II SA/Kr 88/25
WyrokWSA w Krakowie2025-02-28
Skład orzekający: Magda Froncisz, Agnieszka Nawara-Dubiel, Joanna Tuszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o odszkodowanie za nieruchomość wywłaszczoną na podstawie dekretu z 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych, którego orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne przed wejściem w życie ustawy nowelizującej z 1951 r., uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że roszczenie o odszkodowanie za nieruchomości wywłaszczone na podstawie dekretu z 1949 r. uległo przedawnieniu. Zgodnie z art. 39 ust. 1 dekretu, roszczenia te przedawniały się po trzech latach od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne. Ustawa z 1951 r. wprowadziła normę intertemporalną (art. 9), zgodnie z którą w sprawach, gdzie orzeczenie stało się ostateczne przed wejściem w życie ustawy (31 stycznia 1952 r.), termin przedawnienia rozpoczynał bieg od daty wejścia ustawy w życie. W konsekwencji, roszczenia przedawniły się najpóźniej z dniem 31 stycznia 1955 r., co skutkuje brakiem podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania.Stan faktyczny
Skarżący domagał się ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości wywłaszczone orzeczeniem z 1951 r. Organy administracji odmówiły ustalenia i wypłaty odszkodowania, powołując się na przedawnienie roszczeń wynikające z przepisów dekretu z 1949 r. oraz ustawy nowelizującej z 1951 r. W odniesieniu do jednej z parceli postępowanie zostało umorzone z powodu braku dowodów na jej wywłaszczenie. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne zastosowanie przepisów o przedawnieniu oraz zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Nawara-Dubiel (spr.) Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Protokolant: sekretarz sądowy Katarzyna Cyganik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2025 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 29 listopada 2024 r., znak WS-VI.7534.2.31.2024.KP w przedmiocie odmowy ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomość oddala skargę.
II SA/Kr 88/25
UZASADNIENIE
Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 27 września 2024 r., znak: GS-14.6821.44.2023.AW, wydaną m.in. na podstawie art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. art. 112 ust. 4, art. 128 ust. 1 i art. 132 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145), odmówił J. W. ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości oznaczone jako parcele I. kat. [...], I. kat. [...], l. kat[...], l. kat. [...], l. kat [...] obj. [...] gm. kat. K. wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 7 listopada 1951 r. ([...]), a także umorzył postępowanie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcela I. kat. [...] b. gm. kat. K.
Wojewoda Małopolski decyzją z 29 listopada 2024 r., znak: WS-VI.7534.2.31.2024.KP, wydaną po rozpatrzeniu odwołania J. W., utrzymał decyzję organu pierwszej instancji w mocy.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z 7 listopada 1951 r. ([...]) wywłaszczono z dniem 12 sierpnia 1950 r. na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem na cele budowy Miasta N. i Kombinatu N. parcele: I. kat.: [...], [...], [...] i część parceli [...] (własność W. R. w [...] cz. i J. z W. R. w [...] cz.). Postanowieniem Sądu Grodzkiego w K. z 14 stycznia 1949 r. (sygn. akt [...] uznano W. R. za zmarłego, a za domniemany dzień śmierci przyjęto datę 1 stycznia 1947 r. Ze skróconego aktu zgonu wynika, że J. W. wyszła powtórnie za mąż za W. W.. Postanowieniem Sądu Rejonowego dla K. w K. z 3 kwietnia 2019 r. (sygn. [...]) spadek po J. W. zmarłej w dniu 27 grudnia 1984 r. na podstawie ustawy nabył w całości J. W..
Zastosowanie mają przepisy dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (z uwzględnieniem zmian wprowadzonych ustawą z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającą dekret). W świetle dodanego art. 39 i art. 9 ustawy zmieniającej uprawnienie (roszczenie) wygasło. Skoro orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z 7 listopada 1951 r. [...]) stało się ostateczne z dniem 8 grudnia 1951 r., tj. przed wejściem w życie ustawy zmieniającej (31 stycznia 1952 r.), to zgodnie z art. 39 ust. 1 dekretu termin do złożenia wniosku o ustalenie odszkodowania za parcele I. kat.: [...] i [...] upłynął z dniem 31 stycznia 1955 r. Wobec upływu terminu do ustalenia odszkodowania nie ma podstaw do zastosowania art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. W zakresie braku ustalenia terminu odebrania decyzji o wywłaszczeniu przez poprzednich właścicieli (przede wszystkim W. R., który został uznany za zmarłego) organ odwoławczy wskazał, że nie jest uprawniony do weryfikowania prawidłowości klauzuli ostateczności decyzji i legalności decyzji o wywłaszczeniu. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji bezskutecznie poszukiwał dokumentów wskazujących na ustalenie odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości i jego wypłatę lub złożenie do depozytu sądowego.
Z kolei parcela I. kat. [...] dalej figuruje w niezamkniętym Lwh [...] K. jako własność W. R. w 2/5 cz. i J. W. zamężnej R. w 3/5 cz. na podstawie umowy rozdziału i darowizny z 6 lipca 1938 r. i metryki ślubu z 23 sierpnia 1938 r., zaś organ pierwszej instancji nie odnalazł decyzji dotyczącej jej wywłaszczenia, ani nie przedłożyła jej strona.
W skardze na powyższą decyzję J. W. wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, zarzucając przy tym naruszenie:
1) art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przez niezastosowanie i odstąpienie od wydania decyzji o ustaleniu i wypłacie odszkodowania;
2) art. 38a (art. 39) ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. zmieniającej dekret przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy orzeczenie Prezydium WRN stało się ostateczne z dniem 8 grudnia 1951 r., a więc przed wejściem w życie ustawy zmieniającej, a tym samym błędne przyjęcie przez organ, iż nastąpiło przedawnienie roszczenia;
3) art. 7 w zw. z art. 8 w zw. z art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r k.p.a. przez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wystarczający do ustalenia okoliczności dotarcia do dokumentacji dotyczącej wywłaszczenia wskazanych nieruchomości (parceli), w szczególności doręczenia decyzji stronie, a to przez ustalenie, że decyzja stała się ostateczna z dniem 8 grudnia 1951 r., w sytuacji braku wskazania sposobu doręczenia stronie, tym samym błędnego uznania, iż termin do złożenia wniosku uległ przedawnieniu z dniem 31 stycznia 1955 r. w sytuacji gdzie to postępowanie wywłaszczeniowe było już ostateczne. Przy jednoczesnym braku wskazania co do sposobu wywłaszczenia z udziału 2/5 W. R. ze wskazanych nieruchomości (parceli) w sytuacji braku przeprowadzenia postępowania spadkowego po W. R., tym samym brak ustalenia i odniesienia się do sytuacji, czy J. z W. R. złożyła wniosek o wypłatę odszkodowania oraz czy środki te trafiły do depozytu sądowego i zostały z niego odebrane, tym samym brak ustalenia co do rzeczywistego położenia nieruchomości (parceli) przy jednoczesnym braku wskazania czy nieruchomości (parcele) zostały wykorzystane w zakresie niezbędnym do realizacji narodowych planów gospodarczych, gdyż wedle wskazań część przejętych nieruchomości mogła zostać przekazana pod Rodzinne Ogródki Działkowe;
4) art. 7 k.p.a. przez załatwienie sprawy z pominięciem podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, przez brak dążenia do wyjaśnienia rzeczywistego położenia parceli I. kat [...] w nawiązaniu do przedstawionej przez skarżącego opinii z 5 maja 2021 r., gdzie wskazana parcela w ocenie wydającego opinię geodety prawdopodobnie odpowiada działce ewidencyjnej nr [...] obr. [...], tym samym ustalenie i przywrócenie rzeczywistych granic działki prowadziłoby do zwrotu nieruchomości prawowitemu właścicielowi;
5) art. 105 § 1 k.p.a. przez umorzenie postępowania w stosunku do parceli I kat. [...], tym samym braku odniesienia się do rzeczywistego położenia ww. parceli;
6) art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. przez utrzymanie decyzji organu pierwszej instancji w mocy, w sytuacji w której to organ odwoławczy powinien uchylić poprzednią decyzję i rozstrzygnąć postępowanie uwzględniając żądanie strony skarżącej;
7) art. 21 ust. 2 Konstytucji RP w związku z pozbawieniem skarżącego prawa do słusznego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość.
W uzasadnieniu skargi podniósł w szczególności, że organy nie wyjaśniły, czy i kiedy decyzja wywłaszczeniowa została doręczona J. z W. R., czy była wywieszona publicznie i w jakim miejscu. Zdaniem skarżącego dekret w brzmieniu sprzed nowelizacji z dnia 29 grudnia 1951 r. nie przewidywał przedawnienia roszczenia o wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, więc roszczenie to nie ulega przedawnieniu, jeżeli zakres wywłaszczenia ustalony został ostateczną decyzją administracyjną i postępowanie to zostało w tym zakresie zakończone. Gdyby zaś przyjąć, że decyzja wywłaszczeniowa uostateczniła się 8 grudnia 1951 r., to odszkodowanie powinno być ustalone ewentualnie przekazane do depozytu sądowego. Skarżący podkreślił, że żądał ustalenia rzeczywistego położenia parcel, a organy mu tego położenia (ani aktualnych numerów ewidencyjnych) nie tylko nie wskazały, ale nawet nie przesłuchały go na tę okoliczność, co pozbawia go możliwości dochodzenia zwrotu. Tymczasem skarżący to rzeczywiste położenie zna w przybliżeniu z czasów dzieciństwa i części tych parcel mogą zajmować ROD "N. " nr [...], nr [...], nr [...]. Skarżący wskazał, że cel wywłaszczenia okazał się zbędny, bo parcela l. kat. [...] prawdopodobnie odpowiada części działki nr [...] i stanowi parking ROD, więc może pozostawać własnością Skarbu Państwa i została przekazana ROD, a nie na cel wywłaszczenia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm. - dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, nie będąc przy tym związanymi granicami skargi (art. 134 ustawy). Z art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.
Skarga jest nieuzasadniona.
Skarżący domagał się ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości oznaczone jako parcele I. kat. [...], I. kat. [...], l. kat. [...]. kat. [...], l. kat [...] obj. [...] b. gm. kat. K. wywłaszczone orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 7 listopada 1951 r. ([...]).
Podstawę prawną wywłaszczenia ww. nieruchomości stanowił dekret z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych do realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31; dalej: "dekret z 1949 r."). Dekret ten został znowelizowany ustawą z 29 grudnia 1951 r. (Dz.U. z 1952 r. Nr 4, poz. 25 – dalej: "ustawa z 1951 r."). Ustawa z 1951 r. weszła w życie 31 stycznia 1952 r. i na skutek tej nowelizacji od 31 stycznia 1952 r. dekret z 1949 r. przewidywał przedawnienie roszczeń odszkodowawczych.
Zgodnie z art. 39 ust. 1 dekretu, roszczenia odszkodowawcze przedawniały się po upływie trzech lat od dnia, w którym orzeczenie o wywłaszczeniu stało się ostateczne w toku instancji. Ustawa z 1951 r. zawierała normę intertemporalną, dotyczącą początku biegu tego terminu. Zgodnie z art. 9 ustawy z 1951 r. w sprawach, w których orzeczenie wywłaszczeniowe uprawomocniło się lub stało się ostateczne przed wejściem w życie ustawy (czyli przed 31 stycznia 1952 r.), termin rozpoczynał bieg od daty wejścia ustawy w życie.
Dokonując wykładni przepisu art. 9 ustawy z 1951 r. wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że przewidziany w tej regulacji prawnej termin, mimo że został określony jako przedawnienie, to jest w istocie określonym przez ustawodawcę terminem dochodzenia roszczeń o odszkodowanie, który jest terminem materialnym. Termin materialny należy odróżnić od terminu procesowego, który stanowi okres do dokonania określonej czynności procesowej przez podmioty postępowania administracyjnego. O ile upływ procesowego terminu załatwienia sprawy, nie pozbawia kompetencji do jej załatwienia, o tyle upływ terminu materialnego odnoszący się do strony powoduje wygaśnięcie praw i obowiązków o charakterze materialnym, tj. uprawnienia (roszczenia), a termin ten nie podlega przedłużeniu lub przywróceniu. Upływ takiego terminu skutkujący przedawnienie roszczenia powoduje, że stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany.
W orzecznictwie zwraca się nadto uwagę, że to że w sprawie nie doszło w przeszłości do wszczęcia postępowania o ustalenie odszkodowania nie oznacza, że termin przedawnienia nie rozpoczął biegu, był on bowiem liczony od dnia ostateczności decyzji o wywłaszczeniu lub zgodnie z art. 9 ustawy z 1951 r.
Podkreśla się, że skutek przedawnienia roszczenia odszkodowawczego musi być w postępowaniu o odszkodowanie uwzględniany z urzędu. Przepis art. 125 ust. 5 pkt 3 ugn ma zastosowanie do nieruchomości wywłaszczonych przed wejściem w życie tej ustawy (co oznacza, że co do zasady mógłby stanowić podstawę ustalenie odszkodowania za wywłaszczenia dokonane na podstawie powołanych dekretów) ale nie dotyczy to tych roszczeń odszkodowawczych, które z mocy prawa uległy przedawnieniu (por.: wyroki NSA z: 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1572/10; 18 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 2813/12; 11 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 660/13; 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 2375/13; 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 3062/14; 21 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2620/15; 18 września 2019 r., sygn. akt I OSK 465/19; 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1139/18; 7 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 2959/18; 24 września 2021 r., sygn. akt I OSK 2524/20 i 23 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 466/19).
Wobec powyższego, roszczenia o odszkodowanie z tytułu wywłaszczenia (między innymi) nieruchomości poprzedniczki prawnej skarżącego, wynikające z orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia 7 listopada 1951 r. przedawniły się najdalej 31 stycznia 1955 r. Wobec powyższego rozstrzygnięcie organów o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za nieruchomości oznaczone jako parcele I. kat. [...] I. kat. [...], l. kat[...], l. kat[...], l. kat [...] obj. [...] b. gm. kat. K. jest prawidłowe.
Jeśli zaś chodzi o umorzenie postępowanie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość oznaczoną jako parcela I. kat. [...] b. gm. kat. K. , to wskazać należy co następuje.
Zgodnie z dyspozycją art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części.
Przedmiotem postępowania administracyjnego jest sprawa administracyjna, którą należy rozumieć jako szczególną kompozycję podmiotu administracyjnego stosunku prawnego, jego przedmiotu (węzła praw i obowiązków), podstawy faktycznej oraz podstawy prawnej, w wyniku czego następuje możliwość władczej konkretyzacji norm prawnych odnoszących się do wzajemnych uprawnień i obowiązków organu administracji publicznej oraz podmiotu będącego adresatem rozstrzygnięcia tego organu. Z bezprzedmiotowością postępowania administracyjnego mamy do czynienia, jeżeli nastąpi dekompletacja któregoś z wyżej wskazanych elementów, w wyniku czego organ stwierdzi, że sprawa administracyjna albo nigdy nie istniała (bezprzedmiotowość pierwotna), albo przestała istnieć (bezprzedmiotowość następcza). Stanowisko to potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych.
Jak zasadnie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2019 II OSK 1242/17 bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 105 § 1 k.p.a., to brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. Sprawa administracyjna jest więc konsekwencją istnienia stosunku administracyjnego - takiej sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień wynikających z prawa materialnego. Sprawa zawisła przed organem administracji jest, lub stała się bezprzedmiotowa jeżeli organ stwierdzi, że bądź brak przedmiotu sprawy administracyjnej tj. sprawy która ma, czy może być załatwiona w formie decyzji (rozstrzygnięcia) organu administracji (bezprzedmiotowość przedmiotowa), bądź podmiot który domaga się takiego rozstrzygnięcia nie może być adresatem decyzji czy innego rozstrzygnięcia organu administracji (bezprzedmiotowość podmiotowa) bądź nie istnieje norma prawna, która dany stan faktyczny nakazuje lub pozwala rozstrzygnąć w formie decyzji organu administracji.
W niniejszej sprawie, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, organ prawidłowo ustalił, że parcela I. kat. [...] b. gm. kat. K. nie została wywłaszczona. W aktach sprawy znajduje się kopia orzeczenia wywłaszczeniowego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z 7 listopada 1951 r., z której wynika (poz. 346, k. 18-25 akt adm.), że z [...] wywłaszczeniu podlegały: część parceli gruntowej l. kat [...] oraz całe parcele gruntowe l. kat. [...].
W toku postępowania organ podjął szeroko zakrojone poszukiwania dokumentów związanych z wywłaszczeniem (w archiwach), a także dokonywał szczegółowej kwerendy ksiąg wieczystych i sporządzał ich fotokopie.
Na k. 48 znajduje się fotokopia karty [...] z której wynika, że figuruje w niej p.gr. [...] oraz, że parcele gruntowe l. kat. [...], [...] zostały przeniesione do KW [...]. KW [...] jako częściowo zniszczona nie został przemigrowana - na k. 114 akt adm. znajduje się protokół zwrotu księgi wieczystej nr [...] bez dokonania migracji, sporządzony przez referendarza sądowego w dniu 27/10/2004 r. Niemniej w księdze tej nie ujawniono parceli l.kat. [...], co organ odnotował po analizie treści ksiąg w notatce na k. 115.
Podobnie na k. 74 znajduje się przekazana przez A. karta wykazu katastralno – hipotecznego parcel b. gm. Kat. K. objętych wywłaszczeniem, obrazująca "stan przed wywłaszczeniem" i "stan po wywłaszczeniu", z której wynika, że p. kat. L. kat. [...] stanowi według stanu po wywłaszczeniu "powierzchnię poza obszarem zawnioskowanym do wywłaszczenia". Natomiast według stanu przed wywłaszczeniem, przy parceli tej widnieje adnotacja "zniesiona". Nadto wszystkie numery i powierzchnie wywłaszczonych parcel katastralnych są zgodne z decyzją wywłaszczeniową, co czyni ten dokument wiarygodnym.
Nie ma zatem żadnych dowodów na to, aby parcela katastralna l. kat. [...] objęta [...] K. została wywłaszczona, a zatem nie ma podstaw do tego aby organ mógł się jakkolwiek merytorycznie wypowiedzieć co do odszkodowania za tę nieruchomość.
Wobec powyższego, także w tej części zaskarżona decyzja jest prawidłowa, a zarzuty skargi są nieuzasadnione.
Skarżący zarzucił także naruszenie oraz art. 7 k.p.a. przez załatwienie sprawy z pominięciem podjęcia przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, przez brak dążenia do wyjaśnienia rzeczywistego położenia parceli I. kat [...] w nawiązaniu do przedstawionej przez skarżącego opinii z 5 maja 2021 r., gdzie wskazana parcela w ocenie wydającego opinię geodety prawdopodobnie odpowiada działce ewidencyjnej nr [...] obr. [...], tym samym ustalenie i przywrócenie rzeczywistych granic działki prowadziłoby do zwrotu nieruchomości prawowitemu właścicielowi.
Wskazać zatem należy, że kontrolowane postępowanie dotyczy ustalenia i wypłaty odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości. Jak już wyżej wskazano, z decyzji wywłaszczeniowej wynika, że parcela katastralna l.kat. [...] nie została wywłaszczona, zatem nie jest możliwe ustalanie odszkodowania za nieruchomość, która nie podlegała wywłaszczeniu.
Opinia geodety M. F. (kopia) przedłożona przez skarżącego wskazuje (akapit 4), że parcela l.kat. [...] zniosła się do p. gr. L. kat. [...] w 1946 r., a zatem na pięć lat przed wywłaszczeniem. Nawet jeśli zatem było tak jak wskazuje geodeta M. F. we wskazanej opinii, to oznacza to tyle, że wywłaszczona parcela [...] zawierała w chwili wywłaszczenia parcelę [...]. Okoliczność ta dla ustalenia i wypłaty odszkodowania nie ma jednak istotnego znaczenia, skoro parcela l. kat. [...] nie została wskazana w decyzji wywłaszczeniowej jako wywłaszczona.
Skarżący zarzuca także, że naruszono art. 7, art. 8 oraz art. 77 k.p.a. przez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wystarczający do ustalenia okoliczności dotarcia do dokumentacji dotyczącej wywłaszczenia wskazanych nieruchomości (parceli), w szczególności doręczenia decyzji stronie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że wywłaszczenie miało miejsce 75 lat temu, a zatem poszukiwanie dokumentów jest w oczywisty sposób utrudnione. Organ I Instancji zwrócił się w poszukiwaniu dokumentów do Archiwum Miasta K., A. S.A., Archiwum Akt Nowych w W., Archiwum Zakładowego Urzędu Wojewódzkiego w K., Instytutu Pamięci Narodowej w K. oraz badał dokumenty i księgi wieczyste, zatem nie sposób zarzucić zaniechań dowodowych. Sam fakt braku odnalezienia po tylu latach dowodów doręczeń, jeszcze nie oznacza, że decyzja doręczona nie została.
Niezależnie jednak od powyższego, decyzja wywłaszczeniowa pozostaje w obrocie prawnym, a skoro tak, to korzysta z domniemania prawidłowości, zgodnie z zasadą trwałości decyzji administracyjnych. Podkreślenia też wymaga, że organ ustalił początek biegu terminu przedawnienia roszczeń nie od chwili uprawomocnienia się decyzji (co byłoby powiązane z doręczeniami), ale od dnia wejścia w życie ustawy z 1951 r.
Wszystkie zarzuty skarżącego dotyczące braku ustalenia przez organy położenia parceli [...] w celu ustalenia, że "cel wywłaszczenia okazał się zbędny" nie mogą odnieść skutku, bo kontrolowane postępowanie nie dotyczy zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, ale ustalenia i wypłaty odszkodowania.
Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona została oddalona na zasadzie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło