III SA/Kr 413/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie Sędzia WSA Maria Zawadzka Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) Protokolant Sekretarz Sądowy Monika Tuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Miechowie na uchwałę Rady Gminy Słaboszów z dnia 12 marca 2019 r., nr IV/28/2019 w sprawie uchwalenia Statutów Sołectw w Gminie Słaboszów I. stwierdza nieważność § 10 ust. 2 oraz § 20 ust. 1 Statutu Sołectwa Jazdowice stanowiącego załącznik Nr 6 do zaskarżonej uchwały; II. w pozostałym zakresie skargę oddala. Uchwałą z 12 marca 2019 r. nr IV/28/2019 Rada Gminy Słaboszów w sprawie uchwalenia Statutów Sołectw w Gminie Słaboszów nadała Statuty Sołectwom w Gminie Słaboszów, stanowiące załączniki od numeru 1 do 20 do uchwały. Zaskarżony Statut Sołectwa Jazdowice stanowi załącznik nr 6 do uchwały. Podstawę prawną zaskarżonej uchwały stanowił art. 18 ust. 2 pkt 7, art. 35 ust. 1 i 2, art. 40 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 994 ze zm., dalej: "u.s.g."). Uchwała została podjęta po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Prokurator Prokuratury Rejonowej w Miechowej zaskarżył uchwałę w części dotyczącej Statutu Sołectwa Jazdowice (tj. stanowiącego załącznik numer 6 do uchwały) zarzucając: - istotne naruszenie art. 35 ust. 3 pkt. 2 w zw. z art. 36 ust. 1 i 2 u.s.g. poprzez: - nadanie w § 14 ust. 5 Statutu organowi uchwałodawczemu, jakim jest Zebranie Wiejskie kompetencji do wyboru Sołtysa oraz członków Rady Sołeckiej; - wprowadzenie w § 14 ust. 5 Statutu quorum w wysokości 1/5 ogółu mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania; - wprowadzenie w § 10 ust. 2 i § 20 ust 1 Statutu obowiązku podania imienia i nazwiska, miejsca zamieszkania oraz złożenia własnoręcznego podpisu na liście obecności aby zostać dopuszczonym do procedury wyboru Sołtysa oraz członków Rady Sołeckiej, a także możliwości złożenia protestu w sprawie ważności wyborów Sołtysa i Rady Sołectwa. W oparciu o podniesione zarzuty Prokurator Prokuratury Rejonowej w Miechowie wniósł o stwierdzenie nieważności § 10 ust. 2, § 14 ust. 5 oraz § 20 ust. 1 Statutu Sołectwa Janowice stanowiącego załącznik nr 6 do zaskarżonej uchwały. W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał, że w § 14 ust. 5 oraz § 21 ust. 3 Statutu organowi uchwałodawczemu, jakim jest Zebranie Wiejskie, przyznano kompetencje do wyboru i odwołania Sołtysa oraz członków Rady Sołeckiej. Nadto w § 14 ust. 5 i 6 w zw. z § 9 ust. 7 oraz § 21 ust 3 Statutu wprowadzono quorum w wysokości 1/5 ogółu mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania dla dokonania wyboru oraz odwołania organu jednostki pomocniczej. W § 10 ust 2 i § 20 ust. 1 Statutu wprowadzono również obowiązek podania imienia i nazwiska, miejsca zamieszkania oraz złożenia własnoręcznego podpisu na listę obecności, aby zostać dopuszczonym do procedury wyboru lub odwołania Sołtysa oraz członków Rady Sołeckiej, a także możliwości złożenia protestu w sprawie ważności wyborów Sołtysa i Rady Sołectwa. Prokurator podniósł, że utworzenie jednostki pomocniczej gminy wymaga określenia przez radę gminy organizacji i zakresu działania jednostki pomocniczej odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Następstwem utworzenia jednostki pomocniczej jest konieczność uchwalenia jej statutu. O ile utworzenie jednostki pomocniczej na podstawie ustawy o samorządzie gminnym ma charakter fakultatywny i mieści się w sferze swobody rady gminy, to już ustalając organizację i zakres działania jednostki pomocniczej w statucie tej jednostki, rada gminy nie dysponuje pełną swobodą. Granice tej swobody wyznaczają przede wszystkim przepisy u.s.g. W art. 35 ust. 3 u.s.g. ustawodawca określił zakres przedmiotowy unormowań, jakie bezwzględnie powinien zawierać statut jednostki pomocniczej. Przepis ten wyznacza granice upoważnienia określonego w art. 35 ust 1 u.s.g., przy czym użycie w tym przepisie zwrotu "w szczególności" niewątpliwie przesądza o tym, że w zakresie przedmiotowym nie tworzy on zamkniętego katalogu elementów kształtujących treść statutu sołectwa. Prokurator zaznaczył, że zakres samodzielności gminy w odniesieniu do jednostek pomocniczych, w tym zakres samodzielności organizacyjnej, jest bardzo szeroki. Nie oznacza to jednak, że samodzielność ta nie doznaje ograniczeń wynikających z ustaw. Organy samorządu są organami władzy publicznej i nie odnosi się do nich zasada, że mogą czynić wszystko czego ustawa nie zabrania, przeciwnie muszą podejmować działania na podstawie ustaw i w ich granicach. W ocenie Prokuratora Rejonowego w Miechowie z redakcji § 14 ust. 5 i oraz odwołania do jego treści w § 21 ust 3 Statutu wynika wprost, że organowi uchwałodawczemu, jakim jest zebranie wiejskie, przyznano kompetencje do wyboru i odwoływania Sołtysa i członków Rady Sołeckiej. Przy czym nie jest możliwe rozumienie takiego postanowienia Statutu w ten sposób, że czynności wyborcze będą jedynie podejmowane na zebraniu wiejskim. Z konstrukcji przedmiotowych przepisów nie wynika, aby prawo do wyboru oraz odwołania sołtysa i członków rady sołeckiej przysługiwało "zebraniu wiejskiemu" rozumianemu jako zgromadzenie mieszkańców sołectwa, zamieszkujących stale na jego terenie, zwołanego przez uprawnione podmioty w celu podjęcia rozstrzygnięcia, wyrażenia stanowiska, czy opinii w określonej sprawie. Treść tych przepisów w sposób oczywisty wskazuje, że do kompetencji Zebrania jako organu uchwałodawczego należy dokonywanie wyboru oraz odwoływanie Sołtysa, a także członków Rady Sołectwa. W rezultacie, w ocenie skarżącego wskazane przepisy Statutu są niezgodne z art. 36 ust. 1 i 2 u.s.g. Zebranie (wiejskie) jako organ jednostki pomocniczej nie jest uprawniony do wyboru i odwołania Sołtysa i członków Rady Sołeckiej. Gdyby bowiem ustawodawca chciał, aby wyboru Sołtysa i członków Rady Sołeckiej dokonywało Zebranie, to taki zapis znalazłby się w art. 36 ust. 2 u.s.g. poszerzając uprawnienia organu uchwałodawczego o zadania elekcyjne. Nadto, w ramach uchwałom Statutu pojawia się jedno pojęcie "Zebrania" w dwóch odrębnych rolach, po pierwsze jako organu uchwałodawczego, a po drugie jako ogółu mieszkańców uprawnionych do głosowania przy wyborze organów jednostki pomocniczej. Skarżący podkreślił, że ustawodawca nadał zebraniu wiejskiemu wyłącznie uprawnienia uchwałodawcze, co oznacza, że niedopuszczalne jest przypisywanie mu kompetencji elekcyjnych w odniesieniu do innych organów sołectwa. Stanowisko takie jest dominujące i bezsporne w orzecznictwa sądów administracyjnych. Brak jest również upoważnienia dla organu stanowiącego gminy do wprowadzenia w § 14 ust. 5 i 6 w zw. z § 9 ust. 7 oraz § 21 ust. 3 Statutu quorum dla dokonania wyborów oraz odwołania organów jednostki pomocniczej albowiem art. 36 ust. 2 u.s.g jest regulacją kompletną i nie przewiduje żadnego quorum dla ważności wyboru sołtysa oraz członków rady sołeckiej. Ustawa nie wprowadza żadnych dodatkowych wymogów dla ważność Zebrania, na którym dokonuje się wyboru Sołtysa. Nie wprowadza również obowiązku podania imienia i nazwiska, miejsca zamieszkania oraz złożenia własnoręcznego podpisu na listę obecności, aby zostać dopuszczonym do procedury wyboru Sołtysa oraz członków Rady Sołeckiej, a także możliwości złożenia protestu w sprawie ważności wyborów sołtysa i rady sołectwa, tak jak jest to określone w § 10 ust. 2 i § 20 ust 1 Statutu. Przepis art. 36 ust. 2 u.s.g. w sposób kompletny reguluje podstawowe zasady prawa wyborczego organów sołectwa. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Słaboszów wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że Rada Gminy podjęła uchwałę 26 lutego 2024 r. nr XLII/335/2024 w sprawie zmian w Statutach Sołectw w Gminie Słaboszów, w której skreślono § 10 ust. 2, § 14 ust. 5, natomiast § 20 uzyskał następujące brzmienie: "Protest w sprawie ważności wyborów sołtysa i rady sołectwa, może wnieść każdy mieszkaniec uprawniony do głosowania". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zaważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że uchylenie, czy też zmiana uchwały nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania i nie wyłącza sądowej kontroli zaskarżonej uchwały. Uchylenie uchwały ma bowiem skutki na przyszłość (ex nunc), natomiast sąd administracyjny, uwzględniając skargę na uchwałę organu samorządu terytorialnego, stwierdza jej nieważność (art. 147 § 1 p.p.s.a.). Sąd ma zatem kompetencje do wyeliminowania uchwały z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc, a więc od chwili jej podjęcia. Tym samym, sąd sięga swoim orzeczeniem do chwili wydania kontrolowanego aktu, co oznacza, że uchylenie uchwały przez organ przed wydaniem wyroku sądowego w takiej sprawie nie jest przeszkodą dla rozpoznania skargi na uchwałę i stwierdzenia jej nieważności (tak słusznie wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2018 r., II GSK 1366/16). W rezultacie, zmiany w treści zaskarżonego Statutu przyjęte przez Radę Gminy Słaboszów, nie wpłynęły na możliwość rozpoznania skargi i oceny zgodności z prawem zaskarżonych zapisów Statutu. Sąd podzielił w części zarzuty zawarte w skardze Prokuratora Rejonowego w Miechowie. Sąd nie dostrzegł, aby zasadne było stwierdzenie nieważności całego Statutu. Wyeliminowanie, na skutek stwierdzenia nieważności tylko części zaskarżonych przepisów, nie czyni bezprzedmiotowym pozostałej części zaskarżonego aktu prawa miejscowego. Zaznaczyć należy, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii istotnych naruszeń. Powyższe wynika z treści art. 91 ust. 1 w zw. z ust. 4 u.s.g., zgodnie z którymi uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. Pojęcie "sprzeczności z prawem" w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. obejmuje sprzeczność postanowień uchwały z jakimkolwiek aktem prawa powszechnie obowiązującego, gdy ma ona charakter oczywisty, a charakter naruszenia nie może być zaakceptowany w demokratycznym państwie prawa. Zasadne zdaniem Sądu były zarzuty dotyczące sprzeczności z prawem w § 10 ust. 2 oraz § 20 ust. 1 Statutu. Jak stanowi § 10 ust. 2 Statutu, uprawnieni do udziału w zebraniu wiejskim podpisują listę obecności, podając imię i nazwisko oraz miejsce zamieszkania. Lista obecności stanowi załącznik do protokołu z zebrania wiejskiego. Zgodnie natomiast z § 20 ust. 1 Statutu, protest w sprawie ważności wyborów sołtysa i rady sołeckiej może wnieść wyborca, który wpisał się na listę obecności osób uczestniczących w zebraniu mieszkańców sołectwa, na którym dokonano wyboru sołtysa i członów rady sołeckiej. Sąd w pełni podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 października 2023 r. (III SA/Kr 981/23) i przytacza poniżej przyjęte w nim uzasadnienie z zastrzeżeniem odmiennych uwag co do elekcyjnego charakteru zebrania wiejskiego. Kontrola prawidłowości przebiegu i wyników wyborów do organów sołectwa, mieści się w zakresie kompetencji rady gminy. Nawet w sytuacji, gdy statut sołectwa nie przewiduje trybu kwestionowania wyników bądź sposobu przeprowadzenia wyborów do jego organów, możliwość zweryfikowania ich prawidłowości przez radę gminy należy, wywodzić z treści ogólnej normy kompetencyjnej sformułowanej w art. 18a ust. 1 u.s.g. (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2023 r., III OSK1916/22 i wskazane tam orzeczenia). Dodatkowo w orzecznictwie podkreśla się, że z całą pewnością rada gminy posiada uprawnienia do kontrolowania procedur wyborczych organów jednostek pomocniczych i w ramach tej kontroli ma prawo rozstrzygać protesty wyborcze oraz stwierdzać nieważność wadliwie (niezgodnie z prawem) przeprowadzonych wyborów. Jednakże tak daleko idący wynik kontroli, może być przez radę gminy zastosowany jedynie w przypadku, gdy przeprowadzone bądź przedstawione przez protestującego dowody, wskazują niezbicie na fakt naruszenia przepisów ustaw (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 16 września 2021 r., III SA/Wr 521/20). Skoro każdy mieszkaniec sołectwa może wybierać i być wybieranym na sołtysa danego sołectwa (art. 36 ust. 2 u.s.g.) w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania, to każdy mieszkaniec sołectwa ma interes prawny w zaskarżeniu ważności wyborów – złożeniu protestu. Uzależnienie więc ważności złożonego protestu od faktu wzięcia udziału w zebraniu wiejskim nieproporcjonalnie ogranicza prawa członków wspólnoty sołeckiej. Czym innym bowiem jest przygotowywanie listy wszystkich stałych mieszkańców sołectwa i odnotowywanie na tej liście udziału w glosowaniu na sołtysa (w tajnym glosowaniu), a czym innym jest obowiązek podpisywania listy obecności w konkretnym zebraniu wiejskim. Udział w głosowaniu na sołtysa jest dobrowolnym wyborem każdego mieszkańca sołectwa – może być to uprawnienie realizowane niezależnie od udziału w całym zebraniu wiejskim. Mając na względzie powyższe, Sąd stwierdził nieważność § 10 ust. 2 oraz § 20 ust. 1 Statutu. Sąd nie podzielił natomiast zarzutów Prokuratora Rejonowego w Miechowie dotyczących § 14 ust. 5 Statutu przyznającego organowi uchwałodawczemu, jakim jest Zebranie Wiejskie kompetencji do wyboru Sołtysa oraz członków Rady Sołeckiej. Na wstępie należy wskazać, że w zakresie dopuszczalności dokonywania wyboru sołtysa oraz rady sołeckiej przez zebranie wiejskie oraz w zakresie dopuszczalności określenia kworum dla dokonania wyborów sołtysa oraz rady sołeckiej ukształtowało się rozbieżne orzecznictwo sądów administracyjnych. W części zapadłych wyroków dopuszczono wybór sołtysa i rady sołeckiej przez zebranie wiejskie, a także dopuszczono określenie kworum dla dokonania ważnych wyborów (por. wyroki NSA z dnia 9 kwietnia 2024 r., III OSK 4103/21, III OSK 4427/21), w części wyroków wykluczono możliwość wyboru sołtysa i rady sołeckiej przez zebranie wiejskie oraz ustalenie kworum dla ważności wyborów (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2023 r., III OSK 3127/21), w części orzeczeń wykluczono wybór sołtysa i rady sołeckiej przez zebranie wiejskie, dopuszczając równocześnie ustalenie kworum dla dokonania wyborów (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 listopada 2024 r., VIII SA/Wa 624/24), w części natomiast dopuszczono wybór sołtysa i rady sołeckiej przez zebranie wiejskie, a wykluczono możliwość określenia kworum dla takiego wyboru (por. wyrok WSA w Kielcach z 18 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Ke 677/22). W niektórych orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny rozważał wyłącznie kwestię możliwości wyboru sołtysa i rady sołeckiej przez zebranie wiejskie i uznał takie zapisy statutu za zgodne z prawem (por. wyroki NSA z 11 grudnia 2013 r., II OSK 2473/13 oraz z 20 października 2017 r, II OSK 2591/16). Zapadły również wyroki, w których stwierdzono, że nieważne są postanowienia statutów powierzające kompetencje do wyboru sołtysa i rady sołeckiej zebraniu wiejskiemu (por. wyrok WSA w Poznaniu z 18 lutego 2021 r., IV SA/Po 1404/20). Po ponownym przeanalizowaniu zarzutów Prokuratora w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, Sąd rozpoznający tę sprawę podziela stanowisko dopuszczające możliwość wyboru sołtysa i rady sołeckiej przez zebranie wiejskie, a także możliwość określenia kworum dla dokonania tego wyboru. W ocenie Sądu postanowienia te nie naruszają zakresu upoważnienia zawartego w art. 35 u.s.g., ani nie naruszają innych przepisów prawa powszechnie obowiązującego. Zgodnie z § 14 ust. 5 Statutu, zebranie wiejskie jest zdolne do wyboru sołtysa i rady sołeckiej jeśli uczestniczy w nim co najmniej 1/5 ogółu mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Jak stanowi § 15 ust. 1 Statutu, Sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Zgodnie z art. 36 ust. 2 u.s.g. sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Natomiast, zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 2 u.s.g., rada gminy w statucie sołectwa określa zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości, że dopuszczalne jest ograniczenie prawa do czynnego (z prawem głosowania) udziału w zebraniu wiejskim dla mieszkańców danego sołectwa posiadających czynne prawo wyborcze do rady gminy (art. 11 § 1 pkt 5 w zw. z art. 10 § 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. Kodeks wyborczy, tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 2408, por. wyrok NSA z 20 października 2017 r., II OSK 2591/16). Zebranie wiejskie jest formą demokracji bezpośredniej, w której uczestniczą wszyscy mieszkańcy sołectwa (posiadający czynne prawo wyborcze do rady gminy). Należy zatem rozważyć, czy powierzenie w Statucie dokonania wyboru sołtysa i rady sołeckiej zebraniu wiejskiemu, w sytuacji gdy zgodnie z u.s.g. wyboru mają dokonać stali mieszkańcy sołectwa, mieści się w zakresie upoważnienia ustawowego oraz nie narusza norm ustawowych. W doktrynie zwraca się uwagę na dwie okoliczności – że formalnie pojęcia zebranie wiejskie i ogół mieszkańców sołectwa pokrywają się, jednakże mają odrębne kompetencje (por. P. Chmielnicki (red.) Ustawa o samorządzie gminnym, Komentarz, WKP 2022). Judykatura jednak przyznaje, iż w praktyce rozróżnienie obu gremiów jest kwestią stricte formalną. Nie jest przecież wykluczone, że wyboru sołtysa lub członków rady sołeckiej dokonają wyłącznie uprawnieni mieszkańcy sołectwa w dacie i miejscu zwołanego zebrania wiejskiego (por. P. Chmielnicki, jw.). Ocena, czy uchwały nie naruszają norm ustawowych wymagała ustalenia, czy zaskarżone postanowienia Statutu zapewniają dokonywanie wyboru sołtysa i rady sołeckiej przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania (zgodnie z art. 36 ust. 2 u.s.g.). Zdaniem Sądu zasady te zostały zrealizowane w zaskarżonych załącznikach do uchwały, wyboru sołtysa i rady sołeckiej dokonuje bowiem ogół mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania (choć w formie zebrania wiejskiego). Sąd podziela w pełni i przyjmuje za własny pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lutego 2023 r. (III OSK 6684/21), w którym NSA wskazał: "Wprawdzie zgodnie z art. 36 ust. 2 u.s.g. sołtysa oraz członków rady sołeckiej wybiera się w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania, tym niemniej nie oznacza to, że jedynym możliwym trybem wyboru sołtysa jest jego wybór przez stałych mieszkańców sołectwa. Regulacja trybu wyboru osób pełniących określone funkcje w organach jednostek pomocniczych stanowi zakres regulacji wewnętrznego ustroju gminy. Potwierdza to art. 35 ust. 1 u.s.g. zgodnie z którym organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem. Rada gminy decydując się na utworzenie jednostki pomocniczej korzysta ze znacznego zakresu samodzielności przy regulacji statutu takiej jednostki. Ograniczona jest jedynie wyraźną treścią przepisów ustawowych oraz koniecznością uwzględnienia zasady, że jednostka pomocnicza nie jest jednostką samorządu terytorialnego. Samodzielność samorządu terytorialnego jest, w odróżnieniu od administracji rządowej, jedną z podstawowych zasad kreujących taki samorząd. Bez samodzielności nie byłoby samorządu terytorialnego, co wyraźnie zauważył ustawodawca wpisując zasadę samodzielności samorządu do Konstytucji RP ( art. 165 ust. 2 Konstytucji RP). Jednym z zakresów owej samodzielności jest także samodzielność w określaniu ustroju danej jednostki samorządu, a w przypadku gmin dodatkowo także ustroju jednostki pomocniczej. W zakresie wykonywania zadania polegającego na określeniu ustroju wewnętrznego gminy, organy gminy (a w szczególności organ stanowiący gminy) korzystają z władztwa i mają prawo do przyjmowania takiej regulacji, która nie jest sprzeczna z przepisami ustaw. Wniosek ten wynika z art. 169 ust. 4 Konstytucji RP, zgodnie z którym ustrój wewnętrzny jednostek samorządu terytorialnego określają, w granicach ustaw, ich organy stanowiące, a podstawową ustawą regulującą ustrój samorządu jest ustawa o samorządzie gminnym. Powyższe prowadzi do wniosku, że przepisy regulujące tryb wyborów organów sołectwa pozostawione zostały w znacznej mierze samodzielności organów stanowiących gmin, które same decydują w jakim trybie następuje ich powołanie. Jeżeli są jakieś w tym zakresie ograniczenia, to muszą one wynikać z przepisów rangi ustawowej (por. wyrok NSA z 17 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 1495/17). Jeżeli wybór sołtysa i członków rady sołeckiej następuje w głosowaniu tajnym, bezpośrednim i spośród nieograniczonej liczby kandydatów przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania to dopuszczalnym było doprecyzowanie w Statucie, czy następuje on w drodze uchwały zebrania wiejskiego respektującego powyższe zasady, czy też w drodze głosowania mieszkańców sołectwa. O dopuszczalności uregulowania w statucie jednostki pomocniczej uprawnienia zebrania wiejskiego do wyboru sołtysa lub rady sołeckiej wypowiedziały się także sądy administracyjne (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 2473/13; wyrok NSA z 20 października 2017 r. sygn. akt II OSK 2591/16)". Mając na względzie powyższe, Sąd nie stwierdził naruszenia prawa przez § 14 ust. 5 Statutu. Zmiana stanowiska orzekającego Sądu, w porównaniu do poprzednio wyrażonego w ww. wyroku z 10 października 2023 r., III SA/Kr 981/23 wynika z zaakceptowania przez Sąd akcentowanej w orzecznictwie i doktrynie samodzielności organów stanowiących gmin, które same decydują w jakim trybie następuje ich powołanie. Jeżeli są jakieś w tym zakresie ograniczenia, to muszą one wynikać z przepisów rangi ustawowej. Sąd nie podzielił również zarzutów Prokuratora Rejonowego w Miechowie dotyczących zawartego w § 14 ust. 5 Statutu wymogu kworum. Zgodnie z § 14 ust. 5 Statutu, zebranie wiejskie jest zdolne do wyboru sołtysa i rady sołeckiej jeśli uczestniczy w nim co najmniej 1/5 ogółu mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. W przypadku nie zwołania zebrania w trybie określonym w ust. 5, ma zastosowanie odpowiednio przepis § 9 ust. 7 Statutu, który stanowi, że jeżeli zebranie wiejskie nie było zdolne do podejmowania uchwał z powodu braku wymaganej liczby mieszkańców sołectwa, odbywa się zebranie w drugim terminie po upływie 30 minut od terminu zwołania pierwszego zebrania. Zebranie w drugim terminie jest ważne bez względu na liczbę uczestniczących w nim mieszkańców sołectwa. Uchwały podejmowane w drugim terminie są wiążące. Zgodnie z art. 35 ust. 3 pkt 2 u.s.g. statut jednostki pomocniczej powinien w szczególności określać zasady i tryb wyborów organów jednostki pomocniczej. Zgodnie natomiast z powoływanym już art. 36 ust. 2 u.s.g., sołtys oraz członkowie rady sołeckiej wybierani są w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów, przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Nie budzi wątpliwości, że art. 35 ust. 3 u.s.g. upoważnia radę gminy do określenia w statucie trybu wyborów sołtysa i rady sołeckiej. Sąd podziela pogląd prezentowany w orzecznictwie, że określenie w statucie jednostki pomocniczej trybu wyborów sołtysa i rady sołeckiej musi się mieścić w ramach wyznaczonych przez u.s.g., Kodeks wyborczy, w szczególności nie może tych unormowań modyfikować (B. Jaworska-Dębska, Ustawa o samorządzie gminnym. Komentarz, P. Chmielnicki (red.), Warszawa 2013 r., s. 546). Zwrócić należy uwagę, że ustawa o samorządzie gminnym, ani Kodeks wyborczy nie zawierają definicji pojęcia "tryb wyborów". Zgodnie natomiast ze słownikiem języka polskiego "tryb" oznacza procedurę (sjp.pwn.pl) lub określony sposób działania lub przeprowadzenia (WSJP) (wyborów). Zdaniem Sądu w pojęciu trybu mieszczą się wszystkie elementy formalne procedury wyboru sołtysa i rady sołeckiej, w tym w szczególności określenie wymogu kworum dla uchwały zebrania wiejskiego w sprawie wyboru sołtysa i rady sołeckiej. Wskazać przy tym należy, że ani art. 35 ust. 3 u.s.g., ani art. 36 ust. 2 u.s.g. nie odnoszą się do kwestii kworum. Równocześnie, w orzecznictwie podkreśla się, że milczenie ustawodawcy nie oznacza co do zasady zakazu wypowiadania się w danej kwestii w statucie (por. wyrok NSA z 25 maja 2017 r., I OSK 297/17). Na marginesie należy wskazać, że w doktrynie wręcz postuluje się potrzebę określania kworum dla zebrania wiejskiego, żeby wiedzieć, kiedy rzeczywiście rozstrzygnięcie jest podjęte przez ten organ (B. Jaworska-Dębska, jw. s. 554). Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, z 10 września 2024 r. (sygn. akt III OSK 3874/21), zgodnie z którym określenie w statucie wymogu dotyczącego ważności uchwały zebrania wiejskiego w sprawie wyboru sołtysa i rady sołeckiej stanowi regulację trybu wyboru tych organów. Nie narusza to treści art. 36 ust. 2 u.s.g., zgodnie z którym sołtysa oraz członków rady sołeckiej wybiera się w głosowaniu tajnym, bezpośrednim, spośród nieograniczonej liczby kandydatów przez stałych mieszkańców sołectwa uprawnionych do głosowania. Określenie kworum jako warunku ważności podejmowania uchwał przez zebranie wiejskie nie narusza art. 36 ust. 2 u.s.g., który w tym zakresie nie zawiera żadnej regulacji. NSA podkreślił, że dopuszczalnym jest doprecyzowanie kworum jako wymogu określonej reprezentatywności mieszkańców danej społeczności lokalnej. Nie można, w ocenie NSA przyjąć, że treść art. 36 ust. 2 u.s.g. zawiera pełną (kompleksową) regulację trybu wyboru sołtysa i rady sołeckiej, skoro przeprowadzenie wyborów członków tych organów wymaga doprecyzowania tej materii w statucie jednostki pomocniczej i to niezależnie od tego, czy wyboru dokonuje zebranie wiejskie, czy też wszyscy mieszkańcy w bezpośrednich wyborach. Przyjęcie uregulowań dotyczących kworum nie narusza również postanowień Kodeksu wyborczego, ponieważ ustawa ta nie odnosi się w ogóle do wyborów w jednostkach pomocniczych jednostek samorządu terytorialnego (por. art. 1 Kodeksu wyborczego). Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 94 ust. 1 u.s.g. stwierdził nieważność § 10 ust. 2 oraz § 20 ust. 1 Załącznika Nr 6 do zaskarżonej uchwały, a w pozostałym zakresie na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.