II SAB/Łd 2/15

Dnia 19 lutego 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska Sędziowie: Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska Sędzia NSA Grzegorz Szkudlarek (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 roku przy udziale - sprawy ze skargi P. K. na bezczynność Wójta Gminy S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie sądowoadministracyjne; 3. zasądza od Wójta Gminy S. na rzecz skarżącego P. K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. LS W dniu 3 grudnia 2014 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła, złożona za pośrednictwem organu, skarga P. K. na bezczynność Wójta Gminy S. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący wniósł o stwierdzenie bezczynności Wójta Gminy w zakresie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zobowiązanie organu do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Nadto, na wypadek, gdy organ doręczy żądane informacje publiczne po złożeniu skargi, strona wystąpiła o uznanie, że na dzień wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, umorzenie postępowania i zasądzenie kosztów postępowania, tym kosztów zastępstwa procesowego. Jak wynika z uzasadnienia skargi, w dniu 17 lipca 2014 roku skarżący przesłał drogą elektroniczną wniosek o udostepnienie informacji publicznej w zakresie: czy Gmina w okresie od 2012 roku do chwili obecnej zawierała umowy dotyczące obsługi prawnej z kancelariami, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej o udostepnienie treści umów. W piśmie z dnia 30 lipca 2014 roku organ poinformował skarżącego, iż Gmina od 2012 roku do chwili obecnej zawierała umowy dotyczące obsługi prawnej z kancelariami. Do obowiązków Kancelarii związanych z realizacją umowy należały powierzone przez Gminę sprawy związane z bieżącą działalnością, a w szczególności doradztwo prawne, sporządzanie opinii prawnych, zastępstwo procesowe w sprawach sądowych i egzekucyjnych oraz w postępowaniach administracyjnych zleconych do prowadzenia przez Kancelarię. Do dnia złożenia skargi organ, jako wykonujący zadania publiczne nie udostępnił treści umów ani też nie wydał decyzji odmownej. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy S. wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość wskazując, iż w dniu 30 grudnia 2014 roku organ udzielił skarżącemu wnioskowanej informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się, że postępowanie staje się bezprzedmiotowe i przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008 roku, sygn. akt I OPS 6/08, publ. ONSAiWSA 2009/4/63). Skarga na bezczynność w sprawie dostępu do informacji publicznej może być wniesiona do sądu administracyjnego bez wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Jeżeli udostępnienie żądanej informacji publicznej nastąpiło po wniesieniu przez skarżącego skargi na bezczynność organu, to postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe, co obliguje sąd do jego umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2010 roku, sygn. akt I OSK 646/10 - http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query). Wyjaśnienia jednakże wymaga, iż bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. W przypadku spraw dotyczących dostępu do informacji publicznej organ administracji pozostaje w bezczynności w szczególności wówczas, gdy nie udzielił zainteresowanej jednostce żądanej przez nią informacji publicznej stosownie do przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2014 roku, poz. 782 ze zm., dalej jako: " ustawa"). W myśl art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy, do udostępniania informacji publicznej obowiązane są w szczególności osoby prawne, w których Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego posiadają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów, a także podmioty reprezentujące inne niż państwowe i samorządowe jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne. Nie ulega zatem wątpliwości, że przedmiotowe żądanie udzielenia informacji skierowane zostało do podmiotu zobowiązanego – Wójta Gminy S.. Z kolei informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Informację publiczną stanowi więc treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej, związanych z organem, bądź w jakikolwiek sposób dotyczących organu, bez względu na to, co jest ich przedmiotem. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1 ustawy). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w tym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 ustawy). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonej we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 ustawy). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, powtórzyć należy, iż celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest doprowadzenie do podjęcia przez organ określonego w przepisach działania. Poza sporem pozostaje fakt, że żądanie udzielenia informacji publicznej wniesione zostało w dniu 17 lipca 2014 roku, zaś informacja została ostatecznie udostępniona w dniu 30 grudnia 2014 roku. Skarga na bezczynność została natomiast złożona w organie w dniu 3 grudnia 2014 roku. Oznacza to, że w dniu składania skargi organ pozostawał w bezczynności, która ustała jednak na dzień rozpoznawania skargi przez sąd administracyjny. Wniesiona skarga spełniła zatem swoją rolę, gdyż doprowadziła do niezwłocznego udostępnienia żądanej informacji. Wobec powyższego postępowanie w zakresie zobowiązania organu do dokonania czynności w dacie orzekania przez sąd okazało się bezprzedmiotowe i na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należało orzec jak sentencji. Niwelacja stanu bezczynności w toku postępowania sądowego nie zwalnia wojewódzkiego sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie oceny czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wymieniony obowiązek wynika z treści art. 149 p.p.s.a. i nie jest sporny w judykaturze (vide: wyroki NSA: z dnia 26 listopada 2013 roku, w sprawie sygn. akt: I OSK 1771/13 i z dnia 4 stycznia 2013 roku, w sprawie sygn. akt: I OSK 2325/12 oraz wyroki WSA: w Szczecinie z dnia 17 października 2013 roku, w sprawie sygn. akt: II SAB/Sz 78/13; w Poznaniu z dnia 9 października 2013 roku, w sprawie sygn. akt: II SAB/Po 91/13; w Warszawie z dnia 8 lipca 2013 roku, w sprawie sygn. akt: II SAB/Wa 207/13 i inne; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przystępując zatem do oceny czy bezczynność organu miała charakter rażący podjąć należy próbę zdefiniowania pojęcia "rażącego naruszenia prawa". Zdaniem składu orzekającego, rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym wyraźnie, ewidentnie, bezdyskusyjnie i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. W orzecznictwie akcentuje się, iż rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego po prostu jako naruszenie, bądź zwykłe naruszenie. Podkreśla się także, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela w pełni przywołane poglądy czyniąc je własnym stanowiskiem w sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 roku, w sprawie sygn. akt: I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 roku, w sprawie sygn. akt: II OSK 468/13 oraz wyroki WSA: we Wrocławiu z dnia 10 kwietnia 2014 roku, w sprawie sygn. akt: II SAB/Wr 14/14; w Poznaniu z dnia 11 października 2013 roku, w sprawie sygn. akt: II SAB/Po 69/13; w Szczecinie z dnia 16 maja 2013 roku, w sprawie sygn. akt: II SAB/Sz 34/13 i inne; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ocena czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa powinna być dokonana w kontekście regulacji art. 13 ustawy, który to przepis zobowiązuje organ do udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku. Podkreślić należy, że w pierwszej kolejności organ ma obowiązek udzielić informacji publicznej bez zbędnej zwłoki, czyli bez niepotrzebnego opóźnienia. Po drugie, udostępnienie informacji publicznej nie powinno trwać dłużej niż 14 dni. Powracając na grunt zawisłej sprawy powtórzyć po raz kolejny należy, iż skarżący wniosek o udostępnienie informacji publicznej skierował do organu dnia 17 lipca 2014 roku i już w dniu 31 lipca 2014 roku uzyskał odpowiedz na ten wniosek. Skargę na bezczynność skarżący wniósł w dniu 3 grudnia 2014 roku. Ostatecznie wnioskowana informacja została mu udostępniona już w dniu 30 grudnia 2014 roku. Z zestawienia dat wynika, że wniosek skarżącego został ostatecznie załatwiony po dokładnie 27 dniach od momentu wniesienia skargi. Na tej podstawie skład orzekający uznał, że zwłoka w rozpatrzeniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, w obliczu tego, iż art. 13 ustawy zobowiązuje do udzielenia takowej informacji bez zbędnej zwłoki i jednocześnie ustanawia maksymalnie 14 – dniowy termin na załatwienie sprawy, nie przybrała postaci rażącego naruszenia prawa. Wobec tego sąd stwierdził w punkcie drugim wyroku, iż bezczynność organu w sprawie nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Reasumując, sąd w punkcie pierwszym wyroku stwierdził, iż bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa orzekając w tym zakresie na mocy art. 149 § 1 p.p.s.a. Natomiast o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do udzielenia informacji publicznej sąd orzekł w punkcie drugim wyroku w oparciu o treść art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie trzecim wyroku na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 357 zł złożył się wpis od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego (240 zł) oraz wydatki tego pełnomocnika w postaci uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł). a.tp.