II SA/Łd 96/11

Dnia 16 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska Sędzia WSA Barbara Rymaszewska Protokolant asystent sędziego Agnieszka Gortych-Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2011 roku sprawy ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia w formie zasiłku stałego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z dnia [...], nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], nr [...], którą organ pierwszej instancji zmienił własną decyzję z dnia [...] nr [...] o przyznaniu M. N. zasiłku stałego, w ten sposób że przyznał tenże zasiłek od miesiąca maja 2010 r., w wysokości 273,58 zł. miesięcznie. Podstawę prawną powyższego orzeczenia stanowił art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. — Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.) oraz art. 2 ust. 1, art. 8 ust. 1, ust. 3, art. 37 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12.marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz.U. nr 115 z 2008r., poz. 728 ze zm.) Organ II instancji w trakcie przeprowadzonego postępowania ustalił, że decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. zmienił w/w własną decyzję [...] nr [...] w sprawie przyznania M. N. zasiłku stałego, bowiem decyzją z dnia [...] nr [...] przyznano M. N. dodatek mieszkaniowy w okresie od 1.kwietnia 2010r do 30.września 2010r. Decyzji wspomnianej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności. Od powyższego rozstrzygnięcia odwołanie złożył M. N., podnosząc, iż jego zdaniem niesłusznie przyznany mu zasiłek stały pomniejszono o kwotę otrzymanego dodatek mieszkaniowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z dnia [...] wyjaśniło, że dodatek mieszkaniowy nie podlega wyłączeniu i stanowi dochód osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej., a M. N. otrzymał dodatek mieszkaniowy w wysokości 203,42 zł. w okresie od 1.kwietnia 2010r. do 30.września 2010r. Zatem wysokość otrzymywanego przez stronę zasiłku stałego za okres od 1.maja 2010 r. do 30 .września 2010 r. należało obliczyć na podstawie art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, jako różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. W skardze na powyższą decyzję M. N. podtrzymał dotychczas prezentowane w sprawie stanowisko. Za niesłuszne uznał pomniejszenie należnego mu zasiłku stałego podnosząc, iż stanowi to wyraz niekonsekwencji i niesprawiedliwości państwa, które "jedną ręką daje a drugą zabiera". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 2.marca 2011r. skarżący podniósł, iż wszystkim których dochód nie przekracza 1200 miesięcznie przysługuje prawo do dodatku mieszkaniowego. Skoro zatem przyznany mu zasiłek stały wynosił 477 zł. miał prawo ubiegania się o dodatek mieszkaniowy. Jego uzyskanie nie powinno zaś mieć przełożenia na wysokość zasiłku stałego. Oświadczył nadto, iż poczynając od miesiąca maja 2010r. zasiłek stały był mu wypłacany w pomniejszonej kwocie. W wykonaniu postanowienia z dnia 2.marca 2011r. do akt sprawy niniejszej wpłynęły kompletne akta administracyjne przedmiotowego postępowania, w których wynika, iż postępowanie w sprawie zmiany decyzji o przyznanie zasiłku stałego wszczęte zostało w miesiącu marcu 2010r. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta Ł. zmienił decyzję własną z dnia [...] o przyznaniu skarżącemu zasiłku stałego poprzez przyznanie go poczynając od miesiąca maja 2010r. w kwocie 273,58,zł. Decyzji wspomnianej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Po rozpoznaniu odwołania wniesionego przez M. N., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją nr [...] uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na niedostatki przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2). Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla zaskarżony akt w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność orzeczenia w całości lub części. Stwierdzenie wydania aktu z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 ustawy z dnia 30.sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., powoływanej dalej jako p. p. s. a.). Po myśli art. 134 § 1 p. p. s. a. rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p. p. s. a.). Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia aktów organów administracji, Sąd nie stwierdził, by zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa w stopniu pisanym w powołanych wyżej przepisach. Rodzaje pomocy społecznej z publicznych środków oraz zasady i tryb jej udzielania określają przepisy ustawy z dnia 12.marca 2004 r. o pomocy społecznej. Świadczenia z pomocy społecznej są udzielane na wniosek osoby zainteresowanej, jej przedstawiciela ustawowego albo innej osoby, za zgodą osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego. Pomoc społeczna może być udzielana z urzędu (art. 102 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej). Ogólne zasady udzielania pomocy społecznej zostały sformułowane w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2 tej ustawy. Podstawowym kryterium udzielania tej pomocy jest trudna sytuacja życiowa osób i rodzin, której nie są one w stanie pokonać przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości. Natomiast celem pomocy społecznej jest wspieranie takich osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia oraz integracji ze środowiskiem. Pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu ubóstwa oraz niepełnosprawności i polega ona, m.in. na przyznawaniu i wypłacaniu przewidzianych ustawą świadczeń (art. 7 pkt 1 i 5 oraz art. 15 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Jednym z tych świadczeń jest zasiłek stały (art. 36 pkt 1 lit. "a" ustawy o pomocy społecznej). Świadczenie to przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej (art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). W rozpatrywanej sprawie zasiłek ten został skarżącemu przyznany na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Podstawę wydania kwestionowanych przez skarżącego w niniejszym postępowaniu rozstrzygnięć organów administracji stanowiło natomiast ustalenie, iż od miesiąca kwietnia 2010 r. przyznano mu dodatek mieszkaniowy w wysokości 203,42,-zł. Okoliczność ta jest bezsporna między stronami. Nie budzi także wątpliwości, że skarżący jest osobą samotnie gospodarującą w rozumieniu art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej - prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe - i nie posiada żadnych innych dochodów. Z uwagi na wiek jest osobą niezdolną do pracy w rozumieniu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Zarzuty podnoszone przez skarżącego sprowadzają się do kwestionowania prawidłowości stanowiska organów administracji, co do zaliczenia wskazanej wyżej kwoty dodatku mieszkaniowego do jego dochodu, a w konsekwencji tego, zasadności zmiany na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, wysokości zasiłku stałego przyznanego mu decyzją z dnia [...] w związku ze zmianą sytuacji dochodowej. Z tego względu należy wyjaśnić, iż w myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29.lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. nr 127, poz. 1055) prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy rodzinie. Przy czym zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenie społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Przepis art. 8 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej stanowi natomiast, iż do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie. Sformułowanie tych przepisów jest jednoznaczne i musi prowadzić do wniosku, że na gruncie ustawy o pomocy społecznej pod pojęciem dochodu należy rozumieć wszystkie dochody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania z wyłączeniem odliczeń i pomniejszeń enumeratywnie w nich wymienionych. Wyjątki te zaś nie mogą być interpretowane w sposób rozszerzający. Na zamknięty charakter katalogu obciążeń pomniejszających dochód oraz przychodów odliczonych od dochodu określonych w ustawie o pomocy społecznej zwrócił zresztą uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8. grudnia 2006 r., I OSK 700/06 (niepubl., dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 320923). Z treści tych przepisów wynika także, iż zarówno katalog odliczeń, jak i katalog pomniejszeń, nie obejmują dodatku mieszkaniowego, który nie został również wymieniony wśród świadczeń niepodlegających wliczeniu do dochodu. Skoro zaś ani przytoczone wyżej przepisy, ani też żadne inne przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują przy ustalaniu dochodu możliwości odliczenia dodatku mieszkaniowego, w stanie faktycznym mającym miejsce w rozpatrywanej sprawie trafnie organy administracji przyjęły, iż przy ustalaniu wysokości dochodu strony należało uwzględnić kwotę przyznanego jej od miesiąca kwietnia 2010 r. dodatku mieszkaniowego. Analogiczne stanowisko na tle omawianych przepisów i kwestii wliczenia dodatku mieszkaniowego do dochodu na gruncie ustawy o pomocy społecznej zajęły także Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne Wojewódzkie Sądy Administracyjne (por. np. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23.czerwvca 2009r., sygn.akt I OSK 1249/08, niepubl., dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 563270 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7.listopada 2007 r., II SA/Sz 176/07 i z dnia 24.października 2007 r., II SA/Sz 177/07; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28.sierpnia 2007 r., IV SA/Wr 303/07; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 13.lutego 2007 r., II SA/Bk 24/07, z dnia 5.kwietnia 2005 r., II SA/Bk 87/05 i II SA/Bk 86/05 – niepubl., wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podnoszone natomiast przez skarżącego okoliczności o charakterze słusznościowym i celowościowym, pozostają bez wpływu na ocenę prawną zaskarżonej decyzji. Jak bowiem wyżej podniesiono, kognicja sądów administracyjnych ogranicza do oceny legalności kontrolowanych aktów administracyjnych. Ocena racjonalności czy słuszności obowiązujących uregulowań prawnych poza właściwość tę wykracza. W konsekwencji powyższego uznać także należy, że ustalając wysokość przysługującego stronie zasiłku stałego w wysokości 273,58,-zł. organy administracji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w myśl, którego w przypadku osoby samotnie gospodarującej zasiłek stały ustala się w wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, czyli kwotą 477 zł a dochodem tej osoby, który w rozpatrywanej sprawie wynosi 203,42,- zł. Na marginesie już jedynie wskazać należy, iż dostrzegając wadliwość rozstrzygnięcia organu I instancji w zakresie nadanego decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (do czego brak było podstaw), uznano uchybienie wspomniane za pozostające bez wpływu na treść decyzji zaskarżonej (odnoszącej się do rozstrzygnięcia merytorycznego organu I instancji). Jednocześnie wszakże fakt, iż skarżącemu, poczynając od miesiąca maja 2010r. (w związku z nadanym rygorem natychmiastowej wykonalności) faktycznie wypłacany był zasiłek stały w pomniejszonej wysokości, pozwalał na uznanie, że pomimo konstytutywnego co do zasady charakteru orzeczenia wydanego w trybie art. 106 ust.5 ustawy o pomocy społecznej, uprawnione było rozstrzygnięcie o zmianie decyzji ostatecznej z mocą wsteczną. Skarżący nie pobrał bowiem świadczenia w wyższej kwocie niż należne, co ewentualnie uprawniałoby organy do zastosowania trybu określonego w art.98 ustawy o pomocy społecznej. (por. szerzej na temat charakteru orzeczeń wydawanych na podstawie art. 106 ust.5 ustawy o pomocy społecznej np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11.marca 2010r., sygn.akt I OSK 1554/09, niepubl., dostępny w Systemie Informacji prawnej Lex nr 595198, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14.stycznia 2010r., sygn.akt II SA/Kr 274/09 niepubl., dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex 554204, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7.października 2009r., sygn.akt II SA/Bd 680/09, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępny w Systemie Informacji Prawnej Lex nr 573659) W tym stanie rzeczy skargę należało uznać za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzec o jej oddaleniu. m.o.