III SA/Kr 1509/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Sędziowie: WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko (spr.) Asesor WSA Marta Kisielowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 8 lipca 2024 r. nr SKO-NP-4115-84/24 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz skarżącego kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu (dalej: SKO lub Kolegium) decyzją z dnia 8 lipca 2024 r. nr SKO-NP-4115-84/24 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 752), art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 3., poz. 390 dalej jako: "u.ś.r.") po rozpatrzeniu odwołania P. C. (dalej: skarżący) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy B. z dnia 4 stycznia 2024 roku nr GOPS.ŚRiA.523.332.2024.ODM w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką J. C. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 22 listopada 2023 r. skarżący wniósł o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką, która legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Nowym Targu z dnia 17 stycznia 2023 r. nr [...], z którego wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 18 listopada 2022 r., natomiast nie da się ustalić od kiedy istnieje niepełnoprawność. Wójt Gminy B., po rozpoznaniu ww. wniosku, decyzją z dnia 4 stycznia 2024 r. nr GOPS.ŚRiA.523.332.2024.ODM odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdził, że nie została spełniona przesłanka przyznania prawa do świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1b u.ś.r. warunkująca prawo do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ wprawdzie przychylił się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygnaturze K 38/13, który uznał tą negatywną przesłankę za niezgodną z art. 32 ust.1 Konstytucji RP, jednak podkreślił, że organ administracji publicznej może wydawać decyzje wyłącznie na podstawie przepisów obowiązujących i zgodnych z ustawą zasadniczą, tj. Konstytucją RP. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu wniósł skarżący, domagając się uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy poprzez błędne zastosowanie art. 17 ust 1b u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 190 ust 1 Konstytucji RP. W dniu 3 kwietnia 2024 r. do Kolegium wpłynął wydruk organu I instancji z rejestru PESEL, z którego wynika, że matka skarżącego zmarła w dniu 19 marca 2024 r. Z kolei w dniu 5 kwietnia 2024 r. wpłynęło pismo skarżącego przesyłające w załączeniu odpis skróconego aktu zgonu. Opisaną we wstępie decyzją SKO w Nowym Sączu utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. Wyjaśnił, że z uwagi na fakt, że skarżący wystąpił o ustalenie prawa doświadczenia pielęgnacyjnego w 223 r., niniejsza sprawa zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lica 2023 r. o świadczeniu wspierającym, podlega rozpoznaniu w oparciu o przepisy ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. W ocenie Kolegium, rozstrzygnięcie organu I instancji co do zasady jest prawidłowe pomimo błędnego uzasadnienia W swoich rozważaniach Kolegium zwróciło uwagę, że organ I instancji nie uwzględnił zmiany stanu prawnego, która nastąpiła na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym orzeczono, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z zasadą równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Organ odwoławczy stwierdził zatem, że w obecnej sytuacji prawnej nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, której niekonstytucyjność stwierdził Trybunał Konstytucyjny w w/w wyroku. Organ II instancji wyjaśnił, że w stosunku do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, których niepełnosprawność powstała nie później, niż do ukończenia 18 roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia, przepis art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zgodny z Konstytucją i nie ma przeszkód prawnych do jego stosowania. Natomiast w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności. Wobec tego, w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. W związku z powyższym Kolegium uznało, że okoliczność, iż niepełnosprawność u osoby wymagającej opieki, tj. matki skarżącego powstała w okresie późniejszym niż wymaga tego art. 17 ust. 1b ustawy, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Niezależnie od powyższego, SKO w Nowym Sączu stwierdziło, że w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka uniemożliwiająca przyznanie skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Zgodnie, bowiem z art. 17 ust. 1 omawianej ustawy, podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne jest rezygnacja z pracy zarobkowej, spowodowana koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności. Na równi z rezygnacją z zatrudnienia należy traktować niepodejmowanie pracy. Z załączonego do akt sprawy wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 15 grudnia 2023 r. jak i oświadczeń złożonych przez skarżącego do wniosku wynika, iż skarżący opiekuje się swoją matką, która ma 79 lat i od pół roku jest wdową. Ma dwoje dzieci tj. skarżącego oraz córkę K. K., która na stałe mieszka w USA, opiekuje się chorym mężem i nie ma możliwości podjęcia opieki nad matką. Nadto matka skarżącego ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności, cierpi na demencję i nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. Większość czasu spędza w łóżku w pozycji leżącej. Podnosi się z łóżka jedynie z pomocą drugiej osoby. Po mieszkaniu porusza się z dużą trudnością przy pomocy chodzika lub na wózku inwalidzkim. Na wszystkie wyjazdy poza dom np. na wizyty lekarskie wożona jest samochodem i to z wózkiem inwalidzkim. Nadto ma problemy krążeniowe, cierpi na zakrzepicę i ma otwarte rany na nogach. Cierpi również na nadciśnienie i choroby serca. Wymaga systematycznych wizyt w poradni chirurgii ogólnej naczyń, w poradni kardiologicznej i w poradni neurologicznej. Ze względu na ww. problemy nie jest w stanie samodzielnie zapewnić sobie podatkowych czynności dnia codziennego tj. przygotowanie posiłku (czasem jego spożycie), zadbanie o higienę osobistą, zrobienie prania, sprzątanie, zrobienie zakupów, ogrzewanie domu. Dalej Kolegium podkreśliło, że nie kwestionuje faktu, iż niepełnosprawna matka skarżącego ze względu na wiek i stan zdrowia (zaawansowana demencja) wymagała pomocy, a skarżący tej pomocy jej udzielał. Niemniej jednak skarżący nie był jedyną osobą zobowiązaną do alimentacji matki, bowiem posiada on jeszcze siostrę, na której w tym samym stopniu co na nim ten obowiązek ciąży. Z wywiadu środowiskowego wynika, iż siostra K. K. mieszka wraz z rodziną na stałe w USA i nie ma możliwości fizycznej opieki matką. Zatem, w stosunku do siostry skarżącego nie wskazano żadnych obiektywnych okoliczności wyłączających możliwość jej współudziału w zorganizowaniu opieki przy jednoczesnym skorzystaniu z usług opiekuńczych tak aby skarżący, nie musiał rezygnować z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy Okoliczności polegającej na tym, iż osoba zobowiązane do opieki mieszka poza miejscem zamieszkania osoby wymagającej opieki, poza krajem, posiada rodzinę i wykonywane obowiązki zawodowe nie pozwalają na sprawowanie opieki nad osobą w stosunku do której ciążą na niej zobowiązania alimentacyjne, nie można uznać za okoliczność o charakterze obiektywnym, która pozwoliłaby na swoiste "anulowanie" obowiązku alimentacyjnego. Kategoria wykonywania pracy zawodowej nie należy do przesłanek o charakterze obiektywnym - zawsze jest to wybór dokonywany przez osobę zobowiązaną do alimentacji. Obowiązek ten nie musi polegać wyłącznie na osobistych staraniach osób zobowiązanych do alimentacji względem niepełnosprawnego rodzica, ale może przybrać także inną formę niesienia pomocy jak m.in. współ opłacanie ww. usług opiekuńczych. W sytuacji więc, gdy obowiązek alimentacyjny obciąża kilka osób, każda z nich ma obowiązek opieki i osoby te powinny się stosownie podzielić wykonywaniem tego obowiązku tak, aby nie była nim obciążona tylko jedna z nich. Zgodnie bowiem z art. 129 § 2 K.r.o., krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Z kolei art. 135 § 1 K.r.o. przewiduje, że zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego. Kolegium podkreśliło, że powyższe stanowisko podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 13 marca 2024r., sygn. akt III SA/Kr 1504/23. Na powyższą decyzję skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez stronę skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji; - rażącą obrazę przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, mimo że skarżący zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, będącą jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż rodzeństwo skarżącego może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu l instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinął powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 8 lipca 2024 r. utrzymującej w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy B. z dnia 4 stycznia 2024 roku w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką J. C., pod kątem kryterium legalności, wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie materialnoprawną podstawę działania organu stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 390 z późn. zm.), zwanej dalej u.ś.r. Świadczenie pielęgnacyjne zostało zaliczone do świadczeń rodzinnych. Jego celem jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania w społeczeństwie osób niepełnosprawnych, gdyż służy pokryciu kosztów opieki zorganizowanej "we własnym zakresie", w tym opieki osób bliskich. Świadczenie to zapewnia środki sprawowanie nad nimi opieki (zob. R. Babińska-Górecka, K. Stopka, Polskie świadczenia rodzinne z punktu widzenia koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, PiZS 2012, nr 4, s. 28-34.). Jego celem jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych Zgodnie z powołanym przepisem świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi osobie, na której zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje ona z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy zatem podkreślić, że przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 2020 r., I OSK 1148/20). Trafnie również wskazuje się, że zakres faktycznie sprawowanej opieki, wynikający z innych przyczyn niż potrzeby osoby legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w zakresie opieki, może wskazywać na to, czy rezygnacja z zatrudnienia lub jego niepodjęcie pozostają z sobą w związku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2020 r., I OSK 691/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1544/19). Na podstawie ust. 1b art. 17 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Przepis ten został jednak wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz.U.2014.1443) uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności. Okoliczność ta trafnie została podkreślona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu, który stwierdził, że w tym zakresie organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na niekonstytucyjnej normie prawnej. Podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie może stanowić więc art. 17 ust. 1b ustawy. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 przysługiwanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego należy rozpatrywać bez tej przesłanki negatywnej. Takie stanowisko prezentowane jest w orzecznictwie sądów administracyjnych. Wskazać należy, że pogląd ten jest prawidłowy. Trybunał Konstytucyjny w punkcie 2 sentencji wyroku z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. W kwestii skutków cytowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego istnieje ugruntowana linia orzecznicza sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego po wyroku Trybunału, dostrzega jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów i wyraża stanowisko o konieczności uchylania decyzji bazujących na tej przesłance (por.m.in. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2019 r. sygn. I OSK 8/19, wyrok NSA z 2 sierpnia 2016 r., sygn. akt I OSK 923/16 oraz wyrok z 4 listopada 2016 r., sygn. akt I OSK 1578/16). Sąd rozpoznający sprawę podziela stanowisko dotyczące możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego bez względu na czas powstania niepełnosprawności u osoby niepełnosprawnej, i uznaje tym samym za błędny pogląd organu pierwszej instancji w tym zakresie w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie skarżący sprawował opiekę nad niepełnosprawną matką, która orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności został zaliczony na stałe do znaczonego stopnia niepełnosprawności. Jako symbol niepełnosprawności wskazano 07-S. Należy przy tym zauważyć, że znaczny stopień niepełnosprawności podopiecznej skarżącego został ustalony dopiero na podstawie wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Sączu z dnia 9 października 2023r. Matka skarżącego zmarła w dniu 19 marca 2024 r. W aktach administracyjnych znajduje się jedynie karta wizyty z badania USG doppler żył kończyn dolnych. Matka skarżącego była wdową oraz posiadała jeszcze jedno dziecko oprócz skarżącego. K. K. przebywa na stałe w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej i opiekuje się chorym mężem. Z wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącego cierpiała na demencję, większość czasu spędza w łóżku w pozycji leżącej. Podnosi się z łóżka jedynie przy pomocy innej osoby. Po mieszkaniu poruszała się z dużą trudnością przy pomocy chodzika lub na wózku. Na wszystkie wizyty lekarskie wożona była samochodem i to z wózkiem inwalidzkim. Oprócz demencji matka skarżącego miała problemy z krążeniem, cierpiała na zakrzepicę i ma otwarte rany na nogach. Ponadto cierpiała na nadciśnienie i choroby serca. Stąd systematycznie korzystała z poradni chirurgii ogólnej naczyń, kardiologicznej i neurologicznej. Skarżący dbał o higienę osobistą podopiecznej, przygotowywał i podawał posiłki, zmienia pampersy, podawał leki, mierzył ciśnienie, robił opatrunki na nogach podopiecznej w sytuacji, gdy ta pościągał je sobie sama. Ponadto wykonywał czynności z zakresu gospodarstwa domowego. Pracownik socjalny wskazał w wywiadzie, że w czasie jego przeprowadzania podopieczna skarżącego przebywała w łóżku i kontakt z nią był bardzo ograniczony. Najprawdopodobniej nie był świadoma kto i w jakim celu przyszedł do niej. Pracownik socjalny widział również stan nóg podopiecznej skarżącego, które były pokryte ranami. Odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przez organy obu instancji nastąpiła z powodu posiadania przez skrzącego siostry oraz wskazania, że osobą wykonująca w rzeczywistości czynności opiekuńcze jest żona skarżącego. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w sytuacji jeżeli ściśle określona osoba uprawniona, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie nie sposób jednoznacznie ocenić spełnienie przez skarżącego tego warunku. Trafnie podkreśla się w orzecznictwie, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich niezatrudnionych osób opiekujących się niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz do tych, które wywiązują się ze swego obowiązku alimentacyjnego, osobiście zapewniając stałą i długotrwałą opiekę i pomoc niepełnosprawnemu członkowi rodziny i jednocześnie z tego właśnie powodu zaprzestają aktywności zawodowej. Nie może być ono zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu (Wyrok NSA z 19.05.2021 r., I OSK 226/21, LEX nr 3177435.). Co więcej zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z uwagi na to, że ustawa z 2003 r. o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki, to z treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy wyinterpretować, że aby można było mówić o opiece w jej rozumieniu musi ona być stała lub długoterminowa. Te określenia stała lub długoterminowa wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby, zatem sporadycznie. Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (Wyrok NSA z 23.10.2020 r., I OSK 1148/20, LEX nr 3088207.). Należy przy tym wskazać, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie ma charakteru automatycznego w związku z uzyskaniem orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Istotne jest bowiem, aby zakres opieki sprawowanej przez skarżącą w związku z orzeczoną niepełnosprawnością wykluczał możliwość podjęcia zatrudnienia, a więc innymi słowy, udowodnienie, że osoba podopieczna nie może pozostać sama w domu z uwagi na jej stan zdrowia. Orzeczenie o niepełnosprawności jest natomiast jedynie jedną z licznych przesłanek mających znaczenie dla przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok NSA z 27.10.2023 r., I OSK 1957/21, LEX nr 3636233) wskazuje się, że nie każda rezygnacja z zatrudnienia, pracy w gospodarstwie rolnym, stanowi podstawę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tylko taka, która jest podyktowana opieką. Związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Jednocześnie opieka ta musi stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej - powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. W treści art. 17 ust. 1 u.ś.r. ustawodawca nie zawęził jednak charakteru sprawowanej opieki, w szczególności nie wskazał, aby opieka ta musiała być opieką stałą, wykonywaną bez przerwy, przez 24 godziny na dobę. Nie wskazał nawet na obowiązek zamieszkiwania opiekuna ze swoim podopiecznym. Przyjmuje się zatem, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego wskazują na konieczność sprawowania opieki ustawicznej nad osobą niepełnosprawną. Powinna ona być sprawowana codziennie, a opiekun winien pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy (vide: P.Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17 oraz przywołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Sprawowana opieka powinna zaś być odpowiednia do charakteru istniejącej niepełnosprawności, potwierdzonej w orzeczeniu o niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika bowiem charakter i zakres stwierdzonej niepełnosprawności i orzeczeniem tym pozostają związane organy orzekające o świadczeniu pielęgnacyjnym. Stopnie niepełnosprawności (znaczny, umiarkowany i lekki), rozróżnione i zdefiniowane zostały w art. 3 i art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. 2021.573 z późn. zm.)., dalej jako u.r.z.s. Legitymowanie się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest zatem faktem instytucjonalnym, a o tym jak należy rozumieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności rozstrzyga brzmienie przepisów ww. ustawy (vide: uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 14 listopada 2022 r., I OPS 2/22, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.r.z.s. do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Skutki naruszenia sprawności organizmu osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności oznaczają całkowitą zależność osoby od otoczenia. Zakres sprawowanej opieki nad taką osobą oznacza pielęgnację dotyczącą higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem (§ 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. 2021.857). Zdaniem Sądu orzekającego w niniejszej sprawie, pomimo że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jest faktem instytucjonalnym, to jednak nadal nie mamy w tym przypadku do czynienia z automatycznym skutkiem w postaci konieczności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Dla oceny spełnienia przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest ciągle ustalenie wymiaru opieki, jakiej wymaga osoba niepełnosprawna, w celu zaspokojenia jej potrzeb w aspekcie braku możliwości podjęcia aktywności zawodowej przez jej opiekuna, wynikającej z konieczności sprawowania tej opieki (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1655/22, czy z 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1205/22). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego (Wyrok NSA z 7.12.2023 r., I OSK 2035/22, LEX nr 3645555) opieka uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego, jest takim rodzajem opieki, którego skutkiem jest brak możliwości pogodzenia jej wykonywania i jednoczesnego świadczenia czynności zarobkowych. Innymi słowy, to konieczność sprawowania określonej formy opieki stanowi przyczynę rezygnacji z zatrudnienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1096/22). Do cech takiej opieki należy zaliczyć długoterminowość jej sprawowania lub trwały charakter. Opieka ta nie może zatem być świadczona niecodziennie, a jeżeli nawet codziennie, to wyłącznie przez część doby (zob.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 sierpnia 20223 r., sygn. akt I OSK 1661/22, czy z 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1205/22). W przedmiotowej sprawie Sąd nie jest w stanie skontrolować, czy skarżący spełnił tę przesłankę, gdyż stan faktyczny nie został ustalony na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego. W aktach sprawy znajdują się tylko wywiad środowiskowy, oświadczenia skarżącego oraz karta z badania USG. Brakuje informacji z kart szpitalnych, ewentualnie oceny podopiecznej w skali Barhela, czy choćby testu mini mental celem zweryfikowania, czy schorzenia wskazywane przez skarżącego wymagały stałej lub długoterminowej opieki związanej z koniecznością rezygnacji z zatrudnienia Odnosząc się do negatywnej przesłanki zastosowanej przez organ II instancji – to jest fakt istnienia jeszcze innej osoby obciążonej w tym samy stopniu co skarżący obowiązkiem alimentacyjnym, to zdaniem Sądu ocena dokonana przez organy nie zasługuje na akceptację. Siostra skarżącego przebywa na stałe w USA i opiekuje się chorym mężem, stąd niewątpliwe istnieje obiektywna przesłanka uniemożliwiająca jej zarówno sprawowanie osobistej opieki, jak i łożenia na pomoc dla swojej matki. Należy zauważyć, że organ nie ustalił poprawnie stanu faktycznego. Jak już było wskazywane w aktach brak jest dokumentacji medycznej matki skarżącego, stąd nie sposób ocenić, czy rezygnacja z pracy przez skarżącego była konieczna celem umożliwienia mu sprawowania opieki nad matką. Organ ponownie rozpoznając sprawę wezwie skarżącego do dostarczenia dokumentacji medycznej swojej matki, ewentualnie, o ile posiada jej oceny w skali Barthela czy ocenę stanu psychicznego w ramach testu mini mental (skarżący wskazuje bowiem na demencję występującą u podopiecznej) celem zweryfikowania jakie schorzenia na które cierpiała matka skarżącego wymagały stałej lub długoterminowej opieki związanej z koniecznością rezygnacji z zatrudnienia. Należy przy tym pamiętać o związku tych schorzeń z symbolem niepełnosprawności. Utrudnieniem dla przeprowadzenia wskazanego postepowania dowodowego jest fakt, że matka skarżącego zmarła, tym niemniej skarżący powinien dostarczyć organowi pełną dokumentację medyczna, a ten na tej podstawie powinien ocenić, czy z uwagi na znaczny stopień niepełnosprawności istniała konieczność sprawowania stałej lub długoterminowej opieki i stąd również konieczność rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącego. Organ ponownie rozpoznając sprawę nie będzie brał pod uwagę negatywnej przesłani to jest posiadania przez skarżącego rodzeństwa. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 §1 pkt 1a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję organu I instancji, o czym orzeczono w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 265 z późn. zm.) w sprawie opłat za czynności adwokackie, na które składa się kwota w wysokości 480 zł. z tytułu postępowania przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji.