II SA/Kr 821/25
WyrokWSA w Krakowie2025-10-24
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Joanna Człowiekowska, Joanna Tuszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja zatwierdzająca projekt budowlany zamienny i udzielająca pozwolenia na wznowienie robót budowlanych może zostać wydana, jeśli projekt budowlany zamienny jest wewnętrznie sprzeczny, nie spełnia wymogów formalnych i merytorycznych, a organ nie zbadał prawa inwestora do dysponowania nieruchomością?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organy nadzoru budowlanego wadliwie oceniły projekt budowlany zamienny. Projekt ten był wewnętrznie sprzeczny, nie spełniał wymogów formalnych i merytorycznych, a organy nie zbadały wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w tym prawa inwestora do dysponowania nieruchomością. W konsekwencji, decyzje organów zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych dla inwestycji polegającej na przebudowie, rozbudowie i nadbudowie budynku mieszkalnego. W trakcie realizacji inwestycji stwierdzono istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego, co skutkowało wszczęciem postępowania naprawczego. Organy nadzoru budowlanego kolejno zatwierdzały projekty budowlane zamienne, jednak skarżący (sąsiedzi) kwestionowali ich poprawność, wskazując na brak zgodności z prawem, sprzeczności w dokumentacji oraz negatywny wpływ inwestycji na ich nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Człowiekowska Sędzia NSA Joanna Tuszyńska (spr.) Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 października 2025 r. sprawy ze skargi P. S. i B. S. na decyzję nr 243/2025 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 14 maja 2025 r., znak WOB.7721.287.2024.ABIE w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i udzielenia pozwolenia na wznowienie robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie na rzecz P. S. i B. S. kwotę 1014 zł (słownie: jeden tysiąc czternaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Oświęcimiu decyzją z dnia 25 lipca 2024 r. działając na podstawie art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1, art 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w zw. z art. 25 oraz art. 28 ustawy z dnia 13 lutego 2020r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U 2020r., poz. 471) oraz art. 104 § 1 K.p.a. zatwierdził projekt budowlany zamienny i udzielił pozwolenia na wznowienie robót budowlanych E. S. i D. S. dla inwestycji rozpoczętej na podstawie ostatecznej decyzji Starosty Oświęcimskiego z dnia 27 września 2017 r. obejmującej przebudowę, rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego nr [...] przy ul. S. w K., działka nr [...]. Zatwierdzeniu podlega projekt budowlany zamienny z daty marzec 2023 r. autorstwa: architektura i instalacje: J. F. legitymujący się uprawnieniami budowlanymi do sporządzania projektów, nr uprawnień [...], należący do Małopolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa; konstrukcja: A. S. legitymujący się uprawnieniami budowlanymi do sporządzania projektów w zakresie rozwiązań konstrukcyjno-budowlanych, nr uprawnień [...] należący do Małopolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa. Inwestycja zaliczana jest do I kategorii obiektów budowlanych. Parametry techniczne budynku mieszkalnego jednorodzinnego oznaczonego nr 3a: pow. zabudowy - 129,00 m2; pow. użytkowa - 235,20 m2, kubatura - 998,77 m3; wysokość budynku - 9,97 m. Na podstawie art. 51 ust. 4 organ nałożył na inwestora obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu.
W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił następujący stan faktyczny sprawy.
Starosta Oświęcimski decyzją z dnia 27 września 2017 r. orzekł na rzecz E. i D. S. o pozwoleniu na przebudowę, rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego [...] przy ul. S. w K., działka nr [...]. W trakcie przeprowadzonych w dniach 31 lipca 2018 r. oraz 4 września 2018 r. czynności kontrolnych ustalono, że na nieruchomości trwają roboty budowlane związane z w/w inwestycją. Na podstawie dziennika budowy ustalono, że 14 czerwca 2018 r. dokonano wytyczenia obiektu przez uprawnionego geodetę. Stwierdzono wykonanie ściany stycznej do ściany sąsiedniego budynku, zgodnie z projektem, o grubości 25 cm wraz z dylatacją. Według inwestora dylatacja została na poddaszu wypełniona wełną mineralną, a na poziomie przyziemia styropianem. Pomiary klatki schodowej (dobudowanej) wykazały zgodność z założeniami projektowymi. Stwierdzono dokonanie zmiany polegającej na wykonaniu drzwi wejściowych rezygnacji z wykonania drzwi wejściowych od strony północnej zamiast od strony zachodniej. Ustalono następujący stan zaawansowania robót: wymurowano klatkę schodową, wymurowano ścianę stycznie do budynku sąsiedniego, wzniesiono ścianę oddzielenia p-poż. ponad dachem, wykonano więźbę dachową drewnianą wraz z jej pokryciem dachówką, wnętrze rozbudowy i nadbudowy w stanie surowym otwartym. Ustalono, że inwestorzy nie wykonali dwóch okien dachowych oraz nie zamontowali dwóch słupów od strony wschodniej. Nadto stwierdzono brak wymianów przy trzonie kominowym obsługującym kotłownię węglową. Odległość wywiewki ze zbiornika na ścieki bytowe obsługującego sąsiedni budynek do najbliższego okna do pomieszczenia przeznaczonego na stały pobyt wynosi 3,70 m w rzucie.
Z oświadczenia D. S. wynika, że nie prowadził żadnych robót budowlanych w obrębie potoku "S. ". Właściciele sąsiedniego budynku oznaczonego nr [...] B. i P. S. oświadczyli, że pierwszy powstał budynek mieszkalny oznaczony nr [...], następnie dobudowano część gospodarczą od strony wschodniej (wspólna ściana i strop części gospodarczej zakotwiony w budynku nr [...]). Według ich wiedzy budynek [...] miał być zdylatowany. P. S. oświadczył, że elementy konstrukcji budynku oznaczonego [...], tj. strop w poziomie +2,40 i +5,29 jak na rysunku A-18 projektu budowlanego zatwierdzonego decyzją Starosty Oświęcimskiego z dnia 27 września 2017 r., są zakotwione w ścianie nośnej budynku nr [...]. Zakotwione są w ten sposób, że wykonano bruzdy poziome w ścianie, w które wsunięto zbrojenie płyt stropowych budynku nr [...]. W czasie robót prowadzonych przy rozbudowie i nadbudowie stropy budynku [...] nie zostały odcięte od budynku nr [...]. W ocenie P. S. w trakcie realizacji robót na działce nr [...] w jego budynku powstały szkody tj. naruszono pokrycie dachu, spadły gąsiory, naruszono konstrukcję dachu poprzez odcięcie krokwi i gzymsu, pojawiły się problemy z otwieraniem i zmykaniem drzwi i okien w łazience, na klatce schodowej płytki są odparzone. Dokonano kontroli budynku mieszkalnego oznaczonego nr [...] i stwierdzono w zakresie robót realizowanych w obrębie więźby dachowej i ściany p-poż., że element płatwi budynku podparty został drewnianym elementem, a komin budynku [...] jest spękany i ze śladami zacieków.
Postanowieniem z dnia 15 października 2018 r. PINB wstrzymał prowadzenie robót budowlanych E. S. i D. S. na działce nr [...] oraz orzekł o obowiązku dostarczenia inwentaryzacji wykonanych robót budowlanych, ekspertyzy technicznej i oceny technicznej ich wykonania z uwzględnieniem zmiany schematów pracy konstrukcji budynków oznaczonych nr [...] i nr [...] oraz robót wykonanych na "styku" działek nr [...]
Postanowieniem z dnia 20 listopada 2018 r. organ I instancji zobowiązał E. S. i D. S. do uzupełnienia ekspertyzy technicznej poprzez dostarczenie oceny technicznej wykonanych robót budowlanych z uwzględnieniem zmiany schematów pracy konstrukcji budynków oznaczonych [...] oraz [...] oraz robót wykonanych na styku działek [...] Wyjaśnił, że ocena techniczna powinna zawierać jednoznaczne określenie sposobu usunięcia nieprawidłowości. W dniu 26 listopada 2018 r. zostało dostarczone wymagane uzupełnienie ekspertyzy technicznej. Do akt dnia 7 grudnia 2018 r. dołączono dokumenty dotyczące budowy przy ul. [...] w K..
Decyzją z dnia 14 grudnia 2018 r. organ I instancji nakazał inwestorom wykonanie czterech mieczy o wymiarach 12 x 6, długości
1,30 m, zgodnie z rysunkiem "Wykaz zmian na rzucie więźby" zawartym w "Ekspertyzie technicznej budynków mieszkalnych" autorstwa M. F. (...)". W czasie kontroli przeprowadzonej w dniu 7 lutego 2019 r. stwierdzono ich wykonanie.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia 19 września 2019 r. uchylił decyzję PINB z dnia 14 grudnia 2018 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W dniu 8 stycznia 2020 r. PINB ponownie przeprowadził kontrolę przedmiotowego obiektu i ustalił, że na styku ścian konstrukcyjnych brak jest dylatacji uwzględnionych w inwentaryzacji budynku z daty lipiec 2017 r. Dwa stropy: nad przyziemiem oraz parterem budynku nr [...] zakotwione są w ścianie budynku nr [...] Nadto stwierdził oparcie dwóch płatwi budynku nr [...] w ścianie oddzielenia przeciwpożarowego oraz wykonanie wyłazu dachowego w odległości
1 m od lica wewnętrznego ściany oddzielenia przeciwpożarowego.
W dniu 3 czerwca 2020 r. organ wezwał autora ekspertyzy technicznej do jej uzupełnienia. Z uwagi na brak reakcji wezwanie to zostało ponowione w dniu 10 lipca 2020r. Wezwanie to również zostało zignorowane. W dniu 10.11.2020 r. wpłynęła ekspertyza A. S., która zawiera analizę zatwierdzonego projektu budowlanego oraz zastosowanych rozwiązań konstrukcyjnych. Określono stan istniejący na podstawie wykonanej odkrywki fundamentów, stwierdzono posadowienie fundamentu ściany budynku nr [...] na styku z budynkiem [...] w poziomie przyległych fundamentów budynku 3. Dokonano odkrywki zbrojenia istniejącego stropu przyziemia w pom 1/04. Autor ekspertyzy stwierdził, że rozcięcie stropu doprowadziłoby do sytuacji awaryjnej z uwagi na odcięcie haków kotwiących pręty zbrojenia wykonanego ze stali gładkiej. Wykonanie ściany oddzielenia pożarowego spowodowało powstanie nieprzewidywalnego schematu statycznego. Przekazywanie obciążeń ze ściany i stropów na fundament ściany jest skomplikowane i trudne do określenia w związku z oparciem stropu na dwóch ścianach. Autor ekspertyzy stwierdził, że wykonanie dodatkowej ściany podpierającej stropy spowodowało zmniejszenie obciążenia jednostkowego podłoża gruntowego o 22%, co skutkuje brakiem wzrostu osiadania ściany wspólnej i ściany dodatkowej i gwarantuje stabilność budynków jako całości. Zawnioskował wykonanie izolacji akustycznej w warstwach posadzkowych oraz oddylatowanie posadzek. Zalecił w trakcie wykonywania ocieplenia budynku wymianę styropianu na głębokości 20 cm na wełnę mineralną oraz wykonanie pasa pionowego elewacji o szerokości 2 m z wełny mineralnej.
Decyzją z dnia 10 grudnia 2020 r. PINB nakazał inwestorom wykonanie dylatacji posadzek wg opisu z pkt. 5a, str. 17 ekspertyzy, wykonanie dylatacji w poziomach +2,40 oraz +5,29 w pomieszczeniach [...] i [...], wymiany na głębokości 20 cm styropianu w kondygnacji poddasza wypełniającego dylatację na wełnę mineralną - w terminie do 31 grudnia 2022 r.
Następnie decyzją z dnia 1 lipca 2021 r. MWINB w Krakowie uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do rozpatrzenia organowi I instancji.
Decyzją z dnia 17 lutego 2022 r. organ I instancji orzekł na rzecz E. i D. S., jako inwestorów budowy realizowanej na podstawie decyzji Starosty Oświęcimskiego z dnia 27 września 2017 r. o obowiązku sporządzenia i przedstawienia czterech egzemplarzy projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dokonania istotnych odstępstw od projektu budowlanego zatwierdzonego dla inwestycji – w terminie do 31 sierpnia 2022 r.
MWINB decyzją z dnia 19 września 2022 r. uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie terminu wykonania obowiązku, wyznaczając nowy, a w pozostałej części utrzymał zaskarżoną decyzję.
W dniu 29 marca 2023 r. do PINB wpłynęło pismo pełnomocnika inwestorów przy którym przesłano projekt budowlany zamienny przebudowy, rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zakresie lokalu mieszkalnego oznaczonego jako budynek nr [...] ze zmianą sposobu użytkowania poddasza na cele mieszkalne.
Postanowieniem z dnia 6 lipca 2023 r. organ I instancji orzekł "na rzecz inwestorów, tj. D. i E. S., o nałożeniu obowiązku uzupełnienia braków/nieścisłości w dostarczonym projekcie budowlanym zamiennym polegających na: niewykonaniu PZT na aktualnej mapie do celów projektowych, wykazano 4 miejsca postojowe w opisie, natomiast na rys. PZT zaznaczono dwa, brak wyraźnego rozgraniczenia istniejących i projektowanych utwardzeń, przy projektowanych elementach zagospodarowania należy uwzględnić zapisy MPZP oraz obowiązujące ograniczenia wynikające z przeznaczenia gruntu; brak rozwiązań instalacyjnych w zakresie ogrzewania budynku, wskazano na rozbiórkę komina obsługującego kocioł węglowy, natomiast projekt wskazuje wykonywanie pieca gazowego w pom. kuchnia wg odrębnego opracowania; braku projektu technicznego; braku opinii i uzgodnień; wykonania sposobu odprowadzania ścieków w budynku nr [...] z uwagi na konieczność jego likwidacji; brak rozwiązań architektonicznych i konstrukcyjnych zapewniających fizyczny podział budynku, wykazanie dylatacji na rysunkach inwentaryzacji fizycznie nieistniejących, braku sposobu podparcia płyty balkonu na parterze, nie wykazano otworów okiennych na ścianie części budynku 3, ściana projektowana p. poż. REI 60 nie spełnia wymagań zawartych w art. 235 ust 2 WT. Wyznaczono termin uzupełnienia zamiennego projektu budowlanego do 31 grudnia 2023 r.
W dniu 10 sierpnia 2023 r. odbyły się czynności kontrolne na terenie przy ul. [...] w miejscowości K.. W protokole kontroli wpisano, że przedstawiono zaświadczenie o przyjęciu bez sprzeciwu zgłoszenia budowy wewnętrznej instalacji gazu ziemnego w budynku mieszkalnym jednorodzinnym z dnia 13.10.2022 r. Z zakresu inwestycji wykonano punkt redukcyjno - pomiarowy oraz instalację i montaż urządzeń w przyziemiu budynku, nie wykonano drugiego odcinka instalacji na kondygnacji poddasza.
W dniu 27 grudnia 2023 r. do PINB wpłynęło pismo przekazujące projekt zagospodarowania terenu, projekt architektoniczno - budowlany, projekt techniczny oraz załączniki.
Decyzją z dnia 20 lutego 2024 r. Starosta Oświęcimski uchylił decyzję Starosty Oświęcimskiego z dnia 27 września 2017 r.
Decyzją z dnia 25 lipca 2024 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Oświęcimiu orzekł jak na wstępie.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł P. S. reprezentowany przez adw. K. K. – D. zarzucając, że PINB w sposób dowolny i całkowicie bezkrytyczny uznał poprawność projektu zamiennego.
W aktach administracyjnych sprawy zalega również odwołanie wniesione osobiście przez P. S. i B. S., w którym wskazano, że budynek był i jest nadal zamieszkały i użytkowany przez inwestorów niezgodnie z obowiązującym prawem, a to art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego.
Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2024 r. nr 1081/2024 MWINB w Krakowie zlecił organowi I instancji między innymi włączenie do akt sprawy wypisu i wyrysu z obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy K. dla działek objętych przedmiotowym projektem budowlanym tj. działek [...] obr. [...] K. W. w m. K.; wezwanie i zobowiązanie inwestorów do uzupełnienia przedłożonego projektu budowlanego (wszystkich 4 egzemplarzy) o nazwie "Projekty budowlanego zamiennego przebudowy rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zakresie lokalu mieszkalnego oznaczonego jako budynek nr [...] ze zmianą sposobu użytkowania poddasza na cele mieszkalne " zlokalizowanego na działce nr [...] w m. K. w zakresie dostosowania projektu do wymagań zawartych w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego w szczególności: uzupełnienia projektu architektoniczno-budowlanego przedmiotowego budynku jednorodzinnego o projekt konstrukcji (część opisową i rysunkową) - zgodnie z § 11 ust. 2 pkt 4 oraz § 12 ust. 1 pkt. 2 lit. b) oraz pkt. 5 w zw. z § 6 ust. 2 pkt. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia z 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (obecnie sporządzony został odrębnie projekt techniczny, nie stanowiący integralnej części projektu w myśl ww. rozporządzenia. Projekt ten winien w myśl ww. przepisów stanowić element projektu budowlanego. Nadto należy uzupełnić projekt o cześć projektu budowlanego z branży instalacyjnej - w tym rzuty kondygnacji budynku z zaznaczonymi trasami przebiegu wykonanych instalacji (instalacji objętych pierwotnym projektem budowlanym); dołączenie prawidłowego rysunku nr 16A, tytuł rysunku przekrój C-C - stan projektowany "Projekty budowlanego zamiennego przebudowy rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zakresie lokalu mieszkalnego oznaczonego jako budynek nr [...] ze zmianą sposobu użytkowania poddasza na cele mieszkalne" (bądź naniesienie stosownej korekty), gdzie został wrysowany komin obsługujący niegdyś kocioł węglowy, a który ma zostać rozebrany.
Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia 14 maja 2025 r. nr 243/2025 znak: WOB.7721.287.2024.ABIE uchylił zaskarżoną decyzję w całości i na podstawie art. 51 ust. 4 pkt 1 i 2, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 104 K.p.a. zatwierdził inwestorom E. S. i D. S. projekt budowlany zamienny pn. "Projekt budowlany zamienny przebudowy, rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zakresie lokalu mieszkalnego oznaczonego jako budynek nr [...] ze zmianą sposobu użytkowania poddasza na cele mieszkalne oraz zezwolił na wznowienie robót budowlanych dla inwestycji realizowanej na podstawie ostatecznej decyzji Starosty Oświęcimskiego z dnia 27 września 2017 r. o symbolu [...] obejmującej przebudowę, rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego nr [...] przy ul. [...] w K., działka nr [...], [...], [...]. Zatwierdzeniu podlega projekt budowlany zamienny z daty marzec 2023 r. autorstwa:
- architektura i instalacje: J. F. legitymujący się uprawnieniami budowlanymi do sporządzania projektów, nr uprawnień [...], należący do Małopolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa;
- konstrukcja: A. S. legitymujący się uprawnieniami budowlanymi do sporządzania projektów w zakresie rozwiązań konstrukcyjno-budowlanych, nr uprawnień [...], należący do Małopolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa;
Na podstawie art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nałożył na inwestorów obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy organ podniósł, że postępowanie administracyjne dotyczące projektu zamiennego przebudowy, rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego zostało wszczęte w roku 2018. Na mocy art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r., poz. 471) zastosowanie znajdą przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, za wyjątkiem art. 27 i art. 28 pkt 1a. Wyjaśnił, że podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia jest przepis art. 51 ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, który stanowi, że po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. W realiach niniejszej sprawy, zastosowanie przewidzianej przez przepisy prawa procedury legalizacyjnej w odniesieniu do odstępstw istotnych od warunków określonych w pozwoleniu na budowę spornej inwestycji wymagało nałożenia na inwestora obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, o którym mowa wprost w art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego.
Nałożenie na inwestorów E. S. i D. S. obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego stanowiło więc wypełnienie pierwszego etapu postępowania naprawczego, którego skuteczna realizacja przez zobowiązanego w postaci wykonania ww. obowiązku miał umożliwić organowi wdrożenie kolejnego etapu procedury naprawczej, na podstawie art. 51 ust. 4 Prawa budowlanego. Organ podkreślił, że decyzja nakładająca na inwestorów obowiązek przedłożenia projektu budowlanego zamiennego, nie została wyeliminowana z obrotu prawnego w żadnym z nadzwyczajnych trybów eliminacji decyzji ostatecznych. Wskazał też, że zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2017r. sygn. akt. II OSK 330/16 sam fakt przedłożenia przez inwestora jakiegokolwiek projektu zamiennego nie legalizuje samowolnie wykonanych odstępstw. Dopiero bowiem treść przedłożonego przez inwestora projektu budowlanego zamiennego stanowić może wyznacznik dalszego postępowania przez organy nadzoru budowlanego.
Dokonana przez organ odwoławczy analiza przedłożonej dokumentacji wykazała, że przedłożony projekt budowlany zamienny spełnia wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego. Co najistotniejsze projekt ten bowiem, sporządzony został przez osoby posiadające stosowne uprawnienia do projektowania w odpowiedniej specjalności, które wpisane są na listę członków właściwych izb. Projekt został także przez nie opatrzony pieczęciami zawierającymi nr uprawnień oraz podpisami. Projekt zawiera wszystkie elementy projektu, zawiera część opisową i rysunkową projektu zagospodarowania terenu i projektu architektoniczne - budowlanego. Rysunki wchodzące w skład projektu opatrzone są stosownymi metrykami. Projekt zagospodarowania terenu opracowany został na aktualnej mapie do celów projektowych, poświadczonej za zgodność z oryginałem. Zakres istotnych odstępstw ustalono w ostatecznej decyzji z dnia 17 lutego 2022 r., która została uchylona tylko w części dotyczącej terminu wykonania obowiązku przez MWINB decyzją z dnia 19 września 2022 r., wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 Prawa budowalnego. Istotne odstępstwo od zatwierdzonego projektu budowlanego polegało w głównej mierze na zwiększeniu obszaru oddziaływania obiektu poza działkę na której obiekt został zaprojektowany a prowadzone roboty budowlane związane z przebudową, rozbudową i nadbudową budynku nr [...] niekorzystnie oddziałują na budynek nr [...]. Oznacza to, że wykonane przez inwestora zmiany powinny być ocenione w odniesieniu do obowiązujących przepisów, w tym m.in. techniczno-budowlanych, czy też przepisów planistycznych.
Organ odwoławczy zauważył, że PINB nie odniósł się
szczegółowo do zapisów MPZP, jednak w tym zakresie MWINB dokonał własnych ustaleń i ocenił, że rozwiązania zawarte w projekcie budowlanym zamiennym wskazują na zgodność z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego. Działka nr [...] na której znajduje się projektowana inwestycja została oznaczona częściowo jako 307.MNZ - tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i zabudowy usługowej w zieleni urządzonej, 196.R - tereny rolnicze oraz 174.Z - tereny zieleni nieurządzonej. Działka nr [...] to [...] - tereny zieleni nieurządzonej, [...] - tereny wód powierzchniowych. Natomiast działka nr [...] to tereny 174.Z - tereny zieleni nieurządzonej, 84.KDD - tereny dróg publicznych. Nadmienić należy, iż na terenach oznaczonych 174.Z i 196.R zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego możliwa jest odbudowa, rozbudowa i nadbudowa istniejącej zabudowy mieszkalnej jednorodzinnej po spełnieniu wymaganych warunków: "dopuszcza się utrzymanie istniejącego zainwestowania, w tym istniejącej zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usługowej z możliwością jej odbudowy, rozbudowy i nadbudowy". Natomiast jeśli chodzi o tereny zielone oznaczone jako 174.Z -jako przeznaczenie uzupełniające obejmuje: Sieci i urządzenia infrastruktury technicznej; Drogi wewnętrzne, ścieżki piesze i rowerowe, dojścia i dojazdy do terenów otaczających. Natomiast w granicach terenów oznaczonych jako 79.WS w zakresie sposobu ich zagospodarowania i warunków zabudowy obowiązują również ustalenia gdzie dopuszcza się lokalizację sieci i urządzeń infrastruktury technicznej. Czyli zgodnie z ww. wytycznymi możliwe jest ustalenie drogi dojazdowej prowadzącej do realizowanej inwestycji.
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zawiera również parametry jakie musi spełniać inwestycja wskazane dla terenów 307.MNZ i MN zgodnie z nimi: powierzchnia zabudowy < 40 % - projektowana inwestycja to 9,75 %, powierzchnia biologicznie czynna > 50 % - projektowana inwestycja to 61 %, wskaźnik intensywności zabudowy w przedziale od 0,02 do 0,4 - projektowana inwestycja to 0,29, wysokość budynku < 12 m - projektowana inwestycja to 9,97 m, kąt nachylenia dachu < 45° - projektowana inwestycja to 35 ° dach dwuspadowy. W związku z powyższym projekt budowlany zamienny jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego gminy K..
Organ odwoławczy ustalił także, że inwestor posiada pozytywne uzgodnienia przedmiotowej inwestycji przebudowy, rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] i [...] w K. z Zarządem Melioracji i urządzeń Wodnych w K. Inspektoratu Rejonowego w O. z dnia 7 czerwca 2017 r. oraz zaświadczenie "że zmiana sposobu użytkowania poddasza nieużytkowego na cele mieszkalne znajdującego się w budynku zlokalizowanym na działce nr [...] położonej w K. (obręb K. W.) przy ul. [...] jest zgodna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (...) z dnia 28 marca 2023 r.
Organ odwoławczy stwierdził, że przedłożone opracowanie spełnia warunki rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zatem biorąc pod uwagę powyższe, po analizie załącznika graficznego stanowiącego projekt zagospodarowania terenu wskazać należy, że przedmiotowy budynek, jak i inne elementy zagospodarowania terenu usytuowane są na działkach których dotyczy projekt budowlany. Budynek nr [...] usytuowany jest przy ścianie budynku nr [...] znajdującego się na działce nr [...]. Zbiornik na nieczystości ciekłe do którego będą odprowadzane nieczystości z budynku 3a jest usytuowany na granicy działek nr [...] oraz [...] które zgodnie z księgą wieczystą należą do D. S.. Ww. zbiornik nie został zaprojektowany na nowo, ale istniał już poprzednio i był on wykorzystywany jeszcze przed przystąpieniem do prac budowlanych.
Ponadto posadowienie budynków na działce nr [...] spełnia wymagania w zakresie warunków przeciw pożarowych (§ 12 ust. 3 WT, § 235 WT). Zgodnie z powyższym w budynku nr [...] została zaprojektowana ściana oddzielenia pożarowego REI 60 pomiędzy budynkiem nr [...] (dla klasy odporności pożarowej "D"), która nie posiada otworów drzwiowych i okiennych. Ściana wykonana na własnym fundamencie do wysokości ponad 30 cm nad projektowaną połać dachową. Dodatkowo zaprojektowano na ścianie południowej pionowy pas szerokości 2 m z wełny mineralnej w klasie EI60.
Organ odwoławczy, po analizie projektu budowlanego, stwierdził, że przedmiotowy budynek nr [...], nie narusza w sposób istotny warunków technicznych określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Inwestor w projekcie budowlanym wskazał, że jego zamierzeniem jest wykonanie przebudowy rozbudowy i nadbudowy budynku nr [...]
W projekcie wskazano, iż budynek nr 3a i budynek 3 są połączone stropami, które podczas prowadzonych robót budowlanych miały zostać rozcięte i miała zostać wykonana dylatacja stropów. Budynek 3a miał posiadać nową ścianę oddzielenia pożarowego, a pomiędzy ścianą przynależną do budynku nr 3 i nowo powstałą ścianą budynku nr 3a miała zostać utworzona dylatacja. Zgodnie z dokonanymi ustaleniami do rozdzielenia stropów budynków i utworzenia dylatacji na całej długości ścian, które przylegają do siebie - nie doszło, a dylatacja została wykonana tylko w części.
MWINB w Krakowie stwierdził, że w dniu 28 lutego 2025 r. został złożony ostatecznie uzupełniony "Projekt budowalny zamienny przebudowy, rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zakresie lokalu mieszkalnego oznaczonego jako budynek nr [...] ze zmianą sposobu użytkowania poddasza na cele mieszkalne" sporządzony przez projektanta J. F. oraz mgr inż. A. S.. Projekt został dostosowany do wymogów zawartych w Rozporządzeniu Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego.
Zdaniem organu odwoławczego wprowadzone zmiany w projekcie budowlanym zamiennym mają doprowadzić budynek nr [...] i budynek nr [...] do stanu, w którym budynki będą stanowić oddzielną konstrukcję i nie będą pod tym względem miały na siebie negatywnego wpływu. Uzyskanie takiego stanu ma być wynikiem rozdzielenia stropów budynku nr [...] i nr [...]; likwidacja komina który przylegał do ściany budynku nr [...]; oddzielenie, zdylatowanie oraz podparcie słupem płyty balkonu przynależnego do budynku nr [...] a obecnie opartego na ścianie budynku nr [...]; wybudowanie ściany oddzielenia przeciwpożarowego na własnym fundamencie oraz wprowadzenie dylatacji pomiędzy tą ścianą a ścianą budynku nr [...]. W projekcie budowlanym został opisany sposób prowadzenia robót budowlanych tak aby doprowadzić do stanu zgodnego z prawem. Organ odwoławczy był zobowiązany uchylić decyzję PINB a następnie zatwierdzić Projekt budowlany zamienny pn. projekt budowlany zamienny przebudowy, rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zakresie lokalu mieszkalnego oznaczonego jako budynek nr [...] ze zmianą sposobu użytkowania poddasza na cele mieszkalne" ze względu, iż projekt budowlany obejmuje działki [...], [...], [...]. PINB w swojej decyzji wskazał jedynie działkę nr [...] z czym nie można było się zgodzić gdyż zamierzenie budowlane dotyczy wszystkich ww. działek. Należało również odnieść się do wskazania znajdującego się na rys. nr 9A (str. projektu nr [...] - projektu budowlanego zamiennego) gdzie projektant wskazał wymianę "okna na okno p. poż. o klasie EI30 lub luksfery wg. odrębnego opracowania". Wskazanie to dotyczy budynku nr [...] którego projekt budowlany zamienny nie mógł dotyczyć. Przedmiotowe okno znajdujące się w przyziemiu budynku nr [...] w ścianie przy granicy z działką nr [...] nie było wskazane w pozwoleniu na budowę jako okno w granicy i tym samym nie może być objęte niniejszym postępowaniem, bowiem toczące się postępowanie prowadzone jest w zakresie istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego na podstawie wydanego pozwolenia na budowę. W związku z powyższym powyższe wskazanie w projekcie zamiennym jako objęte odrębnym opracowaniem nie może być przedmiotem zatwierdzenia projektu zamiennego.
Organ podał także, że nie stwierdził naruszenia przepisów dot. odległości przedmiotowego budynku nr [...] od ściany budynku nr [...] z oknem w przyziemiu budynku. Odległość rozbudowanej części budynku [...] wynosi 4.0 m, zgodnie z wydanym pozwoleniem na budowę Starosty oświęcimskiego z dnia 27.09.2017 r. Natomiast zarzut dotyczący braku rozwiązań dot. dylatacji płyty balkonowej od ściany budynku skarżącego jest nieuprawniony bowiem projekt zamienny (str. 57) przewiduje oddylatowanie wspartej na słupie płyty balkonowej. Następnie zarzut nieprawidłowego opisania zamierzenia inwestycyjnego wskazanego w projekcie zamiennym jest bezpodstawny bowiem przedmiotem postępowania jak również projektu zamiennego jest inwestycja obejmującej przebudowę, rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego nr [...], działka nr [...], [...].
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wnieśli B. S. i P. S. zarzucając naruszenie:
1) art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i 10 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie całokształtu okoliczności sprawy, a także błędne przyjęcie, że projekt budowlany zamienny posiada wymagane prawem pozwolenia i uzgodnienia, a w szczególności uznanie, że:
a) inwestor posiada pozytywne uzgodnienia z Zarządem Melioracji i Urządzeń Wodnych w K. Inspektoratu Rejonowego w O., podczas gdy znajdujące się w aktach postępowania uzgodnienie jest datowane na 7.06.2017 r. tj. czas sprzed rozpoczęcia realizacji inwestycji zawierającej istotne odstępstwa od projektu budowlanego oraz nie dotyczy projektu budowlanego zamiennego; a ponadto zawarte w powołanym uzgodnieniu wytyczne dla inwestora, co do uzgodnień projektowanej inwestycji, nie zostały przez niego zachowane, co winno podlegać ponownemu uzgodnieniu z tą instytucją, a inwestor w szczególności: nie poinformował pisemnie Inspektoratu o rozpoczęciu prac budowlanych, nie dopełnił on wymaganych prawem formalności związanych ze wzmocnienie skarpy poprzez samowolną budowę dwóch murów oporowych, nie zachował odpowiedniej odległości szamba licząc od górnej krawędzi skarpy potoku, nie uzyskał wymaganych prawem pozwoleń wodno - prawnych;
b) wymagania pod względem zgodności z przepisami technicznobudowlanymi i ochrony przeciwpożarowej, podczas gdy brak takiego w aktach postępowania; w szczególności projekt zamienny nie zawiera opinii technicznej inspektora ppoż.;
c) inwestor posiada prawo do dysponowania gruntem (nieruchomością) stanowiąca własność skarżących w zakresie w jakim projekt budowlany zamienny wykorzystuje ich nieruchomość celem doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem (brak całkowitego oddzielenia budynków nr [...] przy ul S. w szczególności poprzez zaniechanie wykonania pełnej dylatacji (bowiem aktualnie dylatację zamyka strop pierwszej kondygnacji, który wspiera się na ścianie budynku nr [...] podczas gdy inwestor nie tylko zgody takiej nie posiada ale wręcz skarżący wyrazili w tym zakresie stanowczy sprzeciw;
2) art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a. art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a. prowadzące do niewyjaśnienia przez organ stanu faktycznego i nieuwzględnienie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
- pominięcie załączonej do akt postępowania ekspertyzy technicznej z lutego 2021 r. autorstwa dr inż. K. M. dotyczącej istnienia zgłaszanych na etapie trwania postępowania (od roku 2018 do teraz) szkód powstałych w budynku nr [...] przy ul. S. wywołanych negatywnym oddziaływaniem na mego inwestycji oraz zalegającej w aktach postępowania dokumentacji zdjęciowej wskazującej na oddziaływania inwestycji stanowiącej przedmiot postępowania, skarżących wniosku oraz stałe, negatywne a w konsekwencji nieuwzględnienie złożonego przez dowodowego o dokonanie oględzin na miejscu inwestycji jak i powołanie biegłego celem usunięcia ryzyka spowodowania zagrożenia zdrowia i mienia, które w świetle przedstawianych okoliczności (w tym ekspertyzy technicznej) jest bardzo realne;
- ograniczenie aktywności weryfikacyjnej organu dotyczącej projektu budowlanego zamiennego wyłącznie do obowiązków określonych w art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, pomimo szczegółowych i konkretnych zarzutów sformułowanych przez skarżących w stosunku do projektu zamiennego;
- zaniechanie szczegółowej analizy rozwiązań, co do których sformułowane zostały zarzuty skarżących oraz zignorowanie znacznej części zarzutów sformułowanych przez skarżących odnośnie projektu zamiennego, które zostały zawarte w załączniku do pisma - stanowiska B. i P. S. z dnia 24.04.2025 r. a co do których organ II instancji nie wypowiedział się szczegółowo,
- pominięcie zgłoszonych wniosków dotyczących dokonania weryfikacji ekspertyzy technicznej, w oparciu o którą został sporządzony projekt zamienny poprzez zlecenie sporządzenia nowej ekspertyzy niezależnemu biegłemu z zakresu budownictwa, celem stwierdzenia jej prawidłowości, pomimo uzasadnionych wątpliwości co do rzetelności i prawidłowości podstawy technicznej projektu budowlanego zamiennego;
3) art. 5 ust. 1 pkt 1, 3 i 9 ustawy Prawo budowlane w zw. z § 204 ust. 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego, którego rozwiązania architektoniczne powodują zagrożenie dla bezpieczeństwa użytkowników obiektu budowlanego stanowiącego budynek oznaczony numerem 3 oraz obniżenie jego przydatności do użytkowania;
4) art. 5 ust. 1 lit. a), b), d), e) ustawy Prawo budowlane poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego, który w dalszym ciągu nie spełnia wytycznych dotyczących całkowitego oddzielenia budynków nr [...], a w szczególności poprzez zaniechanie wykonania pełnej dylatacji (bowiem aktualnie dylatacja zamyka strop pierwszej kondygnacji, który wspiera się na ścianie budynku nr [...] co zgodnie z opinią dr inż. M. cytowaną przez organ II instancji w decyzji nr z 10.09.2022 r. jest niedopuszczalne zważywszy na zawarte w niej stwierdzenie, że oddzielenie tych dwóch nieruchomości stanowi niezbędne działanie dla usunięcia zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia;
5) art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 64 ust. 1 i ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego, który nie tylko nie zapewnia poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich, ale wręcz narusza interesy skarżących i przysługujące im prawo własności, których sytuacja na skutek zatwierdzenia projektu zamiennego została ukształtowana w sposób mniej korzystny niż właścicieli nieruchomości objętej postępowaniem naprawczym (naruszenie stosunków własnościowych dotychczas niezależnych nieruchomości gruntowych poprzez zatwierdzenie projektu zamiennego, który akceptuje powiązania budynku nr 3a z budynkiem 3 poprzez nie wykonanie pełnej dylatacji ścian budynku, pomimo braku zgody właścicieli budynku nr [...], a wręcz przy ich stanowczym sprzeciwie;
6) art. 32 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że inwestorzy posiadają prawo do dysponowania gruntem w związku z projektowanymi rozwiązaniami zawartymi w projekcie budowlanym zamiennym, które prowadzą do takiego powiązania budynku inwestorów z budynkiem skarżących, które w świetle przepisów prawa budowlanego nakazuje je traktować jako jeden obiekt budowlany;
7) art. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej w zw. z art. 20 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane poprzez zatwierdzenie projektu budowlanego zamiennego zawierającego uchybienie w postaci braku prawidłowego wykonania dylatacji przegród pionowych pomiędzy budynkami nr 3 i 3a oraz poprzez zespolenie konstrukcji niegwarantującego prawidłowego działania wydzielania przeciwogniowego/ściany oddzielenia pożarowego jak i nieposiadającego wymaganej przepisami prawa opinii technicznej inspektora ppoż (w aktach znajduje się jedynie opinia mistrza kominiarskiego).
W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.
W odpowiedzi na skargę Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2024.1267 t.j.) stanowi, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Zgodnie z przepisem art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy).
Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Wskazać również należy, że zgodnie z przepisem art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Orzekanie "na podstawie akt sprawy" oznacza, że sąd przy ocenie legalności decyzji lub postanowienia bierze pod uwagą okoliczności, które z akt tych wynikają i które legły u podstaw zaskarżonego aktu. Podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest zatem materiał dowodowy zgromadzony przez organ administracji publicznej w toku postępowania, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia ( wyrok NSA W-wa z dnia 9.07.2008 r., sygn. II OSK 795/07, LEX nr 483232).
Badając legalność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd stwierdził, że wydane one zostały z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Na wstępie rozważań należy ustalić adekwatny stan prawny, stanowiący wzorzec kontroli legalności zaskarżonej decyzji.
Podkreślenia zatem wymaga, że przedmiotowa inwestycja była realizowana w oparciu o decyzję Starosty Oświęcimskiego z dnia 27 września 2017 r., udzielającą E. i D. S. pozwolenia na przebudowę, rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego [...] przy ul[...] w K., działka nr [...].
Postępowanie w sprawie "legalizacji istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego powstałych w trakcie realizacji inwestycji obejmującej przebudowę, rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego [...] przy ul. [...] w K., działka nr [...]" wszczęte zostało w dniu 25 czerwca 2018 r. (pismo PINB w Oświęcimiu z dnia 15.10.2018 r - k.13 akt administracyjnych, pismo z dnia 13.10.2022 r. – k.133 a.a.).
Przytoczenie tych faktów jest o tyle istotne, że w toku prowadzonego przez organy postępowania naprawczego weszła w życie (19 września 2020 r.) nowelizacja prawa budowlanego dokonana ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2020.471 z dnia 2020.03.18). Zgodnie z przepisem art.25 tej ustawy, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, przepisy ustawy Prawo budowlane stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Stosownie zaś do art.28 pkt 1) lit. a) ustawy nowelizującej do spraw, o których mowa w art. 25-27 stosuje się przepisy art. 36a ust. 5 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Oznacza to, że w kontrolowanej sprawie organ miał obowiązek zastosować przepisy art. 50-51 ustawy z dnia 7 lipca 1997 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 w brzmieniu sprzed nowelizacji, a więc przepisy obowiązujące przed 19 września 2020 r. (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1333). Natomiast w zakresie oceny istotnych odstępstw od zatwierdzonego projektu budowalnego zastosować należało przepisy znowelizowane. Stosownie do art.36 ust.5 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym od dnia 19 września 2020 r. istotne odstąpienie od zatwierdzonego projektu zagospodarowania działki lub terenu lub projektu architektoniczno-budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę stanowi m.in. odstąpienie w zakresie:
1) projektu zagospodarowania działki lub terenu, w przypadku zwiększenia obszaru oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany;
2) charakterystycznych parametrów obiektu budowlanego dotyczących:
a) powierzchni zabudowy w zakresie przekraczającym 5%,
b) wysokości, długości lub szerokości w zakresie przekraczającym 2%,
c) liczby kondygnacji;
3) warunków niezbędnych do korzystania z obiektu budowlanego przez osoby niepełnosprawne, o których mowa w art. 1 Konwencji o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzonej w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r., w tym osoby starsze;
4) zmiany zamierzonego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części;
5) ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, innych aktów prawa miejscowego lub decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu;
6) wymagającym uzyskania lub zmiany decyzji, pozwoleń lub uzgodnień, które są wymagane do uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę lub do dokonania zgłoszenia:
a) budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-4, lub
b) przebudowy, o której mowa w art. 29 ust. 3 pkt 1 lit. a, oraz instalowania, o którym mowa w art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. d;
7) zmiany źródła ciepła do ogrzewania lub przygotowania ciepłej wody użytkowej, ze źródła zasilanego paliwem ciekłym, gazowym, odnawialnym źródłem energii lub z sieci ciepłowniczej, na źródło opalane paliwem stałym.
Z kolei w myśl art.51 ust.1 pkt 3) Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed omawianą nowelą (Dz.U.2020.1333 t.j.) w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę organ nadzoru budowlanego nakłada, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem; przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian. Stosownie zaś do art.51 ust.4 pr. bud. po upływie terminu lub na wniosek inwestora, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie.
Prawo budowlane wymienia dwa rodzaje samowoli budowlanej: prowadzenie robót budowlanych (w tym budowę obiektu budowlanego) w ogóle bez uzyskania pozwolenia na budowę albo dokonania zgłoszenia oraz prowadzenie robót budowlanych (w tym budowę obiektu budowlanego) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę i projekcie budowlanym. Celem prowadzonych w tych sprawach postępowań administracyjnych jest doprowadzenie wykonanych robót budowlanych (obiektu budowlanego) do stanu zgodnego z prawem, przez co należy rozumieć stan, w którym określone roboty budowlane nie będą pozostawały w kolizji z przepisami prawa, a w szczególności z przepisami Prawa budowlanego.
Postępowanie prowadzone przez organ nadzoru budowlanego na podstawie przepisów art.50 - 51 prawa budowlanego powszechnie określane jest mianem "procedury naprawczej", odrębnej od "procedury legalizacyjnej" prowadzonej na podstawie przepisów art.48 – 49 prawa budowanego. "Procedura naprawcza" znajduje zastosowanie między innymi do robót budowlanych wykonywanych w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę, projekcie budowlanym lub w przepisach (art.50 ust.1 pkt 4).
Podstawą ustaleń w przedmiocie realizacji inwestycji z istotnymi odstępstwami jest porównanie zatwierdzonego projektu budowlanego z zastanym stanem rzeczywistym w ramach wykonanych robót budowlanych. Fakt dokonania przez inwestora istotnego odstępstwa jest ustalany na dzień przeprowadzenia kontroli przez organ nadzoru budowlanego. O ile zostanie ustalony - legalizowania budowy można dokonywać wyłącznie w trybie art.51 ust.1 pkt 3 Prawa budowlanego.
Organ nadzoru budowlanego powinien skupić się na doprowadzeniu budowy do stanu zgodnego z prawem, ale wyłącznie w zakresie istotnych odstępstw, bowiem w tym przedmiocie prowadzone jest postępowanie naprawcze.
Procedura naprawcza przewiduje określoną sekwencję działań organu.
W pierwszej kolejności wydawane jest postanowienie o wstrzymaniu robót budowlanych (art.50 ust.1 pkt 4). Wstrzymanie robót budowlanych stanowi jednocześnie wszczęcie postępowania, w którym – w razie potwierdzenia się dokonania przez inwestora istotnych odstępstw - następnie powinny być wydane dalsze decyzje. I tak, przed upływem 2 miesięcy od dnia wydania postanowienia o wstrzymaniu, w przypadku istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę – organ zobowiązany jest do wydania decyzji w której nakłada na inwestora, określając termin wykonania, obowiązek sporządzenia i przedstawienia projektu budowlanego zamiennego, uwzględniającego zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych oraz - w razie potrzeby - wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Przepisy dotyczące projektu budowlanego stosuje się odpowiednio do zakresu tych zmian (art.51 ust.1 pkt 3). Konsekwencją wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego jest uchylenie przez organ administracji architektoniczno-budowlanej decyzji o pozwoleniu na budowę.
W dalszym toku postępowania naprawczego po dokonaniu istotnych odstępstw od udzielonego pozwolenia na budowę mogą być wydane dwa rodzaje decyzji. W przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego (art.51 ust.5). Przez niewykonanie obowiązku, o którym mowa w art. 51 ust. 5, należy również rozumieć taki przypadek, kiedy został sporządzony i przedstawiony przez stronę (inwestora) projekt budowlany zamienny, jednak w ocenie organów nie może być on zatwierdzony (wyrok NSA z dnia 1 lipca 2011 r., II OSK 705/10, LEX nr 863289; wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 lipca 2012 r., II SA/Gd 328/12, LEX nr 1226495). Natomiast w razie wykonania przez inwestora obowiązku nałożonego decyzją wydaną na podstawie art.51 ust.1 pkt 3, organ nadzoru budowlanego sprawdza wykonanie tego obowiązku i wydaje decyzję w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. W decyzji tej nakłada się obowiązek uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie (art.51 ust.4).
Podkreślić należy, że po wyeliminowaniu z obrotu prawnego decyzji zatwierdzającej pierwotny projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę inwestor winien przedłożyć projekty budowlany zamienny obejmujący całe zamierzenie budowlane. Wyeliminowanie z obrotu prawnego pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę oznacza, że decyzja wydana na podstawie przepisu art. 51 ust. 4 p.b. powinna zakresem swojego rozstrzygnięcia obejmować całość zamierzenia budowlanego, które było przedmiotem decyzji o pozwoleniu na budowę. Wydana na podstawie tego przepisu decyzja w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego i pozwolenia na wznowienie robót budowlanych albo - jeżeli budowa została zakończona - decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego, zastępuje bowiem w istocie pierwotną decyzję o pozwoleniu na budowę. Co za tym idzie, również projekt budowlany zamienny obejmować musi całą inwestycję, stanowiącą przedmiot postępowania naprawczego. Projekt ten winien zatem uwzględniać wszystkie wykonane do dnia wydania orzeczenia w sprawie roboty budowlane, a więc zarówno te, które objęte były pierwotnie zatwierdzonym projektem budowlanym - jeżeli zostały zgodnie z tym projektem wykonane, jak i roboty budowlane nieobjęte tym projektem, w tym roboty stanowiące istotne odstąpienie od ustaleń i warunków pozwolenia na budowę oraz roboty, których charakter nie może być oceniony jako istotne odstępstwo. Decyzja wydana na podstawie art.51 ust.1 pkt 3 ustawy winna zatwierdzać projekt budowlany zamienny dla całego zakresu robót objętych wnioskiem o pozwolenie na budowę, w tym również już zrealizowanych, gdyż nie może istnieć legalnie obiekt budowlany bez zatwierdzonego projektu budowlanego.
Dopiero tak sporządzony projekt budowlany zamienny może stać się przedmiotem analizy organu nadzoru budowlanego, który orzeka na podstawie art. 51 ust. 4 p.b. albo 51 ust. 5 p.b.
Projekt zamienny winien spełniać prawem określone wymagania projektu budowlanego. Projekt budowlany zamienny podlega merytorycznej ocenie organu nadzoru budowlanego, tak jak projekt "pierwotny". Oznacza to, że stosownie do art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, przed wydaniem decyzji o zatwierdzeniu takiego projektu, właściwy organ sprawdza zgodność tego projektu z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (albo decyzji o warunkach zabudowy w przypadku braku planu miejscowego), a także z wymaganiami ochrony środowiska; bada także zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi; ocenia kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, a także wykonanie projektu, (jego sprawdzenie) przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym zaświadczeniem o którym mowa w art. 12 ust. 7 cytowanej ustawy.
Wzorcem kontroli przedłożonego projektu zamiennego są przepisy obowiązujące w dacie jego złożenia organowi nadzoru budowlanego.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy przedstawić należy, że istotne odstępstwa od zatwierdzonego projektu budowlanego ustalone zostały w ostatecznej i prawomocnej w tym zakresie decyzji PINB w Oświęcimiu z dnia 17 lutego 2022 r. (k.138 a.a.). Organ stwierdził bowiem, że "zwiększono obszar oddziaływania obiektu poza działkę, na której obiekt budowlany został zaprojektowany. Na stronie 9 zatwierdzonego projektu budowlanego stwierdzono brak obszaru oddziaływania obiektu budowlanego na działkę nr [...]. Z ekspertyzy technicznej autorstwa Pana K. M. wynika, że inwestycja niekorzystnie oddziaływuje na budynek oznaczony nr [...]." Na stronie 4 uzasadnienia decyzji organ nadzoru budowlanego sprecyzował to ustalenie wskazując, że "na styku ścian konstrukcyjnych brak dylatacji uwzględnionych w inwentaryzacji budynku z daty lipiec 2017, dwa stropy tj. nad przyziemiem oraz parterem zakotwione w ścianie budynku nr [...]" oraz że "stwierdzono oparcie dwóch płatwi na ścianie oddzielenia przeciwpożarowego oraz wykonanie wyłazu dachowego w odległości 1 m od lica ściany oddzielenia przeciwpożarowego", "brak dylatacji na całej powierzchni styku (dotyczy ścian bocznych budynku [...]".
Zauważyć należy, że w zatwierdzonym pierwotnym projekcie budowlanym z 2017 r. obejmującym przebudowę, rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego nr [...] przy ul. [...] w K., działka nr [...], na projekcie zagospodarowania terenu (str.9) wyraźnie stwierdzono, że dotyczy on przebudowy i nadbudowy oraz rozbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego oznaczonego nr [...] a nie lokalu mieszkalnego. Na stronie 13 projektu podano, że "Przedmiotowy budynek przylega od strony zachodniej bezpośrednio do budynku sąsiedniego. (...) Ściana inwestora będzie stanowić ścianę oddzielenia przeciwpożarowego wymurowaną na własnym fundamencie".(...) Obydwa budynki będą mieć niezależne fundamenty i wydzielone pionowe ustroje nośne". Na stronie 17 projektu jego autor podał, że działki nr [...], [...] tworzą jedną działkę budowlaną o powierzchni - jak się wydaje - 1270 m2 (str.18). Na projekcie zagospodarowania terenu (str.20) jako projektowane elementy zagospodarowania wrysowano i opisano: przebudowę, nadbudowę i rozbudowę budynku mieszkalnego, projektowane okapy wraz z orynnowaniem, remont utwardzonego terenu, , rozbiórka odcinka instalacji przyłączeniowej do szamba oraz rozbiórka 2 odcinków przyłącza wodociągowego wg odrębnego opracowania. Na rysunku między budynkami 3 i 3a oznaczono ścianę oddzielenia przeciwpożarowego. Na stronie 22 projektu pierwotnego podano, ze przebudowa będzie polegać na "wykonaniu ściany oddzielenia przeciwpożarowego od fundamentu do wysokości ponad 30 cm nad polać dachową". Na stronie 24 projektu pierwotnego wskazano zaś, że "istniejącą konstrukcję więźby nie przeznaczoną do rozbiórki w granicy z budynkiem sąsiednim należy oprzeć na gniazdach na projektowanej nowej ścianie inwestora". Na stronie 51 pierwotnego projektu budowlanego znajduje się rys. A-18 przedstawiający przekrój C-C, z którego wynika, ze stropy projektowanej inwestycji nie przekraczają granicy między budynkami [...] i są zakotwione wyłącznie w ścianie inwestora. Podkreślenia także wymaga, że jak wskazano w decyzji Starosty Oświęcimskiego z dnia 27 września 2017 r. obejmującej przebudowę, rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego nr [...] przy ul. [...] w K., działka nr [...] – roboty budowlane można było wykonywać wyłącznie na terenie objętym pozwoleniem.
Z kolei, jak wynika z zatwierdzonego przez organ nadzoru budowlanego projektu zamiennego, dotyczy on innej inwestycji - przebudowy, rozbudowy i nadbudowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego w zakresie lokalu mieszkalnego oznaczonego jako budynek nr 3a ze zmianą sposobu użytkowania poddasza na cele mieszkalne. Na stronie tytułowej projektu zamiennego podano, że obejmuje on działki [...], [...] [...] w K..
Skoro postępowanie dotyczyło odstępstw od zatwierdzonego projektu budowlanego obejmującego przebudowę, rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego nr [...] przy ul. [...] w K., działka nr [...], to projekt zamienny również powinien dotyczyć takiej inwestycji.
Od razu wytknąć należy, że zatwierdzony projekt zamienny posiada niewłaściwą formę. Numeracja stron jest podwójna lub potrójna, a spis treści nie odpowiada kilkakrotnie poprawianej numeracji stron, a jego zawartość merytoryczna jest wewnętrznie sprzeczna i niejednoznaczna. Powyższe stanowi o naruszeniu przepisu art.34 ust.3 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dniu złożenia projektu budowlanego zamiennego, co miało miejsce 29 marca 2023 r. (Dz.U.2021.2351 t.j.) oraz przepisów rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 11 września 2020 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego (Dz.U.2022.1679 t.j.).
Zgodnie z art.34 ust.3 ustawy Prawo budowlane projekt budowlany winien m.in. zawierać projekt zagospodarowania działki lub terenu sporządzony na aktualnej mapie do celów projektowych lub jej kopii. Stosownie do definicji "mapy do celów projektowych" zawartej w art.3 pkt 14a Prawa budowlanego - przez mapę do celów projektowych należy rozumieć mapę do celów projektowych w rozumieniu art. 2 pkt 7a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2021 r. poz. 1990).W myśl tego ostatniego przepisu przez "mapę do celów projektowych" rozumie się opracowanie kartograficzne, wykonane z wykorzystaniem wyników pomiarów geodezyjnych i materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zawierające elementy stanowiące treść mapy zasadniczej lub mapy, o której mowa w art. 4 ust. 2, a także informacje niezbędne do sporządzenia dokumentacji projektowej oraz, z uwzględnieniem art. 12c ust. 1 pkt 1, klauzulę urzędową, o której mowa w art. 40 ust. 3g pkt 3, stanowiącą potwierdzenie przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zbiorów danych lub dokumentów, o których mowa w art. 12a ust. 1, w oparciu o które mapa do celów projektowych została sporządzona, albo oświadczenie wykonawcy prac geodezyjnych o uzyskaniu pozytywnego wyniku weryfikacji. W związku z tym stwierdzić należy, że na stronie 12 projektu zamiennego, złożonego po jego uzupełnieniu w dniu 28 lutego 2025 r. (k.201 a.a.) oznaczonego również nr 13k i 16k, znajduje się projekt zagospodarowania terenu opatrzony pieczęcią PINB w Oświęcimiu. W metryce rysunku podano m.in. numer projektu – [...], jego datę – 03.2023 r., tytuł rysunku - Projekt zagospodarowania dz. Nr [...] K. ul. [...] Informacje te pozostają w sprzeczności z treścią pieczęci geodety widniejącej na tej mapie, z której wynika, że dokument został pozytywnie zweryfikowany w dniu 24.11.2023 r. Skoro bowiem projekt zagospodarowania terenu sporządzony został na jakiejś mapie w marcu 2023 r., to weryfikacja z dnia 24.11. 2023 r. nie mogła dotyczyć mapy, na której sporządzono projekt zagospodarowania terenu. Oczywistym jest, że data przyjęcia materiału geodezyjnego do zasobu powinna być wcześniejsza niż data sporządzenia projektu zagospodarowania terenu. Tak więc nie wiadomo jakiej czynności przyjęcia materiałów do zasobu dotyczy wskazywana pieczęć. Przyjąć zatem należy, że opisywane potwierdzenie przyjęcia do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego nie mogło dotyczyć zbiorów danych lub dokumentów, o których mowa w art. 12a ust. 1, w oparciu o które mapa do celów projektowych została sporządzona.
Zatwierdzony projekt zamienny narusza również § 5 przywołanego rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego – nie zawiera projektu technicznego.
Stosownie do art.34 ust.3d Prawa budowlanego do projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego oraz projektu technicznego dołącza się: 1) kopię decyzji o nadaniu projektantowi lub projektantowi sprawdzającemu, jeżeli jest wymagany, uprawnień budowlanych w odpowiedniej specjalności potwierdzoną za zgodność z oryginałem przez sporządzającego projekt;
2) kopię zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7, aktualnego na dzień: a)opracowania projektu - w przypadku projektanta, b) sprawdzenia projektu - w przypadku projektanta sprawdzającego; 3) oświadczenie projektanta o sporządzeniu projektu zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej. Zgodnie zaś z § 7 rozporządzenia na stronie tytułowej projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego oraz projektu technicznego zamieszcza się m.in. datę opracowania oraz imię, nazwisko, specjalność, numer uprawnień budowlanych osoby posiadającej uprawnienia budowlane do projektowania w odpowiedniej specjalności, która opracowała daną część projektu budowlanego, wraz z określeniem zakresu sporządzonego przez nią opracowania - w przypadku strony tytułowej projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego oraz projektu technicznego oraz podpis osoby, o której mowa w pkt 3 - w przypadku strony tytułowej projektu zagospodarowania działki lub terenu, projektu architektoniczno-budowlanego oraz projektu technicznego w postaci papierowej.
Na stronie tytułowej projektu budowlanego zmiennego wpisano nazwiska projektantów: J. F., specjalność architektoniczna i instalacyjna, nr uprawnień [...] oraz mgr inż. A. S., specjalność konstrukcyjno-budowlana, nr uprawnień [...]. Na stronie 3 projektu, oznaczonej również przekreślonym numerem 4k w kolorze czerwonym oraz 4k w kolorze zielonym, znajduje się kserokopia uprawnień budowlanych nr [...] z art.364 prawa budowlanego (rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli - Dz.U.1939.34.216 t.j.) technika budowlanego J. F. i nadania mu tytułu budowniczego oraz kserokopia zaświadczenia Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa stwierdzającego, że J. F. jest członkiem Małopolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa nr ew. [...], poświadczone za zgodność z oryginałem przez mgr inż. A. S. (ważne od 2023-01-01 do 2023 -12-31) oraz kserokopia zaświadczenia Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa stwierdzającego, że J. F. jest członkiem Małopolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa nr ew. [...] (ważne od 2025-01-01 do 2025 -12-31). Poświadczanie zgodności z oryginałem przez inną osobę niż projektant, którego dokument dotyczy jest nieprawidłowe. Z kolei na podwójnie numerowanej stronie projektu 4a i 7k znajduje się kserokopia zaświadczenia Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa stwierdzające, że A. S. o numerze ewid. [...] jest członkiem Małopolskiej Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa (ważne 2025-01-01 do 2025-12-31). Nie wiadomo przez kogo poświadczona została zgodność z oryginałem (porównując ten podpis z podpisem ze strony tytułowej wydaje się, że przez J. F.). Stanowi to o naruszeniu art.34 ust.3d pkt 1) Prawa budowlanego.
W zatwierdzonym projekcie budowlanym wskazano, że projektant J. F. posiada specjalność architektoniczną i instalacyjną. Organy ustaliły, że projekt sporządzony został przez osoby posiadające stosowne uprawnienia do projektowania w odpowiedniej specjalności, które wpisane są na listę członków właściwych izb.
Zważywszy, że z przedłożonych dokumentów wynika jedynie, że w 1959 r. (na podstawie prawa budowlanego z 1928 r.) J. F. uzyskał tytuł budowniczego, a w aktach sprawy brak jest dokumentu wskazującego, że projektant ten posiada uprawnienia w specjalności architektonicznej i instalacyjnej, nie wiadomo w oparciu jakie dowody, organy ustaliły powyższą okoliczność.
Ani strona tytułowa projektu zamiennego (str.1), ani karta tytułowa oznaczona numerami 1a, 14, 2k, zał.191e nie zawierają pieczęci projektantów. Tymczasem w zaskarżonej decyzji stwierdzono, że projekt zamienny sporządzony został przez osoby posiadające stosowne uprawnienia do projektowania w odpowiedniej specjalności, a projekt został także przez nie opatrzony pieczęciami zawierającymi nr uprawnień oraz podpisami. Ustalenie to nie ma potwierdzenia w aktach sprawy. Pieczęć projektanta J. F. znajduje się wyłącznie na jednym rysunku projektu z k.66 (70k), gdzie w metryce podano: "Uprawniony budowniczy J. F. upr. Bud. nr [...]".
Na stronie 11 zatwierdzonego projektu zamiennego znajduje się informacja, że obszar oddziaływania projektowanej inwestycji mieści się na działce inwestycyjnej nr [...]/1obiektu. Pozostaje to w sprzeczności z zapisem na k.10 (14k) projektu zamiennego, gdzie projektant podał, ze ściana oddzielenia przeciw pożarowego lokalu mieszkalnego nr 3a usytuowana jest w granicy. Z kolei na rysunku z k.60 (k.64k) projektu zamiennego uwidoczniono, że ściana oddzielenia przeciwopożarowego ma być wykonana przez inwestora od strony budynku 3a i w niej mają być kotwione stropy. Jednocześnie na rysunkach inwentaryzacji (k.50 ew.50k i k.51 ew.55k) nie ujęto istniejących kotwień w ścianie budynku nr [...]. Z kolei na rysunku na k.54 zobrazowano kotwienia sięgające do przerywanej, nie opisanej linii w ścianie budynku nr [...]. Nie wiadomo zatem co oznacza ta przerywana linia, w szczególności czy stanowi ona granicę między sąsiednimi nieruchomościami przebiegająca przez ścianę wspólną? Jeżeli tak, to nie wiadomo na jakiej podstawie to przyjęto. Faktowi temu właściciele budynku nr [...] zdecydowanie przeczyli.
W zatwierdzonym projekcie budowlanym sprzeczności można dostrzec znacznie więcej. Przykładowo, w części rysunków obejmujących inwentaryzację obiektu (str.49, 50,51,562) uwidoczniono mającą istnieć między budynkami [...] dylatację (treść drukowana). Na rysunkach dokonano skreślenia słowa "dylatacja" i postawiono parafę. Nie wiadomo kto i kiedy to uczynił. Jednocześnie na rysunkach ze stron 56, 57 i 58 wskazano, że dylatacja między budynkami nr [...] i [...] istnieje. Dyskwalifikuje to zatwierdzony przez organy projekt zamienny.
W części opisowej projektu architektonicznego (k.13, 17k) podano, że projektowana przebudowa będzie m.in. polegać na wykonaniu odcięcia stropów budynku nr 3a na poziomie stopu przyziemia i parteru i tym samym "uciągleniu" dylatacji między budynkami. Jednakże pozostaje to w sprzeczności z rysunkiem inwentaryzacji ze strony 49, na którym skreślono słowo dylatacja, co oznacza, że na wysokości fundamentów dylatacji również nie ma. Tymczasem na rysunku nr 9A (str.57, 61k) obrazującym projektowany stan przyziemia pozostała treść drukowana: "dylatacja istniejąca ścian". To samo dotyczy rysunku 10A – projektowanego rzutu parteru.
Na wewnętrzną sprzeczność projektu wskazywali również skarżący, którzy w obszernych pismach wypunktowali szereg wadliwości tego projektu. Ustosunkowanie się organów do tych zarzutów było niewystarczające.
Wreszcie, zwrócić należy uwagę na jeszcze jedną wadliwość zatwierdzonego projektu zamiennego. Jak wynika ze spisu treści tego projektu w części C – Projekt architektoniczno-budowlany – część opisowa znajduje się punkt VIII – Ekspertyza techniczna budynku mieszkalnego (str.16). Na stronie podwójnie numerowanej: 16, 20k znajduje się, co prawda, ekspertyza techniczne, ale w pkt IV. Zawiera ona nieuprawnione twierdzenie projektanta, że "z przeprowadzonego rozpoznania wynika, że budynki nr 3a na działce nr [...] i budynek nr [...] na działce [...] stanowią jeden budynek o dwóch lokalach. Po dokonaniu podziału działki, na której wzniesiony był budynek nigdy nie dokonano podziału budynku na dwa niezależne obiekty" oraz "w roku 1986 dokonano podziału nieruchomości ustanawiając granicę w osi ściany". Ale już na stronie 31 (35k) projektant podał, że przy podziale nieruchomości "granica została opisana po licu ściany". Twierdzenia te nie znajdują oparcia w aktach sprawy. W punkcie tym projektant wskazał nadto, że "istniejący strop zostanie odcięty w przestrzeni dylatacji i tym samym nastąpi rozdzielenie konstrukcji budynków". W ppkt 5 "Wnioski" wskazano, że wykonanie dylatacji między budynkami jest możliwe. Taka konstrukcja części opisowej projektu jest niejednoznaczna i budzi wątpliwości co w istocie jest ekspertyzą techniczną, a co przewidzianymi w projekcie robotami budowlanymi koniecznymi do wykonania.
W ppkt 6 podano, że "wykonane roboty budowlane (...) spełniają podstawowe wymagania dotyczące obiektów budowlanych określone w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jaki powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie". W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że po analizie projektu budowlanego stwierdzono, że "przedmiotowy budynek nr 3a, nie narusza w sposób istotny warunków technicznych określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Tak więc skonstatować należy, że organ bezrefleksyjnie powielił wadliwe sformułowanie projektanta. Jak bowiem wynika z art.35 ust.1 pkt 2) rzeczą organów nadzoru budowlanego było sprawdzenie zgodności projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami techniczno-budowlanymi, a nie z podstawowymi wymaganiami tych przepisów.
Nadto, w dalszej części omawianej Ekspertyzy technicznej umieszczono w jej treści "schemat rozcięcia stropu". W części rysunkowej projektu architektoniczno-budowlanego brak jest odniesień do projektowanego ewentualnie "rozcięcia stropu". Powyższe powoduje, że projekt zamienny jest nieczytelny i brak mu jednoznaczności w określeniu projektowanych robót i wskazanych w cytowanej ekspertyzie jako możliwych do wykonania.
Dalej, zauważyć należy, że zgodnie z § 18 w/w rozporządzenia w projekcie budowlanym winny znaleźć się informacje o obszarze oddziaływania obiektu, zawierające wskazanie przepisów prawa, w oparciu o które dokonano określenia obszaru oddziaływania obiektu. Podstaw prawnych dokonania określenia obszaru oddziaływania obiektu projekt zamienny nie zawiera.
Do projektu budowlanego zamiennego dołączono uzgodnienie ZMiUW, zresztą z uwagami, przedłożone do projektu pierwotnego, co jest wadliwe.
Na stronie 23 (17k) projektu wskazano, że "projektuje się zmianę sposobu użytkowania poddasza na cele mieszkalne". Zostało to wadliwie powielone w zaskarżonej decyzji. Podkreślić zatem należy, że nie można skutecznie domagać się jednoczesnego przeprowadzenia w postępowaniu naprawczym z art. 51 ustawy Prawo budowlane również legalizacji samowoli w zakresie zmiany sposobu użytkowania. Pozwolenie na użytkowanie, o którym mowa w art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane nie jest elementem decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego zamiennego. Przepis wyraźnie wskazuje o nałożeniu w tej decyzji obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie a nie o wydaniu w ramach postępowania naprawczego pozwolenia na użytkowanie. Przepisy art. 50-51 i 71a ustawy Prawo budowlane obejmują swoim zakresem dwa różne postępowania. Pierwsze z nich dotyczy postępowania naprawczego (doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem), drugie, natomiast, odnosi się do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, dokonanej bez wymaganego zgłoszenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że zmiana użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, wiążąca się z wykonaniem robót budowlanych, wymagających uzyskania pozwolenia na budowę, możliwa jest do zrealizowania wyłącznie w postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę. Wobec tego w sytuacji, gdy inwestor wykonuje roboty budowlane związane ze zmianą sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do przeprowadzenia postępowania naprawczego w oparciu o przepisy art. 50 i art. 51, nie zaś art. 71a Prawa budowlanego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego
z dnia 29 listopada 2023 r., sygn. II OSK 614/21, LEX nr 3707747).
Organy zaniechały oceny jeszcze jednej kwestii, a to prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane przez inwestorów.
Skład orzekający rozpoznający przedmiotową sprawę akceptuje pogląd prawny wyrażony w orzecznictwie, zgodnie z którym organ nadzoru budowlanego przed wydaniem decyzji w trybie art. 51 Prawa budowlanego powinien zbadać, czy jej adresat posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (por. wyrok NSA z 18 lipca 2018 r., II OSK 2066/16). Nie ma bowiem podstaw prawnych do tego, aby z kompetencji organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie w trybie przepisów art. 50–51 Prawa budowlanego wyłączyć uprawnienie do badania, czy inwestor posiada prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (zob. wyroki NSA: z 26 marca 2013 r., II OSK 2183/11; z 3 lipca 2012 r., II OSK 755/11; z 1 lutego 2013 r., II OSK 270/12; z 13 marca 2013 r., II OSK 2180/11; z 14 stycznia 2014 r., II OSK 1900/12; z 6 marca 2014 r., II OSK 2426/12; z 22 sierpnia 2014 r., II OSK 490/13; z 31 marca 2015 r. II OSK 2079/13). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, pogląd powyższy nie stoi w sprzeczności z uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2011 r., sygn. akt II OPS 2/10, według której przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego nie stanowi podstawy do wydania decyzji nakładającej na inwestora obowiązek złożenia przewidzianego w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Istotą powyższej uchwały jest bowiem to, iż w postępowaniu naprawczym nie ma podstawy prawnej do żądania przez organ nadzoru budowlanego złożenia przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do terenu na cele budowlane. Nie oznacza to jednak, że w postępowaniu prowadzonym w trybie przepisów art. 50-51 tej ustawy nie bada się kwestii posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (por. wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2020 r. sygn. II OSK 520/19, wyrok NSA z 3 lipca 2012 r. II OSK 755/11; podobnie w doktrynie M. Wincenciak [w:] Prawo budowlane. Komentarz, pod red. A. Plucińskiej-Filipowicz i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, uw. 11 do art. 51).
Dodać jedynie należy, że na mocy art. 1 pkt 28 lit. b ustawy z dnia 27 marca 2003 r. do Prawa budowlanego wprowadzono zasadę, zgodnie z którą, odpowiedzialność za merytoryczną zawartość projektu architektoniczno-budowlanego ponoszą wyłącznie projektant oraz - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu - sprawdzający projekt, którzy mają obowiązek dołączyć do projektu budowlanego oświadczenie o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej ( por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1949/19). Podkreślić jednakże trzeba, że nie można w niektórych przypadkach wykluczyć dokonania przez organ weryfikacji projektu budowlanego w odniesieniu do oczywistych omyłek, niejasności, czy nawet oczywistych nieprawidłowości merytorycznych ustaleń i rozwiązań zawartych w projekcie budowlanym, mających charakter techniczny. Wszak organy administracji architektoniczno-budowlanej są organami specjalistycznymi powołanymi do rozstrzygania spraw z zakresu szeroko rozumianego prawa budowlanego. Co do zasady jednak, organy opierają się w tym zakresie na oświadczeniu o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej. Muszą mieć jednakże pewność, że autorzy projektu legitymują się właściwymi uprawnieniami, czego z przyczyn wyżej wskazanych nie można stwierdzić.
Podsumowując, sprawdzenia wymienione w przepisie art.35 ust.1 prawa budowlanego zostały dokonane przez organy w sposób wadliwy, czego konsekwencją było naruszenie art.51 ust.4 Prawa budowlanego. Sprzecznie z nakazami wynikającymi z przepisów art.7, 77 i 107 k.p.a. organy nie wyjaśniły sprawy w sposób umożliwiający jej prawidłowe rozstrzygnięcie.
Mimo sporządzenia obszernych uzasadnień decyzji przez organy obydwu instancji są one chaotyczne, a dokonane niektóre ustalenia faktyczne są na tyle niejasne, że nie pozwalają na przeprowadzenie pełnej weryfikacji ustalonego stanu faktycznego sprawy.
Wobec oczywistej wadliwości przedłożonego przez inwestorów projektu zamiennego, szczegółowe ustosunkowywanie się do zarzutów skargi jest zbędne.
Stwierdzić jedynie można, że kontrola instancyjna, a następczo kontrola sądowa decyzji administracyjnej, której podstawę prawną stanowi art. 51 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, nie może obejmować badania prawidłowości decyzji ją poprzedzającej, wydanej na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, skoro wyłączną przesłanką jej wydania jest w świetle powołanego wyżej przepisu jedynie stwierdzenie tego, czy skierowany do adresata nakazu obowiązek został przez niego w sposób właściwy spełniony.
Nadto, decyzja wydana na podstawie art. 51 ust. 4 P.b. ma za przedmiot projekt budowlany, który obejmuje całą inwestycję, lecz kontrola i ewentualna negatywna weryfikacja tego projektu powinny dotyczyć "nowej materii projektowej", czyli rozwiązań odmiennych, odróżniających istotnie projekt zamienny, w stosunku do pierwotnego (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2023 r., sygn. II OSK 750/21, LEX nr 3695473). W wyroku tym wyrażono pogląd, który Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że w płaszczyźnie proceduralnej przedmiotem zatwierdzenia projektu budowlanego zamiennego na podstawie art. 51 ust. 4 p.b. jest całość zamierzenia budowlanego. Projekt zamienny to bowiem wprawdzie rzeczywiście projekt "uwzględniający zmiany wynikające z dotychczas wykonanych robót budowlanych" (art. 51 ust. 1 pkt 3 p.b.), ale jednak nadal projekt dla całej inwestycji, i to inwestycji, która mocą art. 36a ust. 2 p.b. została całościowo pozbawiona pozwolenia na budowę i zatwierdzenia dotychczasowego projektu budowlanego. Nie musi to jednak oznaczać, że organy nadzoru budowlanego powinny dokonywać weryfikacji projektu zamiennego również w zakresie, w którym inwestor nie dopuścił się istotnego odstępstwa. Należy sobie bowiem uświadomić, że mocą udzielonego ostatecznego pozwolenia na budowę inwestor uzyskuje autoryzację organu Państwa - organu architektoniczno-budowlanego dla przedłożonego projektu budowlanego i zarazem nabywa prawo do realizacji planowanego zamierzenia. Inwestor, tak długo jak w procesie budowlanym nie narusza obowiązującego porządku prawnego, czyni użytek z uprawnienia przyznanego mu pozwoleniem na budowę, a jego prawa nie powinny z nieuzasadnionych przyczyn doznać uszczerbku. Z tego powodu należy przyjąć, że decyzja z art. 51 ust. 4 P.b. ma wprawdzie za przedmiot projekt budowlany (zamienny) dla całego zamierzenia budowlanego, ale nie służy ponownej rewizji tego zamierzenia, już raz objętego zatwierdzeniem w pozwoleniu na budowę, ale weryfikacji elementów nowych, wynikających z istotnych odstępstw, których dopuścił się inwestor.
W oparciu o powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a.") orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty w wysokości 1014,00 zł składa się: kwota 500 zł tytułem uiszczonego przez skarżących wpisu; kwota 480 zł tytułem wynagrodzenia adwokata reprezentującego skarżących, ustalona jako stawka minimalna na podstawie art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.) oraz kwota 34 zł tytułem uiszczonych przez pełnomocnika skarżących opłat skarbowych za złożone dokumenty pełnomocnictwa (art. 1 ust. 1 pkt. 2 w związku z cz. I.IV załącznika do ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej, t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1827).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło