II SA/Łd 671/25

Dnia 9 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marcin Olejniczak, Asesor WSA Beata Czyżewska, , Protokolant asystent sędziego Agnieszka Chrzanowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi M.J., R.S., E.S., J.L., P.L., K.P. i M.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 4 lipca 2025 roku nr SKO.4173.21-27.2025 w przedmiocie zmiany stosunków wodnych i nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego z dnia 30 kwietnia 2025 roku, znak IR.6331.1.2024.KB; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi na rzecz skarżących koszty postępowania sądowego w łącznej wysokości 1.799 (jeden tysiąc siedemset dziewięćdziesiąt dziewięć) złotych, w tym: a. na rzecz skarżącego M.J. kwotę 317 (trzysta siedemnaście) złotych; b. solidarnie na rzecz skarżących R.S. i E.S. kwotę 334 (trzysta trzydzieści cztery) złote; c. solidarnie na rzecz skarżących J.L. i P.L. kwotę 334 (trzysta trzydzieści cztery) złote; d. solidarnie na rzecz skarżących K.P. i M.K. kwotę 334 (trzysta trzydzieści cztery) złote; e. solidarnie na rzecz skarżących M.J., R.S., E.S., J.L., P.L., K.P. i M.K. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. 1. Zaskarżoną do tutejszego Sądu decyzją z dnia 4 lipca 2025 r. nr SKO.4173.21-27.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Aleksandrowa Łódzkiego w sprawie zmiany stosunków wodnych. 1. Jak wynika z akt sprawy Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego decyzją z dnia 30 kwietnia 2025 r. znak: IR.6331.1.2024.KB: 1) stwierdził wystąpienie zmiany stanu wody na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], obręb [...] w A., szkodliwie oddziałującej na grunty sąsiednie, czyli na obszar działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obręb [...] w A.; 2) stwierdził, że nie doszło do zmiany stanu wody na działkach nr [...], [...], [...] obręb [...] w A. szkodliwie oddziałującej na grunty sąsiednie, czyli na obszar działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obręb [...] w A.; 3) nakazał właścicielom działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] obręb [...] w A. wykonanie urządzeń zapobiegających powstawaniu szkód na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obręb [...] w A., poprzez budowę na każdej z w/w posesji systemu zbierającego wody opadowe odprowadzane z dachu budynku mieszkalnego do szczelnego zbiornika retencyjnego o pojemności minimum 3,0 m3. Dopuszcza się zainstalowanie zbiorników podziemnych lub zbiorników naziemnych podłączonych do rur spustowych. Wskazano, że obowiązek określony w decyzji należy wykonać w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. 2. Odwołanie od powyższej decyzji wnieśli M.J., R.S., E.S., J.L., P.L., K.P. i M.K., reprezentowani przez adw. M.S.. 1. Zaskarżonej decyzji zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie: 1. art 7 k.p.a. w zw. z art 77 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia przesłanek z art. 234 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (dalej u.p.w.) tj. poprzez dokonanie ustaleń w oparciu o niepełny materiał dowodowy oraz niepopartych całokształtem materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, a w następstwie uznanie, że wskutek zmian zagospodarowania terenu polegających w szczególności na podwyższeniu i zabudowaniu działek nr [...], [...], [...], [...] i [...], doszło do pogorszenia parametrów infiltracyjnych i w konsekwencji zmiany stosunków wodnych w rozumieniu przepisów art. 234 u.p.w., w sytuacji, gdy z dowodów zebranych w sprawie okoliczności takie nie wynikały, a jednocześnie wskazywały one, że większość domów znajdujących się na powyżej wskazanych działkach została wybudowana, oddana do użytku i zamieszkała przed 2018 r., zatem przyjmując rozumowanie organu I instancji - okoliczności wskazane we wniosku z dnia 29 stycznia 2024 r., którym wnioskodawcy zainicjowali niniejsze postępowanie powinny ujawnić się wcześniej niż w 2020 r.; 2. art 7, art 77 § 1, art 80 oraz art 107 § 3 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie twierdzeń wnioskodawców, które były zgłaszane w toku postępowania, w szczególności w zakresie systematycznego zalewania działek nr [...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...];[...]; niemożności uprawy pól przez wnioskodawców; niemożności składania wniosków o dopłaty bezpośrednie przez wnioskodawców; zaobserwowania przez wnioskodawców szkodliwego oddziaływania na ich działki w 2020 r. (a nie przed tą datą; tak jak to zostało przyznane m.in. w pisemnej ekspertyzie z września 2024 r.); w sytuacji gdy w aktach przedmiotowej sprawy brak jest dowodów; które potwierdzałyby te twierdzenia; 3. art 7; art. 77 § 1, art. 80; art. 84 oraz art 107 § 3 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie twierdzeń wniosków wynikających z pisemnej ekspertyzy z zakresu hydrologii; hydrogeologii; stosunków wodnych i melioracji wodnych z września 2024 r. oraz pisemnej ekspertyzy uzupełniającej z dnia 16 grudnia 2024 r., bez przeprowadzenia analizy, na jakich przesłankach autorzy ekspertyz oparli tę konkluzję i skontrolowania prawidłowości ich rozumowania, co prowadziło do błędnych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę decyzji co do naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], oraz istnienia szkodliwego oddziaływania na działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], podczas gdy prawidłowa ocena dokumentów w postaci ekspertyzy oraz ekspertyzy uzupełniającej powinna wskazywać, że są one niepełne i niejasne oraz nie posiadają waloru wiarygodnego dowodu; 4. art 7, art 77 § 1, art 80, art. 84 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie twierdzeń wniosków wynikających z pisemnej ekspertyzy z zakresu hydrologii, hydrogeologii, stosunków wodnych i melioracji wodnych z września 2024 r. oraz pisemnej ekspertyzy uzupełniającej z dnia 16 grudnia 2024 r., przy jednoczesnym pominięciu tego fragmentu pisemnej ekspertyzy z września 2024 r., z którego w sposób jednoznaczny wynika, że wg właściciela działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], teren działek jest podtapiany w okresie jesiennym i wiosennym od 2017 r., co oznacza, że wnioskodawcy dowiedzieli się o szkodliwym działaniu gruntu sąsiedniego na ich grunt w 2017 r., zatem ich wniosek o wszczęcie postępowania w przedmiotowej sprawie został złożony po upływie 5 letniego terminu wynikającego z art. 234 § 5 u.p.w.; 5. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, a polegające na: a) bezzasadnym uznaniu, iż spowodowane zostały zmiany stosunków wodnych w rozumieniu art 234 u.p.w. na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], ze szkodliwym wpływem na grunt sąsiedni, tj. na obszar działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], pomimo, że w ogóle nie uwzględniono braku korelacji czasowej pomiędzy wybudowaniem budynków na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], a wskazaną przez wnioskodawców datą zaobserwowania szkodliwego oddziaływania na działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]; b) przyjęcie istnienia szkody na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], stanowiącej własność wnioskodawców oraz związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy zmianą stanu wody w gruncie, a szkodą na nieruchomości sąsiedniej, mimo, że z dowodów zgromadzonych w sprawie nie wynika żadna szkoda; c) bezzasadne zobowiązanie do wykonania urządzeń szczegółowo opisanych w pkt 3 sentencji zaskarżonej decyzji, mających zapobiegać szkodom, których w niniejszym postępowaniu nie udowodniono, pomimo braku jakichkolwiek dowodów, na podstawie których zostałoby wskazane, że tego rodzaju urządzenia, o takich parametrach technicznych, są niezbędne dla zapobieżenia szkodom na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], przy jednoczesnym braku rozważenia przez organ I instancji zastosowania innych, mniej inwazyjnych w teren powyżej wskazanych działek rozwiązań; d) zignorowanie, a tym samym pominięcia faktu, że: * większość domów znajdujących się na powyżej wskazanych działkach została wybudowana, oddana do użytku i zamieszkała przed 2018 r., zatem wszystkie prace budowlane i ziemne na działkach zabudowanych zostały ukończone prawie 9 lat przed wydaniem zaskarżonej decyzji; * działka nr [...] została bardzo nieznacznie podniesiona w wyniku wyrównania całości działki (głównie tył działki); * na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], od ponad 8 lat nie są prowadzone żadne prace rolne i uprawy, co świadczy o braku wystąpienia szkody po stronie wnioskodawców; * działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], nie graniczą bezpośrednio z działkami nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], powyżej wymienione działki są rozdzielone działką nr [...]; 6. art 7 i art 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co poskutkowało przyjęciem przez organy błędnego stanu faktycznego i miało wpływ na treść wydanej w sprawie decyzji ostatecznej, jak również dokonanie oceny zgromadzonego materiału w sposób jednostronny, niezobiektywizowany; 7. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej oraz wykładni przepisów prawa, które stanowiły podstawę wydania decyzji; II. błąd w ustaleniach faktycznych sprawy, dotyczących kluczowych w sprawie okoliczności, tj. ustalenia daty, w której wnioskodawcy dowiedzieli się o szkodliwym oddziaływaniu na należące do nich działki od 2020 r., w sytuacji, gdy w pisemnej ekspertyzie z września 2024 r., wskazano, że wg właściciela działek [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], teren działek jest podtapiany w okresie jesiennym i wiosennym od 2017 r.; III. naruszenie przepisów prawa materialnego a to: 1. art. 234 ust 3 u.p.w. poprzez błędne uznanie, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, że w sprawie istnieją przesłanki do wydania decyzji nakazowej, podczas, gdy brak jest ustalenia zmiany stanu wody na gruncie - działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], szkodliwie wpływających na działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] (brak jest ustalenia relewantnego związku przyczynowego pomiędzy zmianą a zaobserwowanymi szkodami); 2. art 234 ust 3 u.p.w. i związku z przepisami postępowania - art 7 k.p.a., poprzez wydanie nakazu wykonania urządzeń zapobiegających szkodom odwołujących, w postaci budowy na każdej z w/w posesji systemu zbierającego wody opadowe odprowadzane z dachu budynku mieszkalnego do szczelnego zbiornika retencyjnego o pojemności minimum 3,0 m2, podczas, gdy, jak wskazano powyżej, nie ustalono czy w ogóle zmiany na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], szkodliwie wpływają (a jeżeli tak to w jakim zakresie) na grunty sąsiednie, przy jednoczesnym pominięciu, że § 15 ust 1 pkt 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta A., zatwierdzonego Uchwałą nr XXVII/241/04 Rady Miejskiej w A. z dnia 16 grudnia 2004 r. (Dz. U. Woj. Łódzkiego Nr 76 z 2005 r. poz. 758), w zakresie odprowadzania wód odpadowych z dachów budynków na terenach zabudowy jednorodzinnej nie przewiduje konieczności posiadana szczelnego zbiornika retencyjnego dla właścicieli takich domów; 3. art. 234 ust 5 u.p.w. poprzez jego niezastosowanie i nie umorzenie postępowania w całości wobec przyjęcia, że nie upłynęło 5 lat od dnia, w którym wnioskodawcy dowiedzieli się o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunty, podczas gdyż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wnioskodawcy wiedzę taką powzięli już w 2017 r., co oznacza, że w niniejszej sprawie upłynął już okres 5 lat, w którym to czasie podmioty zainteresowane (czyli wnioskodawcy) mogli inicjować wszczęcie postępowania w sprawie, o której mowa w art. 234 ust. 1 u.p.w., a wniosek wnioskodawców z dnia 29 stycznia 2024 r. należy uznać za wniesiony po terminie. 2. Wskazując na powyższe skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w całości na podstawie art 234 § 5 u.p.w. ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty poprzez nienakładanie obowiązku wykonania jakichkolwiek urządzeń zapobiegających szkodom na podstawie art. 234 § 3 u.p.w. lub uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. 3. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 4 lipca 2025 r. nr SKO.4173.21-27.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. 1. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu 13 marca 2024 r. Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego wszczął na wniosek D. J. i V. J. postępowanie na podstawie art. 234 ustawy Prawo wodne w sprawie o stwierdzenie czy ewentualne podwyższenie terenu działek nr [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...] obręb [...] w A. spowodowało zmianę stanu wody na gruncie szkodliwie oddziałującą na grunty sąsiednie. Zdaniem wnioskodawców szereg przekształceń powierzchni terenu na ww. działkach, doprowadził z czasem do całkowitego zalania działek nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...] w A. i częściowego zalania działek nr [...],[...],[...] obręb [...] w A., co w konsekwencji uniemożliwia wnioskodawcom dojazd do tych nieruchomości i ich użytkowanie. 2. W dniu 14 marca 2024 r. Burmistrz Aleksandrowa Łódzkiego postanowieniem znak IR.6331.1.2024.KB dopuścił dowód z opinii biegłego. Do wydania opinii wyznaczył K. Sp. z o.o. posiadającą specjalistyczną wiedzę w zakresie hydrologii, hydrogeologii oraz zmian stosunków wodnych. 3. W dniu 5 kwietnia 2024 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek J.L. i P.L. o umorzenie postępowania w całości lub wyłączenie działki nr [...] z toczącego się postępowania. Strony postępowania podniosły, iż przedmiotowa nieruchomość od ponad 11 lat jest zagospodarowana bez zmian tzn. na działce znajduje się budynek jednorodzinny wybudowany w latach 2010 - 2012, a teren wokół budynku został jedynie dostosowany do poziomu ul. [...]. W celu zagospodarowania wód opadowych pochodzących z dachu budynku mieszkalnego wykonali w 2014 r. studnię chłonną w południowo-zachodniej części działki nr [...], od południowej i zachodniej strony znajduje się ogrodzenie panelowe na betonowej podmurówce, w związku z powyższym w ich ocenie nie ma możliwości, aby woda opadowa przelewała się na grunty sąsiednie. Ponadto, J.L. i P.L. podnieśli, że na przestrzeni ostatnich 12 lat nie zauważyli na należącej do nich nieruchomości żadnych problemów gruntowo-wodnych, które mogłyby mieć niekorzystny wpływ na działki wnioskodawców postępowania, które są oddalone o ok. 60 m od granicy z działką nr [...]. 4. W dniu 17 kwietnia 2024 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek P. J. i A. J. o umorzenie w całości postępowania, w którym oświadczyli, że podczas budowy domu w latach 2012 - 2018 oraz po budowie nie podnosili terenu działki nr [...] i nie zmieniali jej naturalnego ukształtowania. Ponadto wskazali, iż na należącej do nich nieruchomości znajdują się liczne nasadzenia, które w ich ocenie dodatkowo osuszają działkę. 5. W dniu 30 kwietnia 2024 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek M. J. i J. K. o umorzenie postępowania w całości lub wyłączenie działki nr [...] z toczącego się postępowania. M.J. i J.K. oświadczyli, iż należąca do nich działka ogrodzona jest panelami na betonowej podmurówce, woda opadowa z dachu budynku jednorodzinnego, wybudowanego w latach 2021 - 2023, odprowadzana jest na teren zielony oraz, że wbrew temu co napisali wnioskodawcy również teren przedmiotowej działki nie został podniesiony. 6. W dniu 5 czerwca 2024 r. do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek K. S. i T. S. o umorzenie postępowania w całości z uwagi na fakt, iż od ponad 11 lat działka nr [...] zagospodarowana jest bez zmian tzn. na nieruchomości znajduje się dom jednorodzinny, wody z dachu budynku odprowadzane są na teren zielony wokół domu, od południowej i zachodniej strony działka ogrodzona jest siatką na betonowej podmurówce, która w ich ocenie uniemożliwia przelewanie się wód opadowych na grunty sąsiednie. 7. W dniu 19 lipca 2024 r. odbyła się wizja lokalna na działkach nr [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...], [...], [...] oraz [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Podczas wizji biegły zapoznał się z konfiguracją terenu oraz stanowiskiem stron postępowania, wykonał dokumentację fotograficzną przedmiotowych działek, pomiary GPS oraz badania gruntu. 8. Następnie do organu pierwszej instancji wpłynęła "Ekspertyza w zakresie hydrologii, hydrogeologii, stosunków wodnych i melioracji wodnych dotyczących sprawdzenia czy nastąpiło podwyższenie terenu działek budowlanych o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i czy ewentualne podwyższenie terenu działek budowlanych o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] spowodowało zmianę stanu wody na gruncie działek o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], [...] i [...]" sporządzona przez dr. T. N. - geologa, biegłego sądowego w zakresie hydrologii i zmian stosunków wodnych (upr. geol. Nr [...]) i dr D. J. - hydrologa (upr. Geol. [...]). Z załączonej do akt sprawy opinii wynika, że w celu rozpoznania stosunków wodnych panujących na badanych działkach i zapoznania się z terenem opracowania w dniu 19 lipca 2024 r. przeprowadzono wizję terenową. W trakcie wizji na obszarze przedmiotowych działek wykonano dokumentację fotograficzną oraz precyzyjne pomiary GPS (odbiornik GPS [...]). Teren działek nr ew. [...], [...] [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] zlokalizowany jest w [...] części A. Nieruchomości gruntowe o nr ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] stanowią nieużytki częściowo porośnięte zakrzaczeniami i młodym lasem. Właściciele nabyli działki w 1984 r. Teren od 3 lat nie jest użytkowany rolniczo. Podtopienie występują od jesieni do wiosny. Przy wysokich stanach wody w rowie, w południowej części badanego terenu, woda wylewa się na okoliczne grunty. 9. Na terenie badań od 2011 r. wzdłuż ulicy [...] powstało 9 budynków jednorodzinnych o średniej powierzchni dachów i terenu utwardzonego wynoszącej ok. 150 m2 dla posesji. Obiekty te spowodowały zmianę parametrów infiltracyjnych, które mają wpływ na ilości wód odprowadzanych do gruntu. 10. Wg właściciela działek [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], [...] i [...] teren działek jest podtapiany w okresie jesiennym i wiosennym od 2017 r. Podtopienia powodują brak możliwości wjazdu na teren sprzętem rolniczym. Dodatkowo przy wysokim stanie wody w rowie woda wylewa się na działkę [...], powodując przejazd przez przepust praktycznie niemożliwym, co uniemożliwia przedostanie się na działki położone na północ od rowu. Obserwowany jest także proceder wypompowywania wody z posesji położonych na wschód na działki [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...],[...] i [...]. 11. Przeprowadzone pomiary wskazują, że na dz. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] teren został lokalnie podniesiony o ok. 0,3 do 1 m. Potwierdzają to także analizy porównawcze NMT z 2011 i 2023 r. Obecnie główny spływ wody odbywa się ulicą [...], najniżej położoną w stosunku do otaczających terenów zabudowanych. Potwierdza to także analiza skumulowanych kierunków spływu wód wykonana na podstawie NMT z 2023 r. Porównanie skumulowanych kierunków spływu wód z 2011 i 2023 r. pokazuje zmiany jakie zaszły na badanym terenie w wyniku zabudowy po zachodniej stronie ulicy [...]. Podwyższenie terenu spowodowało zmiany kierunku odpływu wód w kierunku wschodnim i zachodnim. W efekcie wody przepływające naturalnie przez pas zabudowanych działek zostały przekierowane na niżej położoną ulicę oraz działki położone na zachodzie należące do strony skarżącej, jedynym miejscem w pasie badanych działek, gdzie występują podtopienia jest dz. [...]. Obszar ten nie został podniesiony i napływają tam wody zarówno z ulicy, jak i wyrównuje się poziom wód przy podtopieniu terenu położonego na zachód. Dodatkowo do gruntu (spływ bezpośredni, drenaż, studnie chłonne) wprowadzane są wody z dachów budynków. Wody te odpływają w kierunku zachodnim wypełniając płytką strefę aeracji. 12. Ogrodzenia na działkach stron wykonane zostały w sposób niestanowiący blokady dla spływu wód poprzez strefę aeracji (utwory piaszczyste) z terenów podwyższonych w kierunku zachodnim, co w efekcie powoduje przepływ wody na teren sąsiedni. Ogrodzenia posiadają podmurówkę z paneli betonowych znajdujących się na gruncie lub nieznacznie zagłębionych w grunt. W warunkach naturalnych spływ wód rozłożony był równomiernie w kierunku południowym do drenującego teren rowu. 13. Po zmianie zagospodarowania i podwyższeniu terenu pas działek przy ul. [...] został odwodniony, a zwiększone zostało natężenie przepływu wód na terenie położonym na zachód. Dodatkowo płytka strefa aeracji zasilana jest wodami spływającymi z podwyższonych terenów oraz z dachów budynków. Przeprowadzone analizy materiału dowodowego wskazują, że w wyniku zmian zagospodarowania terenu (podwyższenie terenu, zabudowa) na dz. [...], [...],[...],[...],[...],[...],[...] doszło do pogorszenia parametrów infiltracyjnych i w efekcie zmiany stosunków wodnych w rozumieniu przepisów art 234 ustawy Prawo wodne. Zmianie uległy kierunki spływu wód oraz zwiększone zostało natężenie odpływu w kierunku dz. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]. Ze względu na skomplikowane warunki wodne na badanym terenie nie należy stosować odprowadzania wód z dachów budynków i powierzchni utwardzonych do gruntu. W związku z powyższym należy nakazać właścicielom działek [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] zainstalowanie zbiorników na wody deszczowe o pojemności sumarycznej co najmniej 3000 l dla każdej posesji i odprowadzenie do nich wód z dachu budynków. Można zainstalować zbiorniki podziemne lub zbiorniki naziemne podłączone do rur spustowych. Organ stwierdził końcowo, że na działkach doszło do naruszenia stosunków wodnych w rozumieniu art. 234 ustawy Prawo wodne, co potwierdza treść opinii biegłego z zakresu hydrologii i hydrogeologii załączona do akt sprawy. 2. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnieśli M.J., R.S., E.S., J.L., P.L., K.P., M.K., reprezentowani przez adw. M.S.. 1. Zaskarżonej decyzji zarzucono: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 15, art. 107 § 3, art. 140 k.p.a. poprzez rażące naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, polegające na nierozpoznaniu zarzutów odwołania i nieodniesieniu się przez organ do tych zarzutów, a także na zaniechaniu dokonania ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy oraz skoncentrowanie się wyłącznie na pisemnej ekspertyzie z zakresu hydrologii, hydrogeologii, stosunków wodnych i melioracji wodnych z września 2024 roku oraz pisemnej ekspertyzy uzupełniającej z dnia 16 grudnia 2024 r. (dalej łącznie: "opinia biegłych"), służących organowi za uzasadnienie decyzji, nie biorąc pod uwagę argumentów i zarzutów skarżących; 2. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1, art. 75 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, która opierała się przede wszystkim na dowodzie z treści opinii biegłych, pomimo że opinie te były wadliwe i nieprzydatne do rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na ustalenia niezgodne ze stanem faktycznym, a przede wszystkim poprzez nieprzeprowadzenie przez biegłych analizy archiwalnej wysokości działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] z działkami skarżących; 3. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezrefleksyjne przyjęcie ustaleń i wniosków zawartych w opiniach biegłych, bez dokonania ich rzetelnej analizy, w szczególności bez zbadania podstaw, na jakich oparto zawarte w nich konkluzje oraz bez weryfikacji prawidłowości zastosowanego przez autorów opinii rozumowania, skutkiem czego było dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, stanowiących podstawę wydanej decyzji, w zakresie naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz rzekomego szkodliwego oddziaływania na działki nr [...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], podczas gdy prawidłowa ocena wskazanych opinii biegłych powinna prowadzić do wniosku, iż są one niepełne, niejasne i nie mogą stanowić wiarygodnego dowodu w sprawie; 4. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. polegające na braku wszechstronnego rozpatrzenia zebranego w sprawie materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich koniecznych działań w przedmiotowej sprawie, tj.: a) braku powołania biegłych z zakresu innych specjalizacji np. geologii, którzy ustaliliby czy systemy, do których umieszczenia na swoich działkach zostali zobowiązani skarżący, są najbardziej właściwym rozwiązaniem czy też może istnieją inne mniej ingerujące w nieruchomości skarżących rozwiązania; a) uznanie, że budowa zbiorników retencyjnych o pojemności minimum 3,0 m3 zabezpieczy spływ wody opadowej, podczas gdy koszt takich prac (bez kosztów przywrócenia zagospodarowania terenu nieruchomości skarżących - prac odtworzeniowych) należy szacować na kwotę - w przypadku każdej nieruchomości - ok. 20 000 zł, co jest rażąco niewspółmierne do rzekomej powstałej szkody w obrębie działek o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]; b) oparcie się przez organ wydający decyzję na opiniach biegłych, podczas gdy biegli na potrzeby wydania swoich opinii nie dokonali ustalenia kluczowej kwestii tj. jak wyglądał teren działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] przed ich zabudowaniem domami mieszkalnymi jednorodzinnymi, czy doszło do zmiany natężenia odpływu wód opadowych i roztopowych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, tj. działek o nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] z uwzględnieniem okresu pierwotnego; c) uznanie, że zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy budową domów mieszkalnych jednorodzinnych i zagospodarowaniem terenu działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] a zmianą stanu wody w oparciu o wydane opinie biegłych, podczas gdy są one niepełne oraz niejasne i nie dowodzą, że zaszła zmiana stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich, co więcej nie przeprowadzono analizy porównawczej "sytuacji przed i po"; d) nastąpiła zmiana stanu wód na działkach skarżących, pomimo braku przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, jak również na działkach pozostałych adresatów zaskarżonej decyzji, w okresie, o którym mowa w art. 234 ust. 5 ustawy Prawo wodne; 5. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez brak uzasadnienia w treści decyzji podstaw i czynników, które legły u podstaw wybrania przez organ do wykonania systemów, które są bardzo kosztownym rozwiązaniem, w sposób nadmierny obciążają skarżących i ingerują w ich nieruchomości oraz są nieadekwatne do rzekomej szkody; 6. art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na podstawie postępowania, w którym to w sposób niewyczerpujący zebrany został materiał dowodowy w sprawie, a to poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania stron postępowania, w szczególności skarżących, co doprowadziło do niewyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i naruszenia obowiązku, nałożonego przez ustawodawcę na organ, w postaci obowiązku dążenia do prawdy obiektywnej, a co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady zawartej w art. 8 k.p.a. nakładającej na organ obowiązek prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa; 7. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z 107 § 3 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie przesłanek określonych w art. 234 ust. 3 u.p.w., tj. poprzez dokonanie ustaleń w oparciu o niepełny i niewyjaśniony materiał dowodowy, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia przez organ, że w wyniku zmian zagospodarowania terenu, polegających w szczególności na podwyższeniu i zabudowie działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], doszło do pogorszenia parametrów infiltracyjnych oraz zmiany stosunków wodnych w rozumieniu art. 234 u.p.w., podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza istnienia takich okoliczności; jednocześnie materiał ten wskazuje, że większość budynków na wskazanych powyżej działkach powstała, została oddana do użytkowania i zamieszkana jeszcze przed 2018 r., a zatem okoliczności podnoszone przez wnioskodawców powinny były ujawnić się wcześniej niż w 2020 r.; 8. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie twierdzeń wnioskodawców, formułowanych na różnych etapach postępowania, w szczególności dotyczących: - systematycznego zalewania działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], - niemożności prowadzenia upraw rolnych na powyżej wskazanych działkach, - braku możliwości ubiegania się o dopłaty bezpośrednie, - wystąpienia szkodliwego oddziaływania na wskazane powyżej działki dopiero w roku 2020 (a nie wcześniej, jak wskazano m.in. w pisemnej ekspertyzie z września 2024 r.), - pomimo że w aktach sprawy brak jest obiektywnych dowodów potwierdzających powyższe okoliczności, zaś organ zaniechał wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie przeprowadził należytej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, ograniczając się do przyjęcia niezweryfikowanych twierdzeń wnioskodawców, co skutkowało błędnymi ustaleniami stanowiącymi podstawę rozstrzygnięcia; 9. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie ustaleń zawartych w opiniach biegłych, przy jednoczesnym pominięciu fragmentu opinii z września 2024 r., w której jednoznacznie wskazano, że - zgodnie z informacjami przekazanymi przez właściciela działek nr [...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] - teren tych działek jest podtapiany w okresach jesiennym i wiosennym od 2017 r., tym samym organ zignorował istotną okoliczność faktyczną, z której wynika, że wnioskodawcy posiadali wiedzę o domniemanym szkodliwym oddziaływaniu gruntów sąsiednich już w 2017 r., co oznacza, że złożony przez nich wniosek o wszczęcie postępowania nastąpił po upływie pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 234 § 5 u.p.w., co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych oraz naruszenia zasady prawidłowego i wyczerpującego postępowania dowodowego; 10. art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego, skutkującej: a) bezzasadnym przyjęciem, że na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] doszło do zmiany stosunków wodnych w rozumieniu art. 234 u.p.w., ze szkodliwym wpływem na działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], mimo braku korelacji czasowej między realizacją inwestycji przez skarżących, a rzekomym wystąpieniem szkód; a) bezzasadnym przyjęciu, że zdjęcia znajdujące się w opiniach biegłych, które przedstawiają zalane nieruchomości dotyczą działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], w sytuacji gdy zdjęcia te obrazują zupełnie inne nieruchomości; b) uznaniem istnienia szkody i związku przyczynowego, mimo braku dowodów na rzeczywiste szkody na gruncie sąsiednim, w szczególności na zalewanie działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]; d) nałożeniem obowiązku wykonania urządzeń, których zasadność i skuteczność nie została w żaden sposób wykazana, przy pominięciu alternatywnych, mniej inwazyjnych rozwiązań; e) pominięciem istotnych faktów, w tym: - zakończenia prac budowlanych na działkach skarżących przed 2018 r., - braku upraw na działkach wnioskodawców od ponad 8 lat, - braku bezpośredniego sąsiedztwa między działkami stron - działki oddziela działka nr [...], która stanowi własność gminy A.; 11. art. 234 ust. 3 u.p.w. poprzez błędne uznanie, na podstawie ustalonego stanu faktycznego, że w sprawie istnieją przesłanki do wydania decyzji nakazowej, podczas, gdy brak jest ustalenia zmiany stanu wody na gruncie - działkach nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...], szkodliwie wpływającej na działki nr [...],[...],[...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] (brak jest ustalenia relewantnego związku przyczynowego pomiędzy zmianą a zaobserwowanymi szkodami); 12. art. 234 ust. 3 u.p.w. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji, która to nie załatwiała przedmiotowej sprawy w sposób mający na względzie słuszny interes społeczny i słuszny interes obywateli, a to poprzez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżących i niezastosowanie w przedmiotowej sprawie rozwiązania, które to przy spełnieniu wszelkich wymogów skuteczności winno być racjonalnie i ekonomicznie uzasadnione, przy czym takie postępowanie organu doprowadziło również do naruszenia zasady zaufania do władzy publicznej wynikającej z art. 8 k.p.a.; 13. art. 234 ust. 3 u.p.w. w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez wydanie decyzji nakładającej na skarżących obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom, polegający na budowie na każdej z posesji systemu zbierającego wody opadowe z dachu budynku mieszkalnego do szczelnego zbiornika retencyjnego o pojemności co najmniej 3,0 m3, bez uprzedniego ustalenia, czy jakiekolwiek zmiany w obrębie działek nr [...], [...], [...], [...], [...] i [...] rzeczywiście wywierają szkodliwy wpływ na grunty sąsiednie, a jeśli tak - to w jakim zakresie, przy całkowitym pominięciu przez organ treści § 15 ust. 1 pkt 3 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta A., zatwierdzonego uchwałą nr XXVII/241/04 Rady Miejskiej w A. z dnia 16 grudnia 2004 roku (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2005 roku Nr 76, poz. 758), który nie przewiduje obowiązku wyposażania budynków mieszkalnych jednorodzinnych w szczelne zbiorniki retencyjne dla odprowadzenia wód opadowych z dachów, co w konsekwencji doprowadziło do nałożenia na skarżących obowiązku nieznajdującego uzasadnienia w ustaleniach faktycznych ani w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, czym organ naruszył zasadę pogłębienia zaufania obywatela do organów państwa oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób wyczerpujący i rzetelny; 14. art. 234 ust. 5 u.p.w. poprzez jego niezastosowanie i nieumorzenie postępowania, mimo że z materiału dowodowego wynika, iż wnioskodawcy posiadali wiedzę o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunty już w 2017 r., tym samym, pięcioletni termin na złożenie wniosku, o którym mowa w art. 234 ust. 1 u.p.w., upłynął najpóźniej w 2022 r., a wniosek z 29 stycznia 2024 r. został złożony po terminie, co obligowało organ do umorzenia postępowania. 2. Wobec powyższych zarzutów strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zasądzenie kosztów postępowania administracyjnego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 2. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: 3. Skarga jest w pełni zasadna. 1. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli wykonywanej przez sądy administracyjne określony jest przepisem art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) [dalej: P.p.s.a.], który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracyjnych, kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. 2. Zgodnie z art. 135 P.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku, gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 P.p.s.a., skarga zgodnie z art. 151 P.p.s.a. podlega oddaleniu. 3. Materialnoprawne podstawy wydanych w sprawie decyzji stanowiły przepisy ustawy dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1087 z późn. zm.). 4. Art. 234 ust. 1 Prawa wodnego stanowi, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Stosownie zaś do art. 234 ust. 2 Prawa wodnego na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie na skutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Zgodnie zaś z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, z urzędu lub na wniosek, w drodze decyzji, nakazuje właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, ustalając termin wykonania tych czynności. 5. W tym miejscu należy podkreślić, że dla wydania decyzji na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego konieczne jest wykazanie: po pierwsze, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na swoim gruncie, po drugie, czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, tzn. czy pomiędzy zmianą stanu wody i szkodą na nieruchomości sąsiedniej istnieje adekwatny (typowy i przeciętny) związek przyczynowo-skutkowy. Z punktu widzenia przywołanych wyżej przepisów nie ma natomiast znaczenia rozmiar powstałej szkody. Ustawodawca nie uzależnia bowiem skutku od rozmiaru szkody, lecz w ogóle od jej zaistnienia, w związku z czym nie ma potrzeby jej szacowania (por np. wyrok WSA w Gliwicach z 4.11.2025 r., II SA/Gl 1037/25; wyrok WSA w Gliwicach z 16.10.2025 r., II SA/Gl 858/25; wszystkie powoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).). 6. Zmiana stanu wody na gruncie oznacza każde działanie skutkujące ilościową modyfikacją zasobów wodnych (zarówno zwiększeniem, jak i zmniejszeniem ich ilości) lub zmianą kierunku przepływu wody przez dany teren. Jest to ingerencja w naturalny stan wód, determinowany przez ukształtowanie terenu, warunki przyrodnicze oraz hydrologiczne. Do takich działań zalicza się między innymi: zmianę kierunku odpływu wód opadowych lub roztopowych, modyfikację odpływu ze źródeł poprzez budowę przeszkody hamującej odpływ zgodnie z naturalnym spadkiem, podniesienie poziomu terenu przez nawiezienie ziemi, obniżenie działki poprzez jej wybieranie, wykopanie lub zasypanie rowu, utwardzenie powierzchni działki kostką brukową, wzniesienie ogrodzenia murowanego czy wykonanie studni i pobór z niej takiej ilości wody, która skutkuje obniżeniem poziomu zwierciadła wód gruntowych na działkach sąsiednich. Należy zaznaczyć, że dla powstania szkody nie ma znaczenia legalność podejmowanego działania (vide np. wyrok WSA w Lublinie z 23.10.2025 r., II SA/Lu 359/25). Szkodliwy wpływ powinien być przy tym wymierny i przejawiać się rzeczywistym uszczerbkiem majątkowym po stronie aktywów lub skutkować stanem, w którym dotychczasowe korzystanie z nieruchomości staje się niemożliwe (por. np. wyrok WSA w Kielcach z 8.10.2025 r., II SA/Ke 284/25). 7. W postępowaniu dotyczącym naruszenia stosunków wodnych organ powinien więc najpierw ustalić, czy zmiana stosunków wodnych faktycznie miała miejsce. Jeśli odpowiedź jest twierdząca, należy precyzyjnie określić, kto i kiedy dokonał tej zmiany, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed i po modyfikacji oraz jaki wpływ ta zmiana wywarła na stosunki wodne w okolicy. Szczególną uwagę trzeba zwrócić na to, czy zmiana ta przyniosła szkodę terenom sąsiednim, czyli czy spowodowała lub może spowodować szkody na gruntach nienależących do osoby odpowiedzialnej za naruszenie (vide np. wyrok WSA w Krakowie z 15.10.2025 r., II SA/Kr 823/25). 8. Należy też zauważyć, że stosownie do treści § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1225 z późn. zm.), [dalej: "rozporządzenie"], dokonywanie zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Przywołany wyżej przepis § 29 rozporządzenia koresponduje z art. 234 ust. 1 Prawa wodnego. Obie ww. regulacje, zasadniczo tożsame, stanowią, że właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać kierunku i natężenia odpływu znajdujących się na jego gruncie wód opadowych lub roztopowych ani kierunku odpływu wód ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich oraz odprowadzać wód oraz wprowadzać ścieków na grunty sąsiednie. Oba tryby są przy tym wobec siebie niekonkurencyjne, a zastosowanie każdego z nich spowodowanego jest rodzajem podjętych przez właściciela działań, ingerujących w stan wody na grunty sąsiednie. Nie jest przy tym wykluczone jednoczesne prowadzenie postępowań zarówno w trybie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego jak i § 29 rozporządzenia, jeśli charakter wykonanych robót wypełnia dyspozycję obu wskazanych regulacji prawnych. Postępowanie prowadzone przed organami nadzoru budowlanego nie ma takiego samego przedmiotu, jak postępowanie podlegające kontroli Sądu w niniejszej sprawie. 9. Nie budzi żadnych wątpliwości, że sprawy dotyczące stosunków wodnych zasadniczo wymagają wiedzy specjalistycznej, wykraczającej poza zakres doświadczenia życiowego oraz standardowe kompetencje i zakres wiedzy pracowników organów administracji. Postępowania te charakteryzują się wysokim stopniem złożoności i specyfiki, a ich prawidłowe prowadzenie jest uzależnione od posiadania odpowiedniej wiedzy z obszaru hydrologii, gospodarki wodnej, procedur wodnoprawnych oraz melioracji, jak również niekiedy od przeprowadzenia szczegółowych badań, analiz i obliczeń. Dowody takie jak oględziny czy zeznania świadków nieposiadających fachowej wiedzy mogą nie być wystarczające do rzetelnej oceny zaistniałych okoliczności, w szczególności względem ustalenia zmiany stanu wód na gruncie i jej ewentualnego wpływu na grunt sąsiedni. W tego typu sprawach zasadą powinno być pozyskanie opinii biegłego, który wskaże, czy doszło do zmiany stanu wód oraz czy skutkowało to szkodą na gruncie sąsiednim (wyrok NSA z 12.09.2025 r., III OSK 1521/22). 10. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że główny dowód w sprawie stanowi ekspertyza (określana dalej także jako "opinia") w zakresie hydrologii, hydrogeologii, stosunków wodnych i melioracji wodnych dotyczących sprawdzenia czy nastąpiło podwyższenie terenu działek budowlanych o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...], gmina A. i czy ewentualne podwyższenie terenu działek budowlanych o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] obręb [...] spowodowało zmianę stanu wody na gruncie działek o nr ew. [...], [...], [...], [...], [...], [...] oraz [...], [...] i [...], obręb [...] sporządzona we wrześniu 2024 r. przez geologa – biegłego sądowego w zakresie hydrogeologii i zmian stosunków wodnych oraz hydrogeologa, którzy to autorzy posiadają stosowne uprawnienia. 1. Odnosząc się do znajdującej się w aktach sprawy opinii biegłego należy w pierwszej kolejności zauważyć, że opinia biegłego jest dla organu tylko materiałem, który powinien pomóc mu w rozstrzygnięciu sprawy, którą organ ten rozstrzyga samodzielnie. Art. 80 K.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona, co oznacza, że żaden dowód nie ma mocy wiążącej, jak też i opinia wydana w trybie art. 84 § 1 K.p.a. Niedopełnienie lub nienależyte wykonanie tego obowiązku przez organ administracji może skutkować tym, że w rezultacie luk i nieścisłości w dostępnym dla biegłego stanie faktycznym sprawy sporządzona przez niego opinia może okazać się niekompletna albo błędna, co w konsekwencji może wypaczyć treść kończącej sprawę decyzji administracyjnej (P. Dańczak [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. W. Chróścielewski, A. Krawczyk, Warszawa 2025, art. 84). Organ administracji publicznej winien ocenić swobodnie opinię biegłego na podstawie zasad wiedzy i doświadczenia życiowego. 2. Jak podkreśla się w orzecznictwie, opinii biegłego nie można przyjmować bezkrytycznie. Organ nie jest tą opinią związany. W uzasadnieniu decyzji organ nie może się ograniczyć do powołania konkluzji opinii, lecz jest zobowiązany sprawdzić, na jakich przesłankach biegły wysnuł wnioski w niej zawarte i skontrolować prawidłowość jego rozumowania. Chodzi o ocenę poprawności wniosków, z uwzględnieniem dowodów zebranych w sprawie, bez wkraczania w sferę wiedzy specjalistycznej (por. np. wyrok NSA z 29.11.2017 r., I OSK 174/16). 3. Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, sporządzona ekspertyza, zawiera szereg nieścisłości i braków, jak chociażby w zakresie dokładnego opisu dokonanych robót budowlanych na działkach, które autor ekspertyzy uznał za źródło występujących podtopień. Jak wynika z rys. 33 (s. 39) opinii poziom grunt na poszczególnych działkach został podniesiony w zróżnicowanym zakresie, przy czym minimalnie została podwyższona dz. ewid. nr [...]. Ponadto brak jest dokładnego opisu dokonanych utwardzeń powierzchni działek, czy innych zmian w zagospodarowaniu ich terenu. Autor ekspertyzy jedynie bardzo ogólnie wskazuje, że na stan wód stagnujących na działkach wnioskodawców mają wpływ czynniki antropogeniczne takie jak – zmiany charakteru zagospodarowania terenu – utwardzenie powierzchni oraz lokalne podwyższenie terenu, a ponadto brak infrastruktury odwodnieniowej. W powyższym zakresie zarzuty skargi okazały się w pełni zasadne. 4. Na tle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego budzi też wątpliwości, czy sporządzona ekspertyza jest przydatna z punktu widzenia oceny zalewania działek wnioskodawców na tle wszystkich zmian, jakie dokonały się w otoczeniu działek objętych ekspertyzą. Ze zdjęć obrazujących zmiany zagospodarowania badanego terenu w latach 2005-2023, (załączonych do ekspertyzy) wynika, że na wschód od pasa zrealizowanych wzdłuż ul. [...] budynków, dochodziło do licznych przekształceń terenu - prac budowalnych (powstało budownictwo jednorodzinne, wielorodzinne lub szeregowe). Ponadto – co w ocenie Sądu również ma istotne znaczenie w sprawie - nie wynika z opinii wprost, w jakim stopniu do zalewania działek skarżących przyczynia się także stan ulicy [...] (rys. 32 opinii - brak urządzeń do odprowadzania wody), jak również dz. ewid. nr [...] rozgraniczającej działki wnioskodawców od działek osób, do których skierowana została decyzja. W odniesieniu do dz. ewid. nr [...] należy też zauważyć, że biegły w opinii (s. 43) wskazuje na rozważenie wykorzystania działki [...] do wykonania rowu odwodnieniowego o głębokości ok. 0,5 m, a rów ten pozwoliłby zdrenować wody gruntowe wzdłuż linii zabudowy i odprowadzić je do rowu prowadzącego wody w południowej części terenu. Podobnie biegły w piśmie z dnia 16 grudnia 2024 r. kierowanym do organu I instancji wskazuje, że wykorzystanie działki [...] umożliwiłoby – co należy podkreślić - systemowe rozwiązanie problemów obecnych, jak i nawarstwiających się w przyszłości. Niestety, do powyższych kwestii organy się nie odniosły, nie oceniły ich znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. 5. W tym miejscu należy też zauważyć, że z opinii biegłego wynika, że nieruchomość gruntowa o nr ewidencyjnym [...] (s. 18 opinii) zabudowana jest budynkiem mieszkalnym wybudowanym w 2013 r. Wody z dachu budynku oraz odwodnienia liniowego odprowadzane są do studni chłonnej, a wody od strony drogi do dołów chłonnych. Na terenie zlokalizowana jest oczyszczalnie biologiczna. Nieruchomość gruntowa o nr ewidencyjnym [...] (s. 19 opinii) zabudowana jest budynkiem jednorodzinnym wybudowanym w latach 2010-12. Teren wokół budynku został podniesiony i dostosowany do drogi. Wody z dachu budynku odprowadzane są drenażem do studni chłonnej zlokalizowanej w SW części terenu. Nieruchomość gruntowa o nr ewidencyjnym [...] (s. 20) zabudowana jest budynkiem jednorodzinnym wybudowanym ok. 2013 r. Teren został podwyższony przy budynku. Wody z dachu budynku odprowadzane są drenażem do studni chłonnej. Zaś nieruchomość gruntowa o nr ewidencyjnym [...] (s. 23 opinii) zabudowana jest budynkiem jednorodzinnym wybudowanym w latach 2021-23. Wody z dachu budynku odprowadzane są na grunt. Natomiast nieruchomość gruntowa o nr ewidencyjnym [...] (s. 23 opinii) zabudowana jest budynkiem jednorodzinnym oddanym do użytku 2017 r. Wody z dachu budynku odprowadzane są drenażem na powierzchnie biologicznie czynne po zachodniej i wschodniej stronie. Oczywistym jest, że posadowienie budynku na gruncie wpływa na właściwości chłonne tego gruntu. Jednakże nie można nie zauważyć, że na podstawie ww. ustaleń faktycznych poczynionych przez biegłego, skoro mamy do czynienia z opisanym wyżej zróżnicowanym sposobem odprowadzania wody opadowej z dachów ww. budynków, to organ (nie można wykluczyć w tym zakresie konieczności skorzystania z pomocy biegłego) winien odnieść się do wpływu poszczególnych rozwiązań pod kątem spełnienia przesłanek z art. 234 Prawa wodnego, a tym samym określić jednoznacznie, które nieruchomości i w jakim zakresie oddziałują szkodliwie na grunty sąsiednie. Powyższe ustalenia winny być też wzięte pod uwagę przy nakładaniu – o ile taka potrzeba się pojawi – obowiązków na właścicieli poszczególnych nieruchomości. W powyższym zakresie organy nie poczyniły natomiast żadnych ustaleń, powtarzając jedynie treść opinii biegłego, nie dokonały też oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. 6. Powyższe mankamenty postępowania przez organami obu instancji, w ocenie Sądu, świadczą o tym, że przyjęte przez organy rozstrzygnięcie zakładające zarówno szkodliwe oddziaływanie na grunty sąsiednie oraz nakładające obowiązek budowy przez właścicieli poszczególnych działek zbiorników retencyjnych, wydaje się co najmniej przedwczesne. 7. Zasadniczy zaś problem z punktu widzenia możliwości zastosowania art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, który dostrzega Sąd, sprowadza się do tego, że na podstawie przedłożonej w sprawie opinii nie można zindywidualizować odpowiedzialności poszczególnych właścicieli działek objętych postępowaniem administracyjnym z punktu widzenia naruszenia przepisów art. 234 ust. 1 Prawa wodnego. Problemu tego nie dostrzegły także organy administracji przyjmując bezkrytycznie wynikające z opinii wnioski, co znalazło swój wyraz w treści wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Organy przyjęły bowiem w ślad za treścią opinii, że doszło do naruszenia stosunków wodnych, jednakże nie wskazano który z właścicieli, z jakich przyczyn i w jakim zakresie jest odpowiedzialny za naruszenie stosunków wodnych. Skutkiem takiego założenia organów jest przyjęcie swego rodzaju "zbiorowej" odpowiedzialności wszystkich właścicieli poszczególnych nieruchomości objętych postępowaniem w niniejszej sprawie, z czym – w ocenie Sądu – zgodzić się nie można. Zupełnie innym zagadnieniem – poza zakresem niniejszego postępowania – byłaby możliwość ewentualnego wyegzekwowania w przyszłości rozstrzygnięcia zawartego w pkt 3. decyzji organu pierwszej instancji, które wydaje się być skierowane łącznie do wszystkich właścicieli nieruchomości. 8. W tym miejscu należy też wskazać na znajdujący się na s. 41 ekspertyzy rysunek nr 35 obrazujący zmiany kierunków spływu wód na podstawie NMT z 2017 i 2023 r. W ocenie Sądu, analiza zmiany kierunków spływu wód na poszczególnych działkach już na pierwszy rzut oka wskazuje, że zmiany te nie są jednorodne na poszczególnych działkach pod względem różnicy między kierunkiem spływu wód w ww. okresach. I tak przykładowo, na dz. ewid. nr [...] zmiany te mają charakter minimalny, ale na dz. ewid. nr [...] i [...] zmiany te wydają się być dość istotne, przy czym należy jednocześnie podkreślić, że zmiana kierunku spływu wód nastąpiła zarówno w kierunku działek wnioskodawców, ale również w innym kierunku, a mianowicie w kierunku ul. [...]. Skoro takie zróżnicowanie występuje (mając również na względzie ww. zróżnicowanie w zakresie sposobu odprowadzania wód opadowych z dachów budynków znajdujących się na poszczególnych działkach), to pojawia się także pytanie, z jakich przyczyn na właścicieli wszystkich działek nałożono analogiczny obowiązek zainstalowania zbiorników na wody deszczowe o pojemności co najmniej 3000 l. Tej kwestii organy nie wyjaśniły, jedynie przyjęły bez jakiejkolwiek analizy zaproponowane przez biegłego rozwiązanie. Organy przyjętego w tym zakresie stanowiska również nie uzasadniły, co stanowi naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. 9. Należy także zgodzić się z zarzutami skargi, iż w decyzji nie uwzględniono, że budynki, które zostały objęte opinią zostały wybudowane w różnych odstępach czasowych na przestrzeni lat 2011-2023, a w dalszej kolejności nie ustalono, jaki wpływ miała budowa poszczególnych budynków, czy też prace z nimi związane - jak np. wyrównanie terenu - na naruszenie stosunków wodnych. Tu nasuwa się też pytanie, czy inwestycja na działce [...] zakończona w 2023 r. miała wpływ na zalewania działek wnioskodawców, skoro powzięli oni wiedzę o tym fakcie dużo wcześniej. Okoliczność ta nie została wyjaśniona. Organy - mając na uwadze, że większość budynków została oddana do użytkowania i zamieszkana przed 2018 r. – winny, zdaniem Sądu, poczynić nadto ustalenia, czy zachodzi korelacja czasowa między wybudowaniem tych budynków i oddaniem do użytkowania, a wystąpieniem ewentualnego szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie, czego w sprawie nie uczyniły. 11. Z akt sprawy wynika ponadto, że powodem zalewania działek wnioskodawców oprócz działań budowalnych na dz. [...] była także rozbudowa kanalizacji deszczowej odprowadzanej do rowu [...] (pismo wnioskodawców z dnia 2.01.2025 r.). Rów usytuowany jest na terenie wnioskodawców. Nie można też nie zauważyć, że sami wnioskodawcy podnosili także, że powodem zalewania ich działek są także inne nieruchomości, bowiem wody są odprowadzane w sposób nieograniczony z terenów GS-u, szkoły nr [...], terenu wytwórni [...] i kanalizacji burzowej miasta (pismo wnioskodawców z dnia 29 października 2024 r.), co doprowadziło do zniszczenia przepustu na ich działce. Wskazane wyżej okoliczności nie zostały w żadnym zakresie uwzględnione przez organy wydające w sprawie decyzje. Kwestię potrzeby usprawnienia działania rowu [...] podnosili wnioskodawcy np. w piśmie z dnia 29.10.2024 r. Stanowisko to potwierdza także sporządzona ekspertyza, wedle której przy wysokich stanach wody w rowie w południowej części badanego terenu woda wylewa się na okoliczne grunty. Rów odwodnieniowy stanowi natomiast podstawową bazę drenażu dla okolicy. Co więcej, właściciele działek zabudowanych podnosili w swych pismach, że przyczyna zalewania działek wzdłuż ul. [...] wynika z braku wyposażenia w pełną infrastrukturę dróg dojazdowych, w tym odprowadzania wód deszczowych do rowów melioracyjnych. Powyższy problem zdaje się również dostrzegać autor ekspertyzy, który sugeruje (o czym byłą już mowa wyżej) rozważenie wykorzystania dz. [...] do wykonania rowu odwodnieniowego, który pozwoliłby zdrenować wody gruntowe wzdłuż linii zabudowy i odprowadzić je do rowu prowadzącego wody w południowej części terenu badań. Co istotne, w piśmie z dnia 16 grudnia 2024 r. biegły wskazuje, że stwierdzone zmiany stosunków wodnych nie są efektem pojedynczych inwestycji, lecz kumulacją całości działań wzdłuż ul. [...] a oddziaływanie wód nie ogranicza się do bezpośredniego sąsiedztwa. Powyższe z kolei może świadczyć, zdaniem Sądu, o tym, że przyczyny zalewania działek wnioskodawców nie leżą jedynie po stronie skarżących. Powyższe okoliczności sprawy nie zostały jednak przez organy w ogóle uwzględnione i zweryfikowane, a wyjaśnienia wnioskodawców zostały pominięte przy dokonaniu oceny przydatności dla sprawy sporządzonej ekspertyzy. 12. Ponadto w odniesieniu do działki [...] należy zauważyć, że ze znajdującego się w aktach sprawy pisma z dnia 4 czerwca 2024 roku, których autorami są jej właściciele, wynika, że dom znajdujący się na tej działce jest zamieszkiwany przez nich od 2012 roku, a działka ta od ponad 11 lat jest zagospodarowana bez zmian, nie były prowadzone na niej żadne prace gruntowe. W piśmie tym wskazano również, że działka od południowej i zachodniej strony jest ogrodzona ogrodzeniem z siatki drucianej na betonowej podmurówce, która zakotwiona jest w gruncie na około 10 do 15 cm, są w ocenie autorów pisma skutkuje tym, że nie ma fizycznej możliwości by woda opadowa nawet przy deszczu nawalnym zdążyła spłynąć i przelać się na drugą stronę ogrodzenia, czyli na dz. ewid. nr [...]. Analogiczne wnioski wynikają z pisma właścicieli działki [...], którzy zamieszkują na ww. nieruchomości od lipca 2012 roku, ich działka od ponad 11 lat jest zagospodarowana bez zmian, nie były prowadzone na niej żadne prace gruntowe. Organy choć zacytowały stanowisko ww. stron, to jednak nie dokonały oceny znaczenia podnoszonych w ww. pismach okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza, że nie uwzględniły całego materiału dowodowego w sprawie. 13. Tymczasem orzekanie nakazów na podstawie art. 234 ust. 3 P.w. wymaga precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego. Oznacza to konkretne stwierdzenie jaki był ostatnio stan wody na gruncie, czy doszło do jego zmiany, a jeśli tak, to na czym ta zmiana polegała, wreszcie czy dokonana zmiana szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Dopiero poprawnie ustalona podstawa faktyczna może stanowić podstawę do oceny zebranego materiału dowodowego, przeprowadzenia rozważań i w konsekwencji do podjęcia rozstrzygnięcia. Zastosowanie art. 234 ust. 3 ustawy Prawo wodne jest więc możliwe dopiero po bezspornym ustaleniu, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie oraz czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 19.12.2024 r., II SA/Go 530/24). 14. Co do ustalenia przez organy spełniania przesłanki w postaci szkodliwego oddziaływania na grunty sąsiednie, to należy zgodzić się ze skarżącymi, że organy bezkrytyczne przyjęły twierdzenia wnioskodawców zgłaszane w toku postępowania co do systematycznego zalewania ich działek, niemożności uprawy przez nich pól i niemożności składania wniosków o dopłaty bezpośrednie. Podzielić również należy stanowisko zawarte w skardze, że w sprawie brak jest jednoznacznych dowodów na to, że szkodliwe oddziaływanie miało miejsce i wnioskodawcy ponieśli szkodę. W tym miejscu należy zauważyć z opinii wynika, że wnioskodawcy twierdzą, iż teren od 3 lat nie jest użytkowany rolniczo, jednocześnie twierdzą oni, że nie pobierają dopłat od 10 lat. Okoliczności te nie zostały w żaden sposób przez organy potwierdzone, zweryfikowane, nie zostały one udowodnione. 15. Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie zostało wykazane, że na dz. [...],[...],[...],[...],[...],[...] na skutek wykonanych przez skarżących prac na działkach stanowiących ich własność doszło do zmiany stanu wody, która szkodliwie oddziałuje na grunty sąsiednie, czyli grunty wnioskodawców. 16. Podkreślić nadto należy, że w ocenie składu orzekającego w niniejszej sprawie, ocena spełnienia przesłanek zastosowania art. 234 ust. 3 w związku z a art. 234 ust. 1 Prawa wodnego winna nastąpić w odniesieniu do właściciela każdej działki z osobna, przy czym wydaje się zasadne prowadzenie jednego postępowania administracyjnego w sprawie (zwłaszcza w tak złożonej jak objęta skargą w niniejszej sprawie), ale samo rozstrzygnięcie organów winno odnosić się do każdego z właścicieli z osobna. 17. W ocenie Sądu, organy winny ocenić ponownie spełnienie przesłanki wynikającej z art. 234 ust. 5 Prawa wodnego, zgodnie z którym nie wszczyna się postępowania na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia, w którym właściciel gruntu sąsiedniego dowiedział się o szkodliwym oddziaływaniu na jego grunt. Kwestia ta – zważywszy ww. uchybienia postępowania organów obu instancji - nie została w ocenie Sądu w niniejszej sprawie w sposób dostateczny wyjaśniona. Skarżący bowiem twierdzą, że teren ich nieruchomości jest zalewany od 2017 r., a od 10 lat nie składali wniosków do Agencji Rynku Rolnego ze względu na podtopienia. Do tych rozbieżności organy się nie odniosły. Zdaniem Sądu, zgodzić należy się więc z zawartym w skardze twierdzeniem, że organy nie wykazały w sposób jednoznaczny momentu, w którym wnioskodawcy powzięli wiedzę o szkodliwym oddziaływaniu na ich grunt. Poczynienie wyczerpujących i jednoznacznych ustaleń w powyższym zakresie z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy ma zasadnicze znaczenie. Sąd nie może w tym zakresie zastępować organów administracji, gdyż byłoby to sprzeczne z charakterem kontroli organów administracji publicznej sprawowanej przez sąd administracyjny. 18. Reasumując, w ocenie Sądu, wydane w sprawie decyzje są co najmniej przedwczesne z uwagi na naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 Prawa wodnego. Organy nie wykazały przede wszystkim w sposób niebudzący wątpliwości, że w sprawie doszło do szkodliwego oddziaływania, na czym polega szkoda, że zachodzi związek przyczynowo-skutkowy między zmianą zagospodarowania terenu na poszczególnych dz. ewid. nr [...],[...],[...],[...],[...],[...], a zmianami kierunków oraz zwiększeniem natężenia odpływu wód na terenach sąsiednich. Podkreślić w tym miejscu raz jeszcze należy, że treści zawarte w opinii biegłego nie zastępują ustaleń faktycznych, do których samodzielnego poczynienia, obowiązane są organy administracji publicznej związane zasadą prawy materialnej (art. 7 K.p.a.) oraz nakazem wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 K.p.a.), którego swobodnej oceny muszą dokonać (art. 80 K.p.a.). Nie można pominąć i tej okoliczności, że opinia biegłego (mimo jej doniosłości i co do zasady konieczności w sprawach o naruszenie stosunków wodnych), jest tylko jednym z możliwych środków dowodowych, za pośrednictwem których organ realizuje obowiązek ustalenia stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że nie korzysta ona ze szczególnej mocy dowodowej. Tak jak każdy inny dowód, podlega ona ocenie organu, dokonywanej z zachowaniem zasady swobodnej oceny dowodów (por.m.in. wyrok NSA z 29 października 2013 r., II OSK 1252/12) oraz w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym. Przede wszystkim zaś ocenie organu podlega jej wiarygodność oraz przydatność dla rozstrzygnięcia sprawy, przy czym – co Sąd podkreśla - nie chodzi tu o wkraczanie przez organ w merytoryczną treść opinii sporządzoną przez osobę posiadającą wiedzę specjalistyczną, lecz o ocenę założeń przyjętych przez biegłego jako punkt wyjściowy dla dokonywanych w opinii rozważań, ale też i ocenę wniosków (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 października 2018 r., II SA/Kr 837/18). Z natury rzeczy bowiem biegli nie mogą znać pewnych okoliczności stanu faktycznego sprawy, które są konieczne z punktu widzenia prowadzonych przez nich analiz, w związku z czym, to po stronie organu istnieje obowiązek ich ustalenia za pośrednictwem innych dowodów. Jak stanowi przy tym art. 75 § 1 K.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być: dokumenty, zeznania świadków oraz oględziny. Tymczasem materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie, obejmuje poza ww. ekspertyzą doprecyzowaną pismem z 16 grudnia 2024 r. (Sąd przyjął, że pismo to – zważywszy jego treść - stanowi opinię uzupełniającą, o której mowa w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji), obejmuje - dość lakoniczny jak na tego rodzaju złożoną sprawę - protokół z oględzin nieruchomości położonych przy ul. [...] w A. z dnia 19 lipca 2024 r. oraz korespondencję prowadzoną ze stronami postępowania. Ustalenia faktyczne organu I instancji (powielone przez organ II instancji) sprowadzają się w zasadzie do fragmentarycznego powielenia treści opinii biegłego, która nie została przez organy oceniona, ani pod kątem jej przydatności i wartości dowodowej, ani też w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym. Sąd zgadza się przy tym z prezentowanym w orzecznictwie stanowiskiem, że organ co prawda nie może wkraczać w merytoryczną treść opinii, co nie oznacza jednak, że jest zwolniony z obowiązku oceny wartości dowodowej opinii, jej wiarygodności i przydatności dla rozstrzygnięcia sprawy. Na organie bowiem spoczywa obowiązek dokładnego i pełnego wyjaśnienia sprawy. Sama opinia podlegać musi ocenie w powiązaniu z pozostałym materiałem dowodowym, który ma być kompleksowo zgromadzony. Dopiero po zebraniu materiału dowodowego w całości i wyjaśnieniu istoty sprawy, organ może dokonać ustaleń oraz ocen niezbędnych do podjęcia rozstrzygnięcia. (por.m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 6 sierpnia 2015 r., II SA/Go 377/15). Tym samym podnoszone w skardze zarzuty naruszenia przepisów art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 234 ust. 3 i art. 234 ust. 1 Prawa wodnego okazały się w pełni zasadne. 19. Mając na uwadze powyższe w pełni należy zgodzić się też ze skarżącymi, że organ II instancji faktycznie nie odniósł się do - co należy podkreślić – precyzyjnie sformułowanych - zarzutów odwołania. Zgodzić należy się z twierdzeniem pełnomocnika skarżących, że organ II instancji jedyne bezrefleksyjnie powtórzył twierdzenia zawarte zarówno w decyzji organu I instancji jak i w sporządzonej opinii. Takie działanie organu II instancji nie może spotkać się z aprobatą. 20. W ponownie prowadzonym postępowaniu organy uwzględnią stosownie do art. 153 P.p.s.a. ww. ocenę prawną. Przede wszystkim zaś skoncentrują się w pierwszej kolejności na ustaleniu, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie; po drugie, czy nastąpiła szkoda na gruncie sąsiednim, po trzecie, czy szkoda ta wynika ze zmiany stosunków wodnych na gruncie sąsiednim. Jeśli w sprawie wystąpiła szkoda, organy winny wskazać, na czym konkretnie ona polega i których działek dotyczy. Konieczne będzie w tym względzie m.in. uzupełnienie materiału dowodowego mającego na celu wykazanie, że napływ wód na daną działkę np. uniemożliwia korzystanie z niej w sposób dotychczasowy, generuje konieczność podjęcia określonych działań przez właścicieli tej działki lub negatywnie wpływa na porastającą ją roślinność. Co do zasady bowiem szkoda powinna być realna, a nie hipotetyczna, bowiem jak wskazuje się w orzecznictwie NSA, gdyby ustawodawca miał zamiar objąć powyższą regulacją także stany faktyczne, w których doszło do zmiany stanu wody na gruncie, a nie wystąpiło szkodliwe odziaływanie tej zmiany na grunt sąsiedni (szkoda rzeczywista), to wskazałby to wyraźnie w przepisie, posługując się np. trybem przypuszczającym: "mogą szkodliwie wpływać". Zwrot normatywny: "zmiana ta wpływa" wskazuje, że zarówno zmiana jak i jej szkodliwy wpływ powinny realnie wystąpić (por. wyrok NSA z 9 lipca 2021 r., III OSK 530/21). Organy nie są zobligowane do ustalania ani też badania, czy i na ile prawdopodobne jest wystąpienie szkód w przyszłości oraz jakiego rodzaju będą to szkody (por. wyrok NSA z 6 lipca 2017 r. II OSK 2795/15). Zaś potencjalna szkoda nie może być uznana za przejaw szkodliwego oddziaływania (wpływu) na grunty sąsiednie. W tym zakresie konieczne jest bowiem ustalenie realnych i skonkretyzowanych szkód na gruncie (por.m.in. wyrok NSA z 20 marca 2019 r., II OSK 1167/17), przy czym z punktu widzenia odpowiedzialności właściciela nieruchomości gruntowej, nie ma znaczenia rozmiar szkody, bowiem ustawodawca nie uzależnia skutku od rozmiaru szkody, lecz w ogóle od jej zaistnienia (por. m.in. wyrok WSA w Bydgoszczy z 21 czerwca 2011 r., II SA/Bd 438/11). Ww. poglądy NSA skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. Ponowne rozpoznanie sporawy wymaga przeprowadzenia postępowania administracyjnego od początku, oczywiście z uwzględnieniem dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, który organy uzupełnią w celu wykazania wszystkich z przesłanek, o których mowa w art. 234 ust. 1 i 3 Prawa wodnego. Wydając zaś rozstrzygnięcia merytoryczne organy dochowają staranności, aby ich uzasadnienia odpowiadały wytycznym z art. 107 § 3 K.p.a. Sąd zastrzega przy tym, że na tym etapie nie przesądza rozstrzygnięcia, jakie winno zapaść po ponownym rozpoznaniu sprawy przez organy. 21. Mając na uwadze powyższe, skarga okazała się zasadna, stąd też Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji (pkt 1 sentencji wyroku). 22. O kosztach (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a., w tym zasądzając od organu odwoławczego: a. na rzecz skarżącego M. J. kwotę 317 zł tytułem zwrotu wpisu od skargi i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, b. solidarnie na rzecz skarżących R. S. i E.S. kwotę 334 zł tytułem zwrotu wpisu od skargi i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, c. solidarnie na rzecz skarżących J. L. i P.L. kwotę 334 zł tytułem zwrotu wpisu od skargi i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, d. solidarnie na rzecz skarżących K. P. i M. K. kwotę 334 zł tytułem zwrotu wpisu od skargi i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, e. solidarnie na rzecz wszystkich skarżących kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.). dc