III SA/Łd 1056/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Irena Krzemieniewska po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi A. S. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. w przedmiocie nałożenia opłaty za przechowywanie broni postanawia: 1. odmówić przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi; 2. zwrócić na rzecz skarżącego A. S. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi kwotę 120,00 (sto dwadzieścia) złotych, zaksięgowaną w dniu 7 stycznia 2014r. pod poz. 34. k.p. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2013r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę A. S. na czynność Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. uznając, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 5 grudnia 2013r. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2013r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W dniu 10 grudnia 2013r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, iż nie umiał odpowiedzieć na wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi. Jest chory psychicznie. Od lat leczy się z tego powodu oraz przebywa na rencie chorobowej. Zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2014r. pełnomocnik skarżącego został wezwany do wskazania, w jakiej dacie ustała przyczyna uchybienia terminu do usunięcia braków formalnych skargi oraz uprawdopodobnienia podanych przez skarżącego przyczyn uchybienia temu terminowi stosownymi dokumentami dotyczącymi jego stanu zdrowia w okresie czasu, w którym upływał termin do jego usunięcia pod rygorem odmowy przywrócenia terminu. W piśmie z dnia 30 stycznia 2014r., stanowiącym odpowiedź na powyższe wezwanie, pełnomocnik skarżącego wskazał, iż w dniu 5 grudnia 2013r. doręczono skarżącemu odpis postanowienia o odrzuceniu skargi. Po tej dacie na wniosek skarżącego, który powoływał się na dolegliwości psychiczne udokumentowane stosownymi zaświadczeniami lekarskimi, został on pełnomocnikiem skarżącego z urzędu. W dniu 3 stycznia 2014r. wniósł skargę kasacyjną od powyższego postanowienia. Jak wynika z orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...]r. skarżący jest trwale niezdolny do pracy co najmniej do 30 maja 2015r. Z zaświadczenia o stanie zdrowia Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej [...] wynika, że cierpi on na poważną chorobę psychiczną. Z tych względów nie jest możliwym wskazanie rzeczywistej daty ustania przeszkody. Choroba bowiem trwa nadal i nie wiadomo, czy a jeśli tak, to kiedy zostanie wyleczona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym normują przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2012r. poz. 270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a. Stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Wnosząc o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w jego uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy. Jej celem jest ochrona jednostki przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej przez stronę (strony) lub uczestników postępowania. Z treści przywołanych przepisów wynika bowiem, że uchybiony termin do dokonania czynności należy przywrócić, jeśli łącznie zostaną spełnione następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi; jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin; we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu oraz powstaną ujemne dla strony skutki w zakresie postępowania sądowego. Zarówno orzecznictwo, jak i piśmiennictwo są zgodne, że uprawdopodobnienie istnienia tej przesłanki (braku winy) jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (por. wyrok NSA z 4 czerwca 2002r., II SA/Kr 1977/00, niepubl.). W piśmiennictwie pojęcie uprawdopodobnienia sprowadza się do: postępowania zmierzającego do stwierdzenia istnienia lub nieistnienia określonego zdarzenia, czynności podjętej w ramach postępowania, wyniku tego postępowania bądź wreszcie do zastępczego środka dowodowego. Z tego powodu poszczególni autorzy określają uprawdopodobnienie jako ułatwione postępowanie dowodowe, postępowanie zmierzające do uwiarygodnienia twierdzeń, surogat, namiastkę dowodu bądź środek zastępczy dowodu niedający pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie (M. Iżykowski, Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, "Nowe Prawo" 1980, nr 3, s. 75). Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Najogólniej rzecz ujmując, brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku maksymalnej w danych warunkach staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Natomiast do sądu należy ocena, czy uprawdopodobnienie braku winy nastąpiło czy nie. Sąd nie jest związany twierdzeniami wniosku, gdyż istota uprawdopodobnienia sprowadza się do przekonania sądu o przynajmniej prawdopodobieństwie zaistnienia okoliczności mających wpływ na brak winy w uchybieniu terminu. Podstawą tej oceny powinien być obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy (vide: postanowienie NSA z 23 lipca 2010r., II FZ 270/10). W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego nawet najpoważniejsza choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona ma obiektywne możliwości podjęcia określonych czynności w postępowaniu sądowym, nie może być wystarczającym powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie, o którym wyżej mowa, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienia NSA: z 30 grudnia 2008r., I OZ 925/08; z 21 sierpnia 2009r., II FZ 258/09; z 6 maja 2010r., I OZ 298/10 oraz wyrok NSA z dnia 3 sierpnia 2001r., I SA/Wr 676/99 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, czy też nieznajomość prawa (por.: postanowienia NSA z dnia 8 lipca 2008r., sygn. akt. II OZ 712/08 i z dnia 9 czerwca 2011r., sygn. akt I OZ 402/11 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Brak winy przy dokonywaniu czynności procesowej osoba zainteresowana winna zatem uprawdopodobnić, tj. powinna wykazać swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Sąd nie jest natomiast upoważniony w świetle powołanych przepisów do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczność uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z treści samego przepisu art. 87 § 2 p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił jednak w sposób przekonujący, że niedochowanie terminu do usunięcia braków formalnych skargi nastąpiło bez jego winy. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu skarżący powołał się na fakt, iż jest chory psychicznie i od lat leczy się z tego powodu oraz przebywa na rencie chorobowej, co miało mu przeszkodzić w udzieleniu odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi. Z samego wniosku skarżącego wynika zatem wyłącznie, iż choroba ta ma charakter przewlekły. Skarżący nie wykazał natomiast, że okresie otwartym do wykonania zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z dnia 1 października 2013r. (wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi) nastąpiło nagłe pogorszenie jego stanu zdrowia uniemożliwiające mu wykonanie tego zarządzenia w zakreślonym terminie lub nie mógł wówczas skorzystać z pomocy osoby trzeciej. W odpowiedzi na wezwanie do uprawdopodobnienia podanych przez skarżącego przyczyn uchybienia temu terminowi stosownymi dokumentami dotyczącymi jego stanu zdrowia w okresie czasu, w którym upływał termin do jego usunięcia, pełnomocnik skarżącego wskazał wyłącznie na załączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [...]r. i zaświadczenie o stanie zdrowia skarżącego z dnia [...]r. Dokumenty te potwierdzają wprawdzie, iż choroba skarżącego ma charakter przewlekły i w okresie grudzień 2011r. – kwiecień 2012r. nastąpiło u niego pogorszenie stanu zdrowia, lecz nie wynika z nich, w jakim stadium choroby skarżący znajdował się w okresie, kiedy upływał termin do usunięcia braków formalnych skargi (od 16 do 22 października 2013r.) oraz w późniejszym okresie czasu, skoro wniosek o przywrócenie terminu został złożony dopiero w dniu 10 grudnia 2013r. Na tej podstawie nie można zatem stwierdzić, czy w okresie tym nastąpiło nasilenie objawów choroby w takim stopniu, iż skarżący nie mógł rzeczywiście wykonać zarządzenia z dnia 1 października 2013r. Samo istnienie dolegliwości o charakterze przewlekłym (choroba psychiczna skarżącego) nie może zostać uznane za okoliczność, której nie dało się przewidzieć (por. postanowienie NSA z 24 sierpnia 2010r., I OZ 617/10 – dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie uznać należy, iż skoro skarżący nie wykazał niezbędnej do przywrócenia terminu przesłanki, jaką jest uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, o której mowa w przywołanym wyżej art. 86 § 1 zdanie 1 p.p.s.a., to brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Z tych też względów, Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi. Rozstrzygniecie o zwrocie na rzecz skarżącego kwoty 120 zł uzasadnia treść art. 225 p.p.s.a. W myśl tego przepisu opłatę prawomocnie uchyloną w całości lub w części postanowieniem sądu oraz różnicę między kosztami pobranymi a kosztami należnymi, a także po pozostałość zaliczki wpłaconej na pokrycie wydatków zwraca się stronie z urzędu na jej koszt. Oznacza to, że sąd ma obowiązek odliczyć od zwracanej kwoty wysokość opłaty pocztowej, jeżeli przekazuje ją pocztą. Konieczność obciążenia strony kosztami zwrotu nadpłaconej kwoty nie wystąpi natomiast w razie dokonania zwrotu na rachunek bankowy strony lub jej pełnomocnika. Z sytuacją, o jakie stanowi powołany wyżej przepis mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Wniesiona przez skarżącego skarga kasacyjna od postanowienia o odrzuceniu skargi nie podlega bowiem obowiązkowi uiszczenia od niej wpisu, gdyż zgodnie z art. 239 pkt 4 p.p.s.a. strona, której przyznane zostało prawo do pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym (prawo pomocy), w zakresie określonym w prawomocnym postanowieniu o przyznaniu tego prawa nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skoro zaś skarżący uiścił tytułem wpisu od skargi kasacyjnej kwotę 120 zł w sytuacji, gdy nie miał obowiązku jej uiszczenia, gdyż na mocy prawomocnego postanowienia z dnia 29 listopada 2013r. zostało mu przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, to tym samym uznać należy, że zachodzi określona w art. 225 p.p.s.a. podstawa do jej zwrotu. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 225 p.p.s.a. należało postanowić o zwrocie na rzecz skarżącego kwoty 120 zł. k.p.