III SA/Kr 1421/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 28 czerwca 2024 r. nr WO-II.621.1.43.2024 w przedmiocie wymeldowania skargę oddala. Jak wynika z akt sprawy, postępowanie w przedmiocie wymeldowania skarżącej z miejsca pobytu stałego pod adresem: K., os. Z. [...], zostało wszczęte na wniosek uczestnika postępowania, współwłaściciela przedmiotowej nieruchomości. We wniosku uczestnik wskazał, że jego córka - skarżąca - od roku 1996 nie koncentruje swoich spraw życiowych w ww. lokalu. Po zawarciu związku małżeńskiego w 1996 r. przeprowadziła się do męża pod adres: K., os. Z. [...], natomiast od 2004 r. mieszka w Irlandii. Ww. od 27 lat nie ogniskuje spraw życiowych pod adresem zameldowania na pobyt stały, natomiast nie dopełniła obowiązku meldunkowego, tj. nie wymeldowała się z przedmiotowej nieruchomości. Prezydent Miasta Krakowa decyzją z dnia 12 kwietnia 2023 r. znak: SA-08.5343.1978.2023 orzekł o wymeldowaniu skarżącej z pobytu stałego z lokalu przy os. Z. [...] w K. W odwołaniu skarżąca podniosła, że przebywa od 2007 r. za granicą w celach zarobkowych, natomiast w lokalu na os. Z. [...] w K. zameldowana jest od urodzenia i traktuje ten lokal jako jedyne miejsce stałego pobytu w Polsce. Wniosła o uchylenie decyzji i oddalenie wniosku o wymeldowanie. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia 28 czerwca 2024 r. nr WO-II.621.1.42.2024 utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał na zebrany w sprawie materiał dowodowy, wyjaśniając, że od 1996 r., tj. od 28 lat skarżąca nie koncentruje swoich spraw życiowych pod adresem: K., os. Z. [....]. 20 stycznia 1996 r. zawarła związek małżeński. Po ślubie opuściła przedmiotowy lokal mieszkalny i zamieszkała razem z mężem poza spornym lokalem, natomiast w 2004 r. wyjechała z rodziną - mężem i małoletnią córką do Irlandii, gdzie koncentruje życie osobiste. Wojewoda podkreślił, że skarżąca nie została usunięta siłą z przedmiotowego lokalu, opuszczenie miejsca pobytu stałego nie wynikało z bezprawnych działań osób trzecich, było świadomą i przemyślaną decyzją ww. Organ wyjaśnił, że zapewnienie, iż skarżąca za miejsce stałego zamieszkania uważa ww. lokal nr [...] na os. Z. [...] w K. i z nim wiąże zamiar stałego pobytu, nie może stanowić przesłanki uprawniającej do utrzymania zameldowania na pobyt stały. Za miejsce stałego pobytu uznaje się bowiem taki lokal, w którym zainteresowana osoba stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, pierze, przechowuje swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, wytwarza śmieci. Zamiar pobytu musi być połączony z przebywaniem, które polega na rzeczywistym skoncentrowaniu w danym miejscu swoich osobistych i majątkowych interesów. Takich okoliczności skarżąca nie udowodniła. Ponadto, w ocenie organu II instancji na obecnym etapie sprawy powrót skarżącej do ww. lokalu mieszkalnego jest nie realny. W niniejszej sprawie meldunkowej, należy wziąć pod uwagę okoliczność, że przedmiotowa nieruchomość stanowi współwłasność uczestnika postępowania, który zwrócił się z wnioskiem o wymeldowanie oraz jego żony K. M. Jak wskazał Wojewoda, ojciec skarżącej w swych wyjaśnieniach podkreślił, że nie ma możliwości, aby córka zamieszkała w spornym lokalu. W zaistniałej sytuacji trudno więc mówić o możliwości powrotu skarżącej do ww. lokalu. Ze zgromadzonego materiału jednoznacznie wynika, zdaniem organu, że opuszczenie przedmiotowego lokalu mieszkalnego przez skarżącą ma zarówno charakter dobrowolny, jak i trwały. O trwałym charakterze opuszczenia miejsca stałego pobytu przez ww. świadczy przede wszystkim upływ czasu, tj. okres pozostawania poza miejscem dotychczasowego stałego pobytu (28 lat) oraz skoncentrowanie swoich spraw życiowych w innym miejscu. Wojewoda wyjaśnił, że zameldowanie ma charakter ewidencyjny i ma wskazać faktyczne miejsce pobytu danej osoby, tym samym wydanie decyzji o zameldowaniu osoby nie może prowadzić do takiej sytuacji, iż w dacie jej wydania będzie ona niezgodna ze stanem faktycznym. Decydujące jest ustalenie, czy fakt pobytu osoby w konkretnym lokalu znajdzie potwierdzenie w dowodach przeprowadzonych w postępowaniu administracyjnym. Sprawy meldunkowe służą wyłącznie rejestracji stanu faktycznego i nie mają żadnego związku z prawem do lokalu. Przez zameldowanie nie nabywa się tytułu prawnego do nieruchomości, a przez wymeldowanie nie traci się tytułu prawnego (oczywiście pod warunkiem, że się go posiadało). Wymeldowanie, podobnie jak i zameldowanie stanowi akt rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby lub ustania jej pobytu w określonym miejscu. Z tego też powodu dla zapewnienia zgodności rejestrów państwowych ze stanem faktycznym, niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły egzekwować pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez własne rozstrzygnięcia zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności między ewidencją ludności. Czynność zameldowania potwierdza jedynie istniejący stan faktyczny i ma charakter wtórny do zaistniałych wcześniej zdarzeń. Dlatego też w sytuacji gdy skarżąca aktualnie nie koncentruje swoich spraw życiowych w ww. lokalu to naturalną konsekwencją opuszczenia przedmiotowego lokalu jest obowiązek wymeldowania się. Skoro sama zainteresowana obowiązku tego nie dopełniła, to organ administracji publicznej zobowiązany był wymeldować ją w drodze decyzji administracyjnej. W ocenie organu II instancji, decyzja Prezydenta Miasta Krakowa jest prawidłowa i zgodna z obowiązującymi przepisami prawa. Utrzymanie zameldowania skarżącej w ww. lokalu sprawiałoby, że w ewidencji ludności istniałby wpis niezgodny ze stanem faktycznym. Innymi słowy odmowa wymeldowania prowadziłaby do trwałej fikcji meldunkowej. Wojewoda wskazał, że gdyby w przyszłości skarżąca ponownie zamieszka pod ww. adresem to powstanie wówczas obowiązek odzwierciedlenia tego faktu w ewidencji ludności poprzez zameldowanie zgodnie z charakterem pobytu (na pobyt stały lub czasowy). W skardze do Wojewódzki Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie: - art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez wadliwe ustalenie, że jej powrót do miejsca zameldowania pod adresem os. Z. [...] w K. jest nierealny, w szczególności: - nieuwzględnienie okoliczności czasowego, zarobkowego pobytu w Irlandii, podtrzymywania zamiaru stałego pobytu pod ww. adresem, podtrzymywania więzi z tym miejscem pobytu, planowanego powrotu do Polski jako okoliczności wskazujących na brak trwałości opuszczenia przedmiotowego lokalu, - oparcie ustalenia o nierealności powrotu wyłącznie na oświadczeniu T. M., podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że utrzymuje ona więź z lokalem, a zatem istnieje możliwość powrotu do miejsca zameldowania, - art. 35 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego niewłaściwą wykładnię i zastosowanie i wydanie decyzji o wymeldowaniu, podczas gdy nie opuściła ona w sposób trwały miejsca pobytu stałego pod ww. adresem. Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji, poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie, podtrzymując dotychczasowego stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) dalej - p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2024 r., poz. 736), dalej jako "ustawa". Zgodnie z art. 35 ustawy, organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jedyną zatem przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Celem instytucji zameldowania oraz wymeldowania jest m.in. zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Stosownie bowiem do art. 28 ust. 4 ustawy, zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Obowiązek meldunkowy służy więc celom wyłącznie ewidencyjnym i określenie miejsca zameldowania danej osoby na pobyt stały nie ma żadnego wpływu na sferę praw majątkowych tej osoby czy też jej prawa do lokalu (nieruchomości). Za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Definicję pobytu stałego zawiera art. 25 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje korespondencję. Natomiast opuszczenie lokalu przejawia się zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem spraw życiowych w innym miejscu. Opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Przez dobrowolność rozumie się nie tylko opuszczenie lokalu z własnej woli, tj. bez przymusu, ale także sytuację, w której, niezależnie od okoliczności opuszczenia lokalu, opuszczający lokal nie podejmuje działań zmierzających do przywrócenia możliwości przebywania w lokalu (por. np. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2007 r., sygn. II OSK 401/06; z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. II OSK 389/07). Z kolei zamiar stałego przebywania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem należy ustalać na podstawie całokształtu okoliczności sprawy oraz zachowania danej osoby zainteresowanej. Ocena zamiaru opuszczenia lokalu, tzn. ustalenie, czy miało ono charakter dobrowolny odbywa się więc przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych (por. wyroki w sprawie sygn. akt: II OSK 515/17 i II OSK 1419/20 oraz w sprawie sygn. akt II SA/Gl 1529/19). Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić zarówno w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Pobytem stałym jest zatem zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09). Samo posiadanie kluczy do mieszkania, pozostawienie w nim rzeczy osobistych, używanie adresu lokalu przy korespondencji z innymi podmiotami, posługiwanie się dokumentami, w których widnieje sporny adres, czy też odbieranie korespondencji pod spornym adresem nie świadczy jeszcze o skoncentrowaniu własnych spraw życiowych w tym miejscu, jeżeli nie wiąże się z faktycznym i trwałym przebywaniem. Zamiar pobytu w określonym miejscu musi być bowiem połączony z faktem przebywania, który polega na rzeczywistym skoncentrowaniu w danym miejscu swoich osobistych i majątkowych interesów (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 28/22). W ocenie Sądu, całokształt zachowań skarżącej wskazuje na to, że lokal, z którego została wymeldowana nie stanowi dla niej centrum życiowego, a jego opuszczenie było dobrowolne. Skarżąca w przedmiotowym lokalu bowiem nie nocuje, nie spożywa posiłków, nie wypoczywa, nie przechowuje swoich rzeczy niezbędnych do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), nie przyjmuje wizyt członków rodziny lub znajomych. Mieszka ona poza granicami kraju i tam skoncentrowała swoje centrum życiowe. Powyższe potwierdzają jednoznaczne: - zeznania świadków złożone podczas rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 22 lutego 2024 r., w tym zeznania brata skarżącej: "siostra ani jej córka (...) nie zamieszkują w lokalu przy os. Z. [...] w K. Obecnie (...) zamieszkują za granicą w Irlandii. Siostra wraz z córką wyjechały za granicę chyba w 2006 r. a wcześniej, przed wyjazdem, zamieszkiwały w lokalu przy os. Z. [...] w K. Siostra po ślubie w 1996 r. zamieszkała wraz z mężem w jego mieszkaniu." (k. 44 a.a.); - oświadczenia uczestnika postępowania (ojca skarżącej) złożonego do protokołu przesłuchania stron postępowania w dniu 21 listopada 2023 r. (k. 9-10 a.a.), w tym samej skarżącej, z których wynika bezsprzecznie, że "wyjechała z córką K. do pracy i do szkoły zagranicę w 2007 roku podejmując bardzo trudną decyzję życiową odnośnie wyjazdu do Irlandii" (k. 25 a.a.)". Nadto w protokole z wykonanej czynności służbowej z dnia 2 stycznia 2024 r. (k. 19 a.a.) wskazano, że "W dniu dzisiejszym z tut. Urzędem skontaktowała się Pani M. G. (...). Oświadczyła, iż od kilkunastu lat nie zamieszkuje wraz córką (...) w miejscu zameldowania (...). Centrum spraw życiowych Zainteresowanych skupia się poza granicami Polski, tj. w Irlandii." (k. 19 a.a.). Należy zwrócić przy tym uwagę, że przedmiotowe mieszkanie stanowi własność rodziców skarżącej, a to właśnie ojciec skarżącej zwrócił się z wnioskiem o jej wymeldowanie z ww. lokalu i który sprzeciwia się ponownemu zamieszkaniu w nim skarżącej. W związku z tym powrót skarżącej do spornego mieszkania był w momencie orzekania przez organ II instancji, nierealny. Podkreślić należy, że organy prowadzące ewidencję ludności nie ustalają i nie rozstrzygają kwestii spornych powstałych między skonfliktowanymi osobami, w tym dotyczących uprawnień do korzystania i zamieszkania w lokalu. Ewidencja pobytu nie odnosi się także do rozstrzygania kwestii dotyczących obecnego lub przyszłego stanu prawnego lokalu. Celem prowadzenia ewidencji ludności jest rejestrowanie faktycznego miejsca pobytu osób w określonym czasie, a nie rozstrzyganie o przysługujących im bądź nie prawach do poszczególnych nieruchomości. Przez zameldowanie nie nabywa się tytułu prawnego do nieruchomości, a przez wymeldowanie nie traci się tytułu prawnego. Z wyżej wymienionych przyczyn, Sąd nie podziela zarzutu skargi odnośnie naruszenia przez organy art. 35 ustawy. W świetle dotychczasowych wywodów zgodzić się należy z oceną organów, że poczynione w tym wypadku ustalenia całkowicie uzasadniały zastosowanie ww. przepisu, a to w celu wyeliminowania oczywistej fikcji meldunkowej, jaka zaistniała po opuszczeniu przez skarżącą spornego lokalu. Jeszcze raz bowiem podkreślić należy, że wymeldowanie stanowi eliminację tzw. fikcji prawnej polegającej na tym, że dana osoba jest zameldowana pod wskazanym adresem, pod którym w rzeczywistości nie zamieszkuje. Jako niezasadne należy także ocenić zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej, a wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podejmowanego w sprawie rozstrzygnięcia. Ocena ta nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił też podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych i argumentów odwołania. Reasumując, postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a dokonane ustalenia organu są spójne i logiczne i nie wykraczają poza zakres swobodnej oceny dowodów. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a., skargę oddalił.