II SA/Łd 810/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk, Sędzia WSA Robert Adamczewski, , Protokolant asystent sędziego Robert Latek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2025 r. przy udziale Rzecznika Praw Dziecka sprawy ze skargi A. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 18 września 2025 r. nr 447015791 znak: 010070/680/163718/2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 12 listopada 2024 r., nr 447015791, znak: 010070/680/163718/2024. Zaskarżoną decyzją z 18 września 2025 r. nr 447015791, znak: 010070/680/163718/2024 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie po rozpatrzeniu odwołania A. K. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572), powoływanej dalej jako: "k.p.a." oraz art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1576, ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.p.w.d." utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 12 listopada 2024 r., nr 447015791, znak: 010070/680/163718/2024 o odmowie prawa do świadczenia wychowawczego na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. na L.W., powoływaną dalej jako: "dziecko", "wnuczka". Z akt sprawy wynika, że 1 lutego 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na dziecko na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. do którego załączyła postanowienie Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi VI Wydział Rodzinny i Nieletnich z 5 maja 2016 r., sygn. akt VI Nsm 517/15, zgodnie z którym Sąd powierzył jej wykonywanie pieczy bieżącej nad małoletnią wnuczką. Przywołaną na wstępie decyzją organ I instancji odmówił prawa do wnioskowanego świadczenia stwierdzając, że skarżąca nie jest uprawniona do złożenia wniosku o to świadczenie, ponieważ nie należy do osób o których mowa w art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. Od ww. decyzji skarżąca złożyła odwołanie nie zgadzając się z jej rozstrzygnięciem. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ po przywołaniu treści art. 4 ust. 1, ust. 2 u.p.p.w.d. stwierdził, że skarżąca nie spełnia warunków do przyznania świadczenia na dziecko, ponieważ nie należy do ustawowego kręgu osób, którym ono przysługuje. Organ wyjaśnił, że piecza bieżąca, to sądowe powierzenie pieczy nad dzieckiem na podstawie art. 96 § 2 k.r.i.o., która nie jest równoważna pieczy zastępczej. Postanowienia sądu o powierzeniu pieczy bieżącej dotyczą najczęściej osób spokrewnionych (z reguły dziadków dziecka) i związane są najczęściej z wyjazdem rodziców zagranicę albo z ograniczeniem praw rodzicielskich obojga rodziców. Piecza taka ma charakter doraźny. Organ nadmienił, że w celu weryfikacji prawa do świadczenia wezwał skarżącą do przedstawienia dokumentów potwierdzających, że dziecko zostało umieszczone w pieczy zastępczej, np. zaświadczenia z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie albo od innego organizatora pieczy zastępczej, które potwierdza umieszczenie dziecka w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, wraz z datą umieszczenia. Skarżąca nie przedłożyła wymaganych dokumentów potwierdzających, że jest opiekunem faktycznym dziecka, opiekunem prawnym lub że dziecko umieszczone zostało w rodzinie zastępczej. Skarżąca nie sprawuje zatem pieczy zastępczej nad dzieckiem, nie jest również opiekunem faktycznym lub prawnym dziecka. W związku z powyższym organ odmówił skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko na wnioskowany okres świadczeniowy. Skarżąca sprawuje opiekę w formie pieczy bieżącej i nie należy do kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenie i nie jest uprawniona do złożenia wniosku. Odnosząc się do treści odwołania organ nadmienił, że zobowiązany jest do ścisłego stosowania przepisów prawa, w tym do posługiwania się wprost definicją poszczególnych pojęć zgodnie z jej brzmieniem, nie jest natomiast uprawniony do posługiwania się wykładnią celowościową, systemową, czy prokonstytucyjną. Orzecznictwo sądów, które nie stanowi powszechnie obowiązującego prawa, nie może stanowić podstawy prawnej w zakresie ustalania prawa do świadczenia wychowawczego. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. K. zaskarżyła w całości decyzję organu II instancji wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji i przyznanie świadczenia na rzecz wnuczki. W uzasadnieniu wyjaśniła, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieście w Łodzi z 5 maja 2016 r. sygn. akt VI Nsm 517/15 skarżącej i jej mężowi powierzono wykonywanie pieczy bieżącej nad dzieckiem. Od urodzenia wnuczka przebywa pod ich opieką. Skarżąca i jej mąż nieustannie wypełniają wszystkie powierzone obowiązki zapewniając dziecku całodobową opiekę i wychowanie. Świadczenie wychowawcze ma natomiast na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym opiekę nad nim i zaspokojeniem jego podstawowych potrzeb życiowych. Charakter i cel tego świadczenia powinny mieć nadrzędne znaczenie przy ustaleniu praw do niego. Służy bowiem ono do zaspokojenia potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Skierowane jest zaś do podmiotów, które opiekę nad dzieckiem sprawują. W opinii skarżącej z kręgu osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego przyznanego na podstawie art. 4 ust. 2 u.p.p.w.d. nie można wykluczyć osób, które sprawują nad dzieckiem pieczę bieżącą ustanowioną prawomocnym postanowieniem Sądu Rodzinnego. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie organ uzupełnił i rozszerzył argumentację uzasadniającą treść rozstrzygnięcia. Pismem z 6 grudnia 2025 r. Rzecznik Praw Dziecka zgłosił swój udział w postępowaniu i zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1. art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie wyrażonych w tych przepisach podstawowych zasad postępowania administracyjnego; 2. art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.p.w.d. w zw. z art. 72 ust. 1 zd. 1, art. 72 ust. 2 Konstytucji RP polegające na uznaniu, że osobie sprawującej pieczę bieżącą nad dzieckiem na mocy prawomocnego postanowienia sądu rodzinnego nie przysługuje świadczenie wychowawcze. RPD wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji. W ocenie RPD nie jest możliwe do zaakceptowania przedstawionej przez organ interpretacji art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.p.w.d. z pominięciem charakteru i celu ww. świadczenia, która w konsekwencji prowadzi do uznania, że osobie sprawującej bieżącą pieczę nad dzieckiem na mocy prawomocnego postanowienia sądu rodzinnego nie przysługuje świadczenie wychowawcze. Charakter i cel tego świadczenia winny mieć nadrzędne znaczenie przy ustalaniu praw do niego. Świadczenie to służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Skierowane jest zaś do podmiotów, które opiekę nad dzieckiem sprawują. Dobro dziecka powinno być brane pod uwagę podczas stosowania każdego przepisu prawa mającego związek z sytuacją dziecka jako dobro nadrzędne. Na mocy postanowienia sądu rodzinnego pieczę nad dzieckiem powierzono skarżącej. W rozpatrywanej sprawie nie budzi przy tym wątpliwości, że skarżąca sprawując pieczę bieżącą wypełnia wszelkie obowiązki związane z wychowaniem i utrzymaniem dziecka w zastępstwie jego rodziców. W praktyce zakres obowiązków skarżącej związanych z wykonywaniem pieczy obejmuje kompleksowe i nieprzerwane starania obejmujące wszelkie aspekty bieżącego utrzymania i opieki nad małoletnią wnuczką. W tym zakresie skarżąca nie otrzymała żadnego wsparcia. W praktyce, biorąc pod uwagę wyłącznie kwestie faktyczne sprawowania pieczy, niczym nie różniła się ona od obowiązków wykonywanych w ramach sprawowania władzy rodzicielskiej, która uprawnia do ubiegania się o dofinansowanie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka w przewidzianych przez prawo formach. Ograniczenie w tej sytuacji uprawnień skarżącej do świadczenia wychowawczego stanowi istotne naruszenie prawa. W konsekwencji osobie sprawującej "bieżącą" pieczę nad dzieckiem na podstawie orzeczenia sądu (stanowiącego rozstrzygnięcie co do istoty sprawy czy też jedynie zabezpieczenie), przysługują wszystkie świadczenia publicznoprawne przeznaczone osobie sprawującej "pieczę zastępczą". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga w niniejszej sprawie jest zasadna. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada więc co do zasady, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dając podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Ponadto należy wskazać, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w powyższym trybie i zakreślonych powyżej granicach Sąd stwierdził, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem kontroli jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającą skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego na wnuczkę. W kontrolowanej sprawie organy uznały, że skarżąca jako osoba sprawująca opiekę w formie pieczy bieżącej, nie należy do ustawowego kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o ww. świadczenie i nie jest uprawniona do złożenia wniosku o świadczenie wychowawcze. Skarżąca z kolei stoi na stanowisku, że osobie sprawującej pieczę bieżącą powinno przysługiwać świadczenie wychowawcze, ponieważ służy ono zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się zatem do odpowiedzi na pytanie, czy organy orzekające prawidłowo odmówiły skarżącej przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na wnuczkę w okresie świadczeniowym 2024/2025. Problematyka rozważanego na gruncie rozpatrywanej sprawy świadczenia została unormowana przez ustawodawcę w przepisach ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1576 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.p.p.w.d.". Przesłanki materialnoprawne przyznania świadczenia zostały uregulowane w art. 4 u.p.p.w.d. Zgodnie z treścią ust. 1 ww. przepisu celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. W myśl ust. 2 świadczenie wychowawcze przysługuje: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu opiekuna faktycznego, albo 3) opiekunowi prawnemu dziecka, albo 4) dyrektorowi domu pomocy społecznej, albo 5) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2024 r. poz. 177, 742, 743 i 858). Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w ust. 2, do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (ust. 3). Opiekunem faktycznym dziecka, o którym mowa w art. 4 ust. 2 pkt 2 u.p.p.w.d. w rozumieniu art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d. jest osoba faktycznie opiekująca się dzieckiem, jeżeli wystąpiła z wnioskiem do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka. Świadczenie wychowawcze nie przysługuje, jeżeli: 1) dziecko pozostaje w związku małżeńskim; 2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie; 3) pełnoletnie dziecko ma ustalone prawo do świadczenia wychowawczego na własne dziecko; 4) członkowi rodziny przysługuje za granicą na dziecko świadczenie o podobnym charakterze do świadczenia wychowawczego, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej (art. 8 u.p.p.w.d.). Z powyższego wynika, że świadczenie wychowawcze służy zaspokojeniu potrzeb dziecka, dbałości o jego dobro i ochronę. Adresowane jest przede wszystkim do podmiotów, które rzeczywiście sprawują opiekę nad dzieckiem. Co do zasady pieczę bieżącą nad dzieckiem, zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 2809 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.r.i.o.", sprawują jego rodzice, którzy wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim. Rodzice obowiązani są troszczyć się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka i przygotować je należycie do pracy dla dobra społeczeństwa odpowiednio do jego uzdolnień. W stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy wspomniana zasada nie ma zastosowania, albowiem poza sporem pozostaje, że mocą postanowienia z 5 maja 2016 r. sygn. akt VI Nsm 517/15, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi ograniczył władzę rodzicielską S. K. i K. W. nad małoletnią L. O. W. ur. [...] w Ł. poprzez powierzenie wykonywania bieżącej pieczy nad małoletnią A. i Z. małżonkom K. (...), ustalając jednocześnie, że miejscem zamieszkania małoletniej L. O. W. będzie każdorazowe miejsce zamieszkania A. i Z. małżonków K. Kwestia sprawowania opieki faktycznej nad dzieckiem przez jego macierzystą babkę jest wobec tego oczywista. Postanowienie sądu opiekuńczego o powierzeniu pieczy bieżącej nad małoletnim dzieckiem jest właśnie orzeczeniem, w wyniku którego następuje powierzenie realizacji całokształtu zadań opiekuńczych i wychowawczych wobec małoletniego, odpowiadające zakresowi zadań istniejącemu przy powierzeniu pełnienia pieczy zastępczej nad małoletnim dzieckiem. Brak jest jednak podstaw, by uznawać skarżącą za opiekuna prawnego, którego sąd opiekuńczy ustanawia na podstawie przepisów art. 145-153 k.r.i.o. Zgodnie z art. 1121 § 1 k.r.i.o. obowiązek i prawo wykonywania bieżącej pieczy nad dzieckiem: 1) umieszczonym w pieczy zastępczej, jego wychowania i reprezentowania w tych sprawach, a w szczególności w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie jego potrzeb, należą do rodziny zastępczej, prowadzącego rodzinny dom dziecka albo kierującego placówką opiekuńczo-wychowawczą, regionalną placówką opiekuńczo-terapeutyczną lub interwencyjnym ośrodkiem preadopcyjnym; 2) pozbawionym opieki i wychowania rodziców umieszczonym w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej, jego wychowania i reprezentowania w tych sprawach, a w szczególności w dochodzeniu świadczeń przeznaczonych na zaspokojenie jego potrzeb, należą do kierującego odpowiednio zakładem opiekuńczo-leczniczym, zakładem pielęgnacyjno-opiekuńczym lub zakładem rehabilitacji leczniczej. Pozostałe obowiązki i prawa wynikające z władzy rodzicielskiej należą do rodziców dziecka. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli sąd opiekuńczy postanowił inaczej (§ 2). Sprawowanie bieżącej pieczy nie zostało też objęte przepisami ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r., poz. 49), powoływanej dalej jako: "u.w.r." które przewidują umieszczenie dziecka w pieczy zastępczej (rodzinnej lub instytucjonalnej), na podstawie orzeczenia sądu (art. 35 ust. 1 u.w.r.), w przypadku niemożności zapewnienia dziecku opieki i wychowania przez rodziców (art. 32 ust. 1 u.w.r.). Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy wskazać, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżąca nie została ustanowiona rodziną zastępczą dla L.W. choć, co nie zostało skutecznie zakwestionowane przez organy obu instancji, faktycznie opiekuje się małoletnią wnuczką. Bezspornym jest również, że skarżąca nie realizuje żadnej z przewidzianych we wspomnianej w u.p.p.w.d. form pieczy zastępczej, gdyż sąd rodzinny powierzył jej pieczę bieżącą. Sprawując pieczę bieżącą babka wypełnia jednakże wszelkie obowiązki związane z wychowaniem i utrzymaniem dziecka w zastępstwie jego rodziców. Co istotne, w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy nie zachodzi również żadna z przesłanek negatywnych, wykluczających prawo do świadczenia wychowawczego, o których stanowi art. 8 u.p.p.w.d. Co do zasady, rację mają organy orzekające w sprawie twierdząc, że wśród podmiotów uprawnionych do ubiegania się o świadczenie wychowawcze ustawa nie uwzględniła osób faktycznie opiekujących się dzieckiem, czyli takich, które, jak ma to miejsce w rozpatrywanej sprawie, sprawują pieczę bieżącą nad dzieckiem z mocy orzeczenia sądu. Ustawa ograniczyła krąg opiekunów faktycznych do osób, które zgodnie z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d. wystąpiły z wnioskiem do sądu rodzinnego o przysposobienie dziecka. Tym samym pozbawiła opiekuna dziecka, nad którym jest sprawowana piecza bieżąca, możliwości uzyskania przynajmniej częściowego pokrycia wydatków na jego utrzymanie. W ocenie Sądu przepisy u.p.p.w.d. w sposób niedostateczny chronią prawa jednostki, jaką jest rzeczywisty opiekun dziecka sprawujący nad nim bieżącą pieczę i to na mocy rozstrzygnięcia sądu rodzinnego, a przed wszystkim nie chronią praw dzieci, na rzecz których świadczenie jest przewidziane. W tej sytuacji, poszukując lepszej ochrony interesów dzieci, a przy tym i ich opiekuna sprawującego pieczę bieżącą, należy odnieść się bezpośrednio do zasad konstytucyjnych i przepisów Konwencji o Prawach Dziecka. W rozumieniu art. 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 78 poz. 483), powoływanej dalej jako: Konstytucja RP" Konstytucja jest najwyższym prawem w Rzeczypospolitej Polskiej. Przepisy Konstytucji stosuje się bezpośrednio, chyba że Konstytucja stanowi inaczej. Zgodnie z art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska zapewnia ochronę praw dziecka. Dziecko pozbawione opieki rodzicielskiej ma prawo do opieki i pomocy władz publicznych. Ustawa zasadnicza nie ogranicza się więc do zapewnienia dziecku ochrony, ale wprowadza też prawo do żądania od organów władzy publicznej opieki i pomocy. Pomoc władz publicznych jest szczególnie niezbędna w przypadku dziecka pozbawionego opieki rodzicielskiej, stąd art. 72 ust. 2 nakłada na władze tego rodzaju obowiązek (zob.: Wiesław Skrzydło, Komentarz do art. 72 Konstytucji RP). Osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której Państwo powierzyło pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem, ma prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka. Formą sprawowania bieżącej pieczy nad dzieckiem, nad którym nie sprawują pieczy jego rodzice, jest tzw. piecza alternatywna wobec rodzicielskiej, a Państwo zgodnie ze swym prawem wewnętrznym, powinno zapewnić takiemu dziecku opiekę zastępczą. Niezgodne z konstytucyjną zasadą ochrony praw dziecka byłoby zawężenie grupy osób legitymowanych do otrzymania świadczenia wychowawczego wyłącznie do osób, które faktycznie opiekują się dzieckiem ale jedynie pod warunkiem, że wystąpiły do sądu opiekuńczego o przysposobienie dziecka, a pominięcie osób, które na mocy orzeczenia sądu opiekuńczego wykonują bieżącą pieczę nad dzieckiem. W takiej sytuacji prawo do świadczenia wychowawczego nie wynika bezpośrednio z art. 72 Konstytucji RP, natomiast prawo do świadczenia wychowawczego wywodzone jest w tym przypadku ze współstosowania omawianej ustawy i Konstytucji, czyli polega na ustaleniu właściwego sensu normy ustawy za pomocą normy konstytucyjnej, z przyznaniem pierwszeństwa tej drugiej. Ponadto w kontekście zasady zawartej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, niedopuszczalne jest różnicowanie sytuacji prawnej podmiotów legitymujących się posiadaniem takiej samej cechy istotnej, którą, w omawianym zakresie, jest sprawowanie pieczy nad małoletnim na mocy powierzenia jej orzeczeniem sądowym. Ponadto wskazać należy, że zgodnie z art. 20 Konwencji o Prawach Dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r., a ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską dnia 30 kwietnia 1991 r. (Dz. U. z 1991 r. nr 120 poz. 526), powoływanej dalej jako: "Konwencja", dziecko pozbawione czasowo lub na stałe swego środowiska rodzinnego lub gdy ze względu na swoje dobro nie może pozostawać w tym środowisku, będzie miało prawo do specjalnej ochrony i pomocy ze strony państwa. Regulacja ta oznacza, że uchwalone przez Sejm i Senat ustawy muszą być z nią zgodne. Ratyfikowana umowa międzynarodowa, po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw, stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy (art. 9 i art. 91 ust. 1 Konstytucji RP). We wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, sprawą nadrzędną powinno być jak najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka (art. 3 ust. 1 Konwencji). Zgodnie zaś z art. 27 ust. 3 Konwencji Państwa-Strony, zgodnie z warunkami krajowymi oraz odpowiednio do swych środków, będą podejmowały właściwe kroki dla wspomagania rodziców lub innych osób odpowiedzialnych za dziecko w realizacji tego prawa oraz będą udzielały, w razie potrzeby, pomocy materialnej oraz innych programów pomocy, szczególnie w zakresie żywności, odzieży i mieszkań. Oczywistym jest, że ze wskazanych przepisów Konwencji nie można bezpośrednio wywieść prawa do świadczenia wychowawczego. Natomiast odwołanie się do jej przepisów ma znaczenie przy ocenie przepisów ustawowych, a więc czy przepisy u.p.p.w.d. wprowadzając ustawowe ograniczenie w dostępności do świadczenia wychowawczego przez osoby, którym sąd w drodze orzeczenia powierzył wykonywanie bieżącej pieczy nad dzieckiem, nie naruszają przepisów Konwencji. W ocenie Sądu rozwiązania ustawowe naruszają wskazane przepisy Konwencji, która jest ratyfikowaną umową międzynarodową ogłoszoną w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej i stanowi tym samym część krajowego porządku prawnego. Z tego też względu osoba odpowiedzialna za utrzymanie dziecka, której Państwo powierzyło pieczę nad jego wychowaniem i rozwojem, ma prawo skutecznego domagania się od tegoż Państwa pomocy w sprawowaniu tej opieki, w tym również pomocy materialnej, a więc przynajmniej częściowego pokrycia kosztów utrzymania dziecka, jeżeli dochód rodziny uprawnia do jej otrzymania, a Państwo, zgodnie ze swym prawem wewnętrznym, powinno zapewnić takiemu dziecku opiekę zastępczą (por. wyroki WSA: w Łodzi: z 14 września 2017 r., sygn. akt II SA/Łd 567/17, z 22 marca 2019 r., sygn. akt II SA/Łd 96/19, z 16 października 2018 r., sygn. akt II SA/Łd 533/18, z 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 59/20; w Warszawie z 3 września 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 421/14; w Gliwicach: z 4 kwietnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Gl 695/13, z 21 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1623/22, z 4 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1486/19, z 16 listopada 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 930/21, z 25 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1716/22; w Gorzowie Wielkopolskim z 7 września 2022 r. sygn. akt II SA/Go 269/22; w Bydgoszczy z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Bd 838/21 oraz NSA z: 1 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 202/19, I OSK 203/19, z 4 marca 2020 r., sygn. akt I OSK 2140/18, z 27 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OSK 2707/17, dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl, powoływanej dalej jako: "CBOSA"). Sąd w pełni podziela powyższe stanowisko i uznaje je za własne aprobując obszerną argumentację zaprezentowaną na gruncie rozpatrywanej sprawy przez Rzecznika Praw Dziecka. Wobec powyższego Sąd, uwzględniając skargę, przyjął jako materialnoprawny wzorzec kontroli legalności zaskarżonych decyzji przepisy Konstytucji RP (art. 72 ust. 1 zd. 1 i ust. 2) oraz Konwencji o Prawach Dziecka (art. 3 ust. 1, art. 20 i art. 27) i uznał za zasadne bezpośrednie zastosowanie tych unormowań. Ograniczenia w dostępności do świadczenia wychowawczego na podstawie u.p.p.w.d. dla osoby sprawującej pieczę bieżącą i faktyczną opiekę nad dzieckiem na mocy prawomocnego orzeczenia sądu rodzinnego godzą bowiem w interes osoby dziecka, chroniony ustawą zasadniczą i umową międzynarodową, co pozwala na wywiedzenie owego uprawnienia wprost z postanowień Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej i Konwencji o Prawach Dziecka. Nie można bowiem akceptować sytuacji, gdy podmiot sprawujący faktycznie pieczę bieżącą na dzieckiem zostałby pozbawiony uprawnienia do świadczenia wyłącznie z tego względu, że nie uzyskał orzeczenia o ustanowieniu rodziny zastępczej a jednocześnie legitymuje się orzeczeniem o powierzeniu pieczy bieżącej i faktycznie ją sprawuje. Tym samym konieczne było dokonanie prokonstytucyjnej wykładni przepisów ustawy (por. wyroki WSA w Gliwicach: z 10 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 384/24, z 9 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 823/24, CBOSA). Niezależnie od powyższego Sąd stwierdził, że poddane kontroli decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 107 § 1 pkt 6 oraz § 3 k.p.a. Uzasadnienie rozstrzygnięcia powinno składać się z uzasadnienia faktycznego i prawnego. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. W rozpatrywanej sprawie uzasadnienia decyzji organów obu instancji są ogólnikowe i lakoniczne, co stanowi o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a. Natomiast próba uzasadnienia zaskarżonej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Pismo procesowe nie może bowiem "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które powinny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ nie może także dokonywać brakujących ustaleń faktycznych (por. wyrok NSA z 27 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 450/06, CBOSA oraz zob. T. Woś, Komentarz do art. 54 p.p.s.a., (w:) H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016). Oznacza to, że odpowiedź na skargę nie może zastępować uzasadnienia decyzji. Wskazane dopiero w odpowiedzi na skargę okoliczności, które powinny być zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, jest wadą postępowania administracyjnego pozbawiającą stronę możliwości ustosunkowania się do tych okoliczności w toku postępowania. W rozpatrywanej sprawie organ w odpowiedzi na skargę uszczegółowił przesłanki wydania decyzji o odmowie przyznania prawa do świadczenia wychowawczego, co jest niemożliwe do zaaprobowania w demokratycznym państwie prawnym. Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni zaprezentowaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozszerzającą i prokonstytucyjną wykładnię art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d., a wydane rozstrzygnięcie uzasadni zgodnie z wymogami określnymi w 107 § 3 k.p.a. Za nieuzasadnioną bowiem należy uznać taką wykładnię art. 4 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 10 u.p.p.w.d., której rezultatem jest ograniczenie dostępności osób odpowiedzialnych za utrzymanie dziecka i faktycznie się nimi opiekującymi do świadczenia wychowawczego mającego na celu częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka. Jednocześnie Sąd nadmienia, że podobne stanowisko zostało zaprezentowane w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 13 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 281/23 oraz z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 210/24 wydanych w sprawach ze skarg skarżącej na decyzje odmawiające przyznania świadczenia wychowawczego na poprzednie okresy świadczeniowe. Dodatkowo na marginesie Sąd pragnie zwrócić uwagę, że organ znacznie przekroczył termin załatwienia sprawy ani razu nie stosując dyspozycji art. 36 § 1 k.p.a., a więc nie informując skarżącej o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie, przyczynach zwłoki oraz nie pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Postępowanie odwoławcze trwało bowiem prawie 10 miesięcy, a mogło i powinno być zakończone w terminie wskazanym w art. 35 § 3 k.p.a. Powyższa okoliczność nie miała jednak wpływu na wynik niniejszego postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. MR