III SA/Kr 488/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Michna Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 lutego 2017r. znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 lutego 2017 r. znak [...] po rozpatrzeniu odwołania złożonego przez B. K. od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta z dnia [...] 2017 r, którą orzeczono o odmowie przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko: M. K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzją wskazaną wyżej organ I instancji orzekł o odmowie przyznania świadczenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji przytoczył przepisy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz powołał się na ustalenia postępowania wyjaśniającego. Wskazał, iż dochód w rodzinie wnioskodawczyni w 2014 r. wyniósł miesięcznie kwotę 3.578,75 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę w trzyosobowej rodzinie stanowi 1.192,92 zł - która to kwota przekracza ustawowe kryterium 800 zł. Organ I instancji powołując się na ustawową definicję zatrudnienia stwierdził, iż zawieranie kolejnych następujących po sobie umów o pracę u tego samego pracodawcy, w ramach jednego stosunku pracy, nie jest okolicznością oznaczającą utratę i uzyskanie dochodu, gdyż jest to cały czas wykonywanie tej samej pracy na podstawie tego samego stosunku pracy. W takim przypadku uzyskaniem dochodu jest rozpoczęcie wykonywania pracy na podstawie pierwszej umowy o pracę. W związku z tym organ I instancji przyjął, iż także podwyżka lub obniżenie wynagrodzenia, czy zmiana wymiaru etatu w ramach wykonywanego zatrudnienia, nie jest utratą/uzyskaniem dochodu i nie ma wpływu na sposób obliczania dochodu przy ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko. Odwołanie od tej decyzji złożyła B. K., kwestionując w całości stanowisko organu I instancji zajęte w zaskarżonej decyzji, poprzez brak uwzględnienia w sprawie zarówno utraty, jak i uzyskania dochodu przez męża Skarżącej. Skarżąca podniosła, że organ I instancji nie uwzględnił utraty dochodu w związku z wygaśnięciem umowy o pracę męża B. K., w firmie "M" sp. z o.o. z dniem 20.10.2016 r. - mimo przedłożonego świadectwa pracy, jak też nie uwzględnił dochodu uzyskanego przez męża Strony wraz z nawiązaniem nowego stosunku pracy z dniem 21.10.2016 r., na innych warunkach, w firmie "M" sp. z o.o. - pomimo również dołączonej do wniosku umowy o pracę. Zdaniem skarżącej nastąpiło obniżenie dochodu w rodzinie, który obecnie wynosi ok. 650 zł na jedną osobę w rodzinie, a zatem kryterium dochodowe do przyznania wnioskowanego świadczenia jest spełnione. Umowa o pracę, która wygasła z okresem, na jaki była zawarta, stanowi o utracie dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania wskazało, że zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu (dalej, jako "ustawa") celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (ust. 1). Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (ust. 2 i ust. 3). Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom uprawnionym w wysokości 500zł miesięcznie na dziecko w rodzinie (art. 5 ust. 1 ustawy). Świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800 zł (art. 5 ust. 3 ustawy). W przypadku ustalania prawa do świadczenia wychowawczego na okres, o którym mowa w art. 48 ust. 1 ustawy, rokiem kalendarzowym, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczenia wychowawczego, jest rok kalendarzowy 2014. W odniesieniu do świadczenia wychowawczego na pierwsze dziecko, którego przyznanie jest uzależnione od spełnienia kryterium dochodowego, ustawa definiuje pojęcia dochodu rodzimi i dochodu członka rodziny, a przy dochodzie odsyła do przepisów o świadczeniach rodzinnych (art. 2 pkt: l, 2 i 4 ustawy). Na mocy art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych ilekroć w ustawie jest mowa o dochodzie - oznacza, to, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób: a) przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c, art. 30e i art. 30f ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, b) deklarowany w oświadczeniu dochód z działalności podlegającej opodatkowaniu na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, pomniejszony o należny zryczałtowany podatek dochodowy i składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, c) inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych. Organ odwoławczy ustalił, że B. K. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w dniu 15 grudnia 2016 r. Zgodnie z wnioskiem, w skład rodziny na dzień złożenia wniosku wchodzą: Wnioskodawczyni, Jej mąż B. K. oraz syn M. K. (ur. [...] 2005 r.). B. K. nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów, tak więc dochód rodziny za rok 2014 stanowi dochód uzyskany przez B. K. Dochód w rodzinie wnioskodawczyni za 2014 r wyniósł łącznie 58.677,34 zł (już po potrąceniu kosztów uzyskania przychodu), od którego należy odliczyć podatek należny 2844 zł, składki na ubezpieczenie społeczne 8227,78 zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne 4660,56 zł. Tak więc dochód miesięczny za 2014 r. po odliczeniach wynikających z ustawy wyniósł kwotę 3.578,75 zł, a na jedną osobę w rodzinie 1.192,92 zł - która to kwota przekracza kwotę progową z ustawy wynoszącą 800 zł. Stąd też w ocenie Kolegium brak jest podstaw do kwestionowania stanowiska organu I instancji w przedmiocie dokonanych obliczeń. Natomiast zasadniczą kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest, czy nastąpiła utrata i jednocześnie uzyskanie dochodu w rodzinie w związku z zatrudnieniem B. K., w firmie "M" sp. z o.o. B. K. zatrudniony był w firmie "M" sp. z o.o. na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony i w okresie od dnia 21 października 2011 r. do 20 października 2016 r. wykonywał pracę na stanowisku kierowcy. Z przedłożonego świadectwa pracy z dnia 24.10.2016 r. wynika, że stosunek pracy ustał w wyniku upływu czasu zawarcia umowy (art. 30 § 1 pkt 4 k.p.). Z kolei jak wynika z dołączonej do akt sprawy umowy o pracę z dnia 13 października 2016 r., B. K. zatrudniony został przez spółkę "M" sp. z o.o. na czas określony od dnia 21 października 2016 r. do 20 listopada 2018 r. również na stanowisku kierowcy. Jako termin rozpoczęcia pracy w umowie ustalono dzień 21 października 2016 r. Odnosząc się do powyższego stanu faktycznego, w ocenie Kolegium nie nastąpiła utrata ani uzyskanie dochodu. Brak jest podstaw do przyjęcia, że w przypadku rodziny wnioskodawczyni nastąpiła utrata dochodu i jednocześnie uzyskanie dochodu, gdyż nie ulega wątpliwości, że mąż Strony, B. K., począwszy od dnia 21 października 2011 r. do chwili obecnej zatrudniony jest w tej samej firmie tj. "M" sp. z o.o. w W na stanowisku kierowcy i zatrudnienie to w istocie kontynuuje nadal, również na podstawie nowej umowy z dnia 13 października 2016 r. zawartej z tym samym pracodawcą na czas określony od dnia 21 października 2016 r. do 20 listopada 2018 r., także na tym samym stanowisku pracy (kierowca). Zdaniem Kolegium w tym stanie faktycznym w żaden sposób nie można przyjąć, że nastąpiła utrata zatrudnienia - a to w związku z wygaśnięciem poprzedniej umowy o pracę zawartej na czas określony, jak też uzyskanie zatrudnienia - z kolei w związku z zawarciem nowej umowy o pracę na czas określony. Zatrudnienie B. K. u tego samego pracodawcy i na tym samym stanowisku trwa nadal i nieprzerwanie, zatem zawieranie kolejnych umów o pracę nie powoduje utraty dotychczasowego zatrudnienia i uzyskania nowego. Na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła B. K. zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1, art. 7, art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci, a tym samym uniemożliwienie nabycia prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami na syna od 1 grudnia 2016 r. do 30 września 2017 r. W uzasadnieniu skarżąca argumentowała m.in., że organy nie uwzględniły utraty dochodu jej rodziny. Obecnie otrzymywane wynagrodzenie było niższe od wynagrodzenia wynikającego z wcześniejszej umowy o pracę. Obniżenie dochodu zdaniem skarżącej było stałe i nie było możliwości ponownego uzyskania wyższego wynagrodzenia. Na potwierdzenie swego stanowiska skarżąca powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych (wyroki: WSA w Gliwicach z 30 listopada 2012 r., IV SA/Gl 186/12 oraz WSA w Bydgoszczy z 24 czerwca 2008 r., II SA/Bd 250/08). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, argumentując, że samo zmniejszenie wynagrodzenia nie mogło zostać uwzględnione, skoro nie nastąpiła utrata zatrudnienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie Sądu, skoro umowa o pracę męża skarżącej została rozwiązana w trybie art. 30 § 1 pkt 4 Kodeksu pracy, to jest z upływem czasu na jaki została zawarta – to fakt ten należało potraktować jako "utratę zatrudnienia" w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. c ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z kolei "nową" umowę należało potraktować jako podstawę uzyskania nowego dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 24 lit. c ww. ustawy. Organy dokonały więc błędnej wykładni powołanych przepisów co spowodowało konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Obowiązujące w 2016 r. przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nakazywały w świetle art. 3 pkt 23 traktować każdą zakończoną umowę o pracę (wypowiedzianą, rozwiązaną itp.) jako "utratę zatrudnienia". Na wstępie Sąd zaznacza, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie definiuje, ogólnego określenia "utrata zatrudnienia" lub "uzyskanie zatrudnienia" (oraz odpowiednio: utraty i uzyskania innej pracy zarobkowej). W konsekwencji w samej ustawie brak jest wyraźnych wskazań czy kontunuowanie (z przerwami lub nieprzerwanie; u tego samego pracodawcy lub u innych pracodawców; na tym samym stanowisku lub z innym zakresem obowiązków) pracy zarobkowej (jako takiej) skutkować będzie zmianą sposobu obliczania dochodu rodziny. Problem interpretacji określenia "utrata zatrudnienia" od kilku lat pojawia się zresztą w szeregu przepisach prawnych dotyczących różnorakich świadczeń, których wypłata uzależniona jest od wyliczenia dochodu rodziny przy wykorzystaniu analogicznych do ww. art. 3 pkt 23 i 24 przepisów. Dlatego Sąd dokonał wykładni, o czym poniżej, z wykorzystaniem orzeczeń zapadających w sporach dotyczących różnego typu świadczeń, ale w istocie interpretujących tożsame brzmienie przepisów. Opisywany powyżej brak precyzji ustawodawcy spowodował, że niektóre składy sędziowskie przyjęły, że nawet zmiana warunków płacowych trwającej umowy będzie odpowiednio utratą lub uzyskaniem zatrudnienia (por. wyrok NSA z 14 listopada 2012 r., I OSK 759/12; wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z 2 lutego 2017 r., II SA/Go 1079/16 i powołane tam orzecznictwo; wszystkie cytowane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ww. wyrokach sądy kierowały się celem przepisów – mających służyć finansową pomocą rodzinie. W rezultacie nawet wypowiedzenie zmieniające, przy trwającym nadal tym samym stosunku prawnym, uznane zostało za "utratę dochodu". Jak bowiem wskazywał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 26 stycznia 2017 r., III SA/Kr 1469/16: "(...) zasiłki rodzinne są elementem systemu pomocy społecznej - ustawodawcy przysługuje więc w tym zakresie znaczna swoboda w wyborze form pomocy przyznawanej rodzinom znajdującym się w potrzebie (por. wyrok TK z dnia 19 kwietnia 2011 r., P 41/09, cytowane orzeczenia TK dostępne: www.ipo.trybunal.gov.pl). Jednocześnie jednak Trybunał Konstytucyjny orzekając w przedmiocie zgodności poszczególnych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją podkreśla, że wynik wykładni celowościowej przepisów tejże ustawy w większym stopniu realizuje prawo wyrażone w art. 71 ust. 1 zdanie drugie Konstytucji (prawo rodziny do pomocy ze strony państwa), co jest akceptowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. W konsekwencji, jak dodaje Trybunał Konstytucyjny, a co jest istotne, niezaprzeczalnym celem ustawy jest realizacja polityki społecznej, uwzględniającej dobro rodzin znajdujących się w trudnej sytuacji. Każdy z przepisów znajdujących się w tym akcie prawnym musi więc pozostawać w zgodzie z jego celem (por. wyrok TK z dnia 22 listopada 2016 r., SK 2/16)." Generalnie, nawet w wyrokach nie podzielających tak daleko idącej wykładni, sądy przyjmują jednak, że gdy z osobą wnioskującą o przyznanie świadczenia rozwiązany zostanie stosunek pracy lub zostanie rozwiązana inna z umów, na podstawie których jest świadczona praca, czyli w sytuacji, gdy osoba ta utraci jedno ze źródeł dochodu mające umocowanie w określonym stosunku prawnym, to wówczas może odliczyć dochód utracony (por. wyrok NSA z 4 listopada 2011 r., I OSK 1047/11 i powołane tam orzecznictwo; wyrok WSA w Łodzi z 27 czerwca 2014 r., III SA/Łd 468/14 oraz wyrok NSA z 10 listopada 2016 r., I OSK 1368/16). W tym kontekście Sąd zwraca również uwagę na kierunek interpretacji określenia "utraconego dochodu" wynikający z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 czerwca 2009 r., P 45/08. Trybunał stwierdził niezgodność z art. 92 ust. 1 Konstytucji (wymagającym wydawania rozporządzeń wykonawczych na podstawie i w granicach upoważnienia ustawowego) § 17 ust. 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881) w zakresie, w jakim przepis te wyłączył możliwość pomniejszenia dochodu rodziny w trybie art. 5 ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych o dochód utracony, o jakim mowa w art. 3 pkt 23 ustawy, w części nieznajdującej pokrycia w innym dochodzie uzyskanym w tym samym roku kalendarzowym i nieutraconym do dnia zgłoszenia wniosku o zasiłek. Spór dotyczył odmowy pomniejszenia dochodu ("utrata dochodu") rodziny z tytułu rozwiązanej umowy o pracę bez wypowiedzenia (żony), ponieważ jeszcze w tym samym roku żona wnioskodawcy uzyskała inny dochód (zasiłek dla bezrobotnych) i, zdaniem organów powołujących się na przepis ww. wykonawczy, nie utraciła go przed zgłoszeniem wniosku o zasiłek rodzinny. Stwierdzając niekonstytucyjność przepisów wykonawczych, które w istocie zmieniły sytuację prawną osoby ubiegającej się o zasiłek rodzinny na niekorzyść w stosunku do uregulowania przyjętego w art. 5 ust. 4 ustawy, Trybunał podkreślił, że ustawodawca uzależnił, co do zasady, prawo do pomniejszenia dochodu rodziny od samego faktu utraty dochodu przez któregoś z jej członków – niezależnie od tego, kiedy owa utrata nastąpiła i w jakim terminie nastąpiło ewentualne uzyskanie innego dochodu. Zacytował przy tym na pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z 14 czerwca 2007 r., I OSK 1449/06: ,,Jeżeli przesłanką przyznania określonego świadczenia jest wysokość dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, to nie można wysokości tego dochodu ustalać nie uwzględniając wysokości rzeczywistej tego dochodu". Zdaniem Trybunału wprowadzone w ustawie o świadczeniach rodzinnych zasady uwzględniania utraty dochodów przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę służyły bowiem przede wszystkim ustaleniu rzeczywistej wysokości tego dochodu. W oparciu o powyżej przytoczone poglądy sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego, orzekający w sprawie skarżącej, Sąd przyjął więc, że skoro zasadniczym celem ustawy jest obliczenie dochodu rodziny w celu ustalenia prawa do świadczeń – w sposób maksymalnie odpowiadający aktualnej (w dacie pobierania świadczeń) sytuacji finansowej, to systemowo każda umowa o pracę powinna być traktowana jako odrębne źródło dochodu, a tym samym zakończenie wykonywania pracy na podstawie jednej umowy i rozpoczęcie następnej – skutkować będzie uznaniem, że nastąpiła "utrata zatrudnienia" z tytułu zakończonej umowy oraz "uzyskanie zatrudnienia" na podstawie następnej z umów. Za takim systemowym rozumieniem przepisów przemawia konstrukcja sposobu obliczania dochodu rodziny w celu ustalenia prawa do świadczeń. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych podstawą wyliczenia dochodów rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Ustawa jednak zawiera dodatkowe mechanizmy korygujące realne dochody rodziny wprowadzając w art. 5 ust. 4 - 4b "utratę" i "uzyskanie" dochodu odwołujące się do zdarzeń mających wpływ na status finansowy rodziny w okresie pobierania świadczenia. Wydaje się również, że w taki sposób też obowiązujące przepisy rozumie ustawodawca. Projektowane zmiany do ustawy o świadczeniach rodzinnych mają bowiem ewidentnie charakter normatywny. Wprowadzają fikcję kontynuowania zatrudnienia lub pracy zarobkowej jeżeli przerwa między umowami zawartymi pomiędzy tymi samymi stronami nie przekroczy trzech miesięcy Z projektu (wersja z 19 maja 2017 r. - znajdującego się na etapie prac Komitetu Rady Ministrów; projekt dostępny na stronie BIP Ministerstwa Pracy, Rodziny i Polityki Społecznej w zakładce projekty aktów pranych) ustawy z o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin wynika, że w ustawie o świadczeniach rodzinnych planowane jest dodanie do art. 5 nowego ust. 4 c w brzmieniu: "Przepisów o utracie i uzyskaniu dochodu nie stosuje się do dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i dochodu z tytułu wyrejestrowania lub rozpoczęcia pozarolniczej działalności gospodarczej, jeżeli członek rodziny, osoba ucząca się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego, utracili dochód z tych tytułów i w okresie 3 miesięcy licząc od dnia utraty dochodu uzyskali dochód u tego samego pracodawcy lub zleceniodawcy lub zamawiającego dzieło lub ponownie rozpoczęli pozarolniczą działalność gospodarczą". W uzasadnieniu do ww. projektu (również dostępnego na stronie BIP MPRiPS) wyraźnie wskazano, że chodzi w nowych przepisach o wyłączenie stosowania mechanizmu utraty dochodu w przypadku utraty zatrudnienia i ponownego zatrudnienia u tego samego pracodawcy w krótkim okresie czasu. Z powyższego wynika, że obowiązujące obecnie przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych nie sumują kolejnych umów o pracę i nie nakazują traktować je jako jednego, trwającego nadal zatrudnienia. Na marginesie sprawy Sąd zauważa, chociaż organy nawet nie sugerowały omijania prawa przez skarżącą lub jej męża tj. "sztucznego" czy też pozornego rozwiązania umowy w celu wykorzystania mechanizmu "utraty dochodu" – że Sąd też nie miał tego typu wątpliwości. Obydwie umowy zostały zawarte na okresy kilkuletnie (21 października 2011 r. – 20 października 2016 r. oraz 21 października 2016 r. – 20 listopada 2018 r.) – nie ma więc powodu wątpić, że rozwiązanie pierwszej z umów zostało "dopasowanie" do przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy obliczą dochód rodziny skarżącej z uwzględnieniem stanowiska Sądu, przyjmując, że rozwiązanie umowy oznacza utratę zatrudnienia w rozumieniu art. 2 pkt 23 lit. c ustawy o zasiłkach rodzinnych, a zawiązanie drugiej umowy oznacza "uzyskanie zatrudnienia" w rozumieniu art. 3 pkt 24 lit. c powołanej ustawy. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.). Powołane przepisy stanowią, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a); Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135).