III SA/Kr 252/25

Dnia 11 września 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie Sędzia WSA Ewa Michna Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 września 2025 roku sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 9 grudnia 2024 r., nr WO-II.621.1.92.2024 w przedmiocie wymeldowania oddala skargę Decyzją z 9 grudnia 2024 r. Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z 26 sierpnia 2024 r., którą orzeczono o wymeldowaniu J. R. (dalej: skarżący) z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. Ć. [...] A w K. Zaskarżona decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Na wniosek Prokuratury Rejonowej Kraków - Śródmieście Wschód organ pierwszej instancji wszczął postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego pod adresem: K., ul. Ć. [...] A. Z wniosku wynikało, że Prokuratura Rejonowa w Krakowie - Śródmieście Wschód nadzoruje postępowanie przygotowawcze o sygn. akt [...] przeciwko skarżącemu, podejrzanemu o przestępstwo z art. 79 pkt 4 ustawy o rachunkowości. W toku postępowania uzyskano informację, że skarżący, mający status podejrzanego, nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały i nie jest znane miejsce jego aktualnego pobytu. Prokurator zarządził poszukiwania skarżącego celem ustalenia miejsca jego pobytu, a postępowanie przygotowawcze, z tej przyczyny, zostało zawieszone. Ustalono, że skarżący nie przebywa pod adresem zameldowania na pobyt stały: K., ul. Ć. [...] A, natomiast nie dopełnił obowiązku wymeldowania się z miejsca stałego zameldowania. Organ I instancji ustalił, że współwłaścicielami nieruchomości przy ul. Ć. [...] A w K. są skarżący i B. R. Z akt sprawy wynika, że skarżący nie odebrał zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie wymeldowania wysłanego mu na adres stałego zameldowania. W toku postępowania świadek A. R., siostra skarżącego, zeznała, że mieszka przy ul. Ć. [...] w K. od urodzenia i sąsiaduje z nieruchomością przy ul. Ć. [...] A. Zeznała, że skarżący nie mieszka w budynku przy ul. Ć. [...] A. Wyprowadził się z tego budynku po tym jak się rozwiódł. Świadek M. R., córka skarżącego zeznała, że mieszka w K. przy ul. Ć. [...] A od urodzenia. Jak podała skarżący nie zamieszkuje w wyżej wymienionym budynku na pewno ponad 10 lat i opuścił go dobrowolnie. Zeznała też, że w przedmiotowej nieruchomości nie ma już żadnych rzeczy osobistych, ubrań, dokumentów skarżącego. Świadek podała, że skarżący nie posiada kluczy do przedmiotowej nieruchomości, nie przyjeżdża pod ten adres i nie odwiedza domowników. Na stałe w przedmiotowym budynku przebywa córka skarżącego, była żona i syn z rodziną. Świadek zeznała, że nie wie gdzie jest skarżący, natomiast jeśli chodzi o korespondencję to mieszkańcy domu za niego nie odbierają korespondencji. On sam sobie chodzi na pocztę jak ma awizo. Świadek podała, że wraz z matką miały zamiar wymeldować ojca z pobytu stałego pod przedmiotowym adresem. W dniu 5 lipca 2024 r. przesłuchano skarżącego, który wyjaśnił, że w razie potrzeby zamieszkuje w budynku przy ul. Ć. [...] A w K. Z uwagi na sytuację rodzinną, po rozwodzie, nie nadużywa tego, aby w budynku przebywać i zamieszkiwać. W nieruchomości przy ul. Ć. [...] A w K. ma swoje rzeczy, ale nie umie określić jakie ma rzeczy w tym budynku. Ma też klucze do tej nieruchomości. Jak jest potrzeba to śpi w tym budynku na karimacie w jednym z pokoi. Nie pamięta kiedy ostatnio był w przedmiotowej nieruchomości, nie pamięta kiedy tam nocował. Z kolei świadek B. R., była żona skarżącego, podtrzymała wniosek o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego z budynku położonego przy ul. Ć. [...] A w K. Wyjaśniła, że rozwód ze skarżącym został orzeczony 23 czerwca 2010 r. Zeznała, że: "Do 2 lat od orzeczenia rozwodu wymieniony jeszcze zamieszkiwał w miejscu stałego zameldowania, potem się wyprowadził dobrowolnie z tej nieruchomości. Były mąż nie mieszka w budynku przy ul. Ć. [...] A w K., nie ma kluczy do budynku i nie jest prawdą jego oświadczenie, aby tu czasami przebywał i spał". Na potwierdzenie faktu niezamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym budynku świadek przedłożyła protokoły z czynności komorniczych z 2020 i 2021 r. Wobec tak ustalonego stanu faktycznego Prezydent Miasta Krakowa decyzją z 26 sierpnia 2024 r. orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z miejsca pobytu stałego położonego przy ul. Ć. [...] A w K. Kwestionując powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł odwołanie do Wojewody Małopolskiego. Zarzucił organowi I instancji naruszenie: - przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 w związku z art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż użyte w ww. normie sformułowanie "opuścił miejsce stałego pobytu" odnosi się do każdej sytuacji faktycznej, w której obywatel polski fizycznie nie przebywa już w danym miejscu, podczas gdy zgodnie z utrwalonym stanowiskiem doktryny i orzecznictwa o opuszczeniu miejsca pobytu można mówić jedynie w sytuacji, gdy fizycznemu jego opuszczeniu towarzyszy zamiar zerwania więzi z tymże miejscem, a w konsekwencji błędne zastosowanie ww. normy i wymeldowanie go z miejsca stałego pobytu, - przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie w ocenie materiału dowodowego złożonych przez skarżącego wyjaśnień, w których jednoznacznie oświadczył, że wciąż przebywa w lokalu przy ul. Ć. [...] A w K., którego pozostaje współwłaścicielem, jednak z uwagi na rozwód starał się tego nie nadużywać, co jednak w żadnym razie nie prowadzi do wniosku, że opuścił ww. miejsce jego stałego pobytu, a co doprowadziło organ do błędu w ustaleniach faktycznych polegającego na przyjęciu, że opuścił miejsce stałego pobytu. Zaskarżoną decyzją z 9 grudnia 2024 r. Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jednoznacznie wskazuje, że skarżący od kilkunastu lat nie mieszka pod adresem: K., ul. Ć. [...] A. Okoliczność ta znalazła potwierdzenie w zeznaniu skarżącego z 5 lipca 2024 r., kiedy to oświadczył, że z uwagi na sytuację rodzinną po rozwodzie (który miał miejsce w 2010 r.) nie nadużywa tego, aby w budynku przebywać i zamieszkiwać. Wskazano, że skarżący opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego "w wyniku rozwodu", a zatem dał wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia spornej nieruchomości, w której faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami ewidencji ludności jest nadal zameldowany. Uznano, że wyprowadzenie się skarżącego z miejsca stałego zameldowania było jego świadomą i przemyślaną decyzją, a nie skutkiem działania osób trzecich. Podkreślono, że skarżący nie podjął żadnych kroków zmierzających do przezwyciężenia przeszkód do swobodnego korzystania z budynku. Dodano też, że podczas przesłuchania 5 lipca 2024 r. nie był w stanie określić jakie ma rzeczy w budynku. Ponadto siostra skarżącego mieszkająca w najbliższym sąsiedztwie zaprzeczyła aby brat mieszkał w miejscu stałego zameldowania. Finalnie uznano, że skarżący opuścił dom znajdujący się pod adresem: K., ul. Ć. [...] A w sposób dobrowolny i trwały. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzucił: 1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. 2022 poz. 1191) poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy skarżący nie opuścił miejsca swojego stałego pobytu, bowiem w dalszym ciągu, choć z mniejszym natężeniem, przebywa w lokalu przy ul. Ć. [...] A w K., dysponuje kluczami do tego lokalu, a nadto w lokalu tym pozostają również jego rzeczy osobiste, a co za tym nie można mówić o realizacji przesłanek zastosowania ww. normy, 2/ naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: - naruszenie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez pominięcie w ocenie materiału dowodowego złożonych przez skarżącego wyjaśnień, w których jednoznacznie oświadczył on, że wciąż przebywa w lokalu przy ul. Ć. [...] A, którego pozostaje współwłaścicielem, jednak z uwagi na rozwód stara się tego nie nadużywać, co jednak w żadnym razie nie prowadzi do wniosku, że opuścił on ww. miejsce swojego stałego pobytu, a co, jego zdaniem, doprowadziło organ do błędu w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że skarżący opuścił miejsce swojego stałego pobytu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia jego nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z prawem. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wskazanymi wyżej kryteriami, należało uznać, że odpowiada ona prawu i nie ma podstaw do wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Skarga okazała się więc niezasadna. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2024 r., poz. 736), dalej jako "u.e.l.". Zgodnie z art. 35 u.e.l., organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Jedyną zatem przesłanką wymeldowania jest fakt opuszczenia miejsca zameldowania bez dopełnienia obowiązku wymeldowania. Celem instytucji zameldowania oraz wymeldowania jest m.in. zagwarantowanie, że dane uwidocznione w ewidencji są aktualne i zgodne z rzeczywistością. Stosownie bowiem do art. 28 ust. 4 u.e.l., zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. Obowiązek meldunkowy służy więc celom wyłącznie ewidencyjnym i określenie miejsca zameldowania danej osoby na pobyt stały nie ma żadnego wpływu na sferę praw majątkowych tej osoby czy też jej prawa do lokalu (nieruchomości). Za pobyt stały uważa się zamieszkiwanie z zamiarem stałego pobytu, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Definicję pobytu stałego zawiera art. 25 ust. 1 u.e.l., zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje korespondencję. Natomiast opuszczenie lokalu przejawia się zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i skoncentrowaniem spraw życiowych w innym miejscu. Opuszczenie lokalu można uznać za dobrowolne, jeżeli wynikało ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swoich interesów życiowych w inne miejsce. Przez dobrowolność rozumie się nie tylko opuszczenie lokalu z własnej woli, tj. bez przymusu, ale także sytuację, w której, niezależnie od okoliczności opuszczenia lokalu, opuszczający lokal nie podejmuje działań zmierzających do przywrócenia możliwości przebywania w lokalu (por. np. wyroki NSA: z dnia 6 marca 2007 r., sygn. II OSK 401/06; z dnia 11 kwietnia 2008 r., sygn. II OSK 389/07). Z kolei zamiar stałego przebywania w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem należy ustalać na podstawie całokształtu okoliczności sprawy oraz zachowania danej osoby zainteresowanej. Ocena zamiaru opuszczenia lokalu, tzn. ustalenie, czy miało ono charakter dobrowolny odbywa się więc przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych (por. wyroki w sprawie sygn. akt: II OSK 515/17 i II OSK 1419/20 oraz w sprawie sygn. akt II SA/Gl 1529/19). Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić zarówno w sposób wyraźny - poprzez złożenie oświadczenia woli, jak również w sposób domniemany - poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby. Pobytem stałym jest zatem zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 35 u.e.l., jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok NSA z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09). Samo posiadanie kluczy do mieszkania, pozostawienie w nim rzeczy osobistych, używanie adresu lokalu przy korespondencji z innymi podmiotami, posługiwanie się dokumentami, w których widnieje sporny adres, czy też odbieranie korespondencji pod spornym adresem nie świadczy jeszcze o skoncentrowaniu własnych spraw życiowych w tym miejscu, jeżeli nie wiąże się z faktycznym i trwałym przebywaniem. Zamiar pobytu w określonym miejscu musi być bowiem połączony z faktem przebywania, który polega na rzeczywistym skoncentrowaniu w danym miejscu swoich osobistych i majątkowych interesów (por. np. wyrok WSA w Krakowie z 22 kwietnia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 28/22). W ocenie Sądu całokształt okoliczności faktycznych niniejszej sprawy wskazuje, że skarżący opuścił miejsce stałego zameldowania w sposób dobrowolny i trwały. W sposób jednoznaczny wynika to ze zgodnych zeznań wszystkich przesłuchanych w sprawie świadków. I tak fakt wyprowadzenia się skarżącego z nieruchomości pod ww. adresem potwierdziła w swych zeznaniach siostra skarżącego mieszkająca od urodzenia w nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością skarżącego. Podała ona, że skarżący wyprowadził się stamtąd po rozwodzie, który miał miejsce 2010 r. (k. 32). Zeznania te są zbieżne z twierdzeniami córki skarżącego, która na ul. Ć. [...] A w K. również mieszka od urodzenia i jest stałym mieszkańcem domu (k. 35). Podobnie zeznała B. R., była żona skarżącego. Podała, że skarżący nie ma kluczy do budynku i nie jest prawdą aby tam przebywał lub spał (k. 48 a.a.). Na potwierdzenie swoich zeznań świadek przedłożyła dwa protokoły z czynności komorniczych z 15 września 2020 r. i 13 kwietnia 2021 r. Z protokołu z 15 września 2020 r., sygn. akt [...], sporządzonego w celu dokonania ustaleń w sprawie z wniosku wierzyciela W. G. przeciwko dłużnikowi - skarżącemu, wynika, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Podgórza w Krakowie stawił się na miejscu przeprowadzonych czynności pod adresem: K., ul. Ć. [...] A. Zastał tam B. R. Skarżący nie brał udziału w przeprowadzonych czynnościach. B. R. oświadczyła wtedy, że dłużnik - skarżący nie zamieszkuje pod adresem: K., ul. Ć. [...] A od około 7 lat (k. 46). Skarżący nie był także obecny podczas oględzin przeprowadzonych przez komornika 14 kwietnia 2024 r. (k. 47). W ocenie Sądu, organy zasadnie uznały jako okoliczność potwierdzającą, że skarżący nie mieszka pod adresem stałego zameldowania, że nie był w stanie podać jakie należące do niego rzeczy znajdują się w domu pod dresem stałego zameldowania, nie był też w stanie wskazać kiedy ostatnio był w nieruchomości czy też kiedy tam nocował (k. 45). Dodatkowo znamiennym dla ustalenia podstaw do wymeldowania był fakt, że zarządzeniem z 26 marca 2024 r. Prokurator Rejonowy Kraków Śródmieście – Wschód w Krakowie zarządził wszczęcie poszukiwań ogólnokrajowych skarżącego celem ustalenia jego miejsca pobytu (k. 2). Okoliczność ta zdaniem Sądu przemawia za brakiem przebywania skarżącego pod adresem stałego zameldowania. W ocenie Sądu postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy było wyczerpujące i dawało podstawy do wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzją ją poprzedzającej. Jednocześnie Sąd zauważa, że skarżący nie wnioskował o przeprowadzenie dowodów. Oprócz gołosłownych twierdzeń skarżącego brak było podstaw do przyjęcia, ze skarżący pod adresem K., ul. Ć. [...] A koncentruje swoje prawy życiowe. Natomiast, jak to już wyżej wskazano, sama wola skarżącego zamieszkiwania pod ww. adresem, nie jest wystarczająca jeśli nie łączy się z faktycznym tam przebywaniem. Z wyżej wymienionych przyczyn, Sąd nie podziela zarzutu skargi odnośnie naruszenia przez organy art. 35 w zw. z art. 25 u.e.l. W świetle dotychczasowych wywodów zgodzić się należy z oceną organów, że poczynione w tym wypadku ustalenia całkowicie uzasadniały zastosowanie ww. przepisu, a to w celu wyeliminowania oczywistej fikcji meldunkowej, jaka zaistniała po opuszczeniu przez skarżącego spornego budynku. Jeszcze raz bowiem podkreślić należy, że wymeldowanie stanowi eliminację tzw. fikcji prawnej polegającej na tym, że dana osoba jest zameldowana pod wskazanym adresem, pod którym w rzeczywistości nie zamieszkuje. Jako niezasadne należy także ocenić zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy przepisów postępowania, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej, a wydanie kwestionowanej decyzji poprzedziło dokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie prawne. Również ocena dokonana przez organ nie nosi cech dowolności (art. 80 k.p.a.). Organ odwoławczy w sposób wyczerpujący uzasadnił też podjęte rozstrzygnięcie, odwołując się do obowiązujących regulacji prawnych i argumentów odwołania. Reasumując, postępowanie w przedmiotowej sprawie prowadzone było prawidłowo i zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a dokonane ustalenia organu są spójne i logiczne i nie wykraczają poza zakres swobodnej oceny dowodów. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.