II SA/Łd 1106/15

Dnia 8 marca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędzia NSA Anna Stępień Protokolant Pomocnik sekretarza Izabela Bielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2016 roku sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji odmawiającej zmiany w sprawie zasiłku celowego oddala skargę. LS Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] oraz stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tejże decyzji. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. orzekł o odmowie zmiany decyzji z dnia [...] dotyczącej przyznania pomocy w formie zasiłku celowego na zakup posiłku lub żywności w okresie od czerwca do września 2015r. S. S. złożył odwołanie od powyższej decyzji w dniu 3 września 2015r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wskazując że nie dotrzymał terminu z powodu pogorszenia stanu zdrowia i możliwości sprawnego funkcjonowania w środowisku w warunkach braku środków na poziomie minimum egzystencji. Wspomnianym na wstępie postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy wskazał, że zaskarżona decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] została stronie doręczona w dniu 11 sierpnia 2015r. i bieg 14-dniowego terminu do złożenia odwołania upływał w dniu 25 sierpnia 2015r. Kolegium podkreśliło, że naruszenie terminu jest niewątpliwe, bowiem odwołanie wniesiono dopiero w dniu 9 września 2015r. Zdaniem organu, okoliczność na jaką wskazuje strona, nie spełnia warunku uprawdopodobnienia braku winy. Poza tym strona zamieszkuje na stałe w Ł. przy ul. A, a więc w pobliżu urzędów pocztowych, gdzie można nadać odwołanie bez udawania się do siedziby organu administracji I instancji. Ponadto z wywiadu środowiskowego nie wynika, aby strona była osobą niepełnosprawną w stopniu uniemożliwiającym jej samodzielną egzystencję czy też poruszanie się, bądź obarczoną innymi schorzeniami, które uniemożliwiałyby jej napisanie odwołania i przesłanie go do organu administracji w odpowiednim czasie. Kolegium podkreśliło, że strona już wielokrotnie składała pisma odwoławcze i zarówno technika, jak i zasady ich sporządzania są jej znane. Organ wskazał, iż nie zgadza się z wyjaśnieniami strony jakoby niemożność złożenia odwołania w terminie spowodowana została pogorszeniem stanu zdrowia z powodu skrajnego wyczerpania organizmu na skutek braku pomocy ze strony organu. Znajdująca się w aktach sprawy notatka służbowa z dnia 10 sierpnia 2015r. szczegółowo określa zakres pomocy finansowej, którą strona otrzymuje w postaci zasiłku okresowego z powodu bezrobocia, zasiłku energetycznego, zasiłków celowych na zakup posiłków lub żywności oraz zasiłków celowych na zakup leków. Kolegium wskazało, że łącznie w okresie od stycznia do lipca 2015r. przyznana została pomoc w kwocie 2989,59 złotych. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że strona do wniosku nie złożyła żadnych dowodów na poparcie swego twierdzenia. Dalej Kolegium wskazało, że strona nie dochowała terminu 7-dniowego do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania i jedynie złożyła wniosek niepoparty żadną udokumentowaną argumentacją oraz odwołanie. Jednocześnie strona nie wykazała żadnych innych obiektywnych przeszkód od niej niezależnych, które istniałyby przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Podsumowując organ uznał, że wniosek strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie spełnia łącznie przesłanek z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r. poz. 23), dalej powoływanej jako "K.p.a.", a zatem zasadna jest odmowa uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Zaś z uwagi na fakt, że odwołanie strony zostało wniesione po upływie terminu przewidzianego prawem zobligowany był stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania na mocy art. 134 K.p.a. Od powyższego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. S. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienie wydano z rażącym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego. Wskazał, że wydawanie decyzji i postanowień bez udziału strony w postępowaniu, bez możliwości zapoznania się z aktami sprawy i możliwości wypowiedzenia się w sprawie stanowi rażące naruszenie prawa strony do obrony i sprawiedliwego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej odrzucenie z uwagi na brak podpisu strony na złożonej skardze – a w razie nieuwzględnienia tegoż wniosku – o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że strona składa odwołanie od niemal każdej decyzji wydanej przez organ I instancji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak również składa wiele skarg administracyjnych na decyzje wydawane przez organ II instancji. Powyższe potwierdza, że strona nie jest osobą nieporadną życiowo, bowiem orientuje się w procedurze administracyjnej i wie jakie przysługują jej uprawnienia i jakie ma obowiązki w procesie administracyjnym. Organ dodał, że strona nie jest osobą schorowaną w takim stopniu, który uniemożliwiałby jej w miarę normalne funkcjonowanie w społeczeństwie, a z akt innej sprawy wynika, że ostatnio uzyskała orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim. W ocenie Kolegium składając odwołanie od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Ł. w dniu [...] miała świadomość, iż składa odwołanie po terminie i wniosła o jego przywrócenie. Na usprawiedliwienie tego faktu nie złożyła jednak żadnych zaświadczeń lekarskich, czy innych dokumentów, które uprawdopodobniałyby jej twierdzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014r. poz. 1647 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), przywoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sąd bada legalność zaskarżonych aktów administracyjnych, tj. ich zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd rozpoznający sprawę, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, może uchylić zaskarżony akt, stwierdzić jego nieważność lub niezgodność z prawem, a może to uczynić, stosownie do unormowania zawartego w art. 145 § 1 P.p.s.a., jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zaś, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a., skarga - zgodnie z art. 151 P.p.s.a. - podlega oddaleniu. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...] oraz stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na wstępie wyjaśnić należy, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 K.p.a.). Zatem warunkiem skuteczności wniesienia odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jego dokonania. W razie stwierdzenia przekroczenia terminu czternastodniowego, organ nie przystępując do merytorycznego rozpoznania sprawy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania (art. 134 K.p.a.). Z kolei instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, jakie powstały w wyniku niedochowania terminu prawa procesowego, do którego zalicza się termin do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a.). Wskazać trzeba, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powszechnie przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wówczas, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, jeżeli strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa przy dokonywaniu czynności w toku postępowania. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (vide wyroki WSA: w Rzeszowie z dnia 4 września 2013r. w sprawie II SA/Rz 360/13, w Bydgoszczy z dnia 3 kwietnia 2013r. w sprawie I SA/Bd 106/13, w Poznaniu z dnia 17 października 2012r. w sprawie II SA/Po 648/12, w Warszawie z dnia 17 lutego 2011r. w sprawie II SA/Wa 1697/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Przywrócenie terminu usprawiedliwia więc wyłącznie zaistnienie obiektywnych, niezależnych od woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się między innymi przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (vide wyroki WSA: w Warszawie z dnia 21 marca 2013r. w sprawie I SA/Wa 2210/13 i z dnia 11 czerwca 2014r. w sprawie III SA/Wa 604/14, w Poznaniu z dnia 6 listopada 2013r. w sprawie II SA/Po 685/12, we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2014r. w sprawie I SA/Wr 2039/13, a także w Krakowie z dnia 6 marca 2014r. w sprawie I SA/Kr 2193/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, spoczywa obowiązek wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Nie jest wymagane udowodnienie braku winy, wystarczające jest uprawdopodobnienie tej okoliczności. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W realiach niniejszej sprawy S. S. niewątpliwe uchybił terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...], bowiem złożył odwołanie w dniu 3 września 2015r. podczas gdy decyzję organu I instancji otrzymał w dniu 11 sierpnia 2015r. i bieg 14-dniowego terminu kończył się w dniu 25 sierpnia 2015r.. Skarżący domagał się przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia odwołania powołując się ogólnikowo na pogorszenie stanu zdrowia i możliwości sprawnego funkcjonowania w środowisku w sytuacji braku dostatecznych środków utrzymania. Stwierdzić jednakże należy, że okoliczności te nie zostały poparte jakąkolwiek dokumentacją. S. S. w szczególności nie przedłożył żadnego zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego jego stan zdrowia ani nie podał żadnej argumentacji wskazującej że jego kondycja fizyczna uniemożliwiła mu dokonanie czynności i nie istniała jednocześnie możliwość skorzystania z pomocy innych osób w tym zakresie. W tym miejscu należy podkreślić, że sam fakt występowania schorzeń u wnioskującego o przywrócenie terminu nie przemawia, przy zastosowaniu obiektywnego miernika wymaganej staranności za stwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Sam fakt choroby nie jest wystarczającą okolicznością do przywrócenia terminu, nie jest bowiem równoznaczny z niemożnością dokonania czynności procesowej przez zainteresowanego. Wyłącznie choroba, która uniemożliwia osobiste dokonanie czynności procesowej przy braku możliwości skorzystania z pomocy lub zastępstwa innych osób usprawiedliwia niedochowanie terminu do dokonania tej czynności. Istotne jest zatem wykazanie we wniosku o przywrócenie uchybionego terminowi, że stan zdrowia stanowił przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia i zachowano należytą staranność w podjęciu działań zapobiegających uchybieniu terminowi, w tym poprzez wyręczenie się inna osobą (vide wyroki NSA: z dnia 20 maja 2015r. w sprawie I OSK 2011/13, z dnia 21 stycznia 2014r. w sprawie II GSK 1599/12; wyroki WSA: w Rzeszowie z dnia 25 czerwca 2014r. w sprawie II SA/Rz 459/14, w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2013r. w sprawie I SA/Gd 209/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu okoliczności wskazane przez S. S. w żadnym stopniu nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Prawidłowe wykonanie czynności procesowej w postaci wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, nie wymaga pojęcia szczególnych starań ze strony odwołującego. W tym zakresie wskazać należy, że sporządzenie odwołania nie łączy się z koniecznością szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy bowiem, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Z okoliczności przedstawionych przez skarżącego nie wynika, że w ustawowym terminie nie miał możliwości przygotowania zwięzłego odwołania i nadania go za pośrednictwem najbliższej placówki pocztowej lub posłużenia się w tym celu inną osobą. Poza tym nie można zgodzić się z twierdzeniem strony, by niedochowanie terminu uzasadnione było pozbawieniem możliwości sprawnego funkcjonowania w środowisku z powodu braku środków na utrzymanie. Z akt sprawy wynika bowiem, że strona otrzymuje liczne świadczenia z pomocy społecznej, w tym zasiłek okresowy z powodu bezrobocia, zasiłki celowe na zakup posiłków lub żywności, na zakup leków i pokrycie należności za energię elektryczną. Powyższe oznacza, że strona nie jest pozostawiona bez środków niezbędnych do codziennego funkcjonowania. Fakt, że wysokość tych środków z pewnością nie zadawala strony, nie uzasadnia twierdzenia, iż strona znajduje się w tak złej sytuacji materialnej, która uniemożliwiałaby jej normalne funkcjonowanie w życiu codziennym i usprawiedliwiałaby złożenie środka odwoławczego po upływie ustawowego terminu. Mając na uwadze powyższe stwierdzić trzeba, że S. S. nie wykazał, iż spełnił przesłanki skutecznego przywrócenia terminu. Przede wszystkim nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania. Ponadto skarżący nie wykazał, że składając wniosek o przywrócenie terminu zachował termin siedmiodniowy od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, o którym mowa art. 58 § 2 K.p.a. Odnosząc się do zarzutu skargi w przedmiocie braku możliwości wypowiedzenia się w sprawie, wypada zauważyć, że organ odwoławczy nie prowadził jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego, z którego wynikami skarżący winien był się zapoznać. Poza tym należy zaznaczyć, że Sądowi z urzędu wiadomo jest iż S. S. korzysta z pomocy społecznej od wielu lat i posiada wiedzę, że na każdym etapie postępowania może zapoznać się z aktami sprawy i składać wnioski oraz uwagi. Jednocześnie strona nie wykazała, że niezawiadomienie jej o możliwości wypowiedzenia przed wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Podsumowując stwierdzić należy, że strona nie wykazała, by w okolicznościach niniejszej sprawy pojawiła się nadzwyczajna, nagła i trudna do przezwyciężenia przeszkoda, która usprawiedliwiałaby niedochowanie terminu do wniesienia odwołania. Lakoniczna argumentacja wniosku o przywrócenie terminu nie pozwala na przyjęcie, że skarżący dochował należytej staranności w prowadzeniu własnej sprawy i nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Powyższe obligowało organ odwoławczy do odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzenia uchybienia terminu do jego wniesienia. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art.151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. ms