II SA/Łd 329/17

Dnia 27 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.), Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Bielińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2017 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz strony skarżącej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. kwotę 600 (sześćset) tytułem zwrotu kosztów postępowania. a.bł. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...], nr [...] Wojewoda [...] po rozpoznaniu wniosku A. Sp. z o.o., w W. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...]. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej B. Sp. z o.o. [...] Sp.K. w Ł. pozwolenia na budowę obejmującą budynek mieszkalny wielorodzinny z garażem podziemnym (dokończenie budowy) na terenie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A., na działkach nr 155/3; nr 163/4 w obrębie [...], odmówił wnioskodawcom przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta Ł. po przeprowadzeniu postępowania w sprawie wniosku B. Sp. z o.o. [...] Sp.K. w Ł. wydał decyzję zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na budowę obejmującą budynek mieszkalny wielorodzinny z garażem podziemnym (dokończenie budowy) na terenie nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A., na działkach nr 155/3, nr 163/4 w obrębie [...]. Od tej decyzji odwołała się A. Sp. z o.o. w W. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Wojewoda [...], po zapoznaniu się z aktami sprawy wydał w dniu [...]. postanowienie Nr [...] stwierdzając, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r., poz. 23 ze zm.), dalej przywoływanej jako "K.p.a.", w związku z czym pozostawił odwołanie bez rozpatrzenia. Na powyższe postanowienie A. Sp. z o.o. w W. wniosła w dniu 23 stycznia 2016r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wniosek A. Sp. z o.o. w W. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...] wraz z załączonym odwołaniem został nadany w placówce pocztowej w dniu 5 stycznia 2017r. i skierowany do Prezydenta Miasta Ł., natomiast do Wojewody [...]. doręczony został w dniu 13 lutego 2017r. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Przywołując treść art. 58 § 2 K.p.a. organ wskazał, że jako dzień ustania przyczyny uchybienia terminu do wniesienia odwołania wskazano dzień 2 stycznia 2017r. tj. dzień otrzymania ww. postanowienia Wojewody Ł. z dnia [...]., Nr [...] orzekającego o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Prośba o przywrócenie tego terminu została nadana w placówce pocztowej dniu 5 stycznia 2017r. W ocenie organu uznać zatem należało, że termin określony w art. 58 § 2 K.p.a. został dochowany. Organ odwołał się również do treści art. 58 § 1 i art. 59 § 2 K.p.a. i wyjaśnił, iż o przekazaniu Wojewodzie [...] odwołania A. Sp. z o.o. w W. wraz z aktami przedmiotowej sprawy został powiadomiony pismem z dnia 16 listopada 2016r. m.in. pełnomocnik skarżącej Spółki. Postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] orzekające o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania jest ostateczne w trybie administracyjnym i A. Sp. z o.o. w W. w ustawowo określonym terminie wniosła na nie skargę do sądu administracyjnego. Wojewoda podkreślił, iż strona wnosząca o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania zapoznała się z decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...] w dniu 3 listopada 2016r. – co sama przyznaje. W decyzji tej A. Sp. z o.o. została wymieniona jako strona postępowania jednak nie wykazała wówczas zainteresowania, co stanowi przyczynę braku umożliwienia uczestnictwa w postępowaniu zakończonym tą decyzją, a także przyczynę jej nieotrzymania. Kolejnym argumentem mogącym świadczyć o niedopełnieniu przez stronę skarżącą swoich obowiązków, jest pozostawienie, nieaktualnego adresu siedziby firmy w ewidencji gruntów i budynków (zmiana wpisu nastąpiła dopiero po wydaniu zaskarżonej decyzji) oraz brak zamieszczenia w miejscu poprzedniej siedziby, informacji o zmianie adresu. Organ podniósł nadto, iż pełnomocnik skarżącej Spółki posiadał wiedzę, iż odwołanie nadane w dniu 7 listopada 2016r. (bez wniosku o przywrócenie terminu) zostało przekazane Wojewodzie [...] wraz z pismem z dnia 16 listopada 2016r., a jak stanowi art. 59 § 2 K.p.a. organem właściwym do rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania w niniejszej sprawie jest Wojewoda [...] i, nie zaś Prezydent Miasta Ł., do którego wniosek ten skierowano. Przywołując poglądy orzecznictwa (wyrok NSA z dnia 4 października 2016r. sygn. akt: I OSK 2953/14, wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 października 2016r. sygn. akt: II SA/Wr 138/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl) organ podkreślił, iż ww. uchybienia skarżącej miały znaczący wpływ na zaistniałą sytuację. Na ostateczne postanowienie Wojewody [...] skargę do sądu administracyjnego złożyła A. Sp. z o.o. w W. zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: • art. 58 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca Spółka ponosi winę w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, gdyż nie zaktualizowała adresu widniejącego w ewidencji gruntów i rejestrów oraz nie zamieściła w miejscu poprzedniej siedziby informacji o zmianie adresu, do czego w ocenie organu była zobowiązana, i wobec czego ponosi winę za przesłanie na stary adres decyzji z dnia [...] nr [...], pomimo tego że w Krajowym Rejestrze Sądowym od 4 lat widnieje aktualny adres skarżącej i pomimo tego że organowi I instancji adres ten był znany z licznych poprzednich postępowań przed nim toczących się; • art. 58 § 1 K.p.a. poprzez przyjęcie, że skarżąca Spółka ponosi winę w uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, gdyż po wydaniu decyzji z dnia [...] nr [...] Spółka sama nie zainteresowała się dlaczego jej nie otrzymała, podczas gdy Spółka nie jest zobowiązana do samodzielnego poszukiwania postępowań administracyjnych, których jest stroną i ustalania przyczyn, dla których została pominięta w postępowaniu, a to na organie ciąży obowiązek ustalenia aktualnego adresu strony, w szczególności gdy doręczenia w toku postępowania dają podstawę do uznania, że wskazany przez inwestora adres jest nieaktualny. Strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zwrot kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] nie znajdując uzasadnienia dla zarzutów skargi wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r. poz. 1066 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd uwzględniając skargę uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1a – c P.p.s.a.). W razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Instytucja przywrócenia uchybionego terminu ma na celu usunięcie ujemnych następstw procesowych, jakie powstały w wyniku niedochowania terminu prawa procesowego, do którego zalicza się termin do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 58 § 1 K.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 K.p.a.). Chaotyczność argumentacji zaprezentowanej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nakazuje – jeszcze przed oceną legalności tegoż aktu – uporządkować okoliczności faktyczne. Otóż w dniu [...]. organ I instancji wydał decyzję w przedmiocie pozwolenia na budowę, którą przesłał skarżącej Spółce na adres ujawniony ówcześnie w ewidencji gruntów i budynków, nie zaś na adres wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego. W dniu 3 listopada 2016r. pełnomocnik skarżącej Spółki podczas rozprawy przed tutejszym Sądem w sprawie II SA/Łd 632/16 powziął wiadomość o wydaniu ww. decyzji i w dniu 7 listopada 2016r. wniósł odwołanie od tejże decyzji. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...]. stwierdził wniesienie ww. odwołania z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 K.p.a., a to z uwagi na to, iż doręczenie skarżącej Spółce decyzji organu I instancji na adres ujawniony w ewidencji gruntów i budynków – dokonane w trybie art. 44 K.p.a. – nastąpiło w dniu 8 listopada 2016r., a zatem odwołanie wniesiono przedwcześnie o jeden dzień. Powyższe postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania doręczono skarżącej Spółce w dniu 2 stycznia 2017r, zaś w dniu 5 stycznia 2017r. podmiot ten złożył wniosek o przywrócenie uchybionego terminu procedowany w kontrolowanym aktualnie postępowaniu. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wówczas, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej (vide wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 4 września 2013r. sygn. akt II SA/Rz 360/13; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 3 kwietnia 2013r. sygn. akt I SA/Bd 106/13; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 października 2012r. sygn. akt II SA/Po 648/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Jednocześnie zaznaczyć trzeba, że to na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania spoczywa obowiązek wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Nie jest wymagane udowodnienie braku winy, wystarczające jest uprawdopodobnienie tej okoliczności. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W okolicznościach niniejszej sprawy przyczyną, na której opiera się argumentacja uzasadnienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, jest niewłaściwe doręczenie decyzji organu I instancji, z uwagi na zaadresowanie jej na adres skarżącej Spółki ujawniony w ewidencji gruntów i budynków, nie zaś na adres, który figuruje w Krajowym Rejestrze Sądowym i który znany był organowi I instancji z racji innych postępowań prowadzonych z udziałem strony. Jakkolwiek powyższa argumentacja wskazuje na nieskuteczność doręczenia decyzji organu I instancji, to jednak nic nie stoi na przeszkodzie aby ta sama argumentacja usprawiedliwiała wniosek o przywrócenie uchybionego terminu wszak przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie w sytuacji zaistnienia obiektywnych, niezależnych od woli strony okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (vide wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 marca 2013r. sygn. akt I SA/Wa 2210/13; wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 listopada 2013r. sygn. akt II SA/Po 685/12; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 czerwca 2014r. sygn. akt I SA/Wr 2039/13; www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Przesłanie przez organ I instancji decyzji na niewłaściwy adres jest bez wątpienia okolicznością obiektywną niezależną od woli strony postępowania, a zatem to właśnie owa okoliczność winna być poddana ocenie w toku rozpoznawania wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Nic takiego nie miało jednak miejsca w kontrolowanym postępowaniu. Organ odwoławczy zupełnie nie odniósł się do powyższej okoliczności, choć w realiach niniejszej sprawy ma ona zasadniczy charakter. Deprecjonuje to rozstrzygnięcie dokonane zaskarżonym postanowieniem z uwagi na niewyjaśnienie i nieocenienie kwestii braku winy skarżącej Spółki, o czym mowa w art. 58 § 1 K.p.a.. Jedyną okolicznością, która została przez organ trafnie dostrzeżona i prawidłowo oceniona jest uznanie, że wniosek o przywrócenie uchybionego terminu uczynił zadość terminowi określonemu w art. 58 § 2 K.p.a. (vide: G.Ł., C.M., A.M.: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 2010, t. I, s. 500, a także wyrok NSA z dnia 10 marca 2000r. sygn. akt I SA/Lu 1524/98; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 23 listopada 2012r. sygn. akt II SA/GL 699/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Natomiast zupełnie niezrozumiały jest postawiony przez organ zarzut braku zainteresowania sprawą ze strony skarżącej Spółki, skoro Spółka ta niezwłocznie po tym jak dowiedziała się o zaskarżonej decyzji – w następstwie wprowadzenia jej do obrotu – wniosła odwołanie. Godzi się przypomnieć, iż ten sam organ wydając w dniu [...]. postanowienia o stwierdzeniu wniesienia odwołania z przekroczeniem terminu czynił Spółce zarzut z tego, że odwołanie wniosła jeden dzień przed doręczeniem jej decyzji organu I instancji. Nie sposób dostrzec w zachowaniu organu elementarnej konsekwencji w ocenie tych samych okoliczności. Podobnie poza zakresem prowadzonego postępowania jest kwestia aktualizacji adresu skarżącej Spółki w prowadzonej przez organ I instancji ewidencji gruntów i budynków. Jedyna istotna w tym zakresie okoliczność, to ta czy doręczenie dokonane na adres wskazany w owej ewidencji może być skuteczne, skoro nie jest to adres siedziby Spółki ujawniony chociażby w Krajowym Rejestrze Sądowym i znany organowi I instancji z racji prowadzenia innych postępowań z udziałem Spółki (vide: akta administracyjne w sprawie II SA/Łd 730/14 tutejszego Sądu). W powyższym zakresie organ odwoławczy nie prowadził jednak jakichkolwiek rozważań i nie podjął konkluzji. Natomiast poza sferą obowiązków Spółki jest sformułowany w zaskarżonym postanowieniu zarzut niepozostawienia przez Spółkę, w miejscu jej poprzedniej siedziby, informacji o nowej siedzibie. Wreszcie nietrafiony jest argument tyczący złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu organowi I instancji zamiast organowi odwoławczemu, a zatem wbrew art. 59 § 2 K.p.a. Z uwagi na treść art. 65 K.p.a. z powyższego faktu organ nie może wyprowadzić wniosku o zawinionym działaniu skarżącej Spółki. Nie można także podzielić argumentacji uczestnika postępowania co do wadliwego prowadzenia postępowania w przedmiocie przywrócenia uchybionego terminu, zamiast postępowania o wznowienie postępowania (art. 145 – 152 K.p.a.). Skoro skarżąca Spółka jest inicjatorką postępowania o przywrócenie uchybionego terminu, a jednocześnie nie ma wątpliwości co do jej przymiotu strony w sprawie, w której organ I instancji wydał decyzję w dniu [...]. o pozwoleniu na budowę, i którą to decyzję organ odwoławczy uznaje za skutecznie doręczoną, a skuteczność tego doręczenia jest przedmiotem kontroli w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to wypada uznać, iż wniosek o przywrócenie uchybionego terminu został przez skarżącą Spółkę złożony adekwatnie do okoliczności niniejszej sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 5 grudnia 1997r. sygn. akt I SA 1329/95, Lex nr 33684; wyrok NSA z dnia 24 listopada 2010r. sygn. akt II OSK 1762/09; wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2007r. sygn. akt II OSK 1759/06; wyrok NSA z dnia 20 września 2017r. sygn. akt I OSK 3093/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Z powyższych względów uznając, iż nastąpiło naruszenie art. 58 § 1 K.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c P.p.s.a., należało orzec jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 P.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe uwagi dokonując oceny okoliczności adekwatnych do przedmiotu sprawy wyznaczonego przez art. 58 i nast. K.p.a. (art. 153 P.p.s.a.). M.K