II SA/Łd 881/24
WyrokWSA w Łodzi2025-03-14
Skład orzekający: Sędzia WSA Robert Adamczewski, Sędzia WSA Michał Zbrojewski, Asesor WSA Tomasz Porczyński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza nieruchomości pod tereny zieleni naturalnej, narusza prawo własności właściciela, który posiadał decyzje o warunkach zabudowy dla tych terenów?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że uchwała rady gminy w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznaczyła nieruchomości pod tereny zieleni naturalnej, jest zgodna z prawem. Sąd stwierdził, że prawo własności nie jest prawem bezwzględnym i podlega ograniczeniom wynikającym z ustaleń planu miejscowego, który jest zgodny ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Posiadanie decyzji o warunkach zabudowy nie stanowi uprawnienia do realizacji inwestycji wbrew ustaleń planu miejscowego, a jedynie promesę do uzyskania pozwolenia na budowę, które może wygasnąć w przypadku uchwalenia planu miejscowego o odmiennych ustaleniach.Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, która przeznaczyła jej nieruchomości pod tereny zieleni naturalnej i korytarz komunikacyjny. Spółka argumentowała, że uchwała narusza jej prawa własności, ponieważ posiadała prawomocne decyzje o warunkach zabudowy dla tych terenów, a także decyzję środowiskową i była na końcowym etapie uzyskiwania pozwolenia na budowę. Zarzuciła naruszenie szeregu przepisów Konstytucji RP oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w tym dotyczące procedury uchwalania planu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 14 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie: Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński Protokolant Pomocnik sekretarza Paulina Kutkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2025 roku sprawy ze skargi I. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na uchwałę Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 17 stycznia 2024 roku nr LXXXVI/2605/24 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi obejmującej dolinę rzeki O., położonej w rejonie ulic: [...],[...],[...],[...],[...] i [...] oddala skargę. dc
Pismem z 16 października 2024 r. I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na uchwałę nr LXXXVI/2605/24 Rady Miejskiej w Łodzi z 17 stycznia 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi obejmującej dolinę rzeki O., położonej w rejonie ulic: [...],[...],[...],[...],[...] i [...], powoływaną dalej jako: "m.p.z.p." w zakresie dotyczącym stanowiących własność skarżącej nieruchomości położonych w Ł. przy ul. [...] oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] obręb [...] o łącznej powierzchni 115.005 m2.
Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie:
1. art. 1 ust. 2 pkt 7 i 9, art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1 u.p.z.p. oraz art. 21, art. 64 ust. 2 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez nadużycie władztwa planistycznego polegające na nieuzasadnionej i nieproporcjonalnej ingerencji w prawa skarżącej, jako właściciela nieruchomości objętych zaskarżonym planem miejscowym oraz bez uwzględnienia faktycznego przeznaczenia tych nieruchomości, potwierdzonego posiadanymi przez skarżącą decyzjami o warunkach zabudowy i prowadzonymi postępowaniami o wydanie pozwolenia na budowę, w tym wydaną decyzją środowiskową;
2. art. 21 ust. 2 Konstytucji RP poprzez przeznaczenie nieruchomości, których właścicielem jest skarżąca na tereny zieleni naturalnej, co pozbawia skarżącą jakiejkolwiek możliwości zagospodarowania tych nieruchomości i de facto stanowi wywłaszczenie bez wskazania celu publicznego oraz bez zapłaty odszkodowania;
3. art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez uchwalenie planu miejscowego pozbawiającego skarżącą oraz innych właścicieli możliwości dysponowania nieruchomościami bez uwzględnienia ochrony prawa własności oraz bez jakiegokolwiek rozważenia potrzeby i zasadności wprowadzenia takiego przeznaczenia nieruchomości, a nadto poprzez uchwalenie planu wywołującego tak ważkie konsekwencje bez rozpatrzenia uwag oraz projektu uchwały w procedurze trwającej zaledwie 8 minut;
4. art. 61 ust. 2 Konstytucji RP i art. 11b u.s.g. poprzez pozbawienie skarżącej oraz innych właścicieli nieruchomości objętych planem prawa do udziału w sesji Rady Miejskiej w Łodzi 17 stycznia 2024 r. wskutek wprowadzenia punktu o uchwaleniu rzeczonego planu do porządku obrad dopiero w trakcie trwania sesji;
5. art. 15 ust. 2 pkt 11 u.p.z.p. w zw. z § 4 pkt 12 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, powoływanego dalej jako: "r.m.p.z.p." poprzez brak w projekcie planu ustaleń dotyczących sposobu i terminów tymczasowego zagospodarowania, urządzania i użytkowania terenów;
6. art. 16 u.p.z.p. poprzez sporządzenie planu w skali 1:2000, a nie jak nakazuje ten przepis, w skali 1:1000 w sytuacji braku szczególnie uzasadnionego przypadku dopuszczającego sporządzenie planu w innej skali, a także w sytuacji, gdy sporządzenie planu w skali 1:2000 powoduje nieczytelność planu, w tym szczególnie linii rozgraniczających przeznaczenie poszczególnych terenów;
7. art. 17 pkt. 6 a tiret pierwszy u.p.z.p. poprzez nieuzyskanie opinii Komisji Planowania Przestrzennego i Architektury o projekcie planu;
8. art. 20 u.p.z.p. poprzez uchwalenie planu bez uprzedniego stwierdzenia, że nie narusza on ustaleń studium oraz rozstrzygnięcie o wniesionych uwagach do projektu planu bez jakiegokolwiek rozpatrzenia każdej z tych uwag, a tylko ograniczenia się do przegłosowania ich odrzucenia;
9. art. 20 u.p.z.p. poprzez rozstrzygnięcie o sposobie realizacji zapisanych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych Gminy oraz zasadach ich finansowania w sposób nieadekwatny do dyspozycji tego przepisu poprzez brak wskazania terminu, w jakim te inwestycje mają być zrealizowane, niewskazanie podmiotów zobowiązanych do ich realizacji oraz środków na ich finansowanie;
10. § 10 r.m.p.z.p. poprzez sporządzenie prognozy skutków finansowych w sposób niespełniający wymogów tego przepisu polegający na niezgodnym ze stanem faktycznym określeniu faktycznego korzystania z terenów objętych planem, co spowodowało zafałszowanie skutków finansowych jego wprowadzenia.
Strona skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w zaskarżonym zakresie oraz przyznanie zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi Spółka wyjaśniła, że na terenach działek, których jest właścicielem przewidziano tereny zieleni nieurządzonej z zakazem zabudowy oraz korytarz komunikacyjny. Spółka dla tych terenów posiada prawomocne decyzje o warunkach zabudowy i w dniu uchwalenia planu była na końcowym etapie uzyskiwania decyzji o pozwoleniu na budowę osiedla wielorodzinnego, w tym uzyskała już decyzję środowiskową dla działek nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] oraz decyzji o pozwoleniu na budowę osiedla domów jednorodzinnych dla działek nr [...],[...],[...], jak też decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie osiedla domów jednorodzinnych dla działek nr [...],[...] i [...]. Natomiast działka nr [...] była objęta decyzją o warunkach zabudowy wydaną dla innego podmiotu.
W pierwszej kolejności Spółka postawiła zarzuty dotyczące sposobu uchwalenia m.p.z.p., tj. końcowego etapu procedury niespełniającego wymogów stanowienia aktów prawnych w demokratycznym państwie prawa. Wyjaśniła, że drzucenie uwag do projektu planu przez Prezydenta Miasta Łodzi nastąpiło 12 stycznia 2024 r. i tego samego dnia projekt planu został przedstawiony Komisji Planowania Przestrzennego i Architektury, która obradowała w tym dniu i, jak wynika z protokołu z posiedzenia, jedynie zapoznała się z tym planem w ramach wolnych wniosków, albowiem opiniowanie tego projektu nie było nawet na porządku obrad Komisji w tym dniu. Następnie, jak wynika z treści druku nr [...], 15 stycznia 2024 r. został sporządzony projekt planu, który w trakcie trwania sesji Rady Miejskiej w Łodzi 17 stycznia 2024 r. został włączony do porządku obrad. Następnie Rada Miejska w trakcie sesji 17 stycznia 2024 r., bez zapoznania się z uwagami, nie mówiąc o ich przeanalizowaniu lub jakimkolwiek rozpatrzeniu odrzuciła a limine wszystkie uwagi do projektu planu. Z nagrania z sesji wynika, że Dyrektor Miejskiej Pracowni Urbanistycznej jedynie ogólnie przedstawiła projekt planu, jako mający na celu zabezpieczenie korytarza komunikacyjnego dla planowanej ulicy [...] oraz poinformowała o wpływie sześciu uwag do planu, które nazwała presją inwestycyjną. Oświadczyła, że tereny objęte planem są niezagospodarowane, pomijając fakt, że Spółka posiada decyzje o warunkach zabudowy obejmujące ponad 1/6 powierzchni całego planu, co było to podnoszone w zgłoszonych uwagach do projektu planu. Żadna z uwag nie została przedstawiona Radnym, z protokołu z sesji ani nagrania nie wynika, aby Radni zapoznali się z tymi uwagami i rozważyli ich zasadność, a tylko bazując na zdawkowym i tendencyjnym ich przedstawieniu przystąpili zgodnie z jej rekomendacją do ich odrzucenia. Z nagrania sesji wynika, że odrzucenie uwag nastąpiło machinalnie, zaś w przypadku uwagi nr 5 Radni rozpoczęli głosowanie przed jej poddaniem pod głosowanie. Po odrzuceniu wszystkich uwag przystąpiono do uchwalenia planu, jednak bez uprzedniego stwierdzenia zgodności planu ze studium i bez rozpatrzenia projektu planu oraz jego poszczególnych zapisów. Zaledwie 8 minut zajęło Radnym odrzucenie uwag i uchwalenie planu obejmującego łącznie ponad 61 ha i wywołującego skutki w postaci pozbawienia Spółki oraz innych właścicieli nieruchomości prawa do ich zagospodarowania, bez jednoczesnego wywłaszczenia tych nieruchomości, przy faktycznym przeznaczeniu ich na cele publiczne.
W ocenie Spółki sposób w jaki doszło do uchwalenia m.p.z.p., urąga zasadom stanowienia prawa prowadząc de facto do pozbawienia Spółce władztwa nad nieruchomością, ale bez wywłaszczenia i zapłaty słusznego odszkodowania. Takie stanowienie prawa, bez jakiegokolwiek rozważenia interesu publicznego i indywidualnego właścicieli poszczególnych nieruchomości objętych planem, stanowi wyraz rażącego nadużycia przyznanego Gminie władztwa planistycznego. Zdaniem Spółki Rada Miejska w Łodzi nie podjęła próby wyważenia interesów indywidualnych i publicznych, bowiem uchwała podjęta została machinalnie, bez jakiegokolwiek rozpatrzenia uwag do planu, bez rozważenia zasadności wprowadzonego przeznaczenia terenów. Tereny należące do Spółki w większości przeznaczono pod tereny zieleni naturalnej z całkowitym zakazem zabudowy, a w pozostałym zakresie z przeznaczeniem pod budowę planowanej ulicy [...]. Vacatio legis planu zostało ustalone na 14 dni, ale jednocześnie plan nie wskazuje nawet orientacyjnie kiedy planowana na działkach skarżącej ulica ma być wybudowana, a z Prognozy skutków finansowych uchwalenia planu wynika, że prawdopodobieństwo powstania tej drogi oceniono na 45%, wskutek czego ewentualne koszty odszkodowań za wykup działek pod drogi wyceniono jako taki procent obliczonych odszkodowań, które zresztą także zostały zaniżone wobec ustalenia wartości wywłaszczanych działek według wartości gruntów przyległych, a te zostały planem zmienione na tereny zieleni naturalnej. Brak perspektywy na wybudowanie tej drogi w ciągu najbliższych 10 lat nie przeszkadzał już teraz pozbawić Spółkę możliwości zagospodarowania tych nieruchomości, mimo że posiadała decyzję o warunkach zabudowy, a prowadzone przez Urząd Miasta Łodzi postępowanie o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę było na końcowym etapie. Rada Miejska w Łodzi całkowicie zignorowała fakt, że tereny Spółki są objęte prawomocnymi decyzjami o warunkach zabudowy, na podstawie których Spółka wnioskowała o wydanie pozwolenia na budowę. Spółce została wiele miesięcy wcześniej wydana decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach, a w styczniu 2024 r. wszystkie uzgodnienia. Fakty te nie zostały wzięte pod uwagę, a teren Spółki przedstawiony jako niezagospodarowany.
Spółka składała uwagi na każdym etapie procedury planistycznej, a wcześniej na każdym etapie uchwalania Studium. Zwracała uwagę, że posiada decyzję o warunkach zabudowy i wnosi o przeznaczenie tego terenu zgodnie z decyzją pod zabudowę wielorodzinną. Spółka zdaje sobie sprawę, że konieczne jest zapewnienie obsługi komunikacyjnej miasta Łodzi, jednak uważa, że było możliwe poprowadzenie przebiegu tej ulicy w sposób mniej kolidujący z planowanymi przez Spółkę inwestycjami, dlatego wnosiła na każdym etapie procedur planistycznych o zmianę przebiegu planowanej ulicy [...] w taki sposób, aby jak najmniej kolidował on z planowanymi inwestycjami. W m.p.z.p. planowana ulica [...] przebiega przez sam środek nieruchomości spółki, przekreślając całkowicie możliwość ich zagospodarowania w jakikolwiek sposób, gdyż pozbawia je jakiegokolwiek dostępu do drogi (nie przewiduje się bowiem zjazdów na nieruchomości spółki), abstrahując od tego, że tereny te zostały w ogóle pozbawione prawa do zabudowy, gdyż Rada Miejska przeznaczyła je na tereny zieleni naturalnej. Nie sposób zatem mówić w tym przypadku o wyważeniu interesu publicznego i prywatnego. W tej sprawie bez wątpienia przedłożono interes publiczny ponad wszystko i rozdysponowano terenami prywatnymi jakby były własnością Gminy. Przysługujące właścicielowi z mocy Konstytucji prawo do zagospodarowania swojej nieruchomości zgodnie z posiadaną decyzją o warunkach zabudowy Dyrektor Biura Projektowego podczas referowania założeń planu nazwała presją inwestycyjną. Przeznaczenie nieruchomości Spółki na tereny zieleni naturalnej nie mieści się z granicach władztwa planistycznego. O ile bowiem przeznaczenie terenów pod drogę publiczną ma uzasadnienie, pomijając oczywiście sam przebieg tej drogi i to czy jest realnym założeniem projektowym czy tylko wizją projektantów, na co wskazuje przyjęte w Prognozie Finansowej prawdopodobieństwo jej zrealizowania, to nie sposób przyjąć, aby uzasadnione było przeznaczenie prywatnych nieruchomości na tereny zieleni nieurządzonej. Nie mieści się to w granicach władztwa planistycznego i w rażący sposób narusza prawo własności, dochodzi tu bowiem do faktycznego wywłaszczenia nieruchomości, ale bez wypłaty odszkodowania i bez wskazania celu publicznego, co stoi w rażącej sprzeczności z ustawą zasadniczą, w szczególności przepisem art. 21 ust. 2 Konstytucji.
Następnie Spółka stwierdziła, że m.p.z.p. został uchwalony z rażącym naruszeniem art. 15 ust. 2 pkt. 11 u.p.z.p. w zw. z § 4 pkt 12 r.m.p.z.p. zgodnie z którym w projekcie planu winny znaleźć się ustalenia dotyczące sposobu i terminów tymczasowego zagospodarowania, urządzania i użytkowania terenów. W m.p.z.p. brak postanowień w tym przedmiocie, co skwitowano stwierdzeniem, że "ze względu na brak podstaw wynikających ze stanu faktycznego w planie nie określa się m. in. sposobu i terminu tymczasowego zagospodarowania, urządzania i użytkowania terenów". Nie wyjaśniono jednak stanu faktycznego, który miałby powodować, że ustalenia takie są zbędne. Ustalenia w tym zakresie mają charakter obligatoryjny, a zatem nie należą do dyskrecjonalnej oceny organu i ich brak w projekcie planu winien być odpowiednio uzasadniony. Ponadto m.p.z.p. sporządzono w skali 1:2000, a nie jak nakazuje przepis, tj. 1:1000 przy jednoczesnym braku uzasadnienia odstępstwa. W przypadku planu zagospodarowania przestrzennego obszar 61 ha, nie jest obszarem o znacznej powierzchni. Uchwalenie planu w skali 1:2000 spowodowało, że nie są widoczne linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu, w tym nie jest znany dokładny przebieg planowanej ulicy [...]. Trudno stwierdzić w jaki sposób miałoby dojść w przyszłości do wydzielenia działki pod tę ulicę, skoro jej dokładny przebieg nie jest znany, co także narusza prawo Spółki do uzyskania słusznego odszkodowania za utratę nieruchomości przeznaczonych na cel publiczny, bowiem faktycznie uniemożliwia podjęcie przez skarżącą jakikolwiek działań w przypadku bezczynności Gminy, choćby poprzez dokonanie ich podziału w trybie art. 98 u.g.n. Brak jest także jakiegokolwiek terminu przystąpienia przez Gminę do realizacji tej inwestycji. Wynika z tego, że Spółka wskutek uchwalenia zakażonego planu, mimo całkowitej utraty możliwości zagospodarowania w jakikolwiek sposób swojej 11-hektarowej nieruchomości, ma dodatkowo ograniczone możliwości uzyskania z tego tytułu rekompensaty finansowej.
Zdaniem Spółki nie dochowano wymogów uchwalenia planu miejscowego określonych w art. 20 u.p.z.p. Zawarty w załączniku nr 2 sposób rozpatrzenia uwag do projektu planu spełniał wymóg ich rozstrzygnięcia zawarty w tym przepisie w sytuacji, gdy, jak wynika z nagrania sesji, Rada Miejska odrzuciła uwagi a limine, bez jakiegokolwiek ich rozpatrzenia. Odrzucenie wszystkich uwag zgodnie z rekomendacją Dyrektor Biura Projektowego, bez zapoznania się z nimi, bez przeanalizowania i rozpatrzenia, nie tylko nie spełnia wymogu wskazanego przepisu, ale stanowi także rażące naruszenie zasad demokratycznego państwa prawa. Wyłącznym uzasadnieniem dla odrzucenia uwag do projektu planu było, że ustalenia planu są zgodne z obowiązującym Studium, zaś uwagi do Studium zostały odrzucone, gdyż nie były zgodne z polityką przestrzenną Miasta, co w sposób rażący narusza prawo własności i wykracza poza przyznane Gminie władztwo planistyczne.
Spółka wskazała również, że zawarte w załączniku nr 3 rozstrzygnięcie o sposobie realizacji zapisanych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych Gminy oraz zasadach ich finansowania nie spełnia wymogów art. 20 u.p.z.p. Nie można uznać za spełniający ten wymóg sztampowego rozstrzygnięcia powielanego z drobnymi zmianami przy każdej innej uchwale podjętej przez Radę Miejską w Łodzi. Rada Miejska w ogóle nie zajęła się tym aspektem, co stoi w rażącej sprzeczności z dyspozycją powołanego przepisu.
Ponadto prognoza skutków finansowych została sporządzona z rażącym naruszeniem § 10 r.m.p.z.p. Nieruchomości Spółki były przeznaczone w całości pod zabudowę mieszkaniową, w tym ok. 8,5 ha zabudowę wielorodzinną z usługami, a ok. 3 ha zabudowę jednorodzinną bliźniaczą, natomiast sporządzona prognoza skutków finansowych stwierdza, że "analizując faktyczny sposób użytkowania, strukturę własności, a także projektowany sposób użytkowania, na poziomie niniejszej prognozy nie wskazuje się roszczeń odszkodowawczych". Przyjęto, że tereny spółki użytkowane są jako tereny zielone i wobec przeznaczenia ich na takie w planie zagospodarowania, stwierdzono, że nie powstaną żadne roszczenia odszkodowawcze, gdyż sposób użytkowania nie uległ zmianie. Ponadto stwierdzono, że nieruchomości przeznaczone pod drogi zostaną wycenione przy przyjęciu wartości niezabudowanego gruntu przyległego do drogi zgodnie z zasadą korzyści i w związku z tym działki spółki przeznaczone pod drogę wyceniono jako tereny zielone. Prognoza skutków finansowych przewiduje zatem jedynie koszty w postaci wykupu terenów pod drogi oraz koszty budowy drogi, co z uwagi na przyjęty wskaźnik prawdopodobieństwa realizacji tych dróg na poziomie 45% zostało obniżone do takiego poziomu i zdaniem sporządzających prognozę powoduje ujemny wynik finansowy na poziomie 14,86 mln w okresie 10 lat. Ponadto ustanowienie czternastodniowego terminu wejścia w życie planu nie zostało w jakikolwiek sposób powiązane z tymi skutkami finansowymi, nawet tymi nierzeczywistymi przedstawionymi w prognozie, jak też nie wiąże się z możliwościami Gminy w zakresie realizacji inwestycji publicznych oraz z koniecznością podjęcia działań odszkodowawczych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania z uwagi na jej niezasadność.
W uzasadnieniu wyjaśnił, że według informacji pozyskanej z rejestru gruntów właścicielem działek o nr ew.: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] obręb [...] jest Spółka I. Sp. z o. o. Na podstawie wypisu z rejestru gruntów ustalono, że ww. nieruchomości są użytkowane jako: pastwiska, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, lasy, grunty orne, nieużytki, inne tereny zabudowane (fragment dz. nr [...]) i grunty rolne zabudowane (fragment dz. nr [...]).
Spółka uczestniczyła w procesie sporządzania m.p.z.p. 8 lipca 2022 r. złożyła wniosek do projektu planu, który zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta Łodzi z [...] marca 2023 r. został nieuwzględniony. Projekt planu został wyłożony do publicznego wglądu tylko raz w okresie od 21 listopada 2023 r. do 12 grudnia 2023 r. W ramach wyłożenia do publicznego wglądu zorganizowano 28 listopada 2023 r. dyskusję publiczną nad rozwiązaniami przyjętymi w projekcie planu. Spółka nie skorzystała z możliwości uczestnictwa w dyskusji publicznej. Ponadto w wyznaczonym terminie wnoszenia uwag dotyczących projektu planu, tj. 20 grudnia 2023 r. złożyła uwagę do projektu, którą Prezydent Miasta Łodzi nie uwzględnił zarządzeniem nr [...] z [...] stycznia 2024 r.
Odnosząc się do zarzutów nadużycia władztwa planistycznego stwierdził, że są nieuzasadnione. Prawo własności nie jest prawem bezwzględnym i doznaje określonych ograniczeń, w tym art. 64 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, art. 140 k.c., art. 3 ust. 1, art. 4 ust. 1, art. 6 ust. 1 u.p.z.p. Organ wyjaśnił, że głównym celem sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi obejmującej dolinę rzeki O., położonej w rejonie ulic: [...],[...],[...],[...],[...] i [...] było zabezpieczenie korytarza komunikacyjnego dla realizacji projektowanego południowego odcinka ulicy [...], a także zachowanie i ochrona terenów wspierających system ekologiczny miasta przylegających do korytarza, stanowiącego obszar przestrzenni publicznej, dla którego sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego było obowiązkowe. Plan miejscowy obejmuje swym zasięgiem w większości tereny niezabudowane zlokalizowane wzdłuż rzeki O., w skład których wchodzą: w większości nieużytkowane grunty rolne, zieleń naturalna, lasy i zadrzewienia oraz "[...]" - teren gminny zlokalizowany przy ul. [...]. Wskazane tereny zieleni tworzą łącznie obszar istotny dla systemu przyrodniczego miasta, z którym jest on powiązany poprzez dolinę rzeki O., stanowiącej lokalny korytarz ekologiczny. Zgodnie z obowiązującym m.p.z.p. działki należące do Spółki w zdecydowanej większości położone są w granicach terenów oznaczonych symbolami 1ZN i 2ZN, dla których ww. plan ustala przeznaczenie podstawowe – teren zieleni naturalnej. Przez wszystkie nieruchomości natomiast przebiega teren komunikacji drogowej publicznej – teren drogi głównej oznaczony symbolem 1KDG. Działka nr [...] leży częściowo w terenie oznaczonym symbolem 1L – teren lasu, natomiast działki nr [...] i [...] częściowo zostały przeznaczone na teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wolnostojącej lub usług, z wykluczeniem usług handlu wielkopowierzchniowego.
Ustalając w m.p.z.p. przeznaczenie terenów i sposób ich zagospodarowania kierowano się ustaleniami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi(uchwalonym uchwałą nr LXIX/1753/18 Rady Miejskiej w Łodzi z 28 marca 2018 r., zmienioną uchwałami Rady Miejskiej w Łodzi nr VI/215/19 z 6 marca 2019 r. i nr LII/1605/21 z 22 grudnia 2021 r., powoływanym dalej jako: "Studium", zasadami zrównoważonego rozwoju i ładu przestrzennego. Obszary gdzie wyznaczono w m.p.z.p. tereny ZN zostały określone w Studium jako tereny aktywne przyrodniczo, w tym użytkowane rolniczo oznaczone symbolem "O" – tereny wyłączone spod zabudowy. Zaś fragmenty nieruchomości na których wyznaczono teren 1MNW-U zostały określone w Studium jako tereny zabudowy mieszkaniowej w układach ulicowych "PM", co oznacza że w miejscowym planie mogły zostać przeznaczone na cele budowlane. Natomiast teren oznaczony w planie symbolem 1KDG – korytarz projektowanej ulicy "[...]" został wyznaczony w oparciu o przebieg terenów dróg publicznych wskazany w obowiązującym Studium.
Obowiązujące Studium określa tereny "O" jako obszary pozbawione możliwości realizacji nowej zabudowy, dla których głównym celem polityki przestrzennej miasta jest zachowanie istniejących elementów systemu przyrodniczego wyznaczonego m. in. w oparciu o doliny rzeczne (w tym rzeki O.) oraz ich ochrona, zatem w m.p.z.p. nie wprowadzono terenów zabudowy mieszkaniowej na wskazanych w skardze działkach zlokalizowanych w jednostce Studium "O". Tereny zieleni naturalnej wyznaczone w planie stanowią kontynuację niezabudowanych odcinków doliny rzeki O. jako wolnych od zabudowy w sąsiednich obowiązujących miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego oraz istniejących parkach miejskich. Miasto Łódź systematycznie, w miarę możliwości tworzy nowe przestrzenie zieleni publicznej w oparciu o dolinę rzeki O., czego dowodem są ustanowione przez miasto parki: [...], [...] (w granicach planu), [...] czy [...].
Ponadto ww. nieruchomości są w większości pozbawione zabudowy i według wypisu z rejestru gruntów zlokalizowane na następujących gruntach: pastwiska, grunty zadrzewione i zakrzewione na użytkach rolnych, lasy, grunty orne, nieużytki i tylko we fragmencie leżą na gruntach inne tereny zabudowane (fragment dz. nr [...]) i gruntach rolnych zabudowanych (fragment dz. nr [...]). Na moment sporządzania i uchwalania planu ww. działki nie były działkami budowlanymi. Nie posiadały ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę lub zgłoszenia, o którym mowa w przepisach odrębnych z zakresu prawa budowlanego. Fakt posiadania decyzji o warunkach zabudowy, uzyskanych przed uchwalaniem planu miejscowego i prowadzonymi postępowaniami o wydanie pozwolenia na budowę, nie jest podstawą do zabudowy przedmiotowych działek, gdyż niezbędne jest w tej kwestii uzyskanie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, o którym mowa w przepisach odrębnych z zakresu prawa budowlanego. W ocenie organu nie było uzasadnione zaprojektowanie w planie miejscowym nowych terenów budowlanych na działkach wymienionych w skardze. Zasadne było natomiast przeznaczenie wspomnianych nieruchomości wraz z obszarem sąsiednim, pod tereny zieleni naturalnej, co nie stoi w sprzeczności z faktycznym użytkowaniem i zagospodarowaniem tych działek.
Odnosząc się do drugiego z zarzutów organ wskazał, że w Studium większość obszaru objętego planem miejscowym, w tym znaczna część powierzchni nieruchomości wymienionych w skardze, wskazane zostały jako "Tereny aktywne przyrodniczo, w tym użytkowane rolniczo" – wyłączone spod zabudowy, oznaczone symbolem "O". Zgodnie z ustaleniami Studium, wskazującymi na potrzebę zatrzymania rozpoczętych procesów urbanizacji obszaru, przedmiotowe działki zostały przeznaczona w planie miejscowym pod teren zieleni naturalnej, oznaczony symbolem 1ZN i 2ZN. Tereny te nie zostały przewidziane dla rozwoju zabudowy. Działania w obrębie terenów zieleni naturalnej (ZN) zostały ograniczone wyłącznie do możliwości funkcjonowania obiektów istniejących. Zasięg terenów inwestycyjnych – przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną oraz zabudowę usługową, wyznaczono w zgodzie z zasięgiem terenów wskazanych do zabudowy, określonych w Studium, tj. ograniczając je do miejsc największej kumulacji zabudowy, posiadających dostęp do infrastruktury technicznej i dróg. Zgodnie z przepisami u.g.n. wywłaszczenie nieruchomości następuje na obszarach przeznaczonych w planach miejscowych na cele publiczne. Tereny zieleni naturalnej, których dotyczy skarga nie zostały ustalone w planie jako inwestycje celu publicznego, dlatego też w tym przypadku wywłaszczenie nieruchomości przez gminę nie może być dokonane.
Odnosząc się do kwestii procedury a sporządzenia i uchwalenia m.p.z.p. organ wyjaśnił, że została przeprowadzona zgodnie z art. 17 u.p.z.p. w zw. z art. 67 ust. 3 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688), powoływanej dalej jako: "ustawa nowelizująca" i spełnia wszelkie wymogi proceduralne uchwalania aktów prawa miejscowego w demokratycznym państwie prawa. Projekt planu miejscowego został wyłożony do publicznego wglądu od 21 listopada 2023 r. do 12 grudnia 2023 r. Uwagi można było składać do 27 grudnia 2023 r. W wyznaczonym terminie wnoszenia uwag wpłynęło 6 uwag. Uwagi zgłoszone do projektu planu zostały rozpatrzone w zgodności z art. 17 pkt 12 u.p.z.p. w związku z art. 67 ust. 3 pkt 4 ustawy nowelizującej, w terminie nie dłuższym niż 21 dni od dnia upływu terminu ich składania. Zarządzenie w sprawie rozpatrzenia uwag złożonych do wyłożonego do publicznego wglądu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi obejmującej dolinę rzeki O., położonej w rejonie ulic: [...],[...],[...],[...],[...] i [...] zostało podpisane przez Prezydenta Miasta Łodzi 12 stycznia 2024 r. W związku z tym, że uwagi nie zostały uwzględnione nie zachodziła potrzeba wprowadzenia zmian do projektu planu miejscowego wynikająca z rozpatrzenia uwag, o której mowa w art. 17 pkt 13 u.p.z.p. Nadto 12 stycznia 2024 r., na posiedzeniu Komisji Planowania Przestrzennego i Architektury Rady Miejskiej w Łodzi, w trybie wolnych wniosków, został zaprezentowany projekt miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi obejmującej dolinę rzeki O., położonej w rejonie ulic: [...],[...],[...],[...],[...] i [...] wraz ze złożonymi do niego uwagami. Ponadto w myśl art. 17 pkt 14 u.p.z.p. w zw. z art. 67 ust. 3 pkt 4 ustawy nowelizującej projekt uchwały w sprawie uchwalenia m.p.z.p. wraz z uzasadnieniem i listą nieuwzględnionych uwag został 16 stycznia 2024 r. skierowany do Rady Miejskiej w Łodzi. Tego dnia Radni Rady Miejskiej w Łodzi otrzymali informację o propozycji wprowadzenia do porządku obrad LXXXV I sesji Rady Miejskiej w Łodzi 17 stycznia 2024 r. ww. projektu uchwały - druk nr [...] z 15 stycznia 2024 r. Ponadto u.p.z.p. nie precyzuje, w jakich odstępach czasowych od rozpatrzenia uwag mogą nastąpić kolejne czynności zmierzające do uchwalenia planu miejscowego.
Przytaczając treść art. 20 ust. 1, ust. 1a u.g.n. organ stwierdził, że wprowadzenie do porządku obrad rozpatrzenia projektu uchwały w sprawie uchwalenia m.p.z.p. – druk nr [...] z 15 stycznia 2024 r. zostało przegłosowane bezwzględną większością głosów. Załącznik Nr 2 do uchwały został sporządzony w sposób czytelny pozwalający na identyfikację nieruchomości, zapoznanie się z treścią uwagi kwestionującej ustalenia przyjęte w projekcie planu oraz wyjaśnieniem sposobu ich rozpatrzenia przez Prezydenta Miasta Łodzi oraz Radę Miejską w Łodzi. Do Rady Miejskiej w Łodzi trafił projekt uchwały w sprawie uchwalenia planu miejscowego wraz z załącznikami, uzasadnieniem oraz listą nieuwzględnionych uwag, do której zostały załączone kserokopie uwag złożonych do projektu planu miejscowego, aby Radni mogli zapoznać się z ich treścią, nie tylko z załącznika nr 2 do uchwały. Po zaprezentowaniu na sesji projektu uchwały w sprawie uchwalenia planu miejscowego każda ze zgłoszonych uwag została poddana pod indywidualne głosowanie, a następnie odbyło się głosowanie na projektem uchwały.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 15 ust. 2 pkt 11 u.p.z.p. w związku z § 4 pkt 12 r.m.p.z.p. organ stwierdził, że jest bezzasadny, ponieważ obowiązek określenia w planie miejscowym sposobu i terminu tymczasowego zagospodarowania, urządzania i użytkowania terenów nie ma charakteru bezwzględnego i nie powinien być on egzekwowany w sposób automatyczny. Ustalenia zawarte w planie miejscowym muszą ulegać dostosowaniu do warunków faktycznych panujących na obszarze objętym planem. Jeżeli stan faktyczny obszaru objętego planem nie daje podstaw do zamieszczenia w planie ustaleń wymienionych w art. 15 ust. 2 u.p.z.p. – brak takich ustaleń w planie nie stanowi o jego niezgodności z prawem. Umieszczenie postanowienia odpowiadającego art. 15 ust. 2 pkt 11 u.p.z.p. jest obligatoryjne wyłącznie wtedy, gdy zamierzeniem planu miejscowego byłoby dopuszczenie tymczasowego sposobu zagospodarowania, urządzania i użytkowania terenu, np. do czasu realizacji inwestycji o charakterze publicznym. Jednak głównym celem sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi obejmującej dolinę rzeki O., położonej w rejonie ulic: [...],[...],[...],[...],[...] i [...] jest zabezpieczenie korytarza komunikacyjnego dla realizacji projektowanego południowego odcinka ulicy [...], a także zachowanie i ochrona terenów wspierających system ekologiczny miasta przylegających do korytarza, stanowiącego obszar przestrzenni publicznej, dla którego sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest obowiązkowe. Plan miejscowy obejmuje swym zasięgiem w większości tereny niezabudowane zlokalizowane wzdłuż rzeki O., w skład których wchodzą: w większości nieużytkowane grunty rolne, zieleń naturalna, lasy i zadrzewienia oraz "[...]" – teren gminny zlokalizowany przy ul. [...]. Wskazane tereny zieleni tworzą łącznie obszar istotny dla systemu przyrodniczego miasta, z którym jest on powiązany poprzez dolinę rzeki O., stanowiącej lokalny korytarz ekologiczny. Zatem zamierzeniem planu miejscowego jest zachowanie ogólnej reguły przewidzianej w art. 35 u.p.z.p., tj. wykorzystania terenów w sposób dotychczasowy do czasu zrealizowania postanowień planu miejscowego.
Organ wyjaśnił również, że rysunek planu, stanowiący Załącznik nr 1 do uchwały został wykonany na mapie zasadniczej w skali 1:2000, co nie wpływa negatywnie na jego czytelność. Działanie to jest zgodne z art. 16 ust. 1 u.p.z.p., który dopuszcza w szczególnie uzasadnionych przypadkach stosowanie m. in. map w skali 1:2000. Przesłankami zastosowania skali 1:2000 była wielkość obszaru objętego planem miejscowym – powierzchnia około 60,85 ha, którą w przeważającej części stanowią obszary wyłączone z możliwości inwestowania (ok. 54,8 ha, co stanowi 90% powierzchni planu). Spełniony został również wymóg § 6 ust. 1 r.m.p.z.p., gdyż projekt planu miejscowego sporządzono dla inwestycji liniowej – zabezpieczenia korytarza komunikacyjnego dla realizacji projektowanego południowego odcinka ulicy [...], stanowiącego obszar przestrzenni publicznej, dla którego sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest obowiązkowe. Rysunek planu został sporządzony w postaci elektronicznej, z wykorzystaniem map, o których mowa w art. 16 ust. 1 u.p.z.p., w postaci elektronicznej, w układzie współrzędnych zgodnym z obowiązującym państwowym systemem odniesień przestrzennych, co pozwala na zapoznanie się z jego treścią w sposób bardzo dokładny, niezależnie od zastosowanej skali rysunku planu.
Następnie organ stwierdził, że Załącznik nr 3 do uchwały zawiera rozstrzygnięcie o sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych. Zgodnie z § 28 uchwały Rada Gminy powierza jej wykonanie Prezydentowi Miasta Łodzi. Nie sposób uznać, aby załącznik nr 3 nie spełniał wymogów prawnych określonych w art. 20 u.p.z.p. Wymieniono w nim co w szczególności składa się na inwestycje z zakresu infrastruktury technicznej, w jaki sposób będzie odbywało się finansowanie powyższych inwestycji, a także wskazano, że ww. zadania będą umieszczone w programach rozwoju poszczególnych elementów zagospodarowania, a następnie w zadaniach rzeczowych budżetu gminy objętych wieloletnią prognozą finansową.
Nadto prognoza finansowa nie narusza przepisów prawa w zakresie jej kompletności w związku z § 10 r.m.p.z.p., bowiem w pkt 6.1.2. "Dochody z tytułu wzrostu wartości nieruchomości – opłata planistyczna" zbadano faktyczny sposób użytkowania nieruchomości. Ani rozporządzenie ani inne przepisy prawa nie wymagają uwzględniania wydanych decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowaniu terenu przy określaniu wartości nieruchomości. Opracowanie to jest prognozą przedstawiającą ewentualne skutki finansowe uchwalenia m.p.z.p. oraz późniejszej realizacji tych ustaleń na budżet gminy i jak sama nazwa wskazuje, jest pewnym przewidywaniem, a nie wiążącym, dokładnym, wyliczeniem opartym na szacunku nieruchomości, z uwagi na to, że nie jest ona ani kosztorysem inwestorskim ani operatem szacunkowym w myśl u.g.n. oraz Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Ponadto ma na celu uświadamiać skalę problemów, które mogą potencjalnie wystąpić w konsekwencji uchwalenia planu oraz jest wskazówką do podjęcia kierunku w polityce finansowania inwestycji. Nie jest również podstawą do naliczenia żadnych opłat i odszkodowań. Opracowanie to jest jedynie informacją dla gminy na temat prognozowanych kosztów i zysków, jakie gmina może ponieść w związku z uchwaleniem planu miejscowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn.zm. - dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej.
W rozpatrywanej sprawie przedmiotem sądowej kontroli jest akt prawa miejscowego, a konkretnie uchwała nr LXXXVI/2605/24 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 17 stycznia 2024 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla części obszaru miasta Łodzi obejmującej dolinę rzeki O., położonej w rejonie ulic: [...],[...],[...],[...],[...] i [...], której legalność w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. zakwestionowała spółka I. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.
W przypadku skargi na uchwałę, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a., Sąd przed przystąpieniem do rozważań natury merytorycznej, zobligowany jest w pierwszym rzędzie ocenić, czy spełnione zostały warunki formalne dopuszczalności skargi.
W rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Jak stanowi bowiem art. 58 § 1 pkt 5a p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego. Warunkiem formalnym dopuszczalności skargi na uchwałę, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. jest po pierwsze - charakter sprawy objętej przedmiotem zaskarżenia, po drugie - wykazanie przez podmiot wnoszący skargę, że uchwała narusza przysługujący mu interes prawny bądź uprawnienie.
W realiach rozpoznawanej sprawy wymienione wyżej przesłanki zostały spełnione. Otóż, skarga na uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Strona skarżąca będąc właścicielem nieruchomości położonych w Łodzi przy ul. [...] oznaczonych w ewidencji gruntów jako działki nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...],[...],[...],[...], [...] obręb [...] o łącznej powierzchni 115.005 m2 znajdujących się na terenie objętym regulacjami zaskarżonej uchwały posiada interes prawny wynikający z przysługującego jej prawa własności, który podlega ochronie na podstawie art. 140 k.c. i art. 6 u.p.z.p. Zgodnie z art. 6 ust. 1 i 2 u.p.z.p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich oraz do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Niewątpliwie zaskarżona uchwała narusza przysługujący Spółce interes prawny poprzez wykluczenie możliwości zabudowy tych nieruchomości w postaci zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej. Tym samym stronie skarżącej przysługuje legitymacja skargowa w rozpatrywanej sprawie.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że obowiązek uwzględnienia skargi na miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego powstaje wówczas, gdy naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia jest związane z jednoczesnym naruszeniem obiektywnego porządku prawnego. Obowiązku takiego nie ma jednak wówczas, gdy naruszony zostaje wprawdzie interes prawny lub uprawnienie, ale dzieje się to w zgodzie z obowiązującym prawem, w granicach przysługującego gminie tzw. władztwa planistycznego, w którego ramach rada gmina ustala przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenów położonych na obszarze gminy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2011 r., II OSK 355/11 - Lex nr 920623 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Poznaniu z 14 maja 2014 r., II SA/Po 890/13 - Lex nr 1474201, Krakowie z 14 października 2013 r., II SA/Kr 719/13 - Lex nr 1384888).
Przechodząc w następnej kolejności do rozważań natury merytorycznej godzi się wyjaśnić, że zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd zgodnie z art. 151 p.p.s.a., oddala skargę odpowiednio w całości albo w części.
Zgodnie z art. 91 ust. 1 zdanie 1 i ust. 4 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. Z powyższego wynika więc, że stwierdzenie nieważności uchwały lub jej części może nastąpić tylko wtedy, gdy jej ustalenia pozostają w wyraźnej sprzeczności z określonym przepisem prawnym. Sprzeczność taka powinna być oczywista i niebudząca wątpliwości interpretacyjnych. Istotne naruszenie prawa to takie naruszenie, które prowadzi do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do istotnych naruszeń zalicza się naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję do podjęcia uchwały, przepisów prawa ustrojowego, materialnego oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwały (zob. szerzej M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA poglądów doktryny, "Samorząd Terytorialny" 2001, z. nr 1-2, s. 101-102, wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97; wyrok NSA z 15 października 2019 r., II OSK 2880/17 - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Za nieistotne naruszenie prawa uznaje się natomiast takie naruszenie, które jest mniej doniosłe i nie ma wpływu na istotną treść aktu.
Ocena przyjętych przez organ planistyczny rozwiązań dokonywana być musi przez pryzmat art. 28 ust. 1 u.p.z.p., który jest przepisem szczególnym względem art. 91 ust. 1 u.s.g. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. istotne naruszenie zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotne naruszenie trybu ich sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części.
Zatem, o ile uchwała w sprawie planu miejscowego jest nieważna w każdym przypadku naruszenia właściwości organów, to już nie każde naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego podobnie jak i nie każde naruszenie trybu sporządzania planu skutkować będzie stwierdzeniem nieważności uchwały rady gminy w całości lub części, lecz tylko takie, które ma charakter istotny, a więc rzutujący na treść planu miejscowego.
Pod pojęciem "trybu sporządzania" planu miejscowego należy rozumieć sekwencję czynności, które podejmują kolejno organy gminy celem doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego. W pierwszej kolejności będzie to podjęcie przez radę gminy uchwały w sprawie przystąpienia do sporządzenia planu miejscowego zgodnie z art. 14 ust. 1 u.p.z.p., która inicjuje procedurę planistyczną. Kolejne etapy postępowania reguluje art. 17 u.p.z.p., kończąc na uchwaleniu planu na podstawie art. 20 ust. 1 u.p.z.p. wraz z rozstrzygnięciem o sposobie rozpatrzenia uwag.
Natomiast pod pojęciem "zasad sporządzania" planu należy rozumieć jego merytoryczną zawartość (część tekstowa, graficzna, załączniki), standardy dokumentacji planistycznej. Zawartość planu miejscowego, czyli jego elementy obligatoryjne i fakultatywne określają przepisy art. 15 i art. 20 ust. 1 u.p.z.p., natomiast standardy dokumentacji planistycznej (materiały planistyczne, stosowane oznaczenia, nazewnictwo, standardy oraz sposoby dokumentowania prac planistycznych) określa wydane na podstawie art. 16 ust. 2 u.p.z.p. rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. poz. 2404).
Podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowane zostało stanowisko, podzielane zresztą w pełni przez tutejszy Sąd, że w postępowaniu toczącym się na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. orzeka się jedynie w granicach interesu prawnego skarżącego, co oznacza, że w przypadku stwierdzenia istotnego naruszenia zasad bądź trybu sporządzania planu miejscowego, sąd może stwierdzić nieważność uchwały w części wyznaczonej interesem prawnym skarżącego. Jeżeli więc skarżący wywodzi swój interes z prawa własności nieruchomości, to stwierdzenie nieważności aktu powinno zasadniczo nastąpić tylko w odniesieniu do części planu miejscowego dotyczącej tej nieruchomości, a w szerszym zakresie tylko wówczas, gdy jest to niezbędne dla zachowania spójności ustaleń planistycznych (vide: wyroki NSA: z 4 czerwca 2008 r., II OSK 1883/07; z 25 listopada 2008 r., II OSK 978/08; z 24 lutego 2009 r., II OSK 1087/08; z 18 września 2015 r., II OSK 37/14; z 28 kwietnia 2016 r., II OSK 2992/14, z 18 czerwca 2020 r., II OSK 334/20; z 29 kwietnia 2020 r., II OSK 2296/19 - https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd analizując załączoną do sprawy dokumentację planistyczną stwierdził, że zaskarżona uchwała nie jest dotknięta wadami skutkującymi jej nieważnością w rozumieniu art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Brak jest - w przekonaniu Sądu - podstaw by twierdzić, że sporna uchwała została sporządzona z istotnym naruszeniem zasad sporządzania planu czy też z istotnym naruszeniem trybu jej sporządzania w granicach interesu prawnego strony skarżącej.
Podstawową zasadą procedury planistycznej jest zgodność miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Reguła ta jako kluczowa dla treści planu została wyartykułowana przez ustawodawcę w przepisach: art. 9 ust. 4 u.p.z.p., który stanowi, że ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych; art. 15 ust. 1 u.p.z.p., w myśl którego wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami studium oraz z przepisami odrębnymi, odnoszącymi się do obszaru objętego planem wraz z uzasadnieniem oraz w art. 20 ust. 1 u.p.z.p., w myśl którego plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych. Część tekstowa planu stanowi treść uchwały, część graficzna oraz wymagane rozstrzygnięcia stanowią załączniki do uchwały.
W ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że pojęcie "zgodności" uchwalonego planu ze studium oznacza stopień związania silniejszy niż we wcześniej używanych terminach normatywnych: "spójność", czy "niesprzeczność". Podstawę stwierdzenia zgodności planu miejscowego z ustaleniami studium stanowią łącznie część tekstowa oraz część graficzna planu miejscowego i studium. W ujęciu systemowym zgodność między treścią studium, a treścią planu miejscowego winno się postrzegać jako kontynuację identyczności zasad zagospodarowania terenu ustalanych ogólnie w studium i podlegających sprecyzowaniu w planie miejscowym. Plan miejscowy ma jedynie doprecyzować te zasady i to w taki sposób, aby nie doprowadzić do ich zmiany lub modyfikacji. Chodzi o to, aby granice poszczególnych terenów określone w studium i później przyjęte w planie zagospodarowania przestrzennego, miały być jak najbardziej ze sobą zbieżne. To gmina w ramach uprawnień wynikających z władztwa planistycznego, może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów, ale tylko w granicach zakreślonych ustaleniami studium. Inne przeznaczenie konkretnego terenu w planie miejscowym niż przeznaczenie przyjęte w studium kwalifikowane jest jako istotne naruszenie prawa, tj. art. 9 ust. 4 u.p.z.p., zwłaszcza gdy przeznaczenie terenu w planie jest całkowicie odmienne od ustalonego w studium (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 9 czerwca 2021 r., II OSK 3252/20; 24 listopada 2020 r., II OSK 1715/18; 5 lutego 2013 r., II OSK 2473/12; 10 kwietnia 2014 r., II OSK 27[...]2; 12 czerwca 2014 r., II OSK 66/13; 1 lipca 2014 r., II OSK 85/14; 7 maja 2008 r., II OSK 114/08; 27 września 2007 r., II OSK 1028/07; 24 stycznia 2018 r., II OSK 14[...]7; 5 stycznia 2019 r., II OSK 2545/17; 30 lipca 2019 r., II OSK 1794/18; 17 października 2019 r., II OSK 2525/18 - https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na przykład w sytuacji, gdy studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego teren, na którym znajduje się nieruchomość, przeznacza pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną oraz pod tereny rolnicze, to również uchwała w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uwzględnia taki właśnie kierunek zagospodarowania danego terenu (vide: wyrok NSA z 10 sierpnia 2011 r., II OSK 11[...]1 - Lex nr 1068958). Studium nie jest aktem prawa miejscowego. Jest to akt określający kierunki polityki przestrzennej gminy o dużym stopniu ogólności, których doprecyzowanie powinno nastąpić w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Zgodność planu ze studium nie oznacza zatem bezrefleksyjnego powielania postanowień studium w projekcie planu. Studium wiąże bowiem organ planistyczny co do ogólnych wytycznych, założeń polityki przestrzennej gminy i tylko w tym zakresie postanowienia planu muszą pozostawać w zgodzi z założeniami studium. Stopień związania planów ustaleniami studium zależy w znaczącej mierze od brzmienia ustaleń studium, przy czym plan zagospodarowania przestrzennego ma stanowić uszczegółowienie zapisów zawartych w studium, a nie ich dowolną interpretację czy całkowitą zmianę.
Innymi słowy, aby zmienić przeznaczenie terenu, rada gminy musi w pierwszej kolejności zmienić studium wprowadzając stosowne zmiany w zakresie kierunków zagospodarowania danego gruntu, a dopiero później uwzględnić dopuszczoną zapisami studium modyfikację sposobu zagospodarowania terenu przy sporządzaniu planu. Odwrotna sytuacja polegająca na wprowadzeniu w treści planu regulacji sprzecznych z ze studium, a następnie dopasowywanie studium do uchwalonego planu jest niedopuszczalna.
W rozpatrywanej sprawie działki stanowiące własność skarżącej o nr ew. [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...], [...] obręb [...] położone są na obszarze objętym unormowaniami spornej uchwały. Zgodnie z planem miejscowym wspomniane działki w zdecydowanej większości zostały przeznaczone pod teren o symbolu 1ZN i 2ZN. Według § 24 ust. 2 m.p.z.p. dla terenów 1ZN i 2ZN w zakresie przeznaczenia podstawowego ustala się - teren zieleni naturalnej; przeznaczenie uzupełniające: teren wód powierzchniowych śródlądowych, teren zieleni urządzonej, teren lasu, teren komunikacji drogowej wewnętrznej, teren infrastruktury technicznej - z wykluczeniem terenów: magazynu gazu, obsługi produktów naftowych i gospodarowania odpadami. W § 24 ust. 3 m.p.z.p. dla terenu 1ZN i 2ZN ustanawia zakaz lokalizacji budynków. Przez wszystkie nieruchomości natomiast przebiega teren komunikacji drogowej publicznej (zgodnie z § 26 ust. 2 pkt 1 lit. a m.p.z.p. o podstawowym przeznaczeniu - teren komunikacji drogowej publicznej - teren drogi głównej). Działka nr [...] leży częściowo w terenie oznaczonym symbolem 1L – teren lasu, natomiast działki nr [...] i [...] częściowo zostały przeznaczone na teren zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wolnostojącej lub usług, z wykluczeniem usług handlu wielkopowierzchniowego.
Według § 4 ust. 1 pkt 9 lit. a m.p.z.p. przez "przeznaczenie podstawowe" należy rozumieć przeznaczenie, które przeważa na danej działce, przy czym wymóg ten nie obowiązuje w przypadku realizacji dróg wewnętrznych, infrastruktury technicznej i wód powierzchniowych. Z kolei, pod pojęciem "przeznaczenia uzupełniającego" (§ 4 ust. 1 pkt 9 lit. b m.p.z.p.) uchwałodawca rozumie przeznaczenie, które uzupełnia przeznaczenie podstawowe na danej działce, a w przypadku dróg wewnętrznych, infrastruktury technicznej i wód powierzchniowych - przeznaczenie, które uzupełnia przeznaczenie podstawowe na danym terenie.
Jak wynika z załączonej do sprawy dokumentacji planistycznej oraz udzielonej przez organ odpowiedzi na skargę, unormowania m.p.z.p. w zakresie przeznaczenia działek skarżącej pod tereny 1ZN, 2ZN i 1KDG determinowane są wprost zapisami "Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi" uchwalonego uchwałą nr LXIX/1753/18 Rady Miejskiej w Łodzi z dnia 28 marca 2018 r., zmienioną uchwałami Rady Miejskiej w Łodzi nr VI/215/19 z 6 marca 2019 r. i nr LII/1605/21 z 22 grudnia 2021 r. Obszary wyznaczone w planie jako tereny 1ZN i 2ZN, w studium zostały określone symbolem "O" - strefa tereny wyłączone spod zabudowy, natomiast tereny oznaczone w planie symbolem 1 KDG - korytarz projektowanej ulicy [...], w studium przewidziane zostały pod tereny dróg publicznych. Zgodnie z wypisem i wyrysem ze Studium tereny oznaczone symbolem "O" to tereny aktywne przyrodniczo, w tym użytkowane rolniczo. W ramach głównych celów polityki przestrzennej Studium przewiduje zachowanie istniejących elementów systemu przyrodniczego, zachowanie otwartego krajobrazu miasta i jego ochronę, ochronę poszczególnych elementów systemu przyrodniczego, przywrócenie walorów przyrodniczych obszarom zdegradowanym. W ramach charakterystyki jednostki Studium określa: "Obszary kluczowe dla systemu przyrodniczego, pełniące funkcje klimatyczne, biologiczne i krajobrazowe, położone na obrzeżach miasta, w tym doliny rzeczne oraz korytarze napowietrzające. Studium określa: jako przeznaczenie terenów dopuszczalne: tereny rolne, rekreacyjno-wypoczynkowe, ogródków działkowych, eksploatacji powierzchniowej kopali; jako przeznaczenie dopuszczalne z ograniczeniami: tereny zabudowy związanej w produkcją rolną - wyłącznie w zakresie obiektów istniejących z możliwością rozbudowy istniejących siedlisk; tereny zabudowy mieszkaniowej wyłącznie w granicach istniejącego zainwestowania; dopuszcza się możliwość realizacji inwestycji związanych z P. w granicach obszaru oznaczonego symbolem O obejmującego potencjalne inwestycje związane z Planem Generalnym [...] im. [...]. W ramach struktury przestrzennej i krajobrazu Studium ustanawia: zakaz wprowadzania funkcji i sposobów zagospodarowania mogących wpłynąć na pogorszenie walorów przyrodniczo-krajobrazowych, z uwzględnieniem zakazów określonych w obowiązujących przepisach dla obszarów objętych ochroną prawną na podstawie ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody; kontynuacja rolniczego sposobu użytkowania terenów przede wszystkim: w granicach [...] i w jego otulinie, w obrębie zwartych kompleksów gleb o wysokiej przydatności rolniczej (gleby klas bonitacyjnych II-IV), na obszarach zachowanych cennych wiejskich układów osadniczych); dopuszczenie przekształcenia gruntów rolnych w tereny o innym użytkowaniu takie jak: lasy, agroturystyka, turystyka, rekreacja, produkcja energii ze źródeł odnawialnych (...), ogrody działkowe, parki i inne tereny zieleni urządzonej; podporządkowanie funkcji rekreacyjno-wypoczynkowych walorom przyrodniczym; zatrzymanie rozpoczętych procesów urbanizacji poprzez zakaz wyznaczania nowych terenów zabudowy poza terenami istniejącego zainwestowania (dopuszcza się możliwość włączenia w granice tych terenów, nieruchomości lub ich części położonych pomiędzy zainwestowanymi nieruchomościami, stanowiącymi dopełnienie istniejących struktur zabudowy) (...).
Uregulowania przyjęte w treści spornej uchwały w zakresie przeznaczenia działek strony skarżącej pod tereny 1ZN, 2ZN i 1KDG są więc prostą konsekwencją unormowań Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi. Zatem tak długo jak Studium przewiduje określony kierunek zagospodarowania tych terenów, tak długo organ planistyczny jest związany tymi zapisami. Innymi słowy, dopóki nie nastąpi zmiana Studium w przewidzianym prawem trybie, poprzez dopuszczenie na działkach skarżącej zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej, tak długo zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie mogą dopuszczać zabudowy działek skarżącej. Błędne jest przy tym przekonanie strony skarżącej, że organ uchwałodawczy na etapie prac planistycznych przy ustalaniu przeznaczenia terenu zobligowany był uwzględnić wydane decyzje o warunkach zabudowy, bądź wydaną decyzję środowiskową którymi legitymuje się Spółka. Takiego obowiązku nie przewiduje żaden przepis ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Decyzja o warunkach zabudowy nie stanowi uprawnienia do realizacji inwestycji. Decyzja w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy jest decyzją szczególnego rodzaju, która ma charakter promesy, uprawniającej do uzyskania przez inwestora pozwolenia budowlanego na określonych w niej warunkach. Tylko bowiem decyzja o udzieleniu pozwolenia na budowę przyznaje jej adresatom określone uprawnienia i podlega wykonaniu na podstawie zasady ochrony praw nabytych niezależnie od ustaleń nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 35 u.p.z.p.). W rozpatrywanej sprawie, co jest kwestią niesporną pomiędzy stronami postępowania, Spółka w dacie podjęcia spornej uchwały nie legitymowała się decyzją o pozwoleniu na budowę dla inwestycji, która miałaby zostać zrealizowana na działkach stanowiących jej własność. Niezasadne jest wobec tego twierdzenie, iż nieruchomości skarżącej winny zostać przeznaczone w planie pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną a asumpt do takiego rozwiązania winny stanowić wydane dotychczas przez organ decyzje o warunkach zabudowy. Przyjęcie takiego rozwiązania w m.p.z.p. choć byłoby niewątpliwie zgodne z oczekiwaniami i interesem Spółki, to jednak pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z regulacjami Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta Łodzi i świadczyłoby o rażącym naruszeniu zasad sporządzania planu miejscowego w rozumieniu art. 20 ust. 1 w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. W realiach rozpatrywanej sprawy nie doszło więc do przekroczenia władztwa planistycznego gminy w rozumieniu art. 1 ust. 3 u.p.z.p., a tym samym do naruszenia zasady proporcjonalności.
Mając na uwadze zarzuty skargi wskazać dodatkowo należy, że ustawodawca przewidział prawną możliwość wyeliminowania z obrotu prawnego także ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy w związku z uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 65 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p., organ, który wydał decyzję o warunkach zabudowy albo decyzję o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, stwierdza jej wygaśnięcie, jeżeli dla tego terenu uchwalono plan miejscowy, którego ustalenia są inne niż w wydanej decyzji.
Nietrafne w ocenie Sądu są zarzuty dotyczące naruszenia Konstytucji, skarżąca spółka nie została wywłaszczona poprzez uchwalenie m.p.z.p. a przedmiotowe tereny od lat 90-tych są własnością spółki i nie zmieniły charakteru były i są terenami zielonymi. Prawo własności nie ma charakteru nieograniczonego, a organy gminy mają prawo do władczego ingerowania w określenie sposobu zagospodarowania terenu, zatem w jakimś stopniu każdy m.p.z.p. będzie naruszał prawo własności. Zdaniem Sądu ingerencja organu mieści się w ramach jego władztwa planistycznego, ustalenia zawarte w m.p.z.p. są zgodne ze Studium i jego założeniami, a uzasadnienie takiego przeznaczenia terenów jest racjonalne.
Nietrafny w ocenie Sądu jest zarzut naruszenia art. 15 ust. 2 pkt 11 u.p.z.p. w zw. z § 4 pkt 12 Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 17 grudnia 2021 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z art. 35 u.p.z.p. tereny, których przeznaczenie plan miejscowy zmienia, mogą być wykorzystywane w sposób dotychczasowy do czasu ich zagospodarowania zgodnie z tym planem, chyba że w planie ustalono inny sposób ich tymczasowego zagospodarowania. Ustawodawca uznaje zatem, że właściciel działki objętej planem miejscowym może co do zasady korzystać z niej w taki sam sposób, jak czynił to przed wejściem w życie wspomnianego aktu planu miejscowego, do czasu zrealizowania postanowień tego aktu. Nie wyznacza się przy tym sztywnej cezury czasowej, kiedy ustalenia zawarte w planie miejscowym powinny być wykonane. Rozwiązanie to korzystne dla właściciela nieruchomości i pozwala mu zachować w możliwie najszerszym zakresie dotychczasowy sposób korzystania z nieruchomości.
Opisana wyżej zasada nie ma jednak charakteru bezwyjątkowego, na co wskazuje użyty w art. 35 ustawy zwrot "chyba że w planie ustalono innych sposób ich (terenów - przyp. Sądu) tymczasowego zagospodarowania". Wyrażenie to powinno być interpretowane z perspektywy art. 15 ust. 2 pkt 11 ustawy. Jak wynika bowiem z tego ostatniego przepisu, w planie miejscowym określa się obowiązkowo sposób i terminy tymczasowego zagospodarowania, urządzania i użytkowania terenów. Tym samym art. 15 ust. 2 pkt 11 ustawy może zatem stanowić podstawę do bardziej restrykcyjnego - w porównaniu do art. 35 ustawy - określania sposobu tymczasowego korzystania z nieruchomości objętej planem miejscowym, np. poprzez wprowadzenie możliwości korzystania z działki w dotychczasowy sposób jedynie przez ściśle określony czas, bez względu na termin wykonania postanowień planu miejscowego, jak też przez wprowadzenie innego niż dotychczasowy sposobu zagospodarowania terenu.
Ustawodawca posługuje się przy tym zwrotem "obowiązkowo" w art. 15 ust. 2 pkt 11 ustawy, co może prima facie sugerować, że postanowienie, o jakim mowa w powołanym przepisie, powinno znajdować się w każdym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Pogląd ten nie jest jednak trafny zdaniem Sądu. Przytoczony przepis obliguje bowiem organ administracji publicznej do zamieszczenia określonych rozstrzygnięć w omawianym akcie prawa miejscowego, lecz nie oznacza to, że obowiązek ten ma charakter bezwzględny i powinien być egzekwowany w sposób automatyczny. Umieszczenie postanowienia odpowiadającego art. 15 ust. 2 pkt 11 ustawy jest obligatoryjne wyłącznie wtedy, gdy organ administracji publicznej zamierza odstąpić od przewidzianej w art. 35 ustawy ogólnej reguły zachowania dotychczasowego sposobu korzystania z nieruchomości do czasu zrealizowania postanowień planu miejscowego. W pozostałych przypadkach nie zachodzi zatem potrzeba wprowadzania do planu miejscowego rozwiązania nawiązującego do art. 15 ust. 2 pkt 11 ustawy. Stanowisko to spotkało się również z aprobatą w orzecznictwie (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 16 października 2014 r., II SA/Wr 525/14, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., II OSK 1174/10, dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl)
Całkowicie niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 16 ustawy poprzez sporządzenie planu miejscowego przy wykorzystaniu mapy w skali 1:2000, zamiast w skali 1:1000. Wskazać należy, że cel unormowania art. 16 ust. 1 upzp polega na tym, aby rysunek planu miejscowego był czytelny i nie powodował wątpliwości interpretacyjnych w odniesieniu do przeznaczenia terenów objętych tym planem. Sporządzenie części graficznej planu miejscowego w skali 1:2000 nawet bez wskazania okoliczności uzasadniających przyjęcie, że zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 16 ust. 1 upzp, nie stanowi podstawy do stwierdzenia nieważności planu, jeśli mimo przyjęcia takiej skali rysunek planu jest czytelny, a odczytanie numerów działek objętych planem nie stanowi trudności. W przedmiotowej sprawie natomiast obszar objęty planem jest niewątpliwie rozległy (60,85 ha), a ponadto spora część (90%) stanowi obszary wyłączone z inwestowania, zatem plan mimo innej skali, jest czytelny i uzasadnione było sporządzenie m.p.z.p. w skali 1:2000.
W przekonaniu Sądu pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 20 u.p.z.p. poprzez rozstrzygnięcie o sposobie realizacji zapisanych w planie inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych Gminy oraz zasadach ich finansowania w sposób nieadekwatny do dyspozycji tego przepisu poprzez brak wskazania terminu, w jakim te inwestycje mają być zrealizowane, niewskazanie podmiotów zobowiązanych do ich realizacji oraz środków na ich finansowanie. Uchwalając plan miejscowy, rada gminy jest zobowiązana do jednoczesnego rozstrzygnięcia o sposobie realizacji uwzględnionych w planie miejscowym inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej należących do jej zadań własnych oraz o zasadach ich finansowania. Załącznik nr 3 do uchwały zawiera rozstrzygnięcie o sposobie realizacji ww. inwestycji. W załączniku wymieniono co składa się na inwestycje z zakresu infrastruktury technicznej, w jaki sposób będzie odbywało się finansowanie powyższych inwestycji oraz wskazano, że zadania będą umieszczone w programach rozwoju poszczególnych elementów zagospodarowania, a następnie w zadaniach rzeczowych budżetu gminy objętych wieloletnią prognozą finansową. Powyższa forma załącznika jest dopuszczalna zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie. Błędem można uznać brak określenia przybliżonego terminu realizacji ww. inwestycji nie jest to jednak błąd mogący skutkować nieważnością planu.
W ocenie Sądu chybiony jest także zarzut skargi dotyczący naruszenia § 10 r.m.p.z.p. poprzez sporządzenie prognozy skutków finansowych w sposób niespełniający wymogów tego przepisu polegający na niezgodnym ze stanem faktycznym określeniu faktycznego korzystania z terenów objętych planem, co spowodowało zafałszowanie skutków finansowych jego wprowadzenia. Stwierdzić trzeba, że brak informacji finansowych o odszkodowaniach związanych ze zmianą możliwości zagospodarowania nieruchomości objętych planem - wbrew odmiennemu stanowisku strony skarżącej - nie stanowi istotnego naruszenia art. 17 pkt 5 u.p.z.p. w związku z § 10 rozporządzenia.
Z załączonej do sprawy dokumentacji planistycznej wynika, że w toku procedury planistycznej, zgodnie z wymogami art. 17 pkt 5 u.p.z.p., została sporządzona Prognoza skutków finansowych uchwalenia planu miejscowego, z uwzględnieniem art. 36. Rozważany dokument zawiera elementy określone w § 10 rozporządzenia, a mianowicie prognozę wpływu ustaleń planu miejscowego na dochody własne i wydatki gminy, w tym na wpływy z podatku od nieruchomości i inne dochody związane z obrotem nieruchomościami gminy oraz na opłaty i odszkodowania, o których mowa w art. 36 ustawy; prognozę wpływu ustaleń planu miejscowego na wydatki związane z realizacją inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy; wnioski i zalecenia dotyczące przyjęcia proponowanych rozwiązań projektu planu miejscowego, wynikające z uwzględnienia ich skutków finansowych. Prognoza finansowa, jak sama nazwa wskazuje, jest pewnym przewidywaniem, a nie wiążącym, dokładnym wyliczeniem opartym na szacunku nieruchomości. Fakt ewentualnego nieuwzględnienia odszkodowania za nieruchomości skarżącej Spółki, do którego wypłacenia byłaby zobowiązana gmina w żaden sposób nie wpływa na rzetelność tej oceny. Nie ma obowiązku, aby w prognozie skutków finansowych wskazywać konkretnie, jakie koszty będzie musiała ponosić gmina w związku z określonym przeznaczeniem nieruchomości objętych miejscowym planem. Żaden przepis obowiązującego prawa, jak trafnie argumentował organ w odpowiedzi na skargę, nie wprowadza obowiązku ścisłego określenia kwot przewidzianych na odszkodowania. Sporna Prognoza jest opracowaniem zawierającym pewne ewentualne skutki finansowe uchwalenia m.p.z.p. oraz późniejszej realizacji tych ustaleń na budżet gminy i, jak sama nazwa wskazuje, jest swego rodzaju przewidywaniem, a nie wiążącym dokładnym wyliczeniem opartym na szacunku nieruchomości z uwagi na to, że nie jest ona kosztorysem inwestorskim ani operatem szacunkowym. Opracowanie to ma dla gminy wyłącznie charakter informacyjny. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 maja 2017 r., II OSK 2369/15 brak wypowiedzi w prognozie w przedmiocie wydatków gminy na odszkodowania, nie stanowi naruszenia zasady materialnej sporządzania planu, w sytuacji gdy sama prognoza została sporządzona. Miasto nie ma obowiązku, by w prognozie skutków uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wykazywać konkretnie, jakie koszty będzie musiało ponieść w związku z określonym przeznaczeniem nieruchomości objętych miejscowym planem. Rada Miasta nie ma obowiązku wykazywania konkretnych kosztów niezbędnych do wykupu nieruchomości, czy też wypłaty odszkodowania, zwłaszcza że wysokość tych kosztów może zmieniać się w czasie. Stąd też opracowywana jest tylko prognoza wydatków, nie zaś szczegółowy plan wydatków, które miasto będzie musiało ponieść w związku z wejściem w życie miejscowego planu (vide: wyrok NSA z 29 października 2020 r., II OSK 1593/18). Nie ulega przy tym wątpliwości, że prognoza skutków finansowych pełni funkcję informacyjną i nie przesądza o ograniczeniu wysokości odszkodowania w przyszłości, o które wnioskowałby uprawniony podmiot w trybie art. 36 u.p.z.p. Nawet błędne wyliczenie w prognozie skutków finansowych, dotyczące odszkodowań, nie stanowi okoliczności dyskwalifikującej uchwałę w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wyliczenia hipotetyczne, wartości przedstawione w prognozie nie stanowią elementu objętego zasadą procedury planistycznej (vide: wyrok WSA w Opolu z 14 czerwca 2012 r., II SA/Op114/12).
Ustosunkowując się do zarzutów skargi dotyczących nie jako procedury uchwalania m.p.z.p. tj. naruszenia art. 61 ust. 2 Konstytucji RP i art. 11b u.s.g. poprzez pozbawienie skarżącej oraz innych właścicieli nieruchomości objętych planem prawa do udziału w sesji Rady Miejskiej w Łodzi 17 stycznia 2024 r. wskutek wprowadzenia punktu o uchwaleniu rzeczonego planu do porządku obrad dopiero w trakcie trwania sesji; art. 17 pkt. 6 a tiret pierwszy u.p.z.p. poprzez nieuzyskanie opinii Komisji Planowania Przestrzennego i Architektury o projekcie planu; art. 20 u.p.z.p. poprzez uchwalenie planu bez uprzedniego stwierdzenia, że nie narusza on ustaleń studium oraz rozstrzygnięcie o wniesionych uwagach do projektu planu bez jakiegokolwiek rozpatrzenia każdej z tych uwag, a tylko ograniczenia się do przegłosowania ich odrzucenia. Sąd zauważa, że z przekazanej dokumentacji planistycznej sporządzanej w toku procedury planistycznej wynika, że uchwała została podjęta zgodnie z przepisami u.p.z.p., a każda czynność wymagana prawem w toku procedury planistycznej została dokonana w należyty sposób. Projekt planu miejscowego został wyłożony do publicznego wglądu, uwagi zgłoszone do projektu planu zostały rozpatrzone w terminie, zarządzenie w sprawie rozpatrzenia uwag zostało podpisane przez Prezydenta Miasta Łodzi. 12 stycznia 2024 r., na posiedzeniu Komisji Planowania Przestrzennego i Architektury Rady Miejskiej w Łodzi, w trybie wolnych wniosków, został zaprezentowany projekt m.p.z.p. 16 stycznia 2024 r. projekt m.p.z.p. został skierowany do Rady Miejskiej w Łodzi a wprowadzenie do porządku obrad rozpatrzenia projektu uchwały w sprawie uchwalenia m.p.z.p. zostało przegłosowane bezwzględną większością głosów. Do Rady Miejskiej w Łodzi trafił projekt uchwały w sprawie uchwalenia planu miejscowego wraz z załącznikami, uzasadnieniem oraz listą nieuwzględnionych uwag. Sam czas głosowania nad planem jak i nad uwagami nie ma wpływu na ważność planu. Na marginesie należy zauważyć, że Regulamin Pracy Rady Miejskiej w Łodzi nie przewiduje możliwości udzielenia głosu widowni tym samym pozbawienie skarżących możliwości udziału w sesji rady nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy.
Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzekł jak w sentencji wyroku.
dc
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło