III SA/Łd 1294/13
PostanowienieWSA w Łodzi2014-08-18
Skład orzekający: Ewa Cisowska – Sakrajda
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cofnięcie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest uzasadnione, jeśli skarżący nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji majątkowej we wnioskach?Ratio decidendi
Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, a jego przesłanki muszą być interpretowane ściśle. Ciężar dowodu wykazania trudnej sytuacji materialnej spoczywa na wnioskodawcy. Jeśli skarżący nie przedstawił rzetelnie i prawdziwie swojej sytuacji majątkowej we wnioskach o przyznanie prawa pomocy, co potwierdzają zebrane dokumenty, sąd jest uprawniony do cofnięcia przyznanego prawa pomocy na podstawie art. 249 PPSA.Stan faktyczny
Skarżący K. K. został skreślony z listy uczestników studiów doktoranckich. W toku postępowania sądowego przyznano mu prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Sąd powziął wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, w związku z czym wezwał go do przedłożenia szeregu dokumentów potwierdzających jego dochody i wydatki. Skarżący nie przedstawił wszystkich wymaganych dokumentów lub przedłożył je z opóźnieniem, a przedstawione informacje budziły wątpliwości co do ich rzetelności.Rozstrzygnięcie
Cofnięto przyznane skarżącemu K. K. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Cisowska – Sakrajda po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich postanawia: cofnąć przyznane skarżącemu K. K. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. d.j.
Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał skarżącemu K. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 2 stycznia 2014r. o przyznanie prawa pomocy. Z wniosku tego wynikało, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie ma żadnych dochodów i majątku poza oszczędnościami w kwocie 1.500 zł. W sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 stycznia 2014r. skarżący podniósł, że oszczędności te zostały już zużytkowane na koszty bieżącego utrzymania.
Wyrokiem z dnia 20 marca 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] w przedmiocie skreślenia z listy uczestników studiów doktoranckich.
W związku z kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 7 maja 2014r., postanowieniem z dnia 12 maja 2014r. referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata. Z wniosku tego wynikało, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie ma żadnego majątku, a jego dochody stanowi "pomoc rodziny" w kwocie 300 zł brutto miesięcznie.
Z uwagi na powzięte przez sąd wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego oraz uwzględniając to, że Okręgowa Rada Adwokacka w dniu 16 maja 2014r. wyznaczyła skarżącemu pełnomocnika z urzędu, zarządzeniem z dnia 1 lipca 2014r. pełnomocnik skarżącego z urzędu została wezwana do przedłożenia złożonego przez skarżącego we właściwym urzędzie skarbowym poświadczonego zeznania za 2013r., ewentualnie zaświadczenia tego urzędu o niezłożeniu takiego zeznania, zaświadczenia urzędu skarbowego o odprowadzanych zaliczkach na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2014r., ich wysokości, zaświadczenia UŁ na okoliczność wypłaconego/wypłaconych skarżącemu w 2013 i 2014r. stypendiów (innych świadczeń) wraz ze wskazaniem ich wysokości i okresu, za który je wypłacono/są wypłacane, ewentualnie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy na okoliczność statusu bezrobotnego i ewentualnie wysokości wypłacanych świadczeń i okresu ich wypłaty w 2014r. Termin do wykonania tego zarządzenia zakreślono na 7 dni pod rygorem cofnięcia prawa pomocy.
W odpowiedzi na to wezwanie, doręczone w dniu 8 lipca 2014r., w piśmie z dnia 15 lipca 2014r. pełnomocnik skarżącego poinformowała sąd o tym, że skarżący złożył wnioski o wydanie dokumentów wymaganych przez sąd, lecz nie uzyskał w zakreślonym terminie wszystkich odpowiedzi. Do pisma tego załączono pismo Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego Ł. – B. z dnia 14 lipca 2014r. informujące o tym, że skarżący nie dokonał wpłat na poczet zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za 2014r.
Zarządzeniem z dnia 22 lipca 2014r. pełnomocnik skarżącego została następnie wezwana do wskazania i udokumentowania wydatków, jakie skarżący ponosi miesięcznie w związku ze swoim utrzymaniem, w tym wydatków związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego w Ł. przy ul. A 52/105, w którym zamieszkuje oraz udokumentowania źródła ich finansowania, wyjaśnienia, na jakiej podstawie skarżący zajmuje lokal mieszkalny przy ul. A 52/105 w Ł., wskazania tytułu prawnego do tego lokalu i przedstawienia dokumentów potwierdzających przysługujący mu tytuł prawny do tego lokalu mieszkalnego (np. akt notarialny potwierdzający nabycie prawa własności tego lokalu mieszkalnego, umowa najmu, itp.), zaświadczenia z właściwego miejscowo ośrodka pomocy społecznej o formach i wysokości pomocy społecznej udzielonej skarżącemu oraz sytuacji rodzinnej skarżącego, decyzji właściwego w sprawach z zakresu pomocy społecznej organu o przyznaniu skarżącemu świadczeń z pomocy społecznej, np. o przyznaniu zasiłku celowego lub okresowego, wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaznaczając przy tym, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 2 stycznia 2014r. skarżący zadeklarował zasoby pieniężne (oszczędności, papiery wartościowe) o wartości około 1.500 zł, złożenia stosownych, niezbędnych wyjaśnień w powyższym zakresie i innych dokumentów je potwierdzających w terminie 7 dni pod rygorem cofnięcia prawa pomocy.
W odpowiedzi na to wezwanie w piśmie z dnia 29 lipca 2014r. pełnomocnik skarżącego oświadczyła, że skarżący utrzymuje się dzięki pomocy rodziców. Za szkolenie wojskowe w maju uzyskał kwotę 840 zł, którą przeznaczył na bieżące utrzymanie. Wprawdzie na początku stycznia 2014r. skarżący dysponował kwotą 1 500 zł, lecz do chwili obecnej wydatkował te środki na zaspokojenie potrzeb związanych z codziennym życiem. Według skarżącego zdecydowana większość ponoszonych przez niego wydatków została udokumentowana złożonymi wyciągami z rachunku bankowego. Skarżący prawie wszystkie płatności realizuje przy użyciu konta bankowego. Tylko niewielkie kwoty wydatkuje gotówkowo, na które nie posiada potwierdzenia.
Do pisma tego załączono zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013 PIT – 36, umowę użyczenie lokalu mieszkalnego z dnia 23 listopada 2011r. zawartą w K. K., kartę użytkownika lokalu mieszkalnego z dnia 28 lipca 2014r., decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o przejęciu obowiązku pokrywania należności mieszkaniowych za okres odbywania służby przygotowawczej, tj. 3 września – 20 grudnia 2013r., zaświadczenie Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, I Wydział Pracy Środowiskowej w Ł. przy ul. B 16, wyciągi z rachunku bankowego za okresy 1 – 31 maja i 1 – 30 czerwca 2014r., zaświadczenie o odbyciu ćwiczeń wojskowych żołnierza rezerwy Narodowych Sił Rezerwowych z dnia 16 maja 2014r. w dniach 12 – 23 maja 2014r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Instytucję zwolnienia od kosztów sądowych reguluje rozdział 3 dział V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a.
Przesłanki przyznania pomocy osobie fizycznej określa przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu przyznanie pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), w zakresie częściowym natomiast – gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dla rodziny (pkt 2). Zgodnie zaś z art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli się okaże, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć.
Analiza tej regulacji dowodzi, że instytucję prawa pomocy należy traktować w sposób kompleksowy, przesłanki przyznania prawa pomocy są ściśle związane z przesłankami jego cofnięcia. Dlatego też w pierwszej kolejności należy wskazać przesłanki przyznania pomocy, a następnie nierozerwalnie powiązane z nimi przesłanki cofnięcia prawa pomocy. Generalną zasadą jest przy tym, to, że uregulowane we wskazanych przepisach prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania, dlatego przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Przyznanie prawa pomocy bądź odmowa jego przyznania muszą się przy tym opierać wyłącznie na kryteriach ustawowych określonych w art. 246 p.p.s.a. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2010 r., II OZ 26/10). Zawarty w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby jego niezdolność do pokrycia jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania, tj. do podania wszystkich tych okoliczności, które wskazywać będą na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Ostatecznie do sądu należy więc uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie, przy czym ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Jest formą dofinansowania z budżetu państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny, i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zasadą jest bowiem, iż strona powinna partycypować w kosztach postępowania, o czym stanowi art. 199 p.p.s.a. Obowiązek ten ciąży na niej, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, nawet gdyby miało to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny (por. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2004, str. 320). Przyznanie prawa pomocy oznacza w istocie, że ciężar kosztów postępowania sądowego wszczętego przez daną osobę zostaje przerzucony na współobywateli, gdyż to oni poprzez odprowadzane do budżetu państwa podatki ponoszą faktycznie ciężar wszczętego przez skarżącego postępowania sądowoadministracyjnego. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP (por. postanowienie NSA z dnia 19 października 2007 r., II FZ 498/07). Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r., II CZ 104/84, Lex nr 8623). Natomiast prawo pomocy może być przyznane jedynie na podstawie rzeczywistych, rzetelnie wskazanych we wniosku okoliczności sytuacji materialnej.
Z analizowanej regulacji prawnej wynika również, iż prawo pomocy nie ma powagi rzeczy osądzonej, skoro możliwe jest jego cofnięcie w każdym czasie po zaistnieniu określonych przesłanek. Oznacza to, iż składane przez strony we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenia, które stanowiły podstawę przyznania jej prawa pomocy, mogą być weryfikowane przez sąd w toku prowadzonego postępowania. Jeśli zatem okaże się, że sytuacja faktyczna która stanowiła podstawę przyznania stronie prawa pomocy uległa zmianie lub została ona przez stronę przedstawiona w sposób niezgodny ze stanem rzeczywistym, sąd jest upoważniony do cofnięcia przyznanego zwolnienia. W orzecznictwie i doktrynie jednolicie wskazuje się, że sąd każdorazowo powinien cofnąć przyznanie prawa pomocy, jeżeli strona podała nieprawdziwe informacje lub dowody albo zataiła prawdę o swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej, czy zdolnościach płatniczych (por. np. postanowienia: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 marca 2010r., II FZ 104/10; z 28 lipca 2011r., I OZ 556/11 i I OZ 557/11; z 3 sierpnia 2011r. I OZ 559/11, z 6 grudnia 2012r., II OZ 1079/12; z 21 lutego 2013r., I FZ 35/13; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka- Medek. Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych. Warszawa 2007, str. 271).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy sąd – analizując akta tej sprawy, jak i uwzględniając z urzędu wynikające z akt kilku innych wszczętych przez skarżącego postępowań przed tutejszym sądem okoliczności, w tym posłużenia się przez skarżącego sfałszowanym dokumentem egzaminacyjnym, powziął wątpliwość co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego, a w konsekwencji przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego uznał, że skarżący we wnioskach o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił swojej sytuacji w sposób rzetelny i prawdziwy. Przede wszystkim zauważyć należy, że deklarując we wniosku z dnia 2 stycznia 2014r. brak dochodów, jednocześnie do sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 stycznia 2014r. skarżący załączył kartę użytkownika lokalu mieszkalnego nr 105 w Ł. przy ul. B 52, z której wynika, że wydatki związane z jego eksploatacją wynoszą 288,80 zł. We wniosku z dnia 7 maja 2014r. skarżący wskazał natomiast, że utrzymuje się z pomocy rodziny w kwocie 300 zł brutto. Już tylko wyłącznie zestawienie udokumentowanych wydatków związanych z eksploatacją tego mieszkania pozwala na stwierdzenie, że wydatki te są większe niż zadeklarowany przez skarżącego dochód brutto. Doświadczenie życiowe nie pozwala tego rodzaju oświadczeń o uzyskiwanych dochodach uznać za prawdziwe. Trudno bowiem uznać, że 32 – letnia osoba, samodzielnie prowadząca gospodarstwo domowe, według jej oświadczenia nie uzyskująca żadnych dochodów lub uzyskująca dochody w kwocie "300 zł brutto" miesięcznie, nie korzystająca z pomocy społecznej (zaświadczenie z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. z dnia 25 lipca 2014r.), jest w stanie ponieść jakiekolwiek koszty utrzymania siebie i lokalu mieszkalnego. Z decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] załączonej do sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 stycznia 2014r. wynika wprawdzie, że od dnia 2 stycznia 2014r. skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, lecz skarżący nie udokumentował okoliczności, że status ten posiada w dalszym ciągu, pomimo wezwania przez sąd do przedłożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy (zarządzenie z dnia 1 lipca 2014r.). Te powzięte przez sąd wątpliwości co do rzetelności składanego pod groźbą odpowiedzialności karnej za fałszywe składanie zeznań oświadczenia o stanie majątkowym potwierdziły w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości zgromadzone w toku postępowania wyjaśniającego przez sąd dokumenty, złożone przez skarżącego tylko częściowo, pomimo przedłużenia terminu do ich złożenia i kierowania dwukrotnych wezwań do skarżącego/jego pełnomocnika. I tak, z przedłożonych przez skarżącego w wykonaniu zarządzenia z dnia 22 lipca 2014r. dokumentów wynika, że w 2013r. skarżący z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej osiągnął przychód w kwocie 5.235,20 zł (PIT-36 zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty w roku podatkowym 2013). W okresie od 3 września do 20 grudnia 2013r. skarżący odbywał natomiast służbę przygotowawczą, co wynika z decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia 9 czerwca 2014r. o przejęciu obowiązku pokrywania należności mieszkaniowych za okres odbywania służby przygotowawczej. Zgodnie z art. 34a ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2013r., poz. 1211 ze zm.) żołnierzom pełniącym służbę przygotowawczą przysługuje uposażenie zasadnicze, dodatki do uposażenia zasadniczego i inne należności na zasadach określonych dla żołnierzy pełniących służbę kandydacką. Żołnierzowi zwolnionemu ze służby przygotowawczej przysługuje także odprawa w związku ze zwolnieniem z czynnej służby wojskowej, o czym stanowi art. 34a ust. 3 tej ustawy. Tak więc chociażby z tego tytułu skarżący otrzymywał świadczenia pieniężne, których wysokości jednak nie ujawnił. W złożonym niespełna dwa tygodnie po zakończeniu tej służby wniosku o przyznanie prawa pomocy (wniosek z 2 stycznia 2014r.) zadeklarował całkowity brak dochodów. Z zaświadczenia z dnia 16 maja 2014r. o odbyciu ćwiczeń wojskowych żołnierza rezerwy Narodowych Sił Rezerwowych wynika z kolei, że w dniach 12 – 23 maja 2014r. skarżący odbył 12 dni ćwiczeń wojskowych. Z tego tytułu otrzymał uposażenie w kwocie 840 zł, które nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Zaświadczenie to zostało wydane w celu realizacji art. 119a ustawy z dnia 21 listopada 1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn.: Dz.U. z 2012, poz. 461 ze zm.). Z przepisu tego wynika, że jest to świadczenie pieniężne rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochód z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które mogliby uzyskać w okresie odbywania ćwiczeń wojskowych żołnierzowi rezerwy oraz osobie przeniesionej do rezerwy niebędącej żołnierzem rezerwy, którzy odbyli ćwiczenia wojskowe (ust. 1). Świadczenie pieniężne za każdy dzień ćwiczeń wojskowych stanowi kwota 1/21 miesięcznego wynagrodzenia lub dochodu, o których mowa w ust. 1, pomnożona przez liczbę dni odbytych ćwiczeń wojskowych (ust. 2). Ustalenie wysokości świadczenia rekompensującego następuje na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 lutego 2000r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania i wypłacania świadczenia pieniężnego żołnierzom rezerwy odbywającym ćwiczenia wojskowe (Dz.U. nr 13, poz. 155). Z § 8 ust. 1 tego rozporządzenia wynika, że świadczenie rekompensujące stanowią odpowiednio: kwota wynagrodzenia otrzymanego przez żołnierza ze stosunku pracy lub stosunku służbowego za ostatnie 3 miesiące pełnego miesięcznego wymiaru czasu pracy poprzedzające okres odbytych ćwiczeń wojskowych, podzielona przez 90 i następnie pomnożona przez liczbę dni odbytych ćwiczeń wojskowych (pkt 1), kwota dochodu uzyskanego przez żołnierza z prowadzonej samodzielnie działalności gospodarczej za ostatni rok podatkowy poprzedzający okres odbytych ćwiczeń wojskowych, podzielona przez 360 i następnie pomnożona przez liczbę dni odbytych ćwiczeń wojskowych(pkt 2), kwota najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników ustalonego na podstawie odrębnych przepisów, obowiązującego w okresie odbywania ćwiczeń, w przypadku gdy żołnierz utrzymuje się wyłącznie z działalności rolnej, podzielona przez 30 i następnie pomnożona przez liczbę dni odbytych ćwiczeń wojskowych (pkt 3). W myśl § 8 ust. 2 rozporządzenia w skład kwot wynagrodzenia albo dochodu, o których mowa wyżej, nie wchodzą: obowiązkowe składki lub zaliczki pobierane lub należne i odprowadzane do właściwych organów na podstawie odrębnych przepisów z tytułu ubezpieczeń społecznych, ubezpieczenia zdrowotnego i zobowiązań podatkowych (pkt 1), premie, nagrody i inne świadczenia lub dodatki finansowe albo wartość świadczeń otrzymywanych w naturze, przysługujących żołnierzowi na podstawie odrębnych przepisów lub umów, a także wyroków sądowych lub decyzji administracyjnych (pkt 2). Od podstawy wymiaru świadczenia rekompensującego odlicza się kwotę przyznanego na podstawie odrębnych przepisów uposażenia, które żołnierz otrzymał z tytułu odbywania ćwiczeń wojskowych (§ 8 ust. 4). W przypadku gdy okresy pozostawania w stosunku pracy, służbowym lub prowadzenia działalności gospodarczej są krótsze niż okresy, o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, podstawę wymiaru świadczenia rekompensującego oblicza się proporcjonalnie (§ 8 ust. 5). Skoro zatem skarżący otrzymał tego rodzaju uposażenie, to w okresie poprzedzającym odbycie ćwiczeń wojskowych w dniach 12 – 23 maja 2014r. musiał uzyskiwać dochody z tytułu wynagrodzenia ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej pozwalające na przyznanie mu rekompensaty w wysokości 840 zł za 12 dni ćwiczeń. Tymczasem skarżący, składając wniosek o przyznanie prawa pomocy w dniu 7 maja 2014r., oświadczył, że jego dochód stanowi jedynie kwota 300 zł brutto, która stanowi "pomoc rodziny". Należy także zauważyć, że chociaż sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do przedłożenia wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, to zostały przedłożone wyciągi tylko za dwa miesiące – czerwiec i maj 2014r. Z analizy tych wyciągów wynika, że w maju 2014r, kiedy to skarżący składał drugi wniosek o przyznanie prawa pomocy, w którym wskazał na brak oszczędności i dochody w kwocie 300 zł brutto, saldo początkowe wynosiło 1.415, 94 zł, saldo końcowe 232,04 zł, a saldo średnie 720,84 zł. W czerwcu 2014r. saldo początkowe wynosiło wprawdzie 232,04 zł, lecz saldo końcowe już 647,71 zł. Z wyciągu z czerwca 2014r. nadto wynika, że w dniu 27 czerwca 2014r. matka skarżącego T. K. przelała na jego konto kwotę 830 zł "za pralkę". Podkreślić w tym miejscu trzeba, że pomimo skierowanego do pełnomocnika skarżącego wezwania (zarządzenie z dnia 22 lipca 2014r.), nie zostały złożone żadne wyjaśnienia odnośnie tych operacji. Są to zasadnicze wadliwości co do rzetelności złożonych uprzednio przez skarżącego wniosków o przyznanie prawa pomocy, pierwszego o zwolnienie z kosztów postępowania, drugiego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, choć ze zgromadzonych przez sąd dokumentów wynika jeszcze szereg innych drobniejszej wagi nieścisłości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Pominięcie tak istotnych okoliczności powoduje, że oświadczenia skarżącego w zakresie uzyskiwanych dochodów i majątku zawarte na urzędowych formularzach PPF uznać należy za niekompletne i niepozwalające na ocenę jego rzeczywistych możliwości finansowych. Selektywne ujawnianie informacji świadczy o tym, że skarżący zataił swój prawdziwy stan majątkowy. Taka postawa skarżącego – pomijając już że wypełnia przesłanki odpowiedzialności karnej z tytułu składania pod groźbą tej odpowiedzialności fałszywych oświadczeń - jest wysoce niemoralna, biorąc pod uwagę, iż koszty postępowania skarżącego w istocie finansują pozostali obywatele kraju i to w sytuacji gdy nie budzi wątpliwości, iż sytuacja majątkowa nie jest tak zła jak wskazał w swoich wnioskach. Uzasadnia to wniosek, że skarżący nie wykazał przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Skarżący w złożonych wnioskach o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej w sposób rzetelny i prawdziwy, co uzasadnia na podstawie art. 249 p.p.s.a. cofnięcie przyznanego mu prawa pomocy.
Niezależnie od powyższego na marginesie wskazać należy, iż skarżący jest osoba młodą i w pełni zdrową skoro został przyjęty do wojskowej służby przygotowawczej. Ma więc obiektywną możliwość pozyskania środków na poczet kosztów niniejszego postępowania, zaś zgromadzone przez sąd dokumenty dowodzą – pomimo próby manipulowania przez skarżącego danymi co do jego sytuacji majątkowej – że środki takie pozyskuje. Złożenie wniosku o prawo pomocy dowodzi więc zamiaru przeznaczenia ich na inne cele niż uruchomione postępowanie.
Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 263 w związku z art. 249 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
d.j.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło