II SA/Łd 615/17

Dnia 5 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Stępień po rozpoznaniu w dniu 5 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Gminy A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia postanowienia nakładającego obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz Gminy A. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi, zaksięgowaną w dniu 11 lipca 2017 r., pod poz. [...]. AC Gmina A. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] orzekające o uchyleniu postanowienia Wójta Gminy A. z dnia [...] nr [...] o nałożeniu obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej telefonii cyfrowej nr [...]"B." na działce nr ewid. 173/28 w obrębie [...] W przy ul. A 1, w gminie A. i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej odrzucenie argumentując, że ani z akt sprawy, ani z uzasadnienia skargi nie wynika, czy Gmina A. występuje jako podmiot prawa prywatnego, który dochodzi swych praw przed sądem, czy jako podmiot prawa publicznego, którego organy działały w sprawie jako organ I instancji. To zaś może przesądzać o niedopuszczalności skargi Gminy A. na postanowienie SKO. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 z późń.zm.) – przywoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.", uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem sądów administracyjnych stroną postępowania sądowoadministracyjnego nie może być organ, który rozstrzygał sprawę w pierwszej instancji, bowiem jego rola w postępowaniu skończyła się z chwilą wydania zindywidualizowanego aktu prawnego skierowanego w stosunku do podmiotu znajdującego się na zewnątrz administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 460/05, dostępny na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przypomnieć trzeba, że celem postępowania sądowoadministracyjnego jest ochrona wolności i praw jednostki przed niezgodnym z prawem działaniem administracji publicznej, zatem sądy administracyjne jako organy wymiaru sprawiedliwości nie są właściwe do rozpatrywania "odwołań" organów niższego stopnia od decyzji organów wyższego stopnia, którymi uchylono rozstrzygnięcia pierwszej instancji. Powyższe stanowisko znajduje swoje odzwierciedlenie w treści art. 50 § 1 ustawy, które jako kryterium uzasadniające wniesienie skargi do sądu administracyjnego uznaje istnienie interesu prawnego skarżącego. Wymóg powyższy ma charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia związku pomiędzy sferą indywidualnych praw i obowiązków skarżącego, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracyjnego. W przedmiotowej sprawie zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uchyliło postanowienie Wójta Gminy A. i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. W swojej skardze Gmina A. reprezentowana przez Wójta Gminy A. niewątpliwie kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięcia Samorządowego Kolegium Odwoławczego, popierając w powyższym zakresie rozstrzygnięcie wydane przez Wójta. Tym samym dopuszczenie możliwości wniesienia skargi przez Gminę stanowiłoby de facto umożliwienie kwestionowania przez jednostkę samorządu terytorialnego rozstrzygnięć organów odwoławczych od decyzji I-instancyjnych wydawanych przez jej organy (w przedmiotowej sprawie Wójta). Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej (postanowienia), niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy czy porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego czy też sądowoadministracyjnego. Włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej, prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie, znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. W zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Nie do przyjęcia jest bowiem stanowisko, że gmina może zajmować różną pozycję (raz organu wydającego decyzję, innym razem strony postępowania) w zależności od etapu załatwiania sprawy z zakresu administracji publicznej. Dopuszczenie do udziału jednostki samorządu terytorialnego jako strony w postępowaniu, w którym organem właściwym do wydania tej decyzji jest na podstawie ustawy organ tej jednostki, budziłoby wątpliwości co do bezstronności postępowania, a ponadto naruszałoby zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. W konsekwencji podzielić należy pogląd, w świetle którego powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, bądź sądowoadministracyjnego. Powyższy pogląd przyjęty w uchwale 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2003 r., OPS 1/03 (ONSA 2003 r. Nr 4, poz. 115, por. też: uchwała NSA z dnia 9 października 2000 r., OPK 14/00, ONSA 2001, nr 1, poz. 17), należy uznać za utrwalony w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: postanowienia NSA z: 5 września 2013 r. sygn. akt II OSK 1897/13, 7 czerwca 2017 r. sygn. akt II OSK 1134/17, 24 marca 2015 r. sygn. akt I OSK 1693/13, 30 września 2014 r. sygn. akt II OSK 2588/14, 22 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 157/09, 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2585/11, wyroki NSA z: 14 listopada 2012 r. sygn. akt II OSK 888/12, 16 lutego 2005 r. sygn. akt OSK 1017/04 - dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak po stronie wnoszącego skargę interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. stanowi "inną przyczynę" niedopuszczalności skargi w myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Reasumując, w realiach rozpoznawanej sprawy skarga została wywiedziona przez podmiot nieposiadający legitymacji skargowej, co obligowało sąd do jej odrzucenia. O powyższym sąd orzekł w punkcie 1 sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 50 § 1 p.p.s.a. O zwrocie wpisu sądowego od skargi orzeczono w punkcie 2 sentencji postanowienia, mając na względzie brzmienie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. AC