I SA/Łd 916/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 10 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego za 2005r. od przychodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzących ze źródeł nieujawnionych postanawia: wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. H. W. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – P. z dnia [...], ustalającą H. W. zryczałtowany podatek dochodowy za 2005r. w wysokości 188.291,00 zł od przychodu w wysokości 251.054,00 zł nieznajdującego pokrycia w ujawnionych źródłach lub pochodzącego ze źródeł nieujawnionych. Skarżąca złożyła również na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu tego wniosku skarżąca podniosła, że podjęcie przez organy podatkowe działań w celu wykonania decyzji w chwili obecnej oznaczać będzie prowadzenie wobec niej egzekucji na kwotę zaległości 188.291,00 zł powiększoną o należne odsetki. Nie posiada ona środków finansowych ani majątku, który pozwoliłby zaspokoić taką kwotę zaległości. Zamieszkuje wraz ze swoją 84 – letnią matką, nad którą sprawuje stałą opiekę ze względu na jej podeszły wiek oraz zły stan zdrowia. Podniosła także, iż otrzymuje miesięcznie zasiłek przedemerytalny w wysokości 880,94 zł. Z uwagi na fakt prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego ze swoją matką, dysponuje także środkami finansowymi pochodzącymi z renty otrzymywanej przez matkę w wysokości 1573,58 zł. Łącznie dysponują kwotą około 2450 zł miesięcznie. Z kwoty tej pokrywane jest jednak szereg wydatków: koszty telefonu – 29 zł miesięcznie, koszty energii elektrycznej – około 55 zł miesięcznie, opłaty za gaz około 20 zł miesięcznie, koszty ubezpieczenia na życie PZU około 40 zł miesięcznie, koszty ubezpieczenia samochodu około 80 miesięcznie, koszty związane z lokalem mieszkalnym około 400 zł miesięcznie, koszty związane z zakupem paliwa do samochodu około 150 zł miesięcznie. Ponadto z powyższej kwoty ponoszone są wydatki związane z zakupem leków dla matki skarżącej w kwocie około 300 zł miesięcznie (leki na nadciśnienie, chorobę Alzheimera). Pozostała do dyspozycji kwota w gospodarstwie domowym skarżącej wynosi około 1350 zł. Środki te przeznaczane są na zakup niezbędnych do życia artykułów, tj. żywności oraz środków czystości. Skarżąca jest właścicielem samochodu osobowego marki A, rocznik 2001. Samochód wykorzystywany jest przede wszystkim w celu transportu matki skarżącej do placówek medycznych. Skarżąca wyjaśniła również, iż nie jest w stanie podjąć dodatkowego zatrudnienia z uwagi na stałą konieczność opieki nad matką, która jest osobą w podeszłym wieku, cierpiącą na schorzenia krwi (nadciśnienie) oraz chorobę Alzheimera. Wykonanie zaskarżonej decyzji może być związane z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, a także spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wobec braku oszczędności, egzekucja może zostać skierowana do ruchomości skarżącej, tj. samochodu osobowego. W takim wypadku zostanie ona pozbawiona środka transportu służącego przede wszystkim jej matce. Samochód ten nie stanowi dobra luksusowego, ale narzędzie niezbędne w codziennym życiu. Egzekucja samochodu w skrajnych przypadkach mogłaby oznaczać nawet narażenie na szwank zdrowia bądź życia matki podatniczki. Z uwagi na rodzaj i okres eksploatacji, suma uzyskana z egzekucji samochodu, wystarczyłaby na pokrycie jedynie znikomej części zaległości. W rezultacie skarżąca może zostać pozbawiona środka transportu, a i tak w dalszym ciągu będzie zobowiązana do zapłaty pozostałej części zaległości. Kwoty uzyskiwane przez organy egzekucyjne w wyniku sprzedaży zajętych ruchomości w praktyce nigdy nie odpowiadają kwotom, jakie mogłyby zostać uzyskane w wyniku sprzedaży rzeczy na warunkach rynkowych. Nawet otrzymanie przez skarżącą kwoty nadpłaty może być niewystarczające do zakupu takiego samego lub choćby zbliżonego parametrami samochodu. Z kolei w przypadku egzekucji z zasiłku przedemerytalnego podatniczki znacznemu uszczupleniu ulegną środki finansowe przeznaczane na potrzeby skarżącej i jej matki. Przedstawione wydatki stanowią stałe miesięczne pozycje i nie uwzględniają ewentualnych wydatków nadzwyczajnych. Wystąpienia takich wydatków nie można wykluczyć. Ich wystąpienie jest prawdopodobne z uwagi na stan zdrowia i podeszły wiek matki podatniczki. Tym samym są spełnione przesłanki niebezpieczeństwa zarówno wyrządzenia znacznej szkody, jak i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nadto skarżąca stwierdziła, iż wniosek jest tym bardziej uzasadniony, że zaskarżona decyzja w znacznym stopniu narusza przepisy postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. – Dz.U. z 2012r., poz. 270), powoływanej dalej jako p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Regulacja prawna wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, iż wniesienie skargi nie pociąga za sobą skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania przez Sąd zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest, bowiem stanem niepożądanym i prawo wnoszenia skargi do sądu nie może uniemożliwiać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa podatkowego. Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest wyjątkową okolicznością, a przesłanki uzasadniające wstrzymanie tego aktu nie powinny być interpretowane w sposób rozszerzający. Warunkiem wstrzymania wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę już we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku winno zatem odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania aktu lub czynności jest uzasadnione (por. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2004 r. FZ 496/2004, LexPolonica). Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązując stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakłada jednakże obowiązku ich udowodnienia, a jedynie uprawdopodobnienia. Uprawdopodobnienie zaistnienia tych przesłanek oznacza wykazanie, iż zachodzi duże prawdopodobieństwo – graniczące z pewnością – zmaterializowania się trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody w następstwie wykonania zaskarżonego aktu. Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego, a która jest wynikiem wykonania kwestionowanej decyzji administracyjnej. Omawiana instytucja ma na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności. W ocenie Sądu, skarżąca wykazała okoliczności, uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a przedstawiona przez nią we wniosku o przyznanie prawa pomocy sytuacja materialna, skutkująca przyznaniem prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych (postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 września 2012r.), odpowiada argumentacji przedstawionej we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Pomimo że przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji są inne przyznania prawa pomocy, to, dokonując oceny niebezpieczeństwa wystąpienia negatywnych skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy również zwrócić uwagę, jak podnosi orzecznictwo sądowe, na sytuację materialną wnioskodawcy, tj. okoliczności uzasadniające przyznanie prawa pomocy (postanowienia NSA: z dnia 8 listopada 2011r., II FZ 638/11; z dnia 26 czerwca 2012r., II FZ 497/12; z dnia 18 lipca 2012r., II FZ 1590/12; z dnia 12 września 2012r., II OZ 760/12). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się także, iż pod pojęciem trudnych do odwrócenia skutków rozumieć zależy zarówno skutki faktyczne, jak i prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 17 kwietnia 2009r., I GSK 220/09). Wykazana przez skarżącą trudna sytuacja materialna w połączeniu z jej sytuacją rodzinną – spowodowaną koniecznością sprawowania osobistej opieki nad chorą na chorobę Alzheimera matką, z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, jak i niewspółmierność wysokości zobowiązania podatkowego do dochodów skarżącej, pozwala uznać, iż została wypełniona dyspozycja art. 61 § 3 p.p.s.a. Dalsze pogorszenie sytuacji finansowej skarżącej mogłoby uniemożliwić jej leczenie matki, a tym samym pogorszyć i tak jej zły stan zdrowia. Natomiast okoliczność, że, zdaniem skarżącej, zaskarżona decyzja w znacznym stopniu narusza przepisy, postępowania pozostaje bez wpływu na ocenę zasadności wniosku. Rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Sąd jedynie ocenia, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie dokonuje wówczas oceny zasadności skargi, gdyż ustawa normująca postępowanie przed sądami administracyjnymi nie zawiera regulacji umożliwiającej zastosowanie omawianej instytucji w zależności od oceny prawdopodobieństwa wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności (por. np. postanowienie NSA z dnia 6 lutego 2008r., I OZ 47/08; z dnia 1 kwietnia 2008r., I OZ 209/08; z dnia 3 lipca 2008r., I OZ 493/08; z dnia 18 czerwca 2008r., I OZ 386/08; z dnia 13 czerwca 2008r., I OZ 410/08 oraz postanowienie NSA z dnia 16 czerwca 2005r., II OZ 513/05). Oceny takiej sąd administracyjny dokonuje bowiem dopiero wydając wyrok w rozpatrywanej sprawie (art. 132 p.p.s.a.). Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. A.D.