III SA/Kr 1006/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Magdalena Gawlikowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2023 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 kwietnia 2023 r., nr SKO.ŚR/4111/290/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z 5 kwietnia 2023 r. nr SKO.ŚR/4111/290/2023 działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 390, dalej jako: "u.ś.r.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 390), po rozpatrzeniu odwołania skarżącej I. M. utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy J. z 3 lutego 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką M. Z. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 7 października 2022 r. skarżąca wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 9 sierpnia 2022 r. wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania Niepełnosprawności w S. nr [...], z którego wynika że niepełnosprawność istnieje od 13 stycznia 2013 r., zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28 czerwca 2022 r. Po rozpoznaniu ww. wniosku, Wójt Gminy J., decyzją z 3 lutego 2023 r. odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdził, że nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. warunkująca prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż niepełnosprawność powstała po ukończeniu 25 roku życia. Dodatkowo organ I instancji zwrócił uwagę, że skarżąca nie wykazała bezpośredniego i ścisłego związku przyczynowo między rezygnacją z zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad matką. Zdaniem organu I instancji gdyby skarżąca w okresie od 28 czerwca 2022 r. do dnia 7 października 2022 r. była osobą aktywną zawodowo można byłoby wskazać na związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Jednak w wskazanym okresie skarżąca nie była aktywna zawodowo w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r. więc trudno mówić o związku przyczynowym miedzy niepodjęciem zatrudnienia czy rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną opieką. Zdaniem organu I instancji sam znaczny stopień niepełnosprawności przyznany na stałe, jak również sprawowanie opieki nad matką - nie stanowią w świetle art. 17 u, 1 u.ś.r. samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie wniosła skarżąca. Podniosła, że w przypadku jej mamy niepełnosprawność istnieje od 62 roku życia, mama jest całkowicie niezdolna do samodzielnej egzystencji - posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 9 sierpnia 2022 r., ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Opiekę tę skarżąca sprawuje samodzielnie, wykonując w ten sposób obowiązek alimentacyjny. Zawiera się w niej pomoc w wykonywaniu codziennych czynności takich jak przygotowywanie posiłków, ubieranie się, toaleta, kontrolowanie i podawanie leków zgodnie z zaleceniami lekarza, opieka odnośnie do zabiegów rehabilitacyjnych, zapewnienie odpowiedniej higieny osobistej i warunków życia, dbanie o czystość pomieszczeń, zapewnienie odpowiedniej opieki medycznej, organizowanie wizyt lekarskich, transportu, dokonywanie zakupów spożywczych. Z tego powodu nie podejmuje zatrudnienia. Dodatkowo skarżąca wyjaśniła, że mama jest wdową w bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej, wymaga stałej całodobowej pomocy ze względu na naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb życiowych. Dwa razy przebyła udar mózgu - w styczniu 2013 r. i sierpniu 2014 r. Zmaga się z ośrodkowym niedowładem twarzy, porażeniem z przykurczem zgięciowym kończyny górnej prawej oraz średnim niedowładem kończyny dolnej prawej. Skarżąca wskazała również na inne problemy zdrowotne, w szczególności dotyczące chorób serca. W związku z powyższym wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy i przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką Opisaną we wstępie decyzją SKO w Krakowie utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. W swoich rozważaniach SKO wskazało, że przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych został wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, z dniem 23 października 2014 r. uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. W związku z powyższym w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., której niekonstytucyjność stwierdził ww. Trybunał Konstytucyjny. Niezależnie od powyższego, SKO w Krakowie stwierdziło, że w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia. Zdaniem Kolegium w sprawie nie zaistniał związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. W aktach sprawy znajduje się umowa o pracę z dnia 1 kwietnia 2012 r. zawarta pomiędzy skarżącą a A. B. na czas nieokreślny począwszy od dnia 1 kwietnia 2012 r. oraz oświadczenie pracodawcy z 31 maja 2012 r. o wypowiedzeniu pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony. Ponadto w okresie od 16 grudnia 2019 r,. do dnia 31 stycznia 2021 r. skarżąca świadczyła usługi opiekuńcze na podstawie umowy zlecenie z 16 grudnia 2019 r. w ramach projektu "M.". Zgodnie z oświadczeniem z 24 listopada 2022 r. skarżąca nie podejmowała dalszego zatrudnienia z powodu pogarszającego się stanu zdrowia matki. Kolegium podtrzymało stanowisko organu I instancji, gdyby skarżąca w okresie od 28 czerwca 2022 r. do dnia 7 października 2022 r. była osobą aktywną zawodowo można byłoby wskazać na związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Tak jednak nie było. Dodatkowo Kolegium zwróciło uwagę, że skarżąca posiada jeszcze rodzeństwo, dwie siostry oraz brata. Obowiązek alimentacyjny względem matki ciąży w takim samym stopniu na wszystkich jej dzieciach. Zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, realizacja obowiązku alimentacyjnego dzieci względem rodzica nie musi wyłącznie polegać na osobistej opiece, lecz może polegać na uczestniczeniu w finansowaniu usług osoby, która tą opiekę będzie w ich imieniu realizowała (por. wyrok WSA w Krakowie z 31.03.2022 r., III SA/Kr 1620/21, LEX nr 3339441). Na powyższą decyzję skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, iż brak jest związku przyczynowo skutkowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub jego niepodejmowaniem w celu sprawowania opieki nad osobą wymagającą opieki, w tym: - uznanie, iż brak jest związku pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez skarżącą w roku 2019, a koniecznością sprawowania opieki nad matką, w sytuacji, kiedy w przepisie mowa jest o niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. - oparcie przedmiotowej decyzji na fakcie istnienia innych osób spokrewnionych w pierwszej kolejności z matką, poza samą skarżącą. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 5 kwietnia 2023 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy J. z 3 lutego 2023 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką M. Z., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Należy także wskazać, że stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 z późn. zm.), zwanej dalej u.ś.r. Świadczenie pielęgnacyjne zostało zaliczone do świadczeń rodzinnych. Jego celem jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie osób niepełnosprawnych, gdyż służy pokryciu kosztów opieki zorganizowanej "we własnym zakresie", w tym opieki osób bliskich. Świadczenie to zapewnia środki sprawowanie nad nimi opieki (zob. R. Babińska-Górecka, K. Stopka, Polskie świadczenia rodzinne z punktu widzenia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, PiZS 2012, nr 4, s. 28-34.). Jego celem jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. 2020.111 ze zm., dalej będzie stosowany skrót u.ś.r.). Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi innym osobie, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje ona z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy zatem podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2020 r., I OSK 1148/20). Trafnie również wskazuje się, że zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodjęcie pozostają z sobą w związku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., I OSK 691/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1544/19). Na podstawie ust. 1b art. 17 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Przepis ten został jednak wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U.2014.1443) uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Przyczyną odmowy przyznania świadczenia przez organ I jak i II instancji było nie spełnienie przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1 u.ś.r., to jest brak związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy zapewnieniem przez skarżącego opieki niepełnosprawnej matce a koniecznością rezygnacji przez niego z zatrudnienia. Organy wywiodły ten wniosek z dwóch niezależnych przesłanek. Po pierwsze stwierdziły, że brak jest bezpośredniego związku czasowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z zatrudnienia a sprawowaniem przez niego opieki, a po drugie, wskazały, że na skarżącej spoczywa jedynie częściowy obowiązek alimentacyjny względem swojej matki z uwagi na posiadane rodzeństwo, które jest w tym samym stopniu zobligowane do sprawowania opieki. W niniejszej sprawie skarżąca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką (wdową), która legitymuje się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, na podstawie którego zaliczona została do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. Jako symbol przyczyny niepełnosprawności wskazano 07-S. W aktach sprawy znajduje się karta informacyjna leczenie szpitalnego z dnia 1 lipca 2020r, w którym stwierdzono u matki skarżącej stan po zawale mózgu z afazją i porażeniem prawostronnym w 2014r., stan po zawale mięśnia sercowego w 2007r., krytyczne zwężenie tętnicy szyjnej, migotanie przedsionków, nadciśnienie tętnicze. W epikryzie podkreślono znaczący stopień afazji motorycznej, ośrodkowy niedowład mięśni twarzy po prawej stronie średniego stopnia, porażenie z przykurczem zgięciowym kończyny górnej prawej, średniego stopnia spastyczny niedowład kończyny dolnej prawej, chód hemiparetyczny z kulą. Z wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącej jest pampersowana na noc, ma problemy z poruszaniem się, niewielkie odległości pokonuje przy pomocy kul ortopedycznych lub osoby drugiej. Skarżąca wykonuje takie czynności jak sprzątanie, gotowanie, podawanie posiłków, pomoc w higienie osobistej, pomoc w ubieraniu się, podawanie lekarstw i towarzyszenie w wizytach lekarskich. Matka skarżącej ma jeszcze troje innych dzieci. Rodzeństwo nie jest w stanie sprawować opieki nad swoją matka z uwagi na pracę zarobkową lub znaczna odległość miejsca zamieszkania. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w sytuacji jeżeli ściśle określona osoba uprawniona, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Trafnie podkreśla się w orzecznictwie, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (Wyrok NSA z 19.05.2021 r., I OSK 226/21, LEX nr 3177435.). Co więcej zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na to, że ustawa z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy wyinterpretować, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (Wyrok NSA z 23.10.2020 r., I OSK 1148/20, LEX nr 3088207.). W niniejszej sprawie pomimo, że nie było to ponoszone w decyzjach organów nie istnieje potrzeba stałej lub długotrwałej opieki nad matką skarżącej. Ze zgormadzonego materiału dowodowego wynika, że wymaga ona jedynie pomocy w codziennym funkcjonowaniu. Sąd nie jest wykluczone podjęcie zatrudnienia przez skarżącą. W przedmiotowej sprawie skarżąca nie spełniła tej przesłanki, gdyż zakres opieki sprawowanej nad niepełnosprawną matką nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia, a samo świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje jedynie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale z tytułu niemożności podjęcia zatrudnienia z uwagi na konieczność stałej i długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Należy podkreślić w niniejszej sprawie, że matka skarżącej wymaga opieki, która nie uniemożliwiała podjęcia zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu. Wszystkie wymienione przez skarżącą czynności opiekuńcze można natomiast świadczyć albo przed pójściem do pracy, albo po powrocie do domu. Są to bowiem wprawdzie czynności codzienne, ale jednak takie, które nie pochłaniają całego dnia i nie skutkują obowiązkiem notorycznego czuwania nad podopieczną. Świadczenie pielęgnacyjne samo w sobie nie ma natomiast zastępować wynagrodzenia za pracę w sytuacji, gdy opiekun ma możliwość podjęcia zatrudnienia, a sama sprawowana opieka nie wymaga od niego ciągłego i stałego zaangażowania. Należy przy tym podkreślić, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru automatycznego w związku z uzyskaniem orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotne jest bowiem, aby zakres opieki sprawowanej przez skarżącą w związku z orzeczoną niepełnosprawnością wykluczał możliwość podjęcia zatrudnienia, a więc innymi słowy, udowodnienie, że osoba podopieczna nie może pozostać sama w domu z uwagi na jej stan zdrowia. Orzeczenie o niepełnosprawności jest natomiast jedynie jedna z licznych przesłanek mających znaczenie dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W stanie faktycznym niniejsze sprawy oprócz skarżącej, występuje jeszcze troje jej rodzeństwa, które jest zobligowane do świadczeń alimentacyjnych w jednakowym stopniu co skarżący. W jednolitym orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przyjmuje się, że w sytuacji, gdy obowiązek alimentacyjny obciąża kilka osób, każda z nich ma obowiązek opieki i powinny się one stosownie podzielić tym obowiązkiem, tak aby nie była nim obciążona tylko skarżąca. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 1359) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z kolei art. 129 § 2 k.r.o. stanowi, że krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Art. 135 § 1 k.r.o. przewiduje, iż zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Przepisy przewidują również możliwość wyegzekwowania obowiązków alimentacyjnych w drodze sądowej. Trafnie z kolei w uchwale NSA z 14.11.2022 r. (I OPS 2/22, LEX nr 3431610) zwraca się uwagę, że zgodnie z art. 135 § 2 k.r.o., wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego, w takim wypadku świadczenie alimentacyjne pozostałych zobowiązanych polega na pokrywaniu w całości lub w części kosztów utrzymania lub wychowania uprawnionego. Wskazuje się przy tym, że sposób wypełniania obowiązku alimentacyjnego, o którym mowa w art. 135 § 2 k.r.o., zależy od woli osoby zobowiązanej. Przepis ten ma charakter przywileju dla zobowiązanego do alimentów, który nie pracuje lub osiąga niewielkie dochody, a chce wypełnić obowiązek alimentacyjny. Nie można jednak wymusić "osobistych starań" osób zobowiązanych do świadczeń alimentacyjnych, w tej formie obowiązek alimentacyjny nie może zostać orzeczony, nie podlega też egzekucji. Jednak w sytuacji, gdy istnieje kilka osób zobligowanych do alimentacji w tym samym stopniu, przyjmuje się, że obiektywne przeszkody w sprawowaniu opieki przez osoby w jednakowym stopniu zobligowane alimentacyjnie mogą uzasadniać przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego innej osobie uprawnionej w tej samej kolejności i stopniu. Sąd, kierując się okolicznościami faktycznymi niniejszej sprawy, podziela argumentację wynikającą z orzecznictwa sądów administracyjnych, że w niektórych sytuacjach mogą zaistnieć takie okoliczności, które obiektywnie uniemożliwiają sprawowanie opieki przez osobę spokrewnioną z osoba wymagająca opieki w tym samym stopniu co skarżący (por. wyrok WSA z dnia 26 sierpnia 2021 r., sygn. akt II SA/Po 301/21, lex nr 3218568 i tam wyroki NSA: dnia z 5 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1062/14; z dnia 13 listopada 2015 r., sygn. akt I OSK 1286/14; z dnia 12 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 328/16 - dostępne na stronie www.nsa.gov.pl). Przesłanki obiektywne bowiem to takie, które są niezależne od woli, a na ich wystąpienie nie ma się żadnego wpływu. Takimi okolicznościami może być np. przebywanie w zamkniętym zakładzie leczniczym, innym zakładzie administracyjnym, w którym władztwo zakładowe ogranicza sposobność określonego postępowania, czy stwierdzony znaczny stopień niepełnosprawności, który nie pozwala na podjęcie się opieki nad osobą niepełnosprawną. Natomiast posiadanie rodziny, praca zawodowa, zamieszkiwanie w innej miejscowości niewątpliwie mogą utrudniać sprawowanie opieki nad osobą wymagającą opieki, jednakże okoliczności takie tego nie uniemożliwiają, tym bardziej że wykonanie obowiązku alimentacyjnego nie musi polegać na fizycznym sprawowaniu opieki, lecz może polegać np. na finansowaniu usług opiekuńczych (Wyrok WSA w Krakowie z 31.08.2023 r., III SA/Kr 135/23, LEX nr 3607588). W tym miejscu podkreślić należy, że Sądowi znane jest stanowisko prezentowane w niektórych orzeczeniach sądów administracyjnych zgodnie z którym w sytuacji "gdy jedno z uprawnionych w pierwszej kolejności dzieci podopiecznego zwraca się o przyznanie takiego świadczenia, to nie ma podstaw pozbawienia go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci osoby wymagającej opieki. Ustawodawca takiego wymogu nie przewidział w stosunku do osób należących do tej samej grupy alimentacyjnej. Wymóg ten dotyczy jedynie osób z różnych grup alimentacyjnych. W stosunku do pozostałych sytuacji znajdą zastosowanie ogólne zasady i przesłanki przyznawania tego świadczenia, a wśród nich przesłanka faktycznego sprawowania opieki. Zatem w sytuacji gdy jedno z rodzeństwa, które w rzeczywistości sprawuje pełną opiekę nad rodzicem i z tego tytułu zrezygnowało z pracy bądź nie podejmuje zatrudnienia, ubiega się oświadczenie pielęgnacyjne, nie ma podstaw do pozbawiania go tego prawa z tego powodu, że żyją inne dzieci, które również taki obowiązek alimentacyjny mogą wypełniać, ale nie zwróciły się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego" (zob. wyrok NSA z 28 stycznia 2022 r. I OSK 925/21). W ocenie Sądu orzekającego w nin. sprawie, przedstawione wyżej stanowisko nie uwzględnia subsydiarnego charakteru udzielanej pomocy w ramach świadczeń z ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz konieczności badania nie tylko przesłanki faktycznego sprawowania opieki ale również konieczności rezygnacji z zatrudnienia/ jego niepodejmowania z powodu sprawowania tej opieki. W sytuacji bowiem, gdy żyje rodzeństwo osoby, która podejmuje się opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i są oni wszyscy w równym stopniu zobowiązani alimentacyjnie, to może okazać się, że nie ma konieczności rezygnacji z zatrudnienia. Zauważyć należy, że w przypadku, gdy na rodzeństwie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnosprawnego rodzica, to mogą oni tak podzielić zakres wykonywanych czynności, że żadne z nich nie będzie zmuszone do rezygnacji z pracy zarobkowej, a w związku z tym nie zostanie spełniona jedna z podstawowych przesłanek art. 17 ust. 1 u.ś.r. (Wyrok WSA w Krakowie z 31.08.2023 r., III SA/Kr 135/23, LEX nr 3607588). Z kolei kwestia niepodejmowania wcześniej przez skarżącą zatrudnienia bezpośrednio przed wystąpieniem z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a więc brak aktywności zawodowej, nie może być uznane za rozstrzygający o braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką, a niemożnością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Ocena bowiem niepodejmowania zatrudnienia powinna być dokonywana w czasie występowania z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie wprowadza żadnych ram czasowych, co do wykazania niepodejmowania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia wystąpi on o to świadczenie. Nie ma zatem podstaw do kwestionowania prawa strony do wyboru momentu, w którym chce wystąpić z wnioskiem o przyznanie przedmiotowego świadczenia (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 13 maja 2021 r., III SA/Gd 190/21). Skarżąca w niniejszej sprawie jest osobą obiektywnie zdolną do pracy, co wynika z jego wieku oraz braku orzeczenia o niezdolności do pracy, czy niepełnosprawności. Należy jednak wskazać, że jej brak aktywności zawodowej sam w sobie nie wyklucza przyznania świadczenia pielęgnacyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 maja 2021 r. III SA/Gd 145/21). Skarżąca może bowiem zatrudnienie podjąć w każdym momencie, ale nie podejmuj go z powodu rozmiaru opieki nad niepełnosprawną matką. Sprawowanie opieki stanowi więc ewidentną przeszkodę w podejmowaniu zatrudnienia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 maja 2021 r., III SA/Kr 802/20). Trafnie przy tym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 758/14, który wprawdzie dotyczy specjalnego zasiłku opiekuńczego to jednak przesłanki jego uzyskania są ukształtowane identycznie z przesłankami uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, stwierdzono, że rezygnacji z zatrudnienia należy rozumieć jako niewykonywanie pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad członkiem rodziny, który tego wymaga. Nie podejmowanie zatrudnienia przez skarżącą nie może być więc samoistną przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a jedynie zakres czynności opiekuńczych, które faktycznie uniemożliwiają podjęcie aktywności zawodowej. Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie podziela przy tym poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonego w wyroku z 18 maja 2021 r. (I OSK 275/21, LEX nr 3279929), iż prawidłowo interpretowana hipoteza normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmuje również konieczność poszukiwania związku - także czasowego - pomiędzy zaprzestaniem aktywności zawodowej (działań zmierzających do jej podjęcia), a wystąpieniem konieczności opieki nad osobą niepełnosprawną. Gdyby bowiem zaakceptować powyższy pogląd przesłanka nie podejmowania zatrudniania wyrażona w art. 17 ust. 1 u.ś.r. byłaby pozbawiona desygnatów. Z kolei proces interpretacji nie można doprowadzić do tego, że część normy nie będzie miała żadnego znaczenia prawnego i będzie miała charakter pusty. Co więcej, wymaganie od osoby występującej z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wcześniejszego zatrudnienia i rezygnacji z niego właśnie celem sprawowania opieki, doprowadziłoby do sytuacji, że takie osoby podejmowałyby miesięczne zatrudnienie, tylko po to, aby zaraz wypowiedzieć umowę o pracę z uwagi na niemożność pogodzenia zatrudnienia z koniecznością sprawowania opieki. Stąd w licznych orzeczeniach podkreśla się, że przepis art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. nie wymaga, by skarżąca zrezygnowała z pracy zarobkowej, lecz wystarczy, by jej nie podjęła z uwagi na opiekę nad osobą niepełnosprawną (por. wyrok NSA z 12 października 2021 r., I OSK 493/21, LEX nr 3336366). Także Naczelny Sąd Administracyjny wypowiedział się, iż również status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, czy też bez, nie ma jakiegokolwiek wpływu na możliwość uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, natomiast przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ma wpływ na status danej osoby jako osoby bezrobotnej (Wyrok NSA z 23 lutego 2022 r., I OSK 1144/21, LEX nr 3333856). Tym niemniej mając na uwadze inne przeszkody wskazane wcześniej w uzasadnieniu, w szczególności istnienie rodzeństwa skarżącej, co do którego nie wykazała ona istnienia obiektywnych przeszkód w sprawowaniu opieki, Sąd uznał, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia a koniecznością sprawowania przez nią opieki nad matką. Powyższe doprowadziło do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji wyroku.