiotowej klatki schodowej i mogą wpływać na naruszenie przepisów - w tym również o ochronie przeciwpożarowej - w innych częściach budynku. Mianowicie, jeśli przedmiotowy wyodrębniony lokal użytkowy ( mieszkanie nr [....] wraz z 2 klatkami schodowymi) był wpisany do odrębnej księgi wieczystej, to stwierdzony stan faktyczny jest niezgodny ze stanem opisanym w księdze wieczystej, bowiem z ekspertyzy inż. D.K. wynika, że w obrębie tego lokalu powstał oddzielny lokal użytkowy. Poza tym lokal mieszkalny nr [....] usytuowany na II piętrze miał dostęp do wyjścia z budynku z dwóch klatek schodowych (wg. księgi wieczystej i oświadczenia inwestora). Stanu faktycznego przedmiotowego lokalu po zmianach nie odzwierciedla ani przedłożona inwentaryzacja arch.- budowlana, ani inne kopie dokumentacji znajdujące się w aktach sprawy.
Zdaniem organu II instancji, nie wiadomo, czy dokonana przebudowa i likwidacja tzw. dodatkowej klatki schodowej wpłynęła negatywnie na warunki ewakuacji z budynku tj. przepisy dot. bezpieczeństwa pożarowego.
Ponadto przedłożona ekspertyza nie może być w kwestii oceny zgodności z przepisami uznana za wystarczającą. D.K. posiada uprawnienia w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, zatem nie posiada uprawnień do sporządzenia projektów arch.-budowlanych budynków mieszkalno-usługowych, tym samym sporządzenia inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej rozumianej jako etap powykonawczy takiego projektu i oceny zgodności zastosowanych rozwiązań funkcjonalno-przestrzennych z przepisami techniczno-budowlanymi MWINB zauważył, że rysunki są wzajemnie niespójne i nie posiadają właściwych opisów i oznaczeń. Brak na rysunkach usytuowania ściany wydzielającej nowy lokal użytkowy, brak opisania poziomów, brak przekrojów, brak zróżnicowania graficznego nowych elementów i brak zinwentaryzowania pozostałej części lokalu wraz z drugą klatką schodową, co jest wymagane dla jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego.
Organ powołał treść § 2 rozporządzenia z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Organ odwoławczy wskazał, iż organ I instancji na podstawie pełnego materiału dowodowego winien samodzielnie ustalić, czy przepisy rozporządzenia nie zostały naruszone, w jakim zakresie będzie niezbędna wskazana w w/w przepisie ekspertyza, uzgodniona z wojewódzkim konserwatorem zabytków, mając na uwadze chociażby treść § 74 w/w rozporządzenia. Wymaganej w/w przepisami procedury nie zastąpi pozytywna opinia Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia 04.09.2014 r., dot. zmiany użytkowania części klatki schodowej wraz z wykonanymi robotami. W toku postępowania przed PINB nie przedłożono wskazanej w wyżej cytowanych przepisach ekspertyzy, uzgodnionej z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej i z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
MWINB wskazał, że PINB nie zbadał wnikliwie zgodności wykonanych robót przepisami techniczno-budowlanymi.
W niniejszej sprawie MWINB nie przychylił się do stanowiska PINB w kwestii badania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniach naprawczych, prowadzonych w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję wnieśli skarżący T.C. i P.C. , domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia [....] Wojewódzkiemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w K.
W ocenie skarżących, zaskarżona decyzja został wydana z rażącym naruszeniem art.134 k.p.a.
Skarżący podnieśli, iż T.S. wniosła odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki datowanej na dzień 29 września 2014 roku (w rzeczywistości wydanej najpóźniej w dniu 8 września 2014 roku) w dniu 30 października 2014 roku, to jest po upływie 14-dniowego terminu od dnia odebrania decyzji.
PINB w piśmie przekazującym odwołanie T.S. do MWINB stwierdził, że odwołanie zostało wniesione przez T.S. z uchybieniem 14-dniowego terminu. W konsekwencji, zdaniem skarżących, skoro T.S. wniosła odwołanie od decyzji PINB z uchybieniem 14-dniowego terminu od dnia odbioru decyzji, to MWINB był zobowiązany wydać na podstawie art.134 k.p.a. postanowienie o uchybieniu przez T.S. terminu do wniesienia odwołania.
Skarżący zarzucili również dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, nieprawidłową ocenę materiału dowodowego oraz niewłaściwą ocenę prawną, a w konsekwencji naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a.
Podkreślili, iż są w posiadaniu kopii pisma przewodniego, na którym znajduje się pieczęć Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki z datą 5 września 2014 roku. W ich ocenie, bezzasadne jest twierdzenie MWINB, że roboty budowlane zostały wykonane przez inwestorów bez uprzedniego uzyskania pozwolenia wydanego przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane.
Skarżący podkreślili, iż T.C. złożyła do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. wniosek o wydanie pozwolenia konserwatorskiego na zmianę sposobu użytkowania części klatki schodowej na [....] . W odpowiedzi Konserwator wydał opinię, która to opinia jest wystarczającą do zmiany sposobu użytkowania części klatki schodowej na [....] .
Na podstawie przedmiotowej opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie, T.C. złożyła wniosek o zmianę sposobu użytkowania części klatki schodowej na [....] , a właściwy organ architektoniczno-budowlany nie wniósł sprzeciwu wobec przedmiotowej zmiany.
Skarżący podkreślili, że wykonali roboty budowlane będące przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie po uprzednim wykonaniu prac remontowo- konserwatorskich klatki schodowej na podstawie pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. nr [....] z dnia 5 września 2011 roku, znak: [....] w oparciu o program prac konserwatorskich opracowany w lipcu 2011 roku przez konserwatora dzieł sztuki mgr M.S.
Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. odebrał przedmiotowe prace remontowo-konserwatorskie w dniu 22 stycznia 2014 roku.
Następnie Wojewódzki Konserwator Zabytków w dniu [....] 2014 roku zajął pozytywne stanowisko w sprawie zmiany sposobu użytkowania części klatki schodowej na [....] .
Wreszcie w dniu 4 września 2014 roku Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. podtrzymał dotychczasowe pozytywne stanowisko w sprawie zmiany sposobu użytkowania części klatki schodowej na [....] oraz w sprawie wykonanych robót budowlanych.
Wobec powyższego, Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. po otrzymaniu wniosku T.C. o wydanie pozwolenia konserwatorskiego wydał pozytywne stanowisko w sprawie zmiany sposobu użytkowania części klatki schodowej na [....] i w sprawie wykonanych robot budowlanych oraz stwierdził, że jest ono wystarczające, a w konsekwencji nie jest wymagana decyzja administracyjna o pozwoleniu konserwatorskim.
Ponadto Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. odstąpił od wydania decyzji w trybie art. 45 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, a w konsekwencji uznał wydanie przedmiotowej decyzji za zbędne.
W ocenie skarżących Wojewódzki Konserwator Zabytków w K. w wybranej przez siebie formie prawnej zaakceptował i w ten sposób uznał za legalną zmianę sposobu użytkowania części klatki schodowej na [....] oraz wykonane roboty budowlane,
W opinii skarżących, niezasadne są również zarzuty [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. dotyczące niezgodności stanu faktycznego powstałego po wykonaniu robót budowlanych ze stanem wynikającym z wpisów w księgach wieczystych.
Ich zdaniem okoliczność, że w obrębie lokalu mieszkalnego objętego księgą wieczystą [....] stanowiącego wyłączną współwłasność T.C. i P.C. miałby powstać odrębny lokal użytkowy nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy administracyjnej dotyczącej legalizacji robót budowlanych.
Skarżący wskazali, iż skoro warunki komunikacji i ewakuacji przez klatkę schodową nie uległy zmianie, to inwestorzy nie są zobowiązani do wykonania ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo - rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego ani do uzgadniania przedmiotowej ekspertyzy z właściwym komendantem Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym stosownie do przedmiotu ekspertyzy ani z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w K.
Ich zdaniem nie ulega wątpliwości, że D.K. był uprawniony do sporządzenia ekspertyzy, która została przedłożona przez inwestorów do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki.
W ocenie skarżących, brak zinwentaryzowania w ekspertyzie drugiej klatki schodowej i pozostałej części lokalu poza częścią, w której wykonano roboty budowlane nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i nie czyni przedmiotowej ekspertyzy wadliwą.
W wyniku wykonanych robót budowlanych stan faktyczny drugiej klatki schodowej i pozostałej części lokalu nie uległ jakiejkolwiek zmianie, a w konsekwencji nie istniała potrzeba inwentaryzowania nie zmienionych części lokalu.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związany granicami skargi (art. 134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 ustawy uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga jest nieuzasadniona i jako taka została przez Sąd oddalona.
Na samym początku ustalenia i oceny wymaga zarzut skarżących, zgodnie z którym T.SD. wniosła odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki, datowanej na dzień 29 września 2014 roku (w rzeczywistości wydanej najpóźniej w dniu 8 września 2014 roku) w dniu 30 października 2014 roku, to jest po upływie 14-dniowego terminu od dnia odebrania decyzji. Zarzut ten, w ocenie Sądu, nie znajduje uzasadnienia w realiach kontrolowanej sprawy. Jak wynika z akt sprawy, decyzja organu I instancji została wydana w dniu 29 września 2014 r. Decyzja została odebrana przez wnoszącą odwołanie M.S. w dniu 14 października 2014 r. (karta 47 akt PINB). Odwołanie zostało nadane na poczcie w dniu 28 października 2014 r. (karta 1 akt WINB). W związku z powyższymi ustaleniami, Sąd stwierdza, że odwołanie zostało wniesione w ustawowym 14-dniowym terminie.
Idąc dalej Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie bezsprzeczne jest, co wynika z powyżej przedstawionego stanu faktycznego kontrolowanej sprawy, że skarżący bez stosownego pozwolenia na budowę poprzedzonego pozwoleniem wojewódzkiego konserwatora zabytków zrealizowali przebudowę klatki schodowej na lokal użytkowy, w związku z czym organ I instancji prawidłowo wszczął postępowanie legalizacyjne w oparciu o art. 50 i art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( dalej u.P.b.). Zatem co do kwalifikacji prawnej przedmiotu postępowania i wymogu uzyskania na zamierzone (i wykonane) roboty decyzji o pozwoleniu na budowę, poprzedzonej uzyskaniem pozwolenia konserwatorskiego (w postaci art. 28 oraz 39 ust. 1 u.P.b. w brzmieniu obowiązującym na dzień kontrolowanej decyzji, zgodnie z datą wszczęcia postępowania administracyjnego ) - należy stwierdzić, że jest prawidłowa. Zatem wdrożony tryb naprawczy, oparty na przepisach art. 50 i art. 51 ust. 1 pkt 2 u.P.b. jest trafny.
Kwestią sporną jest natomiast zgodność z prawem kasacyjnej decyzji organu II instancji. Przedmiotem kontroli Sądu jest zatem ww. kasacyjna decyzja organu II instancji. Zgodnie z art. 138 § 2 K.p.a. "Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy".
Ustosunkowując się do powyższej podstawy prawnej kontrolowanej decyzji organu II instancji, Sąd konkluduje, że organy administracji w toku prowadzenia postępowania administracyjnego mają obowiązek rzetelnie ustalić stan faktyczny i dokonać prawidłowego zastosowania obowiązującego prawa. Na tym bowiem polega idea stosowania prawa administracyjnego, że organ po wszechstronnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy zastanawia się, czy ustawodawca powiązał z tak ukształtowanym i ustalonym stanem faktycznym określony prawem nakaz, zakaz albo dozwolenie. W konsekwencji niestarannie ustalony stan faktyczny, nie pozwala na pełną ocenę prawna tego stanu, gdyż z natury podlega ograniczeniom z uwagi na "niepewność" stanu faktycznego wynikająca z naruszenia zasady prawdy materialnej.
Następnie należy zauważyć, że organy administracji publicznej obowiązane są zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes strony. Oznacza to, że trafność rozstrzygnięcia w każdej indywidualnej sprawie wymaga szczegółowego zbadania i rozważenia argumentów, które stanowiłyby podstawę do podjęcia konkretnego rozstrzygnięcia. Wydając decyzję organy są zobowiązane do przestrzegania przepisów procedury administracyjnej, a zatem zobowiązane są do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy tj. wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgodnie z przepisem art. 77 § 1 k.p.a., a następnie do uzasadnienia decyzji z zastosowaniem wymogów określonych w przepisie art. 107 § 3 k.p.a. A to z kolei zapewnia realizację zasady wyjaśniania zasadności przesłanek wyrażoną w art. 11 k.p.a.
Zatem, stosownie do art. 7 k.p.a, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje jedną z najważniejszych zasad postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów, następująca zgodnie z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego (zob. między innymi: A. Wróbel, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze, 2005, Lex-el.; Cz. Martysz, Komentarz do art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex-el.; J. Borkowski, Glosa do wyroku NSA z dnia 6 października 1993 r., I SA 1270/93, OSP 1994/7-8/131). Wszystkie powołane wyżej przepisy znajdują na mocy art. 140 k.p.a. odpowiednie zastosowanie przed organem odwoławczym.
W realiach kontrolowanej sprawy oznacza to, że sporządzona dla potrzeb rozstrzygnięcia sprawy ww. dokumentacja przedłożona przez skarżących w ramach legalizacji przedmiotowej przebudowy powinna być: po pierwsze zgodna z prawem i stanem faktycznym a po drugie powinna być wszechstronnie przeanalizowana pod kątem spełniania przesłanek Prawa budowlanego i przepisów wykonawczych do tej ustawy determinujących zgodność z prawem kontrolowanych robót budowlanych .
Naruszenie wyżej wskazanych przepisów proceduralnych prowadzi w efekcie do naruszenia zasady praworządności (art. 6 k.p.a.) oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), a także zasady z art. 11 k.p.a, który stanowi, że organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy.
Kontrolowana decyzja organu II instancji jest decyzją kasacyjną w związku z czym, w przypadku wydania takiej decyzji przez organ odwoławczy, Sąd bada w pierwszej kolejności, czy w sprawie zaistniały przesłanki do wydania takiej decyzji. W kontrolowanej sprawie, zdaniem Sadu, te przesłanki wystąpiły.
Jak to już było wskazane, w myśl art. 138 § 2 k.p.a., organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Zgodnie z poglądami doktryny zawartymi w Komentarzu do tego przepisu: "Aktualne brzmienie art. 138 § 2 k.p.a zdanie drugie ("przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy") nie pozostawia wątpliwości, że organ odwoławczy, podejmując na tej podstawie decyzję, jest obowiązany zawrzeć w jej uzasadnieniu wytyczne/wskazówki/zalecenia, o których mowa w tym przepisie. Należy jednak uwzględnić, że decyzja kasacyjna jest rozstrzygnięciem procesowym, a zatem nie kształtuje ona stosunku materialnoprawnego. Tezę wyroku NSA z dnia 21 lutego 2012 r., II GSK 9/11, LEX nr 1121155, że "z tego też względu organ administracyjny I instancji nie może zostać skutecznie związany ocenami prawnymi organu II instancji", należy rozumieć w ten sposób, iż organ pierwszej instancji nie jest związany wyrażonymi w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej ocenami, poglądami i stanowiskiem organu drugiej instancji odnośnie do wykładni przepisów prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie. Natomiast jest związany prawnie wskazanymi przez organ odwoławczy "okolicznościami", jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu tej sprawy. Niewątpliwie wiążące prawnie są także oceny prawne organu odwoławczego w przedmiocie stwierdzonych naruszeń przepisów postępowania". (szerzej zob. np. M. Bogusz, Problem związania organu pierwszej instancji decyzją kasacyjną organu odwoławczego w świetle kodeksu postępowania administracyjnego, Gdańskie Studia Prawnicze 2013, t. XXIX, s. 27-33). (tak: A. Wróbel, aktualizowany komentarz do art. 138 par. 2 opubl. LEX/el. 2015, Teza 10).
Z powyższego wynika, zdaniem Sądu, że organ odwoławczy wykorzystuje kompetencje kasacyjne w przypadku, gdy jego zdaniem dla prawidłowego wydania nie został określony element stanu faktycznego (okoliczność) mająca istotne znaczenie dla stosowania prawa przy wydaniu decyzji a zarazem nie ustalenie tej okoliczności nastąpiło wskutek naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Jednocześnie jest oczywiste, że ustalając te okoliczności organ II instancji czyni to na bazie określonej wykładni prawa, którą powinien w swojej decyzji zaprezentować. Organ I instancji nie jest związany wykładnią prawa organu II instancji, ale przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ma powinność uwzględnić, wyjaśnić okoliczności o których stanowi organ II instancji w drodze odpowiednio przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego uzdrawiającego błędy, które ten organ uczynił poprzednio.
Odnosząc te ustalenia do realiów kontrolowanej sprawy Sąd stwierdza, że trudno wykluczyć, bez okoliczności wskazanych przez organ II instancji do wyjaśnienia, iż skutki opisanej w decyzji PINB przebudowy nie dotyczą jedynie przedmiotowej klatki schodowej i mogą wpływać na naruszenie przepisów - w tym również o ochronie przeciwpożarowej - w innych częściach budynku. Przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę na fakt, że lokal mieszkalny nr [....] usytuowany na II piętrze miał dostęp do wyjścia z budynku z dwóch klatek schodowych (wg księgi wieczystej i oświadczenia inwestora). W przekonaniu Sądu, nie wiadomo, bez zgodnej z prawem i wymogami formalnymi ekspertyzy, czy dokonana przebudowa i likwidacja tzw. dodatkowej klatki schodowej nie wpłynęła negatywnie na warunki ewakuacji z lokalu mieszkalnego i zarazem z budynku, czyli, czy zostały dochowane w realiach kontrolowanej sprawy przepisy dotyczące bezpieczeństwa pożarowego.
Zgodnie z § 2 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002 r. " 1. Przepisy rozporządzenia stosuje się przy projektowaniu, budowie i przebudowie oraz przy zmianie sposobu użytkowania budynków oraz budowli nadziemnych i podziemnych spełniających funkcje użytkowe budynków, a także do związanych z nimi urządzeń budowlanych, z zastrzeżeniem § 207 ust. 2.
2. Przy nadbudowie, rozbudowie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania:
1) budynków o powierzchni użytkowej nieprzekraczającej 1000 m2,
2) budynków o powierzchni użytkowej przekraczającej 1000 m2, o których mowa w art. 5 ust. 7 pkt 1-4 i6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane
- wymagania, o których mowa w § 1, mogą być spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo-rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego oraz do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym, odpowiednio do przedmiotu tej ekspertyzy.
3. (uchylony).
3a. Przy nadbudowie, rozbudowie, przebudowie i zmianie sposobu użytkowania budynków istniejących o powierzchni użytkowej przekraczającej 1000 m2 wymagania, o których mowa w § 1, z wyłączeniem wymagań charakterystyki energetycznej, mogą być spełnione w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do wskazań, o których mowa w ust. 2, uzgodnionych z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym, odpowiednio do przedmiotu tej ekspertyzy.
4. Dla budynków i terenów wpisanych do rejestru zabytków lub obszarów objętych ochroną konserwatorską na podstawie ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ekspertyza, o której mowa w ust. 2, podlega również uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
5. Przepisy rozporządzenia odnoszące się do budynku o określonym przeznaczeniu stosuje się także do każdej części budynku o tym przeznaczeniu.
6. Do budynków wielorodzinnych zawierających dwa mieszkania stosuje się, z zastrzeżeniem § 217 ust. 1 pkt 1 lit. a) i pkt 2, przepisy rozporządzenia odnoszące się do budynków jednorodzinnych".
W myśl § 207 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 2002r.:
1. Budynek i urządzenia z nim związane powinny być zaprojektowane i wykonane w sposób zapewniający w razie pożaru:
1) nośność konstrukcji przez czas wynikający z rozporządzenia,
2) ograniczenie rozprzestrzeniania się ognia i dymu w budynku,
3) ograniczenie rozprzestrzeniania się pożaru na sąsiednie budynki,
4) możliwość ewakuacji ludzi, a także uwzględniający bezpieczeństwo ekip ratowniczych.
2. Przepisy rozporządzenia dotyczące bezpieczeństwa pożarowego, wymiarów schodów, o których mowa w § 68 ust. 1 i 2, a także oświetlenia awaryjnego, o którym mowa w § 181, stosuje się, z uwzględnieniem § 2 ust. 2 i 3a, również do użytkowanych budynków istniejących, które na podstawie przepisów odrębnych uznaje się za zagrażające życiu ludzi".
Z kolei w myśl § 74 ww. rozporządzenia Ministra Infrastruktury " W budynku użyteczności publicznej pomieszczenia ogólnodostępne ze zróżnicowanym poziomem podłóg powinny być przystosowane do ruchu osób niepełnosprawnych".
W świetle przywołanych podstaw prawnych fakt, że przedmiotowa klatka schodowa prowadziła do lokalu mieszkalnego na II piętrze zajmowanego przez P.C. T.C. , lecz z uwagi na wykorzystywanie innego dojścia stała się zbędna na cele komunikacyjne i została przeznaczona na lokal użytkowy w części parteru i podestu na półpiętrze, nie oznacza automatycznie, że ta klatka nie ma znaczenia dla bezpieczeństwa p-poż ww. lokalu mieszkalnego a w konsekwencji dla całego budynku.
Sprawa ta powinna być ustalona zgodnie z przywołanym powyżej stanem prawnym, którego brzmienie nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. Organ II instancji prawidłowo stwierdził, wydając kwestionowaną decyzję kasacyjną, że w toku postępowania przed PINB nie przedłożono wskazanej w wyżej cytowanych przepisach ekspertyzy, uzgodnionej z właściwym komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej i z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Organ II instancji trafnie powołał treść § 2 rozporządzenia z 12.04.2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Organ odwoławczy prawidłowo wskazał, iż organ I instancji na podstawie pełnego materiału dowodowego powinien samodzielnie ustalić, czy przepisy rozporządzenia nie zostały naruszone, w jakim zakresie będzie niezbędna wskazana w w/w przepisie ekspertyza, uzgodniona z wojewódzkim konserwatorem zabytków, mając na uwadze także m.in. treść § 74 w/w rozporządzenia. Wymaganej w/w przepisami procedury nie zastąpi bowiem pozytywna opinia Miejskiego Konserwatora Zabytków z dnia [....] .2014 r., dot. zmiany użytkowania części klatki schodowej wraz z wykonanymi robotami. W świetle powyższych ustaleń, Sąd podziela stanowisko MWINB, że PINB nie zbadał wnikliwie zgodności wykonanych robót przepisami techniczno-budowlanymi.
Sąd podziela także stanowisko organu II instancji, a ma to znaczenie dla zakresu stosowanego w sprawie prawa, że dokładnego stanu faktycznego przedmiotowego lokalu, w skład którego wchodzi przebudowana obecnie klatka schodowa, po zmianach - nie odzwierciedla prawidłowo ani przedłożona inwentaryzacja arch. - budowlana, ani inne kopie dokumentacji znajdujące się w aktach sprawy. Przedłożona ekspertyza nie może być w kwestii oceny zgodności z przepisami uznana za wystarczającą. D.K. posiada uprawnienia w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, zatem nie posiada uprawnień do sporządzenia projektów architektoniczno-budowlanych budynków mieszkalno-usługowych, tym samym sporządzenia inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej rozumianej jako etap powykonawczy takiego projektu i oceny zgodności zastosowanych rozwiązań funkcjonalno-przestrzennych z przepisami techniczno-budowlanymi. W konsekwencji D.K., nie był uprawniony do sporządzenia ekspertyzy, która została przedłożona przez inwestorów do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. Powiat Grodzki. Analiza przedłożonych w ramach ekspertyzy rysunków wskazuje, że rysunki są wzajemnie niespójne i nie posiadają właściwych opisów i oznaczeń. Brak na rysunkach usytuowania ściany wydzielającej nowy lokal użytkowy, brak opisania poziomów, brak przekrojów, brak zróżnicowania graficznego nowych elementów i brak zinwentaryzowania pozostałej części lokalu wraz z drugą klatką schodową, co jest wymagane dla jednoznacznego ustalenia stanu faktycznego.
W tej sytuacji Sąd, wobec powyższych ustaleń, nie podziela argumentacji skarżących podnoszących, że brak zinwentaryzowania w ekspertyzie drugiej klatki schodowej i pozostałej części lokalu poza częścią, w której wykonano roboty budowlane nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy i nie czyni przedmiotowej ekspertyzy wadliwą. W chwili obecnej na dzień wydania kontrolowanej decyzji, nie można podzielić stanowiska skarżących, gdyż jest ono wbrew przytoczonemu powyżej stanowi prawnemu, że skoro warunki komunikacji i ewakuacji przez klatkę schodową nie uległy zmianie, to inwestorzy nie są zobowiązani do wykonania ekspertyzy technicznej właściwej jednostki badawczo - rozwojowej albo rzeczoznawcy budowlanego ani do uzgadniania przedmiotowej ekspertyzy z właściwym komendantem Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej lub państwowym wojewódzkim inspektorem sanitarnym stosownie do przedmiotu ekspertyzy ani z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków w K. Ta kwestia m.in. ma bowiem podlec ww. ekspertyzie. Można jedynie podzielić pogląd skarżących, że niezgodność stanu faktycznego powstałego po wykonaniu robót budowlanych ze stanem wynikającym z wpisów w księgach wieczystych nie jest przesłanką wiodącą na tym etapie postępowania administracyjnego posiadającą wpływ na wynik sprawy, skoro prowadzone postępowanie administracyjne jest w założeniu wyjściowym postępowaniem naprawczym zmierzającym w stronę wyjaśnienia i ew. ustabilizowania stanu prawnego i faktycznego w trybie administracyjnym przedmiotowej przebudowy klatki schodowej na lokal użytkowy.
Zarazem lektura przedłożonych przez skarżących dokumentów wskazuje, że zarówno pozwolenie konserwatorskie nr [....] z dnia 05.09.2011 r. znak [....] na przeprowadzenie prac remontowo-konserwatorskich klatki schodowej kamienicy przy ul. [....] jak i zgłoszenie z dnia [....] .2014r. znak [....] nie ujmowały ww. robót budowlanych.
W odniesieniu do kwestii badania prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w postępowaniach naprawczych, prowadzonych w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, Sąd stwierdza, że co prawda z brzmienia tego przepisu nie wynika, że organ jest uprawniony w ramach postępowania naprawczego prowadzonego w ww. trybie do żądania od inwestora sformalizowanego oświadczenia o dysponowaniu tytułem prawnym na cele budowlane, ale to zarazem automatycznie nie uwalnia organu od badania i ustalania kwestii własnościowych w ramach postępowania wyjaśniającego prowadzonego na podstawie k.p.a., jeżeli są podnoszone i kwestionowane przez strony postępowania. Sąd podziela stanowisko WSA w Gliwicach, oparte na orzecznictwie NSA, zawarte w wyroku z dnia 6 sierpnia 2014 r. , sygn. akt SA/Gl 273/14 , podnoszące, że "Stan zgodności z prawem", o którym mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 p.b. oznacza nie tylko zgodność z przepisami technicznymi, lecz także wykazanie się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oznacza to, że nałożenie na inwestora obowiązku wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót do stanu zgodnego z prawem może również obejmować wykazanie prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane".
W dniu 21 grudnia 2015 r., tj. w dniu rozprawy, skarżący wnieśli do WSA w Krakowie pismo, w którym wnoszą o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podnoszą, że E.K. była uznawana za stronę postępowania w niniejszej sprawie przez Powiatowy Inspektorat Budowlanego Powiat Grodzki w K. i Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w K. E.K. zmarła w dniu 5 grudnia 2010 roku, a spadek po E.K. nabyli na podstawie ustawy wprost mąż S.K. , córka M.C. i syn A.K. po 1/3 części. Dowód prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego dla [....] w K. z dnia 6 czerwca 2011 roku w sprawie I Ns 303/11/S. Zgodnie z art. 124 p.p.s.a. § 1 pkt 1 sąd zawiesza postępowanie z urzędu: 1) w razie śmierci strony lub jej przedstawiciela ustawowego, utraty przez nich zdolności procesowej, utraty przez stronę zdolności sądowej lub utraty przez przedstawiciela ustawowego charakteru takiego przedstawiciela, z zastrzeżeniem § 3.
W myśl art. 124 § 3 p.p.s.a. "Nie zawiesza się postępowania w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego".
W odniesieniu do tego pisma i podanych w nim faktów, Sąd stwierdza, że wskazana okoliczność stanowi, w myśl art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przesłankę wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, z której uprawniony podmiot korzysta w pierwszej kolejności przez wszczęcie postępowania administracyjnego z tego właśnie tytułu. Ze skargą, w oparciu o tę przesłankę, do sądu administracyjnego może skutecznie skierować się podmiot, który chce korzystać w oparciu o nią z instytucji wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną. Skarżący nie są tym podmiotem a zatem ich wniosek o zawieszenie postępowania został oddalony na rozprawie w dniu 21 grudnia 2015 r. Dodatkowo, trzeba wskazać, że E.K. zmarła przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego.
Sąd podziela stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 26 marca 2013 r. , syg. akt I OSK 2276/11 , w myśl którego "Przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu. Inne podmioty nie mogą się skutecznie na tę okoliczność powoływać. Dotyczy to również sądu rozstrzygającego sprawę ze skargi podmiotów biorących udział w postępowaniu, który z urzędu nie ma podstaw do podnoszenia, że podmiot nie wnoszący skargi został pominięty w postępowaniu administracyjnym i z tej przyczyny stosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a".
Po ogłoszeniu wyroku, w dniu 28 stycznia 2016 r. wpłynęło pismo skarżących w którym akcentują, że wykonali przyłączenie wody i kanalizacji do sanitariatu w klatce schodowej wchodzącej w skład lokalu nr [....] w nieruchomości przy ulicy [....] w K. za zgodą większości współwłaścicieli nieruchomości przy ulicy [....] w K. Wskazują na dowód: "oświadczenie współwłaścicieli", które nie jest dołączone do tego pisma. Dalej piszą, "że Przyłączenie wody i kanalizacji do sanitariatu w klatce schodowej wchodzącej w skład lokalu nr [....] w nieruchomości przy ulicy [....] w K. stanowi czynność zwykłego zarządu, do której wykonania zgodnie z art. 201 kc potrzebna jest zgoda większości współwłaścicieli. Wobec powyższego wykonaliśmy przyłączenie wody i kanalizacji do sanitariatu w klatce schodowej wchodzącej w skład lokalu nr [....] w nieruchomości przy ulicy [....] w K. stanowiące czynność zwykłego zarządu nieruchomością przy ulicy [....] w K. za zgodą większości współwłaścicieli nieruchomości przy ulicy [....] w K. , to jest w sposób zgodny z prawem". Z uwagi na wpływ powyższego pisma po zamknięciu rozprawy i ogłoszeniu wyroku, Sąd pozostawia to pismo poza zakresem rozpatrzenia i ustosunkowania się.
Mając na uwadze wszystkie powyżej wskazane okoliczności prawne i faktyczne kontrolowanej sprawy, z których wynika, że organy nie naruszyły przepisów prawnych wskazanych w skardze w sposób ja uzasadniający, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a oddala skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło