II SA/Kr 1344/25
WyrokWSA w Krakowie2026-01-20
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Agnieszka Nawara-Dubiel, Piotr Fronc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego może być złożony po upływie terminu miesięcznego liczonego od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, jeśli strona dowiedziała się o przesłankach wznowienia dopiero z wyroku NSA?Ratio decidendi
Termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, a nie od dnia, w którym dowiedziała się o przesłankach wznowienia. Wniosek złożony po upływie tego terminu jest niedopuszczalny, nawet jeśli przesłanki wznowienia zostały ujawnione później w wyroku sądu. Tryb wznowieniowy i tryb nieważnościowy są odrębne i nie konkurencyjne, a termin do wznowienia ma charakter prekluzyjny.Stan faktyczny
W 1978 i 1979 roku wydano decyzje o wywłaszczeniu nieruchomości i przyznaniu odszkodowania, które zostały skierowane do osoby zmarłej bez powiadomienia spadkobierców. W 2024 roku spadkobiercy złożyli wniosek o wznowienie postępowania, powołując się na naruszenia proceduralne i brak udziału spadkobierców w postępowaniu. Organ pierwszej instancji i wojewoda odmówili wznowienia, wskazując na nieterminowość wniosku. Skarżący podnieśli, że dowiedzieli się o przesłankach wznowienia dopiero z wyroku NSA z 2024 roku.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Sędzia WSA Piotr Fronc po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. Ż., A. C., M. K., C. K., E. D. i J. L. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 21 sierpnia 2025 r., znak: WS-VI.7534.2.7.2025.KP w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dotyczącego przyznania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę
II SA/Kr 1344/25
UZASADNIENIE
Decyzją z 13 listopada 1979 r., znak: ZGT-8821-A-92/6/78, wydaną na podstawie art. 3, art. 8 i art. 15 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. nr 10 poz. 64) oraz decyzji własnej o wywłaszczeniu z 3 czerwca 1978 r., Naczelnik Miasta Zakopanego i Gminy Tatrzańskiej ustalił odszkodowanie za wywłaszczoną działkę nr [...] o pow. 2296 mkw. ([...]) stanowiącą współwłasność M. C., A. C. i M. Ż., a także "A. C.2 w 13/16 cz. – nie żyje".
4 października 2024 r. M. Ż., A. C., M. K., A. K., E. D. i J. L. zażądali na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 kpa wznowienia tego postępowania i stwierdzenia wydania decyzji odszkodowawczej z naruszeniem prawa z uwagi na to, że organ świadomie skierował ją do osoby zmarłej bez wzywania jej spadkobierców do udziału w postępowaniu mimo możliwości zawieszenia postępowania do czasu przedłożenia postanowienia sądu spadkowego. Wskazali – wspomniawszy o tym, że tryb nieważnościowy ma pierwszeństwo przed trybem wznowieniowym, więc przy równoległym ich uruchomieniu ten drugi zostałby zawieszony – że o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia dowiedzieli się w dniu otrzymania wyroku oddalającego ich skargę kasacyjną od wyroku oddalającego ich skargę na decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej, w którym wspomniano o wznowieniowym charakterze wad (I OSK 2425/22, wyrok NSA z 16 maja 2024 r.).
Starosta Tatrzański postanowieniem z 26 marca 2025 r., znak: GN.6821.13.2024, odmówił wznowienia postępowania.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że stronami postępowania wywłaszczeniowego i odszkodowawczego byli M. C., A. C. (żądający wznowienia) i M. Ż. (poprzedniczka prawna żądającej wznowienia), więc trudno uznać, ze nie brali udziału w postępowaniu. W zakresie pozostałych wnioskodawców nie wykazano braku winy ich poprzedników prawnych. Nie ma wątpliwości, że w czasie postępowania wywłaszczeniowego A. C.2 już nie żyła (zmarła 7 lipca 1947 r. – postanowienie spadkowe wydano 26 sierpnia 1948 r.). Do dnia wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego (przez 30 lat) postanowienie spadkowe nie zostało ujawnione w księdze wieczystej i nie zostało przedłożone organowi po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, a ówczesne strony nie wskazały potencjalnych spadkobierców. Stan prawny nieruchomości nie był w pełni znany, bo z protokołu rozprawy wywłaszczeniowej wynika, że toczyło się postępowanie uwłaszczeniowe ("Stawający oświadczają, że są współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości, a użytkownikiem jest ob. M. C., która jest w trakcie uwłaszczenia"). Organ oczekiwał na dokumenty, których ostatecznie nie otrzymał (z pisma z 6 maja 1981 r. skierowanego do M. Ż. i odebranego 12 maja 1981 r. wynika, że przekazał sprawę do rozpatrzenia przez urząd wojewódzki, wnosząc o podtrzymanie decyzji odszkodowawczej i przekazanie odszkodowania na rzecz nieżyjącej do depozytu sądowego). Niezależnie jednak od niewykazania przesłanki wznowieniowej, przede wszystkim nie dochowano terminu z art. 148 kpa. Nie liczy się go bowiem od dowiedzenia się o przesłance wznowieniowej, lecz od dowiedzenia się o decyzji. Tymczasem o decyzji wiedziano już w chwili żądania stwierdzenia jej nieważności (2020 r.), a A. C. (żądający wznowienia) i M. Ż. (poprzedniczka prawna żądającej wznowienia) po prostu ją otrzymali. Bez znaczenia jest doręczenie prawomocnej decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności czy prawomocne wyczerpanie możliwości co do stwierdzenia nieważności. Nie sposób twierdzić, że termin rozpoczął bieg dopiero w dniu otrzymania wyroku NSA, zwłaszcza że o wznowieniowym charakterze wad wspomniano już w wyroku WSA. Zażądanie stwierdzenia nieważności nie wstrzymywało możliwości zażądania wznowienia postępowania i nie przerywało biegu terminu z art. 148 kpa.
Wojewoda Małopolski postanowieniem z 21 sierpnia 2025 r., znak: WS-VI.7534.2.7.2025.KP, wydanym po rozpatrzeniu zażalenia M. Ż., A. C., M. K., E. D. i J. L., utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w części dotyczącej żądania M. Ż., A. C., M. K., E. D. i J. L. (pkt 1) oraz uchylił postanowienie organu pierwszej instancji i umorzył postępowania w części dotyczącej żądania A. K..
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że podziela przeprowadzoną przez organ pierwszej instancji ocenę terminowości w zakresie żądania M. Ż., A. C., M. K., E. D. i J. L.. Jednocześnie zastrzegł, że ocena, czy wnioskodawcy bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu była przedwczesna, a wyjaśnianie, kto brał udział w postępowaniu, było zbędne. Organ odwoławczy wskazał również, że motywem orzeczenia reformatoryjnego było to, że rozstrzygnięcie nie powinno być skierowane do A. K., który zmarł 17 lutego 2022 r., więc nie mógł żądać wznowienia postępowania (pełnomocnictwo wygasło ze śmiercią, zaś pełnomocnictwo udzielone przez jego żonę C. K., która obok trójki dzieci jest jego spadkobierczynią, pochodzi z 2025 r., czyli po zażądaniu wznowienia postępowania).
W skardze M. Ż., A. C., M. K., C. K., E. D. i J. L. wnieśli o uchylenie pkt 1 postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania (w tym zastępstwa procesowego), podnosząc, że dopiero z otrzymaniem wyroku NSA w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uzyskali realną wiedzę o przesłankach i możliwości wznowienia postępowania, a tym samym dowiedzieli się o decyzji. Skarżący zarzucili naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 1 kpa przez pominięcie niezawinionego braku udziału w postępowaniu oraz dochowania terminu, podczas gdy decyzja odszkodowawcza została świadomie skierowana do osoby zmarłej bez wzywania jej spadkobierców do udziału w postępowaniu, a zatem istniały podstawy do zażądania stwierdzenia jej nieważności, a następnie wznowienia postępowania nią zakończonego i dopiero po doręczeniu prawomocnej decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej zasadne było zażądanie wznowienia postępowania;
2) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 80, art. 77 § 1 i art. 7 kpa przez pominięcie, że strony nie brały udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym, a następnie odszkodowawczym oraz uznanie, że nie należy badać braku winy, przez co całkowicie pominięto świadome skierowanie decyzji do osoby zmarłej bez wzywania jej spadkobierców do udziału w postępowaniu mimo możliwości zawieszenia postępowania do przedłożenia postanowienia sądu spadkowego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Zgodne z art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718) zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Stosownie natomiast do treści art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Dokonując kontroli legalności wskazanego postępowania w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przypominając skrótowo stan faktyczny w jego najistotniejszym aspekcie, należy odwołać się do prawidłowych ustaleń Wojewody.
Jak wskazał Wojewoda, w przedmiotowej sprawie wnioskodawcy powołali się na przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, stanowiącą podstawę wznowienia postępowania administracyjnego. We wniosku o wznowienie postępowania z 3.04.2025r. pełnomocnik M. Ż., A. C., M. K., E. D. i J. L. podniósł, że decyzją Urzędu Miasta Zakopane Gminy Tatrzańskiej z dnia 3 czerwca 1978r. znak ZGT-8821-A-92/6/78 orzeczono o wywłaszczeniu nieruchomości oznaczonej dawniej jako dz. [...] (obr. 8) o pow. 2296 m2, Iwh [...], KW nr [...] na rzecz Skarbu Państwa. Jednocześnie wskazano, że odszkodowanie przysługuje M. C. w 1/16 części, A. C. w 1/16 części, M. Ż. w 1/16 części oraz A. C.2 w 13/16 cz., choć ostatecznie nie ustalono odszkodowania tą decyzją. Nastąpiło to decyzją Urzędu Miasta Zakopane Gminy Tatrzańskiej z dnia 13 listopada 1978r. znak ZGT-8821-A-92/6/78, którą orzeczono o odszkodowaniu za przedmiotową nieruchomość, wskazując tych samych uprawnionych. W dniu orzekania o odszkodowaniu A. C.2 nie żyła, czego świadom był organ, ponieważ w decyzji odszkodowawczej umieścił wzmiankę, iż "A. C.2 - nie żyje - spadkobierców zawiadamia się przez wywieszenie decyzji na tablicy ogłoszeń Urzędu Miasta Zakopanego i Gminy Tatrzańskiej", a mimo to skierował decyzję zarówno w części dotyczącej wywłaszczenia jak i odszkodowania do wyżej wymienionej.
W dniu 15 lipca 2020r. strony wniosły do Wojewody Małopolskiego o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji odszkodowawczej. Powyższe postępowanie zakończyło się prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2024r. o sygn. I OSK 2425/22 oddalającym skargę kasacyjną na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 14 września 2021r. nr DO.7.7613.86.2021.EK w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej. We wskazanym wyroku NSA wskazał na wznowieniowy charakter wad postępowania zakończonego kwestionowaną decyzją.
Wojewoda wskazał dalej, iż biorąc pod uwagę, że wnioskodawcy mieli wiedzę o decyzji Urzędu Miasta Zakopane Gminy Tatrzańskiej z dnia 13.11.1979r. znak ZGT-8821-A-92/6/78, gdyż złożyli do Wojewody Małopolskiego wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji w dniu 15 lipca 2020r. (co wynika z wniosku o wznowienie postępowania oraz z zażalenia na postanowienie Starosty Tatrzańskiego znak: GN.6821.13.2024 z 26.03.2025r. i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16.05.2024r. sygn. I OSK 2425/22) - stwierdzić należy, że termin do złożenia wniosku o wznowienie przedmiotowego postępowania upłynął najpóźniej w dniu 15.08.2020r. Bez znaczenia jest bowiem fakt na który wskazuje pełnomocnik wnioskodawców, że dopiero w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16.05.2024r. sygn. I OSK 2425/22 oddalającym skargę kasacyjną na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 14.09.2021 r. nr DO.7.7613.86.2021.EK w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że podniesione przez wnioskodawców zarzuty dotyczące ww. decyzji, stanowią przesłankę wznowieniową, a tym samym że w ocenie pełnomocnika termin na wniesienie podania o wznowienie rozpoczął swój bieg dopiero "w dniu, w którym następcy prawni byłego właściciela nieruchomości dowiedzieli się o możliwości wznowienia postępowania, tj. w dniu, w którym strony otrzymały wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2024r. o sygn. I OSK 2425/22, przesądzający o braku możliwości stwierdzenia nieważności decyzji odszkodowawczej z dnia 13 listopada 1978r. znak ZGT-8821-A-92/6/78."
Przepis art. 148 § 1 kpa stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania.
Zgodnie z przepisem art. 148 § 2 kpa, termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.
Kwestia zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie jest badana przez organ z urzędu.
Powstaje zatem pytanie, czy w powyższym niespornym stanie faktycznym – termin miesięczny liczy się od momentu, kiedy można z pewnością stwierdzić, że strony wiedziały o decyzji ( 15.07.2020r.), czy też od momentu otrzymania wyroku NSA, który wskazywał na przesłankę wznowieniową ( po dniu 16 maja 2024r.).
W ocenie Sądu przepis art. 148 § 2 k.p.a. daje jednoznaczną odpowiedź na to pytanie i jego treść należy wykładać ściśle. Skoro zatem wnioskodawcy wiedzieli o decyzji w momencie składania wniosku o stwierdzenie jej nieważności (15.07.2020r.), to omawiany termin upłynął w dniu 15.08.2020r. Jak to trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lipca 2020 r. I OSK 3223/19 publ. Lex/el.: "Wyjątkowość owej regulacji nie pozwala przepisów ją statuujących interpretować w sposób rozszerzający możliwość ich stosowania. Nie można zatem zgodzić się z taką interpretacją art. 148 § 2 k.p.a., wskutek której stosunkowo krótki, bowiem miesięczny termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania prowadzącego do możliwości wzruszenia ostatecznego rozstrzygnięcia, podlegałby reaktywacji ilekroć wystąpi następstwo prawne strony postępowania, która bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Przepis art. 148 k.p.a., będący regulacją kompromisową pomiędzy konstytucyjnymi zasadami praworządności (art. 7 k.p.a.) i pewności prawa, wynikającej z reguł demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), nie może być interpretowany w sposób wypaczający wolę ustawodawcy, który wprowadzając stosunkowo krótki termin na złożenie wniosku o wznowienie postępowania i określając warunki jego biegu, rozważył racje wynikające z powyższych zasad konstytucyjnych". Powyższe stanowi także nawiązanie do zarzutów naruszenia Konstytucji, zawartych w skardze, wskazując dla odmiany na te przepisy Konstytucji, które legły u podstaw omawianej instytucji.
Jednoznacznie przesądza tę kwestię wyrok NSA z dnia 28 lutego 2018 r. II OSK 1167/16 LEX nr 2495847: " 1. Nie jest istotne w jaki sposób strona uzyska wiedzę o wydanej w sprawie decyzji. Przepis art. 148 § 2 k.p.a. wymaga, aby strona znalazła się w posiadaniu informacji o zapadłej decyzji. Właściwe ustalenie daty, w której strona dowiedziała się o decyzji i daty złożenia podania o wznowienie postępowania mają fundamentalne znaczenie dla ustalenia zachowania terminu do wniesienia podania, o jakim mowa w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. 2. Przepisy k.p.a. nie wiążą początku biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z datą, kiedy wnioskodawca dowiedział się o możliwości wznowienia postępowania, lecz początek biegu terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a. z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. ustawodawca wiąże z dniem, w którym strona ta dowiedziała się o kwestionowanej decyzji".
Należy jeszcze nawiązać do kwestii zbiegu dwóch postępowań: wznowieniowego i nieważnościowego. Kwestię te rozważał NSA m.in. w wyroku z dnia 5 października 2023 r. III OSK 2917/21 publ. Lex/el. następująco: "Sąd I instancji trafnie spostrzegł, że ww. tryby nadzwyczajne nie są konkurencyjne. Poszczególne tryby nadzwyczajne mają na celu usunięcie tylko określonego rodzaju wadliwości decyzji i nie mogą być stosowane zamiennie. To zaś oznacza, iż kwalifikowane wadliwości procesowe wyliczone w art. 145 § 1 k.p.a. nie mogą stanowić podstawy stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej tak jak przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. nie mogą stanowić podstawy trybu wznowieniowego. Okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą zatem jednocześnie stanowić podstaw do żądania stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 2341/19). Innymi słowy jakkolwiek kategoria "rażącego naruszenia" prawa, o której stanowi art. 156 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. obejmuje również naruszenie przepisów prawa procesowego, to jednak istotne naruszenie przepisów postępowania, wyliczone w art. 145-145b k.p.a., stanowiące podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, nie może być jednocześnie kwalifikowane jako rażące naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności tejże decyzji. Odrębności konstrukcji prawnych składających się na elementy instytucji procesowych tworzących nadzwyczajne postępowania administracyjne wypływają zarówno z odmienności celów, jak i różnic w ukształtowaniu właściwości organów, co powoduje, że między oboma omawianymi trybami nadzwyczajnymi postępowania administracyjnego nie występuje konkurencyjność, pojmowana jako możliwość wyboru drogi weryfikacji decyzji przez stronę albo przez organ administracji publicznej działający z urzędu. Każdy z tych trybów ma wprawdzie na celu weryfikację decyzji ostatecznej, ale zupełnie z innych przyczyn, które nie zachodzą wzajemnie na siebie (por. wyrok WSA w Opolu z dnia 3 września 2020 r. sygn. akt II SA/Op 93/20)".
Powyższe oznacza, że jeden tryb nie wyłącza drugiego w sytuacji, gdy zachodzą właściwe dla nich podstawy. Wobec tego winno się zainicjować w pierwszej kolejności postępowanie wznowieniowe ( z uwagi na krótki termin), a następnie nieważnościowe. Co do zasady nie można jednak mówić o konkurencyjności podstaw uzasadniających wznowienie i stwierdzenie nieważności, nie mogą być one bowiem tożsame. Może natomiast dojść do zbiegu podstaw stosowania obu tych instytucji. Niekiedy decyzje mogą więc zawierać zarówno wady skutkujące nieważnością, jak i wady skutkujące wznowieniem postępowania. Kodeks nie reguluje ani zbiegu weryfikacji decyzji dotkniętej wadami kwalifikowanymi, ani zbiegu środków prawnych przysługujących wobec decyzji wadliwych. (...) Zdaniem B. Adamiak (Komentarz, 2019b, s. 805–807) należy jednak dać tutaj pierwszeństwo elementom materialnym przed formalnymi i wziąć pod uwagę fakt, że skutki nieważności są dalej idące. Dlatego też wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia nie wyłącza możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W takim przypadku należałoby więc wszcząć postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności, zawiesić na ten czas postępowanie w sprawie wznowienia, w razie stwierdzenia nieważności podjąć zawieszone postępowanie w sprawie wznowienia oraz orzec o jego bezprzedmiotowości. W przypadku odmowy stwierdzenia nieważności podejmowano by i prowadzono postępowanie w sprawie wznowienia. Jedynie wówczas, gdy oba postępowania prowadzone są przed tym samym organem, organ winien uczynić przedmiotem rozpoznania w pierwszej kolejności postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Następstwem prawnym stwierdzenia takiej nieważności byłaby natomiast bezprzedmiotowość postępowania w sprawie wznowienia ( tak Jaśkowska Małgorzata, Wilbrandt-Gotowicz Martyna, Wróbel Andrzej, Zbieg przesłanek trybu wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VIII, publ. Lex/el.).
Na gruncie niniejszej sprawy prawdą jest, że kwestia śmierci strony i ustalenie dla spadkobierców odszkodowania w decyzji bez ich określenia nie była być może jednoznaczna do kwalifikacji jako podstawa wznowieniowa czy nieważnościowa ( II OSK 2425/22). Jednak jeśli strony pozostawały w niepewności, które przesłanki zachodzą, należało przede wszystkim z uwagi na termin uruchomić postępowanie wznowieniowe. W sytuacji, gdy nie zostało wszczęte postępowanie wznowieniowe, a tylko nieważnościowe, termin do wznowienia w żaden sposób nie uległ "przerwaniu" czy "zawieszeniu", albowiem ma on charakter prekluzyjny, czyli nie może zostać przedłużony. Z tego względu stanowisko organu odwoławczego było prawidłowe, a skargę należało oddalić.
Końcowo należy wskazać skarżącym, że jak wskazano w doktrynie, "Znaczenie może mieć natomiast termin. Ma on charakter prekluzyjny. W razie uchybienia mu może być więc przywrócony na ogólnych zasadach z art. 58. Orzeka o tym organ właściwy do wznowienia postępowania (por. wyrok WSA w Szczecinie z 14.02.2019 r., II SA/Sz 1288/18, LEX nr 2629680, w którym dopuszczono taką możliwość w stosunku do wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, uznano jednak, że termin został zachowany; podobnie T. Kiełkowski [w:] Komentarz, 2023b, s. 1037)" – tak cytowany Komentarz do k.p.a.).
Z wymienionych przyczyn na zas. art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło